pİlot proje çaliŞmasi (alaybey-manavkuyu-basin

Click here to load reader

Post on 29-Nov-2021

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Microsoft Word - 1-birinci bölüm.doc(ALAYBEY-MANAVKUYU-BASIN STES)
ZMR AFET RSKN AZALTMA SEMPOZYUMU zmir'de Afet Riskini Azaltma Eylem Plan Çalmalar
7-8 Aralk 2009 Tepekule Kongre ve Sergi Saray
ZMR
ZMR AFET RSKN AZALTMA SEMPOZYUMU zmir'de Afet Riskini Azaltma Eylem Plan Çalmalar
7-8 Aralk 2009 Tepekule Kongre ve Sergi Saray
ZMR
3
DEPREM RSK AÇISINDAN ZMR’DEK ÜÇ PLOT BÖLGEDE YAPI STOUNUN DEERLENDRLMES
HKMET HÜSEYN ÇATAL1, ABDULLAH NCR2, JALE ALEL2 ,
AHMET ERMN2, BRAHM ÖZMEN2
2 naat Mühendisleri Odas zmir ubesi, Bayrakl-zmir, imoizmir@imoizmir.org.tr
ÖZET Deprem risk çalmalar kapsamnda gerçekletirilecek olan, olas deprem hasarlarn, can ve mal kayplarn önceden belirlemeye yönelik deprem senaryolarnn hazrlanmasnda yap stounun kapsaml olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu bildiride zmir’de pilot bölge olarak seçilen Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi semtlerindeki yap stounun belirlenmesi amacyla gerçekletirilen çalmalar ve bu çalmalar neticesinde elde edilen sonuçlar sunulmutur. Anahtar Kelimeler: Yap, envanter stou, inaat kalitesi, saha çalmas, bina tayc sistemler 1. GR Ülkemiz topraklarnn neredeyse tamam aktif deprem kua üzerindedir. Son yllarda, 1992 ylnda Erzincan’da, 1995 ylnda Dinar’da, 1999 ylnda Adapazar’nda, 2002 ylnda Sultanda (Afyon)’nda meydana gelen depremler önemli can ve mal kayplarna yol açmtr. Depremler nedeniyle oluan hasarlar, can ve mal kayplarn en aza indirgemek amacyla oluturulan deprem senaryosu çalmalarnda mevcut yap stounun salkl olarak deerlendirilmesi önem tamaktadr. 2. AMAÇ ve KAPSAM Çalmada zmir’de pilot olarak seçilen, Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi semtlerindeki yap stounun kapsaml olarak çkartlmas amaçlanmtr (Resim 1). Bu amaca yönelik olarak Manavkuyu semtinde 696, Alaybey semtinde 259, Basnsitesi’nde 535 olmak üzere toplam 1490 adet bina taranmtr. Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi’nde taranan binalarn taranan ada adetlerine göre dalmlar (Tablo 1)’de sunulmutur.
Tablo 1. Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi’de taranan binalarn ada adetlerine göre dalm SEMT ADI Taranan Ada Adedi Taranan Adalardaki Bina Adedi
Alaybey 28 259
74 674 Manavkuyu Numaras bilinmeyen adalar 22 47 514 Basnsitesi Numaras bilinmeyen adalar 21
TOPLAM 1490
Resim 2. naat Mühendisleri Odas zmir ubesince düzenlenen bilgilendirme toplantlarndan görünüm
5
zmir Büyükehir Belediyesi Corafi Bilgi Sistemleri ube Müdürlüü tarafndan üç pilot bölgedeki yerleim bölgelerine ait haritalar hazrlanm, bu haritalara göre tespit ekipleri gruplara ayrlarak bina bilgileri elde edilmitir. Yap stounun belirlendii Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi’ndeki parsellerin görünümü srasyla (ekil 1), (ekil 2) ve (ekil 3)’de sunulmutur.
