konya süt İŞletmlerİ saha çaliŞmasi

Click here to load reader

Post on 23-Oct-2021

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

KONYA SÜT LETMLER SAHA ÇALIMASIsmail ARAS Arif KÖSEOLU Aratrma Etüt ve Planlama Birimi Mevlana Kalknma Ajans
18.11.2015
KONYA SÜT LETMLER SAHA ÇALIMASI
*Tüm haklar sakldr. Bu eserin tamam ya da bir bölümü, 4110 sayl Yasa ile deiik 5846 sayl FSEK. uyarnca kullanlmadan önce hak sahibinden 52. Maddeye uygun yazl izin alnmadkça, hiçbir ekilde ve yöntemle islenmek, çoaltlmak, çoaltlm nüshalar yaylmak, satlmak, kiralanmak, ödünç verilmek, temsil edilmek, sunulmak, telli/telsiz ya da baka teknik, saysal ve/veya elektronik yöntemlerle iletilmek suretiyle kullanlamaz.
**Bu raporda yer alan deerlendirmeler uzman görüü olup sadece bilgilendirme amacyla hazrlanmtr. Bu raporda yer verilen görü ve deerlendirmeler, hiçbir ekilde T.C. Mevlana kalknma Ajans’nn kurumsal görü ve yaklamn yanstmamaktadr.
ÖNSÖZ
Ülkemizde ve Konya’da süt sektörü her geçen yl büyümekte olan bir sektör olup hammadde tedarikçisi olan tarm sektörü ile olan yakn ve baml ilikisi nedeniyle iki yönlü bir öneme sahiptir. Yaratt katma deerle özellikle krsal ve bölgesel kalknma için önem arz eden sektörlerimizdendir.
Son yllarda çi süt fiyatlarnda uygulanan fiyat politikalarna ilikin gelimeler gerek çi süt üreticilerini gerekse de süt ileyen iletmeleri kar karya getirmi ve sektörün sürdürülebilirlii üzerine olan tartmalar younlatrmtr. Gerek iç piyasa talepleri gerekse de ihracat yapma istei iletmelerin rekabet gücünü gündeme getirmitir. Süt sektöründe sürdürülebilirliin salanmas noktasnda yeni bir birliktelik türü olan kümelenme yaklamnn sektörde karl olup olmadnn aratrlmas düüncesi ortaya çkmtr. Bu amaç dorultusunda Ajansmz ve Konya l gda, Tarm ve Hayvanclk Müdürlüü yetkilileri ile bir araya gelinerek saha çalmas yaplmas karar alnmtr.
Ajansmz tarafndan yürütülen çalmamza bata Konya l gda, Tarm ve Hayvanclk Müdürlüü uzmanlar Ufuk YILDIRIM, Abdurrahman AYAN ve Ahmet GÜLEÇ’e, ayrca saha anketlerinin hazrlanmas ve deerlendirilmesi sürecinde Necmettin Erbakan Üniversitesi Öretim Görevlisi Adnan KARABRAHMOLU Konya TÜK Bölge Müdürlüünden Muhammed ÇAVDAR ve Selçuk Üniversitesi Öretim Görevlisi Prof.Dr. Cennet OUZ’a katklarndan ötürü teekkür ederiz.
