türk edebiyati tarihi 3

Download TüRk Edebiyati Tarihi 3

If you can't read please download the document

Post on 22-Jun-2015

4.175 views

Category:

Health & Medicine

6 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1. TRK EDEBYATI TARH SADETTN UYSAL SOMA ANADOLU RETMEN LSES EDEBYAT RT.

2. TRK EDEBYATININ DEVRELER

  • slamiyet ncesi Trk Edebiyat
  • A-Szl Dnem Trk Edebiyat (- 8.yy.)
  • B-Yazl Dnem Trk Edebiyat (8.yy.-11.yy.)
  • slami Dnem Trk Edebiyat(11.yy.-1860)
  • A-lk slami Trk Edebiyat Eserleri
  • B-Divan Edebiyat
  • C-Halk Edebiyat (1.Anonim Halk Edebiyat, 2.Ak Edebiyat,3.Tekke (Tasavvuf) Edebiyat
  • Bat Kltr Etkisindeki Trk Edebiyat
  • A- Tanzimat Edebiyat(1860-1895)
  • B- Servet-i Fnun Edebiyat (Edebiyat- Cedide) (1895-1901)
  • C- Fecr-i Ati Edebiyat (1909-1911)
  • D-Milli Edebiyat Akm (1911-1923)
  • E-Milli Mcadele Dnemi Edebiyat
  • F-Be Hececiler
  • G- Cumhuriyet Dnemi Trk Edebiyat (1923-)
  • (1. Yedi Mealeciler,2.-Garipiler( l.Yeni Hareketi), 3. kinci Yeni Hareketi,
  • 4. Hisarclar,5. Toplumsal Gerekiler )

3. slamiyet ncesi Trk Edebiyat

  • A-SZL DNEM(Destanlar Dnemi):
  • Trklerin yazy henz kullanmadklar dnemde olumu bir edebiyattr.
  • Yaz olmad iin bu dnemde sadece iirle ilgili rnler vardr.
  • Olaanst olaylar anlatan destanlar bu dnemin en nemli rnleridir.

4.

  • zellikleri:
  • .Szl edebiyat rnleri din trenlerinde domu, din d trenlerde gelimitir.
  • .iir syleyen kiilere ozan, kam , baks , aman gibi adlar verilmitir.
  • . airler,iirlerini kopuz ad verilen saz eliinde syler.
  • .Dini trenlerde sylenen iirlere yr ad verilir.iirler hece lsyle sylenmitir.
  • .Kafiye olarak genelde yarm kafiye kullanlmtr.Kafiye dzeni (abab-cccb-dddb.) biimindedir.

5.

  • iirlerde yaln bir dil kullanlmtr; dil, yabanc etkilerden uzaktr.
  • iirlerde kullanlan nazm biimi drtlktr.
  • iirler sr,len,yu denilen trenlerde sylenmitir.
  • Szl dnemin balca edebiyat rnleri:kouklar, destanlar, savlar ve sagulardr.
  • Tabiatla i ie olduklar iin sanatlar benzetmelerde tabiattan yararlanmlardr.
  • lenen konular;doa sevgisi ,yaama sevinci ,sava ve kahramanlk ,lm aclar ,sevgivb.
  • Bu dnemin tm rnleri anonim zellikler tar.

6.

  • Sr : Srek avnn bereketli olmas iin ava kmadan nce yaplan bir trendir.
  • len : kz avndan sonra dzenlenen bir ziyafet trenidir.
  • Yu :ok sevