halk edebİyati derlemesİ

Click here to load reader

Post on 23-Feb-2016

42 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

HALK EDEBİYATI DERLEMESİ. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

HALK EDEBYATI DERLEMES

HALK EDEBYATI DERLEMESHikayeye (video 1) gre IV. Murad Badat Seferine giderken konaklama yeri olarak Hasanelebi yi semiler. Kyn ileri gelenleri padiaha kurban kesip ziyafet vermi. Bunun zerine padiah kyn adn sormu ve Hasan cevabn alnca siz elebi insanlarsnz bundan sonra kyn ad Hasanelebi olsun diyerek ismini deitirmi.

Hikayede anlatlanlara gre ve Hamza AKST n Hasanelebi Ve evresi Tarihi adl kitabnda anlattklarna gre de ismini bu ekilde alma ihtimali ok yksektir.Ky, pek Yolu zerinde olduu iin ordu bu gzergah kullanm olabilir.

Dier hikayede (video 2) bahsi geen kii Sadk Babadr. Sadk Baba halk tarafndan mistik bir kii olarak kabul edilir. Ancak burada anlatlan onun mistik yn deil mizahi yndr. elebi halkna ve evre kylere takt lakaplardan bahsedilmitir. Hasanelebi ye geldii bir gn herkes bana topland iin karga; Baak Kyne uradnda eyasn aldklar iin hrsz; ulhal Kyne gittiinde ok altklar nedeniyle ay ve en son ky olarak Haclar Kyne gittiinde ise misafir olduu evde bitlendii iin kokmu lakaplarn vermitir.

HALK NANILARIMistik ynnn anlatld efsanede ise Sadk Baba, bir Rumun evinde hizmetkarlk yapmaktadr. Kan arabasyla bir gn tarladan eve dnerken bataklktan getii halde hibir ey olmam ekilde geri kar. Bu olaya ahit olan insanlar alt evin sahibine haber verir ve rum yanl bir davranta bulunup gnaha girmek korkusuyla Sadk Babay evden uzaklatrr.

TRKLER

Burada da bir trk derlemesi var (video 10). Dierlerinden farkl olarak bu Krte bir trk derlemesi. Trke karl ise yle: lk ktada; Tepeden yava yava iniyordum Dediler yarin hasta O yzden gnde bir sefer Stma tutuyordu bana

kinci ktada ; Kapmzn nn sulayn Basmayn zerinden gein Kar kye gidenler benden

Yare selem syleyin Yarin evi karda Yamur yayor gne stnde Dediler ki yarin hasta Ben doktoruyum zerine gideyim

Bu trkde halk inanlarna ait unsurlar bulunmaktadr. Trk Tekke Kynde yaam olan Samut Baba zerine yazlmtr. Samut Baba, yredekiler tarafndan ermi bir ahsiyet olarak kabul edilir.

MANLER VE HALK EKONOMS

Baka bir videoda(video 14) ise halk ekonomisi bal altnda inceleyebileceimiz bir derleme bulunmaktadr. Hasat zamannn anlatld bir video. nsanlar tarladaki ilerini kolaylatrmak iin baz aletler kullanyorlar. Bunlar daha ok modernlikten uzak insan gcne dayal aletlerdir. rnein; kan arabas, orak, ellik vs.

Tarlada bitikleri ekinleri ln( ekinin deste haline getirilmesi) yaparak kan arabasna ykleyip tarlar. Ellik denilen aleti ise parmaklarna geirip hem daha ok ekin toplamak hem de parmaklarn korumak iin kullanrlar.

alanlar ekin bierken elence amal mani, trk vs. sylerler. Bunlar daha ok kadnlar ve erkekler arasnda karlkl atma eklinde olur. Arpa bitim st iken inde sar diken Gel sarlalm sevdiim Ben kz sen olan ikenBu maniyi kadnlar syler.

Elliim elimde olsa Oram belimde olsa Bierdim tarla seni Nazl yar yanmda olsa Bu maniyi de erkekler sylermi.stte de belirttiim gibi bu maniler karlkl atma eklinde olur. KI YARISI ENL

Derlemenin son ksmnda ise k yars geleneine yer vermek istedim. K yars; 15 ocak tarihinde gerekletirilen geleneksel bir elence trenidir. Karakterleri genellikle arap, gelin, damat, kadn klna girmi erkekler(burada zenne karakterini gryoruz), davulcu ve zurnacdan oluur. Bu konvoya renk katmak iin insanlarn oluturduu bir de deve bulunur.

Bu temel karakterlerin yan sra isteyen herkes bu konvoya katlr ve davul-zurna alnarak kydeki tm evler gezilir. Evlerin nnde davul- zurna eliinde oynanr. Gidilen tm evlerden makrume (etli pilav) iin para ya da malzeme (un, bulgur, ya vs.) toplanr. Ertesi gn, toplanan malzemeyle yaplan makrume halka datlr.

K aylarnn elence kayna olmasnn yan sra geleneklerin unutulmamas, yaatlmas amacyla halkn bilinli olarak yapt bir katlm olma zellii tar.

View more