çindekiler 1 GR .............................................................................................................................7
2 KONYA SÜT VE SÜT ÜRÜNLER SEKTÖRÜNE GENEL BAKI ............................8
3 KONYA SÜT LETMELER ANKET ÇALIMASI .................................................. 21
3.1 LETME BLGLER ........................................................................................... 21
3.2 STHDAM YAPISI ............................................................................................... 22
3.4 AR-GE ALTYAPILARI ......................................................................................... 23
3.6 PAZARLAMA KABLYETLER ......................................................................... 29
3.7 DI TCARET ....................................................................................................... 31
3.9 ETM VE TEKNK DESTEK ............................................................................ 37
3.10 ÜNVERSTE SANAY BRL ................................................................... 39
3.11 ORTAK YAPMA KÜLTÜRÜ VE KÜMELENME ELM ........................ 41
4 LETMELERN GZFT ANALZ .............................................................................. 46
5 SONUÇ VE DEERLENDRME ................................................................................ 47
ekil 1 Konya hayvan varlnn deiim oran(%) .................................................................8
ekil 2 Konya hayvan varlnn deiimi(adet) ......................................................................9
ekil 3 Türkiye büyükba hayvan varl dalm ................................................................ 10
ekil 4 Konya ili büyükba hayvan süt miktar verimlilik deerleri karlatrmas(kg) ......... 11
ekil 5 Konya ili kültür rk süt miktar verimlilik deerleri karlatrmas(kg) .................... 11
ekil 6 Türkiye küçükba hayvan varl dalm ................................................................. 12
ekil 7 Konya ilçelerinde büyükba hayvan varlnn dalm(adet) ................................... 13
ekil 8 Konya ilçeleri küçükba hayvan varl dalm(adet) .............................................. 15
ekil 9 Türkiye çi süt üretimi iller düzeyinde dalm ........................................................ 16
ekil 10 Konya ilçeleri süt miktarlar dalm(ton) .............................................................. 17
ekil 11 Ülkemizde iletme says açsndan öne çkan iller .................................................. 19
ekil 12 Konya ilçeleri iletme saylar dalm ................................................................... 20
ekil 13 Anket yaplan firmalarn Ar-Ge birimi frekans oran(%) ......................................... 23
ekil 14 Ar-Ge birimi olan iletme saylarnn iletme cirolarna göre frekans dalm......... 24
ekil 15 Süt aldnz yerleri nasl belirliyorsunuz sorusuna verilen cevaplarn dalm oran(%) ............................................................................................................................................. 25
ekil 16 Süt alrken fiyat belirleme kriterleriniz nelerdir sorusuna verilen cevaplarn dalm oran(%) ................................................................................................................................ 25
ekil 17 Anketi yantlayan iletmeleri çi süt kalite düzeyi hakkndaki görüler(%) ............. 26
ekil 18Çi süt kalite düzeyi hakkndaki görülerin ciroya göre dalm .............................. 26
ekil 19 istediiniz kalitede süt bulabiliyor musunuz sorusunun frekans oran(%) ................ 27
ekil 20 Ankete katlan iletmelerin istedikleri kalitede süt bulabilme frekanslar ................. 28
ekil 21 Ankete katlan firmalarn çi sütte kalite problemlerine yaklamlar (%) ................ 28
ekil 22 Pazarlama sorununuz var m sorusunun oransal dalm ......................................... 29
ekil 23 Pazarlama sorununuzun balca nedenleri nelerdir sorusuna verilen cevaplarn frekans oranlar(%) ........................................................................................................................... 30
ekil 24 irketlerin pazarlama sorunlarnn ciro olan ilikisi ................................................. 31
ekil 25Anket yaplan firmalarn ihracat beyanlar frekans oran(%)..................................... 32
ekil 26 Anket yaplan firmalardan ihracat yapmayanlarn ihracat düünceleri ..................... 32
ekil 27 hracat için ne tür desteklere ihtiyacnz var sorusuna verilen cevaplarn dalm ... 33
