–zcan ayma basin yayin †ali‍masi

Download –ZCAN AYMA BASIN YAYIN ‡ALI‍MASI

Post on 25-May-2015

220 views

Category:

Education

5 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

BASIN YAYIN VE BASIN YAYIN ÇALIŞANLARININ SORUNLARI

TRANSCRIPT

  • 1. BASIN YAYIN VE BASIN YAYINALIANLARININ SORUNLARIzcan AYMA

2. BASIN YAYIN KAVRAMI VE DOUU Geni anlamda basn belirli zamanlarda baslp, hereit haberi ve fikirleri topluma ulatran tm yaynrnleridir. Genellikle gazete, dergi, radyodenilmektedir. Dar anlamda ise basn sadecemevkuteleri kapsayanlardr. Kitaplar brorler bireryayndr fakat basn deildir 3. BASIN YAYIN TANIMI ,DOUU VE TARIHI GELIIMIGazete, dergi gibi belirli zamanlarda kan yazl yaynlarn btn, matbuata basndenir. Baslp sata karlan kitap, gazete gibi okunan veya radyo, televizyonaraclyla halka sunulan, duyurulan, iletilen ey, neriyata yayn denir. Tarihinkaydettii dnemlere kadar uzanabilen bilgimiz bize insanlarn toplum iindeyaadklarn insan hayatnn toplum hayatyla birlikte sregeldiini gstermektedir.Sosyoloji biliminin kuralna gre toplumda en kk birim ailedir. insanlar bu enkk aile topluluu iinde dahi ailenin dier bireyleriyle eitli ilikiler kurarakyaamlarn srdrmektedirler. Toplumun bireyi olan insan daima evresinde olupbitenleri renmek kendi bana gelenleri bakalarna duyurmak bunlar zerindednmek ve dndklerini de bakalarna iletmek ihtiyac duymutur. te buihtiya haberleme eylemini yaratmtr. ki nokta arasnda haber alp vermeusullerine bu usullerin tatbiki srasnda yaplan btn eylemler btnne dehaberleme denir. Haberleme dnem dnem farkllk gstermi olup tarihle vegelen sre iinde eitlilik gstermitir. nsan beyni haberlemenin merkezidurumundadr insani haberleme durumlarnda. Haberleme sadece insanlararasnda olumaz 4. BASINI OLUTURAN TEKNIK OLANAKLAR LK VEORTAADA HABERLERIN TOPLANMASI VE YAYINI srail tarihisi Flavius Josephe babililonyallarda kamu ileilgili olaylar gn gnne yazan vakanvislerden vebunlar duvar gazetesi halinde ehrin muhtelif kelerineasan grevlilerden sz etmektedir. Lauvvere mzesindesakl baz msr papirslerinden sadan 1750 yl nce3.Thoutmesin bakanlarndan birinin bir gazetede kanyazy tekzip ettii anlalmaktadr. Orta ada ise batroma imparatorluunun yklmas MS.476. ve HristiyanlnAvrupaya yaylmas ortaan balangcdr. Ortaadadzenli haber yayan ve gazete niteliinde olan yaynninde yapldn tarihsel belgelerden reniyoruz.Dnyann en eski gazetesinin miladn 911 ylnda pekinkentinde kurulan ve gnmze kadar yaynn srdrenKing Pao gazetesi olduu savunulur 5. MATBAANIN CADIMatbaann icad damga dnemi blok dnemi vemteharrrik harf dneminden daha sonra 15.yy. daGutenbergin matbaay bulmasyla temelleri atlmoldu. Matbaann bulunmasndan sonra birokblgede yaylmas uzun bi zaman almad.Gutenbergin matbaay buluundan gnmzekadar geen bu dnem modern basn a olarakadlandrlr 6. YENIADA BASIN YAYIN HAREKETLERI Matbaann icad ile birlikte avrupada dini temelleredayanan kitaplar oaltlarak halka datlyor vehalkn dini konularda bilinlenmesi salanyor vekilisenin iktidar zayflyor. Bununla birlikte sadecesoylularn ve burjuvann okuduu bildii kitaplar dabaslarak halka sunuluyor ve avrupada aydnlanmaa oluuyor. Bu an oluumundan sonra halknbilinlenmesi ve aralarnda bilgi aktarm olumasiin eitli basn ve yayn hareketleri oluuyor. 