tanz°mat d–nem° tœrk edeb°yati

Download TANZ°MAT D–NEM° TœRK EDEB°YATI

Post on 10-Jan-2016

84 views

Category:

Documents

20 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

TANZİMAT DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI. www.edebiyatogretmeni.net. XIX. yy. edebiyatımızın girişimler dönemidir. Roman, öykü, tiyatro alanlarında ilk örnekler verilmiş, şiirdeki başkaldırmalar divan şiirine ilgiyi azaltmıştı. Çıkmaya başlayan özel gazeteler roman, öykü - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • www.edebiyatogretmeni.net

  • XIX. yy. edebiyatmzn giriimler dnemidir. Roman, yk, tiyatro alanlarnda ilk rnekler verilmi, iirdeki bakaldrmalar divaniirine ilgiyi azaltmt. kmaya balayan zel gazeteler roman, ykyaymlyor, edebiyat adamlarnn tartmalarna yer veriyordu. Baz kesimler Namk Kemalin iire getirdii: zgrlk, vatan, hak, insan-lk, esaret gibi kavramlarda kendi sorunlarn, kendi isteklerini, kendi kiiliini bularak yeni edebiyat giriimlerine yanda oldu.

  • Tanzimat ile Divan Edebiyatnn KarlatrmasDivan iirindeki para gzellii yerine,Tanzimat iirinde btn gzellii nemsenmi.

    2) Divan edebiyat yksek zmredeki insanlara hitap ederken, Tanzimat edebiyat halka seslenmi.

    3) Divan iirinde l aruzdur, Tanzimatta ise aruzun yannda hece ls de kullanlm.

    4) Divan nesrinde sz hnerleri gsterme,sanat kullanma esasken, Tanzimat nesrinde bir takm fikirleri halka ulatrmak halk bilgilendirmek ve eitmek esastr.

    5) Divan edebiyatnda ak, arap, kadn, elence, hayali konular ilenirken; Tanzimat ede- biyatnda gerek yaam, tabiat, kiisel ac ve zdraplar, toplumsal konular ilenmitir.

    6) Divan edebiyatnda kullanlmayan birok edebi tr Tanzimat edebiyatnda kullanlmaya balanm (roman, hikaye, tiyatro, sone, terza-rima, triyole, gazete)

    7) Divan edebiyatnda dil ar ve sanatldr; Tanzimat edebiyatnda dil sadeletirilmi, halkn dili kullanlmtr.

  • Bu dnem edebiyatn iki blmde incelemek gerekirDnem:

    Bu dneme inasi, Ziya, Namk Kemal okulu ad verilir.

    Bu dnemin balca sanatlar: inasi, Ziya Paa, Namk Kemal, Ahmet Mithat, emsettin Sami, Ahmet Vefik Paa, Ali Suavi, Ahmet Cevdet Paa

    Bu dnemde sanat toplum iindir gr benimsenmi.

    Bu dnemde ama: Divan edebiyatn ykmak,yerine sosyal yaamla geni lde alakal inklap bir edebiyat getirmek.

    Halka halk diliyle hitap etmek amacyla sade dile ve halk Trkesine nem vermek

    Vatan sevgisi, millet duygusu, hrriyet ak, halk sevgisi gibi duygular halka a- lamak ve onlar bu yolda eitmek.

    Gazete, roman, yk, makale, iir, tiyatro gibi yenilikleri Trk edebiyatna getirmek ve uygulamak.

  • iirde estetik gzellik deil ierik n plana kmtr.

    Eski nazm ekilleriyle yeni kavram ve duygular ilemilerdir.

    Bu dnem sanatlar ,edebiyatn yannda siyasetle de ilgilenmitir.

    Ortaya konan eserler, taklit olduu iin teknik ynden zayftr.

    Fransz edebiyat rnek alnmtr.

    Bu dnem sanatlar genelde Romantizmin etkisindedir.

    Eserlerde rastlantlara oka yer verilir.

    Okuyucuyu bilgilendirmek iin olaylarn ak sk sk kesilir.

  • 2. Dnem: Bu dneme Ekrem, Sezai, Hamit okulu ad verilir.

    Bu dnemin sanatlar: Abdulhak Hamit Tahran, Recaizade Ekrem, Sami Paazade Sezai, Nabizade Nazm, Ebuziya Tevfik, Ali Bey

    Bu dnemde sanat sanat iindir gr benimsenmi.

    Siyasi ve toplumsal ideolojilerden uzak durmular.

    Sanatta batllamay savunurlar

    Eski edebiyata kar yeni edebiyat savunurlar.