ekil 28 letmelerin daha öne tevik ya da hibe alm frekans dalm(%)............................ 34
ekil 29 letmelerin hibe ya da tevik alma durumlar ......................................................... 34
ekil 30 letmenize ne tür destekler salanmaldr sorusuna verilen cevaplarn dalm(%) 35
ekil 31Sektörün temel sorunlar sizce nelerdir sorusuna verilen cevaplarn oransal dalm (%) ....................................................................................................................................... 35
ekil 32 Sektöre ne tür destekler olmasn istersiniz sorusuna verilen cevaplarn oransal dalm(%) .......................................................................................................................... 36
ekil 33 "mkannz olsayd en çok hangi konularda kendinizi gelitirirdiniz ?" sorusuna verilen cevaplarn frekans dalm(%) ............................................................................................. 36
ekil 34 Anket yaplan iletmelerde ihtiyaç duyulan eitim konular frekans oran(%).......... 38
ekil 35 Eitim ihtiyacnn cirolara göre dalm ................................................................. 38
ekil 36 Anket yaplan firmalarn üniversite ile olan ilikisi(%) ............................................ 39
ekil 37 Anket yaplan iletmelerin üniversite olan iliki frekans ......................................... 40
ekil 38 Anket yaplan iletmelerin bilgi ihtiyacn karlama yöntemleri dalm(%) .......... 40
ekil 39 Anket yaplan firmalarn cirolarna göre bilgi ihtiyacn karlama frekanslar ......... 41
ekil 40 Anket yaplan firmalarn birlik, kurulu yada örgüt üyelii frekans oran(%)........... 43
ekil 41 Anket yaplan firmalarn iletiim ibirliinin gelitirilmesi gerekiyor fikrine verdii cevaplarn frekans ............................................................................................................... 43
ekil 42 Anket yaplan firmalarn kümelenme çalmas katlma istei olanlarn oran(%) .... 44
ekil 43 Ankete katlan iletmelerin cirolarna göre kümelenme eilimleri(%) ..................... 45
Tablo 1 Nace kodlarna göre süt iletmeleri istihdam ve üretim kapasiteleri .......................... 18
Tablo 2 irketlerin kurulu tarihlerine göre frekans dalmlar(adet) .................................... 21
Tablo 3 Anket yaplan iletmelerin kapasite beyanlarnn frekanslar(adet) ........................... 21
Tablo 4 Anket yaplan iletmelerin istihdam yaps ............................................................... 22
Tablo 5 letmelerin cirolarnn dalm ............................................................................... 22
Tablo 6 Ortak i yapma tecrübesi durumu ............................................................................. 44
Tablo 7 Süt ürünleri sektörü GZFT analizi ............................................................................ 46
1 GR
Dünyada ve ülkemizde yaanan nüfus artlar ve son yllarda ekonomik geliim ve dönüüm süt ve süt ürünlerinin üretimini ve tüketimini artrmtr. Özellikle bizim gibi gelimekte olan ülkelerde kii bana düen gelirde ve nüfusta yaanan artlar önemli bir protein kayna olan süt ve süt ürünleri tüketimini artrmtr. Gerek dünyada gerek ülkemizde yaanan talep artlar süt ve süt ürünleri ticaretine olumlu ekilde yansmtr. Bu süreç sektöre yönelik destek politikalarnn artmasna böylece ulusal ve uluslararas arenada yeni yatrmlarn olumasna zemin hazrlamtr.
Ülkemiz gerek çi süt üretimi gerekse de süt ürünleri üretimi açsndan dünyada önemli bir ülke konumundadr. Dünyada yaanan üretim eilimi ülkemizde de etkisini göstermi son 10 ylda ülkemiz çi süt üretimi ve süt ürünleri sektöründe ciddi düzeyde büyüme yaanmtr. Uygulanan destek politikalar ile sektöre önemli yatrmlar yaplm olup gerek hayvan varl gerekse de çi süt üretim açsndan ülkemiz sahip olduu bu potansiyel ile dünyada öne çkmaktadr.
Son yllarda sektörde yaanan bu geliim ve dönüümün etkisi ile süt ileyen pek çok firma faaliyete geçmitir. Ülkemizde mevcut iletmeler arlkl olarak hammaddeye ve pazara yakn olan yerlerde younlam olup 1800’ün üzerinde onayl firma faaliyet göstermektedir. Kurulu ve fiili kapasiteleri açsndan farkllaan iletmelerde kapasite kullanm oranlar oldukça düüktür. Ülkemizin en önemli çi süt üretim ve ileme merkezi olan Konya sahip olduu iletme says ve kurulu kapasitesi ile öne çkmaktadr. Ancak dier taraftan ülkemizde olduu gibi Konya’da da süt iletmelerinin küçük ölçekli yaps, kayt dl, sermaye yetersizlii gibi sorunlar devam etmektedir. Bölgemizde 90’n üzerinde onayl firma olup iletme saysndaki fazlalk sektörde çok sayda küçük ve orta ölçekli firmalarn olduunun da bir iaretidir.
