yunan edebİyati

Click here to load reader

Post on 22-Feb-2016

152 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

AİSOPOS (MÖ. 6. yüzyıl) Anadolu'da, Frigya'da doğmuş, gençliğinde uzun süre tutsak kalmıştır. Özgürlüğe kavuşunca birçok ülkeyi gezmiştir. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

ESK YUNAN EDEBYATI

YUNAN EDEBYATIASOPOS (M. 6. yzyl)

Anadolu'da, Frigya'da domu, genliinde uzun sre tutsak kalmtr. zgrle kavuunca birok lkeyi gezmitir.

Aisopos, fabl trnn kurucusu saylmaktadr. Anlatt masallarn konularn, gezileri srasnda urad dou lkelerinden ald sanlyor. Fransz airi La Fontaine, Aisopos'tan ok etkilenmitir.

Aisopos'un tek eseri Fabllar'dr.ASKHYLOS (M. 525 456

lk byk tragedya airidir. Tragedyann gelimesini salam, tragedyaya ikinci bir aktr katmtr.

Eserlerinde gelenekleri ve ahlk savunmu, ahlkszlarn Tanrlarca cezalandrlacan sylemitir.

Aiskhyleos'un elde kalan eserleri unlardr:

Yalvaran KzlarPerslerThebai'ye Kar YedilerZincire Vurulmu Prometheus

ARSTOPHANES (M. 445 - 385?)

lk byk komedya airidir.Eserlerinde devrin tannm kiilerini ve baz toplum olaylarn yermitir. Bu eserlerde kaba akalar, kfrler, argo szler... bolca yer alr.

Aristophanes'in bilinen komedyalar unlardr:AtllarEekanlarKularKurbaalarBulutlarBarEURlPlDlES (M. 480 - 406)

Atina'nn yetitirdii nc byk tragedya airidir. adalar tarafndan ok eletirilmi, zellikle komedya yazarlarndan Aristophanes'in hcumlarna uramtr.

Euripidies'in eserlerinde anlatlan kiiler tutkularna her zaman yenik derler. Bu eserlerde diyaloglara daha ok yer verilmitir.

Euripidies'in en nl tragedyalar unlardr:

MedeiaHippolytosiphigeneia Aulis'teOrestesElektraAndromakheYUNAN EDEBYATI LATN EDEBYATIByk skender'in lmnden sonra, eski Yunan edebiyat, bir kltr merkezi olan Iskenderiye'de yeni bir dneme girmi; Milattan nce Kinci yzyldan sonra da yerini Latin edebiyatna brakmtr.

Latin edebiyatnn yetitirdii en nl sanatlar unlardr:EnniustragedyaTerentiuskomedyaPlautuskomedyaVergiliusiirHoratiusiirierosylevTacitustarihSenecafelsefe

TALYAN EDEBYATIRnesans hareketi talya'da domutur. Rnesansn ilk byk temsilcileri olan Dante, Petrerca ve Boccacio

14. yzylda halk dilini yaz dili haline getirmiler ve talyan edebiyatnn oluumunu salamlardr.

15. yzylda Hmanizma akm glenmi, eski Yunan ve Latin klasikleri yeniden incelenmitir.

16. yzyl talyan edebiyatnda Ariosto, Tasso gibi destan airleri etkili olmu; sonraki dnemlerde Batl akmlar bu edebiyat etkilemitir.DANTE (1265-1321)Rnesans balatan sanatlardan olmakla birlikte, Dante, Aristo dncesine bal bir sanatdr.

nsann karakter ve tutkularn gstermede ok baarl olmu, talyancay yaz dili haline getirerek talyan edebiyatnn kurucusu olmutur.

Dante'nin en nl eseri Diviana Commedia (Tanrsal Komedya)'dr.

PETRERCA (1304-1375)

Latince ve talyanca iirler yazmtr. Lirik iirlerinde akn her trl grn zerinde durmu, talyanca iirlerini "Trkler" adl kitapta toplamtr.

Dante'nin etkisinde kalan Petrerca sone, balad, terza rima.. gibi nazm biimlerini ok kullanmtr.

BOCCACIO (1313-1375)

talyan edebiyatnn en byk sanatlarndan biri olan Boccacio, kk hikaye trnn kurucusu saylmaktadr.