ekil 1. Alaybey semtinde taranan parselleri gösteren harita
6
7
8
3.1. Bina Envanter Belirleme Raporu Toplam 29 maddeden oluan bina envanter belirleme raporunun 1-2. maddeleri bina bölge ve bina tanmlar ile ilgilidir. Raporun 3. maddesi binann uzun dorultusunun hangi yönde olduunu saptamaya yöneliktir. 4.üncü madde binann parseldeki konumunu ve dilatasyonun olup olmad ile ilgilidir. Raporun 5, 6, 7. maddeleri srasyla yol seviyesi altnda ve üstünde olmak üzere kat adetleri, binann plandaki alan ve formu ile ilgilidir. 8.inci madde, binann kullanm amacna yöneliktir. 9.uncu madde binann yan saptamaya yöneliktir. 10.uncu madde binann tayc sistemi ile ilgili bilgilerin saptanmas amacyla hazrlanm olup bu madde 10.1, 10.2, 10.3 10.4’üncü alt maddelere uygun olarak üç rakam ile ifade edilmektedir. Örnein tayc sistem türüne 2.1.3 yazlmas halinde, binann tayc sisteminin yerinde dökme betonarme elemanl ve bölme duvarlarnn düey delikli tula kullanlarak imal edildii anlalmaktadr. Raporun 11.inci maddesi, önemli deprem hasarlarna yol açan ksa kolon mevcudiyeti ile ilgilidir. 12, 13, 14 ve 15. maddeler srasyla döemelerin, temellerin, çatlarn türü ve çat kaplamas ile ilgilidir. 16. madde binann projesine göre beton ve çelik snfnn belirlenmesine yöneliktir. 17. madde bina betonarme ise beton dökümünün el ile ya da hazr beton kullanlarak yaplp yaplmadnn saptanmasna yöneliktir.18. maddede gözlem yolu ile yaplan incelemeler neticesinde tayc sistemin kalitesinin belirlenmesi amaçlanmtr. 19, 20 ve 21. maddelerde srasyla tayc sitem türü, 1. katn dier katlara göre rijitliinin bulunmas ve binann daha önceki depremler nedeniyle onarm yaplp yaplmadnn saptanmas için düzenlenmitir. 22, 23 ve 24. maddeler gözlem yolu ile yaplan incelemeler neticesinde zeminin durumu, parselin eimi, parselde istinad duvarnn olup olmadnn sorgulanmas hedeflenmitir. 25. madde deprem srasnda yklma tehlikesi olan, baca, parapet duvar gibi tayc olmayan elemanlarn bulunup bulunmadna yöneliktir. 26. ve 27. maddelerde srasyla tespit srasnda çekilen fotoraf, kroki olup olmad ve belirtilmesi gereken konular için düzenlemitir. 28 ve 29. maddeler srasyla tespit tarihi ve tespiti yapan kiilerin bilgileri için düzenlenmitir. Bina envanter belirleme raporu formu (Tablo 2)’de sunulmutur.
9
10
11
12
13
ekil 4. Dolgu duvarda çerçeveden ayrlmalar ekil 5. Duvarlardaki çapraz çatlaklar
Zemin oturmalar nedeniyle yap kütlesinde duvarlarda çatlaklar meydana gelebilir. Tayc sistemi betonarme olan binalarda dolgu duvarlarn tayc sistemden ayrmas, duvarlarda çapraz çatlaklar takip eden, kolon üst ve alt uçlarnda eilme momenti kapasitesinin açlmas nedeniyle mafsallamalar meydana gelebilir. Ayrca kolonlarda ksa kolon oluumu nedeniyle kesme çatlaklar da oluabilir. Kolonlarda basnç kuvveti nedeniyle kolon alt ve üst uçlarnda balayan çatlaklar ile gelien ve donat burkulmas, ezilmesine kadar ulaan hasarlar gözlemlenebilir. Tayc sistemi betonarme olan binalarda, kirilerde, kolon-kiri birleim bölgelerinde eilme, çekme, çatlaklar, basnç ezilmeleri görülebilir. Yap stokunun belirlenmesinde görev alan ekipler, yaptklar gözlemler neticesinde tayc sistemde, yukarda belirtilen özellikler de dikkate alnarak inaat mühendisi genel yaklam ile binann inaat kalitesini iyi, orta veya tayc sistemde ksa kolon oluumu bulunan, tayc sistemi planda ve düeyde düzensiz olan binalarn inaat kalitesini zayf olarak belirlemilerdir.