Konya 2014 ylnda yaklak 900 bin tonluk çi süt üretimi ile ülkemizde ilk srada yer almaktadr. Gerek ülkemizde gerekse bölgemizde ilenmi süt ürünleri üretiminin artnda tarmla etkin bir koordinasyonun salamas çi süt üreticilerinin firmalarn taleplerini karlayacak nitelik ve nicelikte üretim yapmalar büyük önem arz etmektedir. 10. Kalknma plan “Gda Ürünleri ve Güvenilirlii” özel ihtisas komisyonu raporunda gda ve içecek sanayiinde yaratlan kapasite kullanm yllardr %60-70 seviyelerinde kalm olup bunun en önemli sebebinin nitelikli hammadde yetersizlii, teknik bilgi ve sermaye yetersizlii, üretim ve sat alanlarnda karlalan sorunlar olduu belirtilmektedir. Bölgemiz süt iletmelerinde bu oran yaklak olarak %54 lerde olup genel gda iletmelerine nispeten oldukça düük düzeylerdedir.
Ülkemizde süt ürünleri sektörü d ticaret fazlas vermekte olup yükselen tüketim trendlerine, deiimlere, ülke içinde ve dnda oluan arz ve talep dengelerine uyum gösterecek ekilde sektörün dünya pazarndan daha fazla pay almasn salayacak ksa, orta ve uzun vadeli politika kararlarnn oluturulmas gerekmektedir. Bu süreçte gerek ulusal düzeyde hazrlanm planlar gerekse bölgesel düzeyde hazrlanm plan ve programlarda belirlenmi hedeflerin dikkate alnmas önem arz etmektedir. Bu dorultuda süt ileyen firmalarn verimliliinin ve AB standartlarnda üretim yapar hale getirilmesine yönelik destek ve tedbirlerin hayata geçirilmesi, sektörde kümelenme ve benzeri birliktelikler ile küresel ölçekte rekabetçiliin artrlmas; hem Konya hem de ülkemizde süt ürünleri sektörünün sürdürülebilirliini artracaktr.
Konya gda imalat sanayinde önemli bir yeri olan süt ve süt ürünleri sektörü gerek ulusal düzeyde üretim kapasitesine sahip gerekse de küçük ve orta ölçekte birçok firmay bünyesinde barndrmaktadr. Sektörde küçük ve orta ölçekli firmalarn baskn olduu Konya’da genel olarak çi süt kalitesinin beklentileri karlamamas, ham madde fiyatlarnn yükseklii, kapasite kullanm oranlarnn düüklüü, aratrma kurumlar ve üniversitelerle olan ibirliklerinin yok denecek kadar az oluu, aratrma gelitirme çalmalarnn yetersizlii, ihracat olanaklarnn kstl olmas, pazarlama sorunlar ve ortak hareket etme kültürünün düüklüü süt ileyen firmalarn rekabet güçlerini olumsuz düzeyde etkileyen temel sorunlar olarak karmza çkmaktadr. Sektörün karlat sorunlarn etkilerini azaltmak ve rekabet gücünü artrmak adna sektörü oluturan deer zincirinin tüm bileenlerinin bütüncül bir bak açs ile deerlendirilerek ele alnmas gerekmektedir.
Çalmamzda süt iletmecilii açsndan bölgemizde öne çkan Konya ilimizde süt iletmelerine yönelik saha çalmas yaplmtr. Konya’da faaliyet gösteren Gda Güvenlii Bilgi Sisteminde onayl 70 adet firma ile yüz yüze anketler gerçekletirilmitir. Anketler ile süt ve süt ürünlerini ileyen firmalarn mevcut durumlar, sorunlar, ortak i yapma eilimleri belirlenmeye çallmtr.
