tanzİmat edebİyati

Click here to load reader

Post on 23-Feb-2016

89 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

TANZİMAT EDEBİYATI. 3 Kasım 1839’da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile hem siyasi hem de edebiyat yaşamımızda yeni bir dönem başlamıştır. Tanzimat hareketi başta siyasi bir nitelik taşımakla birlikte, kısa bir süre içinde sosyal ve kültürel hayatta da kendini hissettirmiştir. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

Slayt 1

3 Kasm 1839da ilan edilen Tanzimat Ferman ile hem siyasi hem de edebiyat yaammzda yeni bir dnem balamtr.

Tanzimat hareketi bata siyasi bir nitelik tamakla birlikte, ksa bir sre iinde sosyal ve kltrel hayatta da kendini hissettirmitir.

Tanzimatn getirdii yeniliklerle birlikte, dnce hayatna da yeni kavramlar girmi, ayni zamanda siyasi kimlikleri de bulunan sanatlar, yaptlarnda sosyal konular ilemeye balamlardr.

Sanatlar, birtakm ortak dncelerle hareket etmi, gazetelerde ortak trlerde yaz yazm ve ortak temalar ilemilerdir. Sonuta Tanzimat edebiyat denilen bir edebi anlay ortaya kmtr.

Edebiyatmzda birok yenilik olmu, Bat edebiyatndan alnan yeni trler grlmeye balanmtr.

TANZMAT EDEBYATIEDEBYATTA YENLKLERiirde: iirde biim olarak Divan edebiyat gelenei devam ettirilmi, iirin konular ise alabildiine genilemitir.iirlerde kanun, medeniyet, eitlik, hrriyet, vatan gibi konular ilenmeye balanmtr.

Romanda

Trk edebiyat, romanla ilk defa, Yusuf Kamil Paann Fenelondan evirdii Telemak evirisiyle karlar.Edebiyatmzdaki ilk yerli roman ise 1 872de emsettin Sami tarafndan yazlan Taauk- Talat ve Fitnat adl romandr.

EDEBYATTA YENLKLERyk:Edebiyatmzda ilk yk kitab Ahmet Mithat Efendinin Letaif-i Rivayat adl yaptdr.

Tiyatro:Edebiyatmzda ilk tiyatro, inasinin tek perdelik air Evlenmesi adl tre komedyasdr.Edebiyatmzda ilk rnei inasinin Tercman- AhvalMukaddimesi adl yazsdr.

Eletiri: Edebiyatmzda ilk rnei Namk Kemalin Tahrib-i Harabatadl yaptdr.

I. DNEM TANZMAT EDEBYATI

Sanat, toplum iindir. gr benimsenmi ve yaptlarda bu dnce uygulanmaya allmtr.

Romantizmin etkisinde kalnm ve bu akmn belirgin zellikleri, yaptlarda ilenmitir.

Dilde sadeleme savunulmu; ancak uygulanamamtr.

Fransz edebiyat rnek alnmtr.

Divan edebiyat eletirilmi, ona kar klmtr. Hece ls ve Halk edebiyat savunulmu; ama bu dnceler uygulamaya geirilememitir.

EDEBYATTA YENLKLERGazete1831 de karlan Takvim-i Vakayi resmi bir gazete olup ilk gazetedir.

18401a ngiliz William Churchill tarafndan karlan Ceride-i Havadis, yar resmi bir gazetedir.

1860ta inasi ve Agah Efendinin birlikte kardklar Tercman- Ahval ilk edebi ve zel gazetedir.

1862de inasi tek bana Tasvir-i Efkar adl bir gazete karmaya balar.

Bu gazetelerin dnda Muhbir (1866), Hrriyet (1867), Basiret (1869), bret (1871) adl gazeteler karlr.

I. DNEM TANZMAT EDEBYATI

iirde estetik ve gzellik deil, ierik n plana kmtr.

iir, dnceyi aktarmak iin kullanlan bir ara durumundadr.

Bu dnemde yazlan romanlar, roman teknii bakmndan olduka zayftr.

Romanlarda uzun betimlemelere, beklenmedik rastlantlara yer verilir.

Zaman zaman romann ak durdurulur ve okuyucuya bilgi verilir.

Noktalama iaretleri ilk defa bu dnemde kullanlmaya balanmtr.

iirde, eski biimler iinde, yeni konular ilenmitir.

Sanatlarn en nemli zelliklerinden biri de ayn zamanda devlet adam ve siyasetin iinde olmalardr.