14
4. BNA ENVANTER ÇALIMA AAMALARI MO zmir ubesi bu çalmalar yürütmek için üyelerden naat Mühendisleri Odas zmir ubesi koordinatörlüünde üç oda üyesi bölge sorumlusu olarak belirlenmitir. Bölge sorumlularnn çalmalar dört aamadan olumaktadr. zmir Büyükehir Belediyesi Corafi Bilgi Sistem Müdürlüünden alnan veriler örnekleri (Tablo 3)’te sunulan formlara ilenmitir. Bölge sorumlularnn çalmalar Resim 3’de sunulmutur.
Resim 3. Bölge sorumlularnn ofis çalmalarndan bir görünüm Çalmalar srasnda, pilot bölgeye ait yap ya, ada ve parsel numaras, tayc sistem türü gibi bilgilere ulalmtr. Pilot bölge muhtarlklar ile ibirlii yaplarak, nüfus yaps ve bina sahipliiyle ilgili bilgiler edinilmitir. Saha çalmalar için önceden bilgilendirme toplantlarna katlanlardan olmak üzere oluturulan ekipler deneyimli bir inaat mühendisi veya mimar sorumluluunda, 2 inaat mühendisi, mimar veya teknikerden oluturulmutur. Sahada çalacak ekipler her gün naat Mühendisleri Odas zmir ubesi’nde buluarak çallacak alan hakknda ekip sorumlusuna bilgiler sunularak zmir Büyükehir Belediyesi ve naat Mühendisleri Odas’nn tahsis ettii araçlarla görev alanlarna intikal ettirilmitir. Saha çalmalar için ekiplere bilgi sunulmas çalmalarndan biri Resim 4’te sunulmutur.
Resim 4. Saha çalmalar için ekip sorumlularna bilgi sunulmas çalmalar Saha çalmalarmz 6 Temmuz 2009’da balayp 20 Austos 2009 tarihine kadar devam etmitir.
15
BNA TANIMI BNA PROJE KONUMU Kat Says S.NO Kimlik
No Ada Parsel Asal Eksen
Blok Konumu Dilatasyon Z.
Temel Durumu
1 1079993 - - DB KÖE YOK 5 1 108 2.1.4. - 2 1081334 - - DB ORTA YOK 5 0 120 2.1.4. SÜREKL 3 1082512 22 9 DB ORTA YOK 5 0 82 2.1.4. SÜREKL 4 1083502 25 48 DB ORTA YOK 5 0 128 2.1.4. SÜREKL 5 1084938 25 54 DB ORTA YOK 5 0 185 2.1.4. SÜREKL
BNA KULLANIM AMACI VE YAI
Zemin Üstü Zemin Kat Kalan Kii Konut
1 yeri
2 Kamu
3 Konut
1 yeri
2 Kamu
3 Konut
1 yeri
2 Kamu
3 Ya
X - - X - - 10 - - - X - - X - - 13 - - 36 X - - - X - 4 - - 39 X - - - X - 10 - - 33 X - - - X - 17 - - 19
BNA TAIYICI SSTEM ÖZELLKLER ÇATI BLGLER
Malzeme Snf Ksa
YOK B.A. - - ET ELLE ÇERÇEVE DER TRS +O.LEVHA VAR
YOK B.A. B160 ST I ET ELLE ÇERÇEVE AHAP KREMT VAR
YOK B.A. B160 ST I ET ELLE ÇERÇEVE B.A. OLUKLU LEVHA VAR
VAR B.A.+DER B160 ST I ET ELLE ÇERÇEVE DER TERAS VAR VAR B.A. B160 ST I KÜÇÜK ELLE ÇERÇEVE AHAP KREMT VAR
ZEMN BLGLER DER BLGLER
Zemin Problemi Arsann Eimi
naat Kalitesi
YOK DÜZ YOK - - ZAYIF SIVILAMA DÜZ YOK - - ZAYIF H.ÇÖKME DÜZ YOK YAPILMADI - ORTA
SIVILAMA DÜZ YOK BLNMYOR - ZAYIF SIVILAMA DÜZ YOK BLNMYOR - ZAYIF
16