2 KONYA SÜT VE SÜT ÜRÜNLER SEKTÖRÜNE GENEL BAKI
Konya ülkemizde gerek hayvan varl gerekse de hayvansal ürünler noktasnda ülkemizde ba çeken iller arasnda yer almaktadr. Sahip olduu geni tarm alanlar, hayvan varl ve tarm kültürü ile ülkemizde tarmn bakenti olarak anlmaktadr. Konya ayrca tarm ve hayvanclk potansiyelini katma deeri yüksek ürünlere dönütürebilecek güçlü bir gda imalat sanayiine de sahiptir.
Konya büyükba hayvan saysnda 1. küçükba hayvan saysnda ise 2. srada yer almaktadr. 1995-2014 yllar arasnda hayvan varl açsnda Konya’nn ülkemiz içindeki oransal deiimi incelendiinde ise Konya’nn bu yllar arasnda yaklak olarak %3-5’lik pay ald görülmektedir. ekil.1’de görüldüü üzere büyük ba hayvan varlnda 2006 yl sonrasnda ülke içindeki paynn artt görülmektedir.
ekil 1 Konya hayvan varlnn deiim oran(%)
Kaynak: TÜK, 2014
19 95
19 96
19 97
19 98
19 99
20 00
20 01
20 02
20 03
20 04
20 05
20 06
20 07
20 08
20 09
20 10
20 11
20 12
20 13
20 14
Büyükba hayvan oran(%) Küçükba hayvan oran(%)
KONYA HAYVAN VARLII
Konya’da büyükba ve küçükba hayvan varl tüm ülkemizde olduu gibi son 10 ylda önemli düzeyde art göstermitir. Büyükbata 2004 yl küçükba hayvan da ise 2009 yl itibariyle sürekli art eilimi olumutur. Bu artlarda en önemli etken üphesiz Gda, Tarm ve Hayvanclk Bakanlnn destekleme politikalardr. 2000’li yllarn banda balayan ve sonraki yllarda çeitlenerek artan hayvanclk destekleri tüm ülkemizde olduu gibi Konya’da da hayvan varln olumlu etkilemitir.
ekil 2 Konya hayvan varlnn deiimi(adet)
Kaynak: TÜK, 2014
2014 yl TÜK verileriyle 669.343 büyükba hayvana sahip olan Konya ülkemizde ilk srada yer almaktadr. Konya’y srasyla Erzurum, zmir, Balkesir ve Kars illeri izlemektedir. Ülkemiz büyükba hayvan varlnn %4,70’ine sahip olan Konya çi süt üretimi ve süt ürünlerinin de merkez illerindendir.
BÜYÜKBA HAYVAN DURUMU
Ülkemizde büyükba hayvan varl dalm corafi olarak 3 ana merkezde toplanmtr. Douda Erzurum, Kars, Mardin, batda zmir, Balkesir ve Orta Anadolu’da ise Konya merkez konumundadr. Konya sahip olduu güçlü gda imalat sanayii ile ülkemiz dou illerinden ayrlmakta ve bu avantajn ürün satlarna yanstabilmektedir.
368,600
669,343
2,173,760
1,246,995
2,127,437
0
500,000
1,000,000
1,500,000
2,000,000
2,500,000
Kaynak: TÜK, 2014
Süt ve süt ürünleri üretiminde hayvan varl kadar önemli olan dier bir hususta birim hayvandan elde edilen verim deerleridir. Ülkemizde bu deer en fazla bat illerinde yüksek olup Ege ve Trakya illeri öne çkmaktadr. Konya’y takip eden zmir ve Balkesir illerinde Birim hayvandan alnan süt miktarlar karlatrldnda ise Konya 3521 kg süt ile Türkiye ortalamasnn üstünde bir verimlilik deeri yakalamaktadr.