    I. Tanzimatlara gre bat edebiyatn edebiyatmzda daha da kkletirmiler.

    deolojik grlerini aktif olarak deil, eserlerindeki kahramanlarla ilemiler.

    Romanda realizmin tesiri iirde ise romantizmin tesiri grlr.

    Dil ardr.

  • Gazetecilik eski ilevini yitirmi.

    Tiyatro eserleri oynanmak iin deil okunmak iin yazlm.

    iirde bireysel duygular anlatlm ve gzel olan her ey iire konu olmu.

    Muallim Naci bu dnemde Divan edebiyatn savunan tek sanatdr.

  • Tanzimat Edebiyatnn Genel zellikleriDilin sadelemesi amalanm, zellikle tiyatro, an, mektup ve halka seslenen romanlarda bu ama bir lde gerekletirilmitir. Ancak sanatlar, eski alkan- lklarndan tamamen kurtulamadklar iin yabanc szck ve kurallardan bsbtn syrlamamlardr.

    Divan edebiyatnn kulland iir, tarih ve mektup gibi trleri bat anlayna gre yenilemilerdir.

    Makale, tiyatro, roman, hikaye, an gibi yeni trler kullanlmaya balanmtr.

    Daha nce toplum sorunlaryla hi ilgisi bulunmayan sanat; toplumu dzeltmek, eitmek iin bir dava arac olarak kullanma anlayna ynelmilerdir.

    Fransz edebiyatndan esinlenerek klasisizm, romantizm, realizm ve natralizm akmlarnn etkisinde eserler yaratlmtr.

    6) Nesirde i kafiye (seci) braklm, anlatmda ss yerine, dnceleri halka ulatr- ma amac gdlerek yeni bir nesir yaratlmtr.

    7) iirde hecenin rnekleri grlmekle birlikte aruzun kullanm devam etmitir.

  • 8) Gnlk olaylar, duygu ve dnceler iire sokularak iirin konusu geniletilmitir.

    Balangta yeni dnceler eski nazm biimleri iinde verilirken sonralar yeni biimler kullanlmtr.

    10) iirde konu ve anlam btnl aranmtr.

    11) Divan edebiyatndaki para gzellii anlaynn yerini btn gzellii almtr.

    12) Roman ve hikayelerin konusu ya gnlk yaaytan ya da tarihten alnmtr.

    13) Tiyatroda toplum sorunlar, gelenek, grenek, ocuk, aile, yaanlan olaylar ilen- mitir.

    14) Eserlerde kahramanlar tek ynl ele alnm, iyiler dllendirilmi, ktler ceza- landrlmtr.

    15) Roman ve yklerde olaylarn aknda rastlantlara ok yer verilmitir.

    16) Romanlarn iinde konu dna klarak okuyucuya bilgi ve t vermekten ka- nlmamtr.

    17) Yazarlar, eserlerinde kendi kiiliklerini gizlememitir.

  • 18) Roman kahramanlar ou zaman bir grte ak olur.

    19) Toplumsal olaylara yzeyden baklr.

    20) Tanzimat romannda aile problemi byk yer tutar. Avrupa taklitilii nedeniyle aile iindeki sarslma ve kntler ilenir.(Araba Sevdas,ntibah)

    21) Tiyatro bu dnemde Namk Kemalle balar. Ahmet Vefik Paann Molierden yapt evirilerle ileri bir sanat dzeyine ular.

    22) Bu edebiyatn nesir sahasndaki en byk kazanc gazetedir.

    23) Bu dnemdeki tiyatro eserleri sahnelenmeye uygun deildir.

    24) Mizah ve hiciv anlay bu dnemde daha da gelimitir. Batl anlamdaki ilk mizah rnei bu dnemde verilir.

    25) Trk edebiyatnda gerek edebi tenkit bu dnemde balamtr.

    26) Bu dnemde roman teknii tam oturmamtr. Romanmzn emekleme dnemidir. Tasvirlerde ve kurguda kompozisyon bozukluu vardr.

    27) Bu dnem yazarlarnda yaygn bir tasvir yapma alkanl vardr.

  • 28) Kahramanlar st tabakadandr. 29) Olaylar stanbul ve evresinde geer.

    30) lenen konular: Yanl batllama, alafrangalk zentisi, sarslan aile dzeni, kltrel yozlama, fakirlik, cariyelik, grc usul evlenme, cehalet ve tarihi konulardr.