6. DEERLENDRME Alaybey semtinde taranan binalarn 12 adedi betonarme perde + çerçeveli, 21 adedi tayc duvarl, 225 adedi betonarme çerçevelidir. Betonarme çerçeve taycl binalarn 212 adedinde B160 betonu ve St-I betonarme çelii kullanlm, 8 adedinde B225 betonu, 5 adedinde C20 snf beton kalitesinden daha yüksek kalitede beton kullanlmtr. Betonarme taycl binalarn 18 adedinde hazr beton, 218 adedinde elle hazrlanan beton kullanlmtr. Betonu el ile hazrlanan ve ya belirlenebilen betonarme taycl binalarn ya 1 ile 56 yl arasnda deimektedir. Alaybey semtinde taranan ve ya belirlenebilen betonarme taycl 218 adet binann ortalama ya 29,13 yl olarak hesaplanmtr. Bu bölgede taranan binalarn 10 adedinde inaat kalitesi iyi, 105 adedinde inaat kalitesi orta, 144 adedinde inaat kalitesi zayf olarak belirlenmitir. Elde edilen sonuçlar (Tablo 4)’de ve (Grafik 1)’de sunulmutur. Tablo 4: Alaybey semtinde taranan binalarn kalitesi
ALAYBEY
Betonarme ( 6 ve daha fazla katl) 48 40 3 91
Yma (1-2 katl) 5 2 0 7
Yma (3 ve daha fazla katl) 4 1 0 5
Dier 0 0 0 0
Toplam 144 105 10 259
naat Kalitesi-ALAYBEY
Zayf 55%
Orta 41%
yi 4%
17
Manavkuyu semtinde taranan binalarn 33 adedi betonarme perde + çerçeveli, 131 adedi tayc duvarl taycldr. Bu bölgede taranan 2 adet binann tayc sistemi çelik veya ahap nitelenen türdedir. Bölgede taranan binalarn 530 adedi betonarme çerçeve taycldr. Betonarme taycl binalarn 71 adedinde B160 betonu kullanlm, 50 adedinde B225 betonu, 64 adetinde C20 snf beton kalitesinden daha yüksek kalitede beton kullanlmtr. Tespiti yaplan betonarme taycl binalardan ikisinde BS14 snf beton kullanlm, dier betonarme taycl binalardaki beton snf saptanamamtr. Betonarme taycl binalarn 76 adedinde hazr beton, 9 adedinde bir ksm betonun hazr, bir ksm betonun el ile hazrland belirlenmitir. 430 adet betonarme taycl binada beton el ile hazrlanmtr. Betonu el ile hazrlanan ve ya saptanabilen betonarme binalarn bu bölgedeki ya 3 ile 50 yl arasnda deimektedir. Bu bölgede ya belirlenebilen betonarme taycl 398 adet binann ortalama ya 15,93 yl olarak hesaplanmtr. Bu bölgede taranan binalarn 15 adedinde inaat kalitesi iyi, 377 adedinde inaat kalitesi orta, 304 adedinde zayf olarak belirlenmitir. Manavkuyu semtinde taranan bina kalitelerinin dalm (Tablo 5) ve (Grafik 2)’de sunulmutur. Tablo 5. Manavkuyu semtinde taranan bina kalitelerinin dalm
BAYRAKLI
Betonarme ( 6 ve daha fazla katl) 14 58 5 77
Yma (1-2 katl) 74 19 0 93
Yma (3 ve daha fazla katl) 20 18 0 38
Dier 0 2 0 2
Toplam 304 377 15 696
naat Kalite si-BAYRAKLI
18
Basnsitesi semtinde taranan binalardan 410 adedi betonarme çerçevelidir. Bu binalarn 217 adedinde B160 betonu, 27 adedinde B225 betonu, 18 adedinde C20 snfnda beton kullanlmtr. Betonarme taycl binalarn 331 adedinde betonun el ile hazrland, 37 adedinde hazr beton kullanld belirlenmitir. Betonu el ile hazrlanan binalarn ya 2 ile 49 yl arasnda deimektedir. Basnsitesi semtinde taranan ve ya belirlenebilen betonarme taycl 264 adet binann ortalama ya 22,22 yl olarak hesaplanmtr. Bu bölgede taranan binalarn 14 adedinde inaat kalitesi iyi, 295 adedinde inaat kalitesi orta, 226 adedinde inaat kalitesi zayf olarak belirlenmitir. Basnsitesi semtindeki bina kalitesinin dalm (Tablo 6) ve (Grafik 3)’de sunulmutur. Tablo 6. Karabalar semtinde taranan bina kalitelerinin dalm