Ancak buradaki verim ortalamalar illerdeki kültür, melez ve yerli sr rklar ile manda sütü toplamnn toplam hayvan saysna bölümünden elde edilmitir. Çi süt temininde hayvan rklar büyük önem arz etmektedir. Ülkemizde toplam çi süt üretiminin %55’i kültür rklarndan elde edilmektedir. Konya’da bu oran %76’dr. Konya’y çi süt üretimi açsndan en yakndan takip eden ve iller sralamasnda Konya ile beraber ilk üçte(3) yer alan zmir ve Balkesir’de ise bu oran srasyla %85 ve %86’dr.
ekil 4 Konya ili büyükba hayvan süt miktar verimlilik deerleri karlatrmas(kg)
Kaynak: TÜK, 2014
Birim hayvan bana elde edilen süt verimi kültür rk üzerinden tekrar incelendiinde ise Konya hayvan bana 3393 kg ile ilk srada yer almaktadr. Konya verimlilik açsndan yakalad bu baary toplam sr varl içerisindeki kültür rk orannda göstermesi bölgenin çi süt üretim miktarn artracaktr. 10. Kalknma plannda ülkemiz toplam sr varl içerisinde saf kültür rk orannn 2018 ylnda %56’ya çkartlmas hedeflenmektedir. 2014 yl verileriyle bu oran %43 düzeyindedir. Ülkemizde kültür rk varlnn en fazla olduu iller Konya, Balkesir ve zmir’de kültür rk sr varl oranlar srasyla %65, %78 ve %76’dr. Konya’da kültür rk varlnn artrlmas hem süt miktarnn artna hem de 10.plan hedeflerine ulalmasna katk salayacaktr.
ekil 5 Konya ili kültür rk süt miktar verimlilik deerleri karlatrmas(kg)
Kaynak: TÜK, 2014
0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500
Türkiye Konya Aydn Bursa
Türkiye Burdur
zmir Balkesir
Kültür rk verim(kg/hayvan/yl)
KÜÇÜKBA HAYVAN DURUMU
Ülkemiz küçükba hayvan varlnn yaklak %5’ine sahip olan Konya 2.127.437 adet hayvan ile Van’dan sonra 2. srada yer almaktadr. 2009 ylna kadar küçükba hayvan saysnn sürekli azald ilimiz son 5 ylda hayvan varlnda önemli düzeyde artlar salamtr. Bu art eiliminin uygulanmaya devam eden küçükba hayvan destekleriyle artaca öngörülmektedir. Konya’nn sahip olduu geni meralar, ekili alanlar ve yetitiricilik kültürü ile küçükba hayvan yetitiriciliinin bakenti olacak potansiyele sahip olduu düünülmektedir.
ekil 6 Türkiye küçükba hayvan varl dalm
Kaynak: TÜK, 2014
Konya yaklak 40.000 km2 yüzölçümü ile ülkemizin en büyük yüzey alanna sahip ilidir. Yaklak %40’ dalardan oluan Konya çok farkl ekolojilere ve yetitiricilik kültürüne ev sahiplii yapmaktadr. Konya’da sulu tarmn daha fazla uygulama alan bulduu ova ilçeleri katma deeri yüksek ürünlerin üretimi açsndan daha avantajldr. Hayvansal üretimde verimliliin ve sürdürülebilirliin temel unsurlarndan olan yem bitkileri yetitiricilik potansiyeli, Konya ilçelerinde hayvan varln da etkilemitir. Sulama ihtiyac görece dier bitkilere göre daha fazla olan yem bitkileri sulu tarm altyapsnn olduu ilçelerde younlamtr.
KONYA LÇELERNDE BÜYÜKBA HAYVAN DURUMU
Konya ilçelerinde özellikle büyükba hayvan varlnn dalmna bakldnda, sulu tarma daha fazla bal olan büyükba hayvan yetitiriciliinin sulu tarmn yaygn olduu Ereli, Karatay, Çumra, Karapnar, Meram, Ilgn ve Beyehir’de younlat görülmektedir. Ya ve su kaynaklar açsndan dezavantajl olan ilimizin tarmda su kullanm etkinliini artracak uygulamalar hayata geçirmesi bölgenin büyükba hayvan yetitiriciliinin sürdürülebilirliinin teminat olacaktr.