7. BASININ GELIMESI Basnn gelimesinde iki enmli olay vardr. Bunlardanbirincisi Fransz devrimi dieri ise Amerikan halknnngiliz ynetimine kar ayaklanmasdr. Bu olaylarneticesinde kazanlan haklarn yannda basn ynndende nemli gelimeler ve deimeler vardr. Bir yandanteknik deiiklikler olurken dier taraftan da basndnce olarak daha zgr hale getirilmitir. Yaplan bukkl deiiklikler neticesinde basmevleri birer sanayikurulular haline gelmeye balamtr ve bu da basnngnmze kadar oluan gelimelere yol amtr. Bunutarihiler iki dnem olarak ele alr. 1789-1815 birincidnemi olutururken 1815-1852 ikinci dnemi oluturur. 8. BASIN YAYIN TR GAZETE VE GAZETECNNTANIMItalyanca gazetta szcnden gelen ve Fransada ilk kez1631de yaynlanan La Gazetta nedeniyle de yaygnlkkazanan gazete, ada toplumlarn kitle iletiiminin ennemlilerinden biridir. Gazetenin nemi; basl yaz ve resimlerikolayca yazd kadar, saklanabilir olmasndan da domaktadr.Gazetenin bir ok tanm yaplmtr.nl gazetecilerin tanmlarndan bazlar unlardr;Gazete, insan davran ve dncelerini dorudan yanstan kitleiletiim aracdr.Gazete, insan adna konuan gl ve etkili bir sestirGazetenin bunun gibi birok tanmn yapmak mmkndrHaber ve bilgi vermek, eitmek ve oyalamak gibi balcavazifeleri olan ve durmadan gelien gazete dnyann her yerindesabah, le, akam ve gece satlan ve yurtdlarna haberulatran zerinde siyah veya renkli harfler basl bir beyaz veyarenkli yapraktr. 9. GAZETENIN YAPISI VE LEVLERI Gazete yaps ierik, boyut, yayn skl, datmalan olarak drt blmden oluur. Gazeteninvarolu sebebi haber vermektir. nsanlarn gazeteokuma sebebi haber almaktr. Gazeteciye dengrev ise haberi en doru ve hzl ekilde objektifbiimde almak isteyen kitleye ulatrmaktr.Gazetelerin ve gazetecilerin destekileri halktr.Buna karn halk devlete savunma rolunu degazeteler ve gazeteciler stlenir. 10. GAZETECININ TANIMI Gazeteci bir ok ekillerde tanmlanmakla beraber bunlarnbirkan le ifade edebiliriz. Uluslararas GazetecilerFederasyonuna gre : Gazeteci asli ,srekli ve cretli bir iiveya birka yazl veya grsel-iitsel kitle iletiim aracna yazya da fotorafla katkda bulunarak yapan ve kazancnnounu bu iten salayan kiidir . Cevat Fehmi Bakut isegazeteciyi yle tanmlyorYalnz gazetecilikle megul olanuyank bulunduu her dakikasn bu meslee hasreden yalnzbu meslek sayesinde geinen ve yaayan adamdr. TrkiyeGazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesinde ise gazetecinintanm yle yaplmaktadr.Dzenli bir ekilde gnlk yahutsreli bir yazl, grntl, sesli elektronik veya dijital basn veyayn organnda, kadrolu szlemeli ya da telif karl ,haber alma, ileme , iletme veya gr , fikir belirtme grevistlenen ve asl ii ile balca geim kayna bu olup altiletmeyle ilgili yasalar karsndaki konumu bu tanma uygunolanlardr 11. GAZETECI EITLERI Gazeteci eitlerini ekilde snflandrabiliriz; bunlarserbest gazeteci olarak adlandrdmz bamszalan ve gazete ve kitle iletiim aralarn haber ,fotoraf ve roprtaj vererek geimini salayanlar,stajyer gazeteci olarak adlandrdmz isminden deanlalaca gibi meslee yeni girmi ve denemesresince alanlar, ve son olarak ta yasal hibirdayana olmakszn lkemizde ska rastladmzyalnzca sar basn kart alabilmek adna gazeteninkadrosunda alan naylon gazeteciler diye guruptadr. 12. TRK HUKUK SISTEMINDE BASIN ALIANIKAVRAMI Trk hukuk sisteminde basn alanlar kavramn daha iyiirdeleyebilmek iin yasalar incelemek ve iyi analiz etmek gerekmektedir.Hukuk sistemimizdeki yasalar drt balk altnda inceleyelim. 