DNEMN SANATILARIinasi

Namk Kemal

Ziya Paa

Ahmet Mithat Efendi

Ahmet Vefik Paa

emsettin Sami

NAS(1826-1871)1849-1865 yllar arasnda Fransada bulunan, Fransz edebiyatn ve sanatlarn yakndan tanyan inasi, stanbulda yapt memurluklarda Mustafa Reit Paa tarafndan korunmutur.

Trk edebiyatnda yeniliin ncsdr.

Tercman- Ahval, Tasvir-i Efkar gazetelerini karmtr.

lk makaleyi (Tercman- Ahval Mukaddimesi) ve ilk tiyatroyu (air Evlenmesi) yazmtr.

Noktalama iaretlerini ilk olarak kullanmtr.

Yaptlarn halkn kolaylkla anlayabilecei bir dille kaleme alan sanat, dncelerini yaln bir anlatmla ve ksa cmlelerle dile getirmitir.

Didaktik yazlaryla tartma rneklerini ve eletirilerini 1862de tek bana kard Tasvir-i Efkar gazetesinde yaymlamtr.

Divan edebiyatndaki para gzellii anlay yerine, iirlerin belli bir dnce etrafnda gelimesini salayarak konu birliine ve btn gzelliine nem vermitir.

NASNN YAPITLARIair Evlenmesi: Edebiyatmzda ilk tiyatrodur. Tek perdelik bir piyes olan bu yaptta yazar, grc usulyle evlenmeyi yerer.

Mntehabat- Ear: iirlerinin yer ald yaptdr.

Durub- Emsal-i Osmaniye: Osmanl ataszlerini toplad yaptdr.

Tercme-i Manzume: 1859da Franszcadan yapt evirileri -Lamartineden Souvenir, La Fontaineden Kurt ile Kuzu- yer almaktadr.

Tercman- Ahval Mukaddimesi: Edebiyatmzda ilk makaledir.

NAMIK KEMAL(1840-1888)Edebiyat, topluma yarar salamak ve dncelerini halka yaymak iin bir ara olarak kullanm,

Sanat yaptnn halk iin yazlmas ve geree ve tabiata uygun olmas gerektiini sylemitir.

Vatan airi olarak anlr.

Yaptlarnda ounlukla toplumsal konular; vatan, millet, hrriyet kavramlarn ilemitir.

Ziya Paann Harabat adl Divan iiri antolojisi durumundaki yaptna kar yazd eletiri trndeki Tahrib-i Harabat ve Takip adl yaptlaryla, eski edebiyatn yklmas gereken yanlarn gstermi ve yeni edebiyat zerindeki grlerini aklamtr.

Dizelerinde, savunduu dnceyi ak olarak vermitir.

NAMIK KEMAL(1840-1888)NAMIK KEMALN YAPITLARIRomanntibah: Cezmi:

TiyatroCelaleddin Harzemah:Vatan yahut Silistre:,Akif Bey, Zavall ocuk, Glnihal, Kara Bela

EletiriTahrib-i Harabat: Takip, rfan Paaya Mektup:

Tarih konulu yaptlarBarika-i Zafer, Evrak- Perian, Devr-i stiIa, Kanije Muhasaras,Renan Mdafaanamesi:

NAMIK KEMAL(1840-1888)ZYA PAA (1825 - 1880)

Dou kltryle yetimi, sonradan Batya ynelmitir.

Kiiliinde ve yaptlarnda bir ikilik vardr. Dou kltr ile Bat kltr arasnda bocalamtr.

iir ve ina makalesinde Halk edebiyatn savunur ve Divan iirini Trk iiri olarak kabul etmez. Harabatta ise bunun tersini syler. Bu yzden Namk Kemal tarafndan Tahrib-i Harabat adl yaptta sert bir biimde eletirilir.

Dilde sadelemeyi savunmasna ramen Arapa, Farsa szck ve tamlamalarla ykl ar bir dil kullanr.

Defter-i Amal adl ocukluk anlarnda ve Emile evirisinde konuma dilini bilinli olarak kullanmtr.

Edebiyatmzda terkib-i bent ve terci-i bent.

ZYA PAANIN YAPITLARIHarabat: Trke, Arapa ve Farsa iirlerden oluan 3 ciltlik antolojiZafername: Baka baka kiilerin azndan Sadrazam Ali Paann tutum ve davranlarn ver grnerek bu kiiyi st rtl bir dille yermitir.

Ear- Ziya, Klliyat- Ziya Paa: iir

Defter-i Amal: ocukluk anlarn ierir.

iir ve na, Rya: Makale

Emile: eviri

AHMET MTHAT EFEND (1844 - 1912)

Edebiyatmzda onun kadar ok ve deiik trde yapt veren bir baka yazar yoktur.