ekil 7 Konya ilçelerinde büyükba hayvan varlnn dalm(adet)
Kaynak: TÜK, 2014
Konya’da özellikle küçükba hayvan yetitiricilii nicel olarak daha baskndr. 2009 yl itibariyle art eilimine giren küçükba hayvan varl süt sektörüne olan katklar az olmasna karn özellikle krmz et arznn salanmas noktasnda hayati bir önem tamaktadr. Küçükba hayvan yetitiricilii daha çok meraya dayal bir faaliyet olup mevcut mera alanlarnn azalmas ve yaanan verimsizlik sürülerin kaba yem ihtiyacnn karlanmasn olumsuz yönde etkilemektedir. Konya’da küçükba hayvan yetitiriciliinin en youn yapld ilçelere bakldnda bu ilçelerin mera alanlar açsndan da avantajl olduu görülmektedir.1
Bölgede küçükba hayvanlarn yaklak yars Karapnar, Cihanbeyli, Ereli, Selçuklu, Karatay Meram, Kulu ve Çumra ilçelerinde bulunmaktadr. Bu ilçelerin mera alanlarna bakldnda toplam mera alanlarnn yaklak %55’ine sahip olduu görülmektedir. 2
GTHB 2013-2017 Stratejik plannda tarmsal üretim ve arz güvenlii stratejik alannda ülkemizde küçükba hayvana yönelik üretimin tevik edilecei belirtilmitir. Planda “Tarm ürünlerine eriilebilirlii ve gda güvenliini salamak” stratejik hedefi altnda gelecek yllara ilikin büyüme hedefleri koyulmu 2014 yl için 33,3 milyon küçükba hayvan says tahmin edilmitir. 2014 ylnda 41 milyonun üzerine çkan küçükba hayvan says çok hzl art göstermitir. Ayn planda ayca ülkemizin bitki örtüsü, arazi eimi, yükseklik, ya rejimi, mera mülkiyeti, gibi kriterler bakmndan küçükba hayvancla daha uygun olduu ifade edilmektedir. Benzer ekilde Konya’nn küçükba hayvancla daha uygun olduu düünülmektedir. htiyaç duyulan su miktarnn büyükba hayvan yetitiriciliine göre görece daha düük olduu küçükba hayvan yetitiriciliinin ilimizde artrlarak muhafaza edilmesi ülkemiz ve ilimiz krmz et ve süt ürünleri arz için gelecek yllarda önem kazanaca düünülmektedir.
1 Konya Karaman Bölge Plan Mevcut Durum Analizi 2 Konya Karaman Bölge Plan Mevcut Durum Analizi
ekil 8 Konya ilçeleri küçükba hayvan varl dalm(adet)
Kaynak: TÜK, 2014
KONYA’DA Ç SÜT ÜRETM
Ülkemiz toplam çi süt üretiminin yaklak %5’ini üreten Konya iller sralamasnda ilk srada yer almaktadr. 822.427 ton büyükba, 85.462 ton küçükba süt üretimi ile toplamda 907.889 ton çi süt üreten Konya’y zmir, Balkesir, Erzurum, Kars ve Sivas izlemektedir.
Ülkemizde çi süt üretiminin %91’i büyükba hayvan sütünden elde edilmektedir. Dolaysyla büyükba hayvan varl, illerin süt üretim miktar ve süt iletme tesislerinin kapasitelerinin olumasnda en önemli etkenlerdendir. Konya sahip olduu yüksek hayvan varl ile kapasitesi ile de önemli süt üretim merkezlerindendir.
ekil 9 Türkiye çi süt üretimi iller düzeyinde dalm
Kaynak: TÜK, 2014
Konya’da süt üretim miktarlarnn ilçe düzeyinde dalmlar incelendiin de ise özellikle büyükba hayvan varl dalmnn fazla olduu ilçelerde süt üretim miktarlar da fazladr. Süt üretiminin en fazla olduu ilçeler srasyla Ereli, Çumra, Karapnar, Karatay, Ilgn ve Kadnhan’dr. Küçükba hayvan sütünde Karapnar, Ereli ve Cihanbeyli ilk sralarda yer almaktadr.