KARABALAR Zayf Orta yi Toplam Betonarme ( 1-2 katl) 21 21 0 42 Betonarme ( 3-5 katl) 60 123 2 185
Betonarme ( 6 ve daha fazla katl) 57 113 12 182
Yma (1-2 katl) 82 36 0 118 Yma (3 ve daha fazla katl) 6 1 0 7
Dier 0 1 0 1
Toplam 226 295 14 535
naat Kalite si-KARABALAR
19
Üç pilot bölgede taranan binalarn kalitesinin kat adetlerine göre dalm (Tablo 7)’de sunulmutur. Üç pilot bölgedeki taranan binalarn tayc sistemine göre dalm (Grafik 5)’da sunulmutur. Tablo 7. Üç pilot bölgedeki binalarn kalitesinin dalm
TÜMÜ naat Kalitesi Zayf Orta yi Toplam Betonarme ( 1-2 katl) 82 71 2 155 Betonarme ( 3-5 katl) 282 415 17 714 Betonarme ( 6 ve daha fazla katl) 119 211 20 350 Yma (1-2 katl) 161 57 0 218 Yma (3 ve daha fazla katl) 30 20 0 50 Dier 0 3 0 3
Toplam 674 777 39 1490
naat Kalite si
Zayf; 674; 45%
Zayf Orta yi
Yma; 268; 18%
Betonarme; 1219; 82%
Dier; 3; 0%
Betonarme Yma Dier Grafik 4. Üç pilot bölgede taranan binalarda inaat Grafik 5. Üç pilot bölgede taranan binalarda
kalitesi dalm yaplarn tayc sistemlerine göre dalm Alaybey semtinde taranan betonarme taycl binalarn sadece %7,20’sinde, Manavkuyu semtinde %14,75’inde, Basnsitesi semtinde %9.61’inde imalat aamasnda hazr beton kullanlmtr. Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi’nde taranan betonarme binalarda hazr beton ve el ile hazrlanan beton kullanm deiimleri srasyla (Grafik 6), (Grafik 7) ve (Grafik 8)’de sunulmutur.
Grafik 6. Alaybey’de taranan binalarda hazr Grafik 7. Manavkuyu’da taranan binalarda hazr beton – el ile hazrlanan beton kullanmlar beton – el ile hazrlanan beton kullanmlar
20
Grafik 8. Basnsitesi’nde taranan binalarda hazr beton – el ile hazrlanan beton kullanmlar Alaybey semtinde taranan binalarn inaat kalitesinin %4’ünün, Manavkuyu semtinde %2’sinin, Basnsitesi semtinde %3’ünün iyi olduu belirlenmitir. 9. SONUÇLAR zmir’de Alaybey, Manavkuyu ve Basnsitesi semtlerindeki toplam 1490 binann gözlem yolu ile taranmas neticesinde bu bölgelerdeki betonarme taycl binalarda çok büyük oranda betonun el ile hazrland, binalarn büyük çounluunda inaat kalitesinin zayf olduu, taranan betonarme binalarn yana göre, bu tür binalarn projelerinin üretildii zaman sürecinde 1975 deprem yönetmeliinin geçerli olduu sonuçlarna ulalmtr. TEEKKÜR Bu çalmalarmzda bize destek veren bata zmir Vali Yardmcs Mustafa Aydn olmak üzere zmir Valilii Kriz Merkezi Müdürlüü’ne, .B..B. mar Dairesi Bakanl’na, .B..B. Corafi Sistem Müdürlüüne, teknik eleman destei veren DS 2. Bölge Müdürlüü, TCK 2. Bölge Müdürlüü, Bayndrlk l Müdürlüü, l Özel daresi yetkililerine, Bayrakl, Karabalar ve Karyaka Belediyeleri mar Müdürlüklerine, naat Mühendisleri Odas zmir ubesi yöneticileri ve çalanlarna, saha çalmamza katlan tüm teknik ekibe teekkür ederiz. KAYNAKLAR

View more