Hikayelerinde Ortaa'n dini konular yerine, gnlk olaylar ilemitir. En nl eseri Decameron'dur

ARIOSTO (1474 -1533)Rnesans devri edebiyatnn en nemli sanatlarndan biri olan Ariosto, destan trnde baar gstermitir.En nl eseri yapma bir destan olan lgn Orlando'dur. Bu destanda Charlemagne devrinde, Hristiyanlarla Mslmanlar arasndaki savalar anlatlr.

TASSO (1544-1595)

Rnesans devrinde, destan trnn en baarl sanatlarndandr. Eserlerinin konularn Ortaa'dan almakla birlikte, biimsel adan Homeros'u taklit etmitir.

En nemli eseri, I, Hal Seferi'nde Kuds'n alnn anlatan Kurtarlm Kuds adl yapay destandr.TALYAN EDEBYATI FRANSIZ EDEBYATIFransz edebiyatnn ilk rneklerini de destanlar oluturur.

12. yzyla kadar pek varlk gstermeyen Fransz edebiyatnda en nemli rn Chansen de Rland destandr.

Rnesans dneminde gelimeye balayan Fransz edebiyat, sonraki dnemlerde birok sanat akmnn douuna tanklk etmi, bu akmlarn gcyle beslenmitir. MONTAIGNE (1533 - 1592)Rnesans'n ve Fransz edebiyatnn en nemli sanatlarndandr. Serbest dnmenin nclerinden saylmaktadr.

Montaigne, deneme trnn kurucusu ve ilkbyk ustasdr. Denemeler adn tayan ve cilt olarak yaymlanan eserinde birey ve toplumla ilgili her konu zerinde durmu, Ortaa'a ait dnce ve inan kalplarnn dna karak hemen her konuyu yeni batan dnm ve inan kalplarnn dna karak her konuyu yeni batan dnm ve yazmtr.CORNEILLE (1606 -1684)

17. yzyl Fransz edebiyatnn ilk byk klasik tragedya airidir. Fransz tragedyasnn kurucusudur.

Corneille'nin kahramanlar tutkularn yenmeyi bilen, iradeli kiilerdir. O insanlar olduklar gibi deil, olmalar gerektii gibi anlatmtr.

En nemli tragedyalar unlardr:

Le CidHoraceCinnaRACINE (1639-1699)

17. yzyl Fransz edebiyatnda Klasisizmin en byk temsilcilerindendir.

Tragedya trndeki esereriyle tannmtr. Racine'in kahramanlar tutkularna yenik den kiilerden oluur.

Balca eserleri unlardr:

AndromaqueiphigeniePhedre FRANSIZ EDEBYATIMOLIERE (1622 -1673)

ok nl bir komedya yazardr.

Komedyalarnda, gldrrken dndrmeyi amalam, eserlerini gln gelenekler ve karakterler zerine kurmutur.

Fransa'da kendisinin at tre ve karakter komedyasnn en byk eserlerini vermitir.

Moliere'in eserlerinde sonradan grme zenginler, gln burjuvalar, zppeler, hastalarn soymaya alan doktorlar, bilgilik taslayan cahil kadnlar, dini karlarna let eden ikiyzller, cimrilii huy edinmi kiiler byk bir baaryla anlatlr MOLIEREN BALICA ESERLER Gln Kibarlar Kocalar Mektebi Kadnlar Mektebi Zoraki Evlilik Tartuffe Zoraki TabipCimriKibarlk Budalas Scapin'in Dolaplar Hastalk Hastas Bilgi KadnlarLA FONTAINE (1621 - 1685)

Fransz edebiyatnda fabl trnn en tannm sanatsdr.

Konularnn ounu, dier klasik sanatlar gibi eski Yunan ve Latin yazarlarndan, zellikle de Aisopos'tan almtr.

Hikaye, roman ve oyunda yazm olan La Fontaine'in en nl eseri Fabller'dir LA BRUYERE (1645 - 1696)

Klasik Fransz edebiyatnn nemli sanatlarndandr.

Portre (insanlar fiziksel, ruhsal ynleriyle anlatan yaz) trnde ok baarl olmutur.

Kusursuz bir slupla yazm, biim olgunluuna byk nem vermitir. Amac, insanlar daha iyi hle getirmektir.

En nemli eseri Karakterler adn tar.

FRANSIZ EDEBYATIJ.J. ROUESSEAU (1712 - 1778)

Fransz Ihtilali'ni hazrlayan dnrlerden biridir.

18. yzyln en byk yazarlarndan biri olan Rouesseau, halk egemenlii, eitlik ve zgrlk temellerine dayal yeni bir toplum dzeni tasarlamtr.