907,889 871,865 790,733 741,561 670,742
590,141 480,518 439,564 409,063 365,391
0 200,000 400,000 600,000 800,000
1,000,000
Kaynak: TÜK, 2014
KONYA SÜT ÜRÜNLER ÜRETM
Ülkemizde il düzeyinde süt ürünleri üretimlerini paylaan resmi bir kurum olmamas nedeniyle il düzeyinde süt ürünleri üretimine yönelik bir deerlendirme yaplamamtr. Sadece TOBB Sanayi veri tabannda kaytl olan firmalar ile ilgili verilere ulalabilmitir. Bu veriler üretilirken faaliyet kollar esas alnd için bir takm yanl deerlendirmelere sebep olabilmektedir. öyle ki; bir firmada sadece tek ürün üretilebilecei gibi birden fazla üretim de olabilmektedir. Dolaysyla her bir üründe bu firma ve firmada çalan kii says tekrar tekrar saylabilmektedir.
Tablo 1 Nace kodlarna göre süt iletmeleri istihdam ve üretim kapasiteleri Üretim Kodu
Faaliyet Ad Firma says
105111 lenmi sv süt 4 1458 3.541.151
105112 Süt ve krema (arlna göre, ya içerii > % 6 olan, konsantre edilmemi veya tatlandrlmam)
5 204 39.578.414
105122 Süt tozu, yal 4 593 11.528.500
105130 Tereya ve süt ürünleri, sürülebilir olanlar 42 2710 12.748.442
105140 Peynir ve lor 49 2881 92.320.597
105151 Süt ve krema, kat formda olmayanlar (konsantre edilmi veya eker ya da dier tatlandrclar ilave edilmi)
2 67 0
105152 Yourt ve dier mayalanm veya ekitilmi süt ya da krema
41 2597 82.526.974
105154 Laktoz ve laktoz urubu 1 211 0
105155 Peynir alt suyu (kesilmi sütün suyu) 3 290 0
105156 Baka yerde snflandrlmam süt ürünleri 6 1723 24.212.780
105210 Dondurma ve dier yenilebilir buzlar 6 469 28.612.900
Kaynak: TOBB,2015
KONYA’DA SÜT LETMELER
Konya sahip olduu hayvan varl süt üretim miktar ve kurulu süt ileme kapasitesi ile ülkemizin en önemli süt ve süt ürünleri üretim merkezlerindendir. Tarm Gda ve Hayvanclk Bakanl Gda Güvenlii Bilgi sistemi(GGBS) onayl gda iletmeleri verilerine göre ülkemizde 1837 iletme ve 4787 adet toplama merkezi bulunmaktadr. letme says açsndan Konya sahip olduu 97 iletme ile 4. Srada yer almaktadr.3 Genel olarak süt iletmeleri süt üretiminin en fazla olduu illerde younlamtr. Ülkemizde süt üretim miktar açsndan ilk üçte yer alan Konya, zmir ve Balkesir’in illerinin iletme saylar açsndan da ilk dörtte olduu görülmektedir. Burada tek istisna stanbul olup süt üretim miktar açsnda 65. srada olmasna karn en fazla süt iletmesi stanbul’da yer almaktadr. Bu younlama stanbul’un pazar büyüklüü ile açklanabilmektedir.
Ülkemizde süt iletmeleri genellikle nüfusun en youn olduu bat illerinde younlamtr. Konya bu anlamda Orta Anadolu, Karadeniz, Dou Anadolu ve Güneydou Anadolu pazarlarna en yakn ve en büyük üretim kapasitesine sahip il olmann avantajlarna sahiptir. Aksaray ili dnda çevresinde Konya’ya rakip olabilecek üretim ve ileme kapasitesine sahip çok fazla il ve iletme bulunmamaktadr.
3 GGBS sistemine 15-20 Austos 2015 tarihleri arasnda girilmitir.
ekil 11 Ülkemizde iletme says açsndan öne çkan iller
Kaynak: TÜK VE GGBS, Austos,…

View more