Otuz alts roman olmak zere iki yze yakn yapt vardr.

Amac halk eitmek, insanlara bilgi vermek olduundan romann akn durdurur, okuyucuya bilgi verir.

Her frsatta halka bir eyler anlatmaya alr.

Romanlar teknik ynden kusurludur.

Hemen her sahada -macera, polisiye, tarih, Batllama, ak vb.- roman yazmtr.

Yaptlarn halkn anlayabilecei biimde, sade ve dzgn bir dille oluturmutur.

AHMET MTHAT EFENDNN YAPITLARIRoman

Felatun Beyle Rakm Efendi,Hasan Mellah, Hseyin Fellah,Pariste Bir Trk, Henz On Yedi Yanda, Dnyaya kinci Geli,Drdane Hanm, .Jn Trk.

Hikaye

Letaif-i Rivayat: Edebiyatmzda ilk hikayeKssadan Hisse:

Oyun

Eyvah, Akba, Ahz- Sar, erkes zdenler.AHMET VEFK PAA (1823 - 1891)

Milliyetilik ve Trklk fikirlerinin en nde gelen savunucularndandr.

Tiyatro alanndaki evirileri ve uyarlamalaryla bilinir.

Halk tiyatroya altrmaya alm; bunun iin, Bursada tiyatro kurmutur.

Yaptlar

Don Civani, Dudu Kuar, Infial-i Ak: Moliereden evirdii mensur oyunlar

Savruk, Kocalar Mektebi, Kadnlar Mektebi, Adamd, Tartufle: Moliereden evirdii manzum oyunlar

Zor Nikah, Zoraki Tabip, Tablb-i Ak, Dekbazlk, Meraki, Azarya, Yorgaki Dandini: Trk, Yahudi ve Rum hayatna uygulad adapteleri

Hikmet-i Tarih, Fezleke-i Tarih-i Osmani: Tarih alanndaki yaptlar

Lehe-i Osmani: Szlk

ecere-i Trki: Ebulgazi Bahadr Handan eviri

EMSEDDN SAM(1850 - 1904)

Edebiyatla ilgili yaptlarnn yannda bilim ve dil almalarnda da bulunmu, dil konusunda ileri srd eitli dnceler ve uygulamalarla nem kazanmtr.

Szlk ve ansiklopedi trnde yaptlar ortaya koymutur.

Orhun Yaztlari ve Kutadgu Bilig ile ilgili incelemelerde bulunmutur.

YaptlarTaauk- Talat ve Fitnat: Edebiyatmzda ilk yerli romanKamus- Trki: lk Trke szlkKamus- Pransevi, Kamus- Arabi: SzlkKamusul Alam: AnsiklopediBesa yahut Ahde Vefa, Gave, Seydi Yahya: TiyatroSefiller, Robinson Crusoe: eviri

II. DNEM TANZMAT EDEBYATI

Sanatlar, devrin siyasi artlarnn arlI yznden Sanat, sanat iindir anlayn benimsemilerdir.

Sanatlar, toplum sorunlarndan ve siyasetten uzak kalm, yalnzca edebiyatla ilgilenmilerdir.

Yaptlarda kullanlan dil ardr. Divan edebiyatna kar Bat edebiyat savunulmutur.

Bat edebiyat rneklerini baaryla ortaya konmutur.

Yaptlarda realizmin etkileri grlr. Klelik, cariyelik romanlarda da ska ilenen konulardr.

iirde romantizmin izleri vardr.

iirin konusu genilemitir. Hayattaki her gzel eyin iirin konusu olabilecei gr esas alnmtr. iirlerde lm, yokluk, hilik gibi soyut konular ilenmitir.

iirde divan iiri biimlerinin yan sra yeni biimler de kullanlmtr.

II. DNEM TANZMAT EDEBYATI SANATILARIRecaizade Mahmut Ekrem

Abdlhak Hamit Tarhan

Samipaazade Sezai

Nabizade Nazm

Muallim Naci

RECAZADE MAHMUT EKREM (1847 - 1914)

Divan edebiyatndan.yana olanlara kar, Bat edebiyat yolun-da gelien yeni edebiyat savunmutur.

Zemzeme ile Takdir-i Elhan adl yaptlar yznden Muallim Nacinin Demdeme adl yaptnda yer verdii ok ar eletirilere hedef olmutur.

1895 ylnn sonunda, eski rencisi Tevfik Fikreti Servet-i Fnun dergisinin bana getirerek Edebiyat- Cedide hareketinin balamasna nclk etmi; btn bu kurucu, retici, yayc almalarndan dolay, devrinde sta

View more