212 Sayl Yasayla Deiik 5953 Sayl Basn Yasas 5953 sayl basn i kanununun birinci maddesinde belirtilenTrkiyede yaynlanan gazete ve sreli yaynlarla haber ve fotorafajanslarnda her trl fikir ve sanat ilerinde alan ve i kanunundakiii tarifi haricinde kalan kimselerle bunlarn iverenleri hakkndauygulanr 5187 Sayl Basn Kanunu Bu kanuna gre gazeteci ya da sorumlu mdr olabilmenin altart vardr. Bunlar ; -18 yan bitirmi olmak -Trkiyede yerleim sahibi olmak -.En az ortaretim veya dengi bir eitim kurumundan mezun olmak -Skl veya kamu hizmetlerinden yasakl olmamak -Yz kzartc sulardan mahkum olmamak -T.C. vatanda olmayanlar iin karlkllk koulu aramaktr 13. 818.Sayl Borlar Kanunu Serbest gazeteciler borlar kanunuhkmlerine gre alan gazetecilerdir. Bu kimselerhibir basn kuruluuna bal olmadan borlarkanununun 372. Maddesinde dzenlenen neirmukavelesi 355. Maddesinde dzenlenen istisna akdi yada 386. Maddesinde dzenlenmi olan vekalet akdinegre alrlar. Bu gazeteciler bamsz altklar iinuygulamada serbest gazeteci olarak adlandrlmalarnaramen bamsz gazeteciler olarak da anlmaktadrlar. . Basn Kartlar Ynetmeliine Gre Basn alanlar Bu ynetmeliin 4. Maddesinde gazetecisaylabilecek kiiler u ekilde belirtilmitir: basn kart ,yerli basn yayn kurulularnn Trk uyruklu sahip vemensuplarna, yabanc basn yayn organlarnn Trkuyruklu mensuplarna ve bu ynetmelikte saylan kamukurum ve kurulularnn devlet enformasyonhizmetlerinde alan personeline verilen resmi niteliktebir kimlik belgesidir. . 14. GAZETECLERN SOSYAL HAKLARI VERGTLENME SORUNLARIGazetecilerin Sendikalama ve rgtlenmesiTrkiyedeki basn meslek rgtlerini snf altnda inceleyebiliriz:1-Sendikalar2-Cemiyet ve Dernekler3-Basnn Kendi Kendini Denetlemk Amacyla Kurmu Olduu rgtleTrkiyede ilk gazeteci rgt tpk batdaki gibi siyasal ve hukuksal ortamn dayattbir zorunluluk olsa da dernekler biiminde karmza kmaktadr. 1917 tarihli OsmanlMatbaa Cemiyeti ilk derneklerden biri olarak karmza kmaktadr.10 temmuz 1952tarihinde ise ilk gazeteci sendikas olarak stanbul Gazeteciler Sendikas kurulmutur.Gazeteci rgtleri ve SendikalarDnyadaki gelimelere paralel olarak Trkiyede basn derneklerinin says da bykbir ekilde artm bulunmaktadr. Bykehirlerdeki gazeteciler cemiyetlerinin yanndaAnadolu basnn szcln yapan kurulular ve uzmanlk derneklerini rnekgsterebiliriz.Gazeteciler Cemiyetilk gazeteciler cemiyeti 1946 ylnda stanbulda kurulmutur. Bu rgt bnyesinde enfazla sayda gazeteciyi bulundurun rgttr. Ankara Gazeteciler Cemiyetininkurulmasnn ardndan dier bykehirlerde de gazeteciler cemiyetleri kurulmutur. 15. TRKIYE GAZETECILER SENDIKASIlkemizde kurulan ilk sendikalar arasnda yer alan Trkiye GazetecilerSendikas, gazetecileri sendikal bir kurulu ats altnda toplamayamalayan 20 meslekdamz tarafndan 10 Temmuz 1952'de stanbulGazeteciler Sendikas ad ile kurulmutur. Dier illerde de, bulunduklar ilinadn alarak kurulan gazeteciler sendikalar, bir sre sonra TrkiyeGazeteciler Sendikalar Federasyonu adyla bir birlikoluturmulardr. stanbul Gazeteciler Sendikas, 1957 ylnda Trk-'e yeolmutur.Sendikalar yasasnda, milli sendika kurulmas olanan salayandeiikliin yaplmasndan sonra, stanbul Gazeteciler Sendikas'nn 30Eyll 1963 gn toplanan olaan genel kurulunda sendikann ad TRKYEGAZETECLER SENDKASI olarak deitirilmitir. 16. BASIN KONSEYI1967 Ylnda Basn eref Divannn fiilen sona ermesinden sonra,basnn zdenetimi iin bir rgtn kurulmas konusu birok keztartld. Bunun iin eitli seminerler ve toplantlar yapld.* Butoplantlarda basnn zdenetimi ve bu alandaki boluun doldurulmaskonusunda eitli fikirler ileri srld. rnein bu toplantlardan biri olanve 1975 Ylnda Basn Yayn Genel Mdrl