  • TANZMATIN TRK EDEBYATINA KAZANDIRDII LKLERlk Gazeteler:

    a) Takvim-i Vakayi ( lk Trk gazetesi)b) Ceride-i Havadis (Yar resmi gazete)c) Tercman- Ahval (inasi ve Agah Efendinin kard ilk zel Trk gazetesi)d) Tasvir-i Efkar (inasinin Namk Kemale devrettii ikinci zel Trk gazetesi)e) Hrriyet (Namk Kemal ve Ziya Paann yurt dnda kardklar ilk Trk gazetesi)f) Tercman- Hakikat

    2) lk eviri Roman: Telemak; Yusuf Kamil Paa Fenelondan evirmitir.

    3) lk Yerli Roman: Taauk- Talat ve Fitnat. emsettin Sami tarafndan yazlmtr, edebi deeri yoktur.

    4) Bir Edebi Akm Etkisinde Yazlan lk Roman: ntibah; Namk Kemal tarafndan romantizme bal kalnarak yazlm bir sosyal romandr.

    5) lk Realist Romanlar: Sergzet; Sami Paazade Sezai yazmtr. Araba Sevdas; Recaizade Mahmut Ekrem yazmtr.

    6) lk Tiyatro Eseri: air Evlenmesi; inasi yazmtr.

  • 7) lk Ky Roman: Karabibik; Nabizade Nazm yazmtr.

    8) lk ykler: Kk eyler; Sami Paazade Sezai yazmtr. (Baslan ilk hikaye kitab) Letaif-i Rivayet; Ahmet Mithat Efendi yazmtr.( Yazlan ilk hikaye kitab)

    9) lk Makale: inasi yazmtr.

    10) lk iir evirileri: inasi tarafndan Franszcadan yaplmtr.

    11) lk Noktalama aretleri: inasi tarafndan kullanlmtr.

    12) Edebiyatmzda ilk tarihi roman: Namk Kemal'in "Cezmi" adl eseridir.

    13) Edebiyatmzdaki ilk eletirmen: Namk Kemal'dir.

    14) Trk Edebiyatndaki ilk polisiye roman: Esrar- Cinayet; Ahmet Mithat yazmtr.

  • Dnemin Sanatlar ve EserleriNAS Maliye retimi iin Fransaya devlet tarafndan ilk gnderilen renciler- dendir. Fakat inasi o dnemde edebiyatla ilgilenmi ve dnemin nl yazar airleriyle tanmtr. Yurda dndnde Agah Efendiyle 1860ta Tercman- Ahval gazetesini karmlardr.

    inasi divan edebiyatndaki duygu kavramn bir yana itip akla ve man- ta yer verir.

    Halk dilini kullanmay, bylece halk bilinlendirmeyi hedefler.

    Ksa cmleli ,yeni grlerle rgl bir nesir yaps meydana getirmitir.

    airlik yn pek gl olmayan inasi, edebiyatmza getirdii yeniliklerle tannr. Bu yenilikler unlardr: ilk tiyatro eserimiz olan air Evlenmesi (Bu eserde grc usulyle evlenme eletirilir.) Edebiyatmzda noktalama iaretlerini ilk defa kullanmtr. lk zel Trk gazetesi Tercman- Ahval karmtr. Ataszlerimizi Durub-u Emsal-i Osmaniye ad altnda derlemi. lk makaleyi yazd: Tercman- Ahval Mukaddimesi Dilde sadelemenin ncs olmutur.

  • iirlerini Mntehabat- Earm ad ile yaynlamtr.

    iiri mecazlardan artp yalnlatrmaya alr.

    Eek ile Tilki La Fontaineden etkilenerek yazd bir fabldr.

    Bat iirini tantmak amacyla Fransz airlerinden eviriler yapmtr.

    iirlerinde konu birliine ve btn gzelliine nem vermitir www.edebiyatogretmeni.net

  • NAMIK KEMAL nceleri klasik bir divan airi olan Kemal, inasi ile tantktan sonra Bat edebiyat ve Bat kaynakl fikirlerle ilgilenmeye balamtr.

    Gr sesli vatan airi,dava ve sanat adamdr. Eserlerinde hrriyet, va- tan sevgisi, hak, kanun, adalet, ahlak konularn ilemitir.

    Edebiyatmzda vatan ve hrriyet airi olarak bilinir.

    Eski edebiyata kar olduu halde yeni dnce ve kavramlar yaymak amacyla yazd iirlerin ounda eskiye bal kalmtr

    Namk Kemalde dier 1. Dnem Tanzimatlar gibi dilde sadelii benimser.

    Yine dierleri gibi aruzun yannda az da olsa hece veznini kullanr.

    iirimizin gelimesinde byk emei gemi bu yolda gerekten etkili olmutur. iirlerini toplum