Doaya kar duyduu derin sevgi ile edebiyatta Romantizm akmna yol aanlar arasndadr.

En nemli eserleri unlardr:

Bilimler ve Sanatlar zerine Sylev Toplum Szlemesi Emile (ocuk eitimi) tiraflar (an)LAMARTINE (1790-1869)

Romantizmin ilk Fransz airidir.

iir ve roman trlerinde eserler vermitir.

Romanlarnda tasvirler geni yer tutar.

nemli eserleri unlardr:

airane Dnceler (iir) Graziella (roman) Raphael (roman) FRANSIZ EDEBYATIVICTOR HUGO (1802 -1885)

Fransz romantizmin en nl sanatlarndandr. Roman, tiyatro, iir trlerinde eserler vermitir. Cromwell adl dramnn nsznde, Romantizmin kurallarn belirtmitir.

ok parlak ve canl bir slupla anlatt ak vb. kiisel duygulardan baka doa, zgrlk, vatan sevgisi gibi temalar zerinde durmutur.

nemli eserleri unlardr:

Sefiller (roman)Ntre Dame de Paris (Roman)Hernani (oyun)Kral Eleniyor (oyun)Ruy Blas (oyun)Cromvvell (oyun)Yzyllarn Efsanesi (iir)

Alexandre DUMAS PERE (1802-1870)

Romantik Fransz edebiyatnn nemli sanatlarndandr. Romanlar ve oyunlaryla tannmtr.

Romanlarnn sanatsal bir deeri yoktur; ancak anlatmdaki canllk, srkleyicilik onlarn ok okunmasn salamtr.

Tarihi konular ilemi, polis ve serven romanlar yazmtr.

En nemli eserleri unlardr:

Silahrler (roman)

Monte Kristo Kontu (roman FRANSIZ EDEBYATIH. de BALZAC (1799 - 1850)

Fransz edebiyatnda realizmin ncs saylmakla birlikte eserlerinde romantik zellikler de grlr.

Dneminin toplum hayatn ve her tabakadan insanlarn yanstmakta stn baar gstermi, lmsz tipler yaratmtr.

nemli eserleri unlardr:

nsanlk Komedyas (dizi romanlarnn genel ad) Eugenie Grandet (roman) Goriot Baba (roman) Vadideki Zambak (roman)STENDHAL (1783 -1842)

Fransz edebiyatnn en byk realistlerinden saylr.

Romantizmin en gl olduu dnemde yazmasna ramen, ak, salam bir slupla yazlm eserlerinde psikolojik zmlemelere geni yer vererek gereki anlay benimsemitir.

Stendhal'n deeri lmnden sonraki dnemlerde anlalmtr.

Gezi, an, deneme, hikaye roman trnde eserleri vardr.

En nemli eserleri unlardr:Kzl ile Kara (roman) Parma Manastr (roman)FRANSIZ EDEBYATIGustave FLAUBERT (1821 -1880)

Realizmin kurucusu ve en byk temsilcisidir.

Eserlerinde dil ve anlatma, biim kusursuzluuna byk nem vermitir.

Anlattklar gzlem rndr, gereki tipler yaratmtr.

nemli eserleri unlardr:

Madame Bovary (roman) Salambo (roman Emile ZOLA (1840- 1902) Naturalizmin kurucusudur."Deneysel roman" anlaynn ncsdr. Eserlerinde, kiileri soyaekimin, igdlerin ve sosyal koullarn etkisine bal olarak anlatmtr.

Olumsuzluklarn, irkinliklerin, sefaletin tasvirini baaryla yapmtr.

20 ciltlik Rougon- Macquart roman dizisinin en nemli eserleri unlardr:Meyhane Germinal Nana GerekFRANSIZ EDEBYATIAlphonse DAUDET (1840 -1897)

Naturalizmin nemli tem silcilerindendir.

Eserlerinde ok gl gzlemler vardr. Nkteli, iirli, ak ve kolay anlalr bir slupla yazmtr.

nemli eserleri unlardr:

Deirmenimden Mektuplar (yk)Pazartesi Hikayeleri (yk)Tarasconlu Tartarin (roman) Jack (roman)Guyde MAUPASSANT (1850 - 1893)

Naturalist akma baldr.

Kk yk trnn en nemli sanatlarndan-dr. yklerinde "olay" esine byk nem vermi, ykye "Ma-upassant tarz"n getirmitir.

Balca eserleri unlardr:

Tombalak (yk) Ay (yk) Bir Hayat (roman) Gzel Dost (roman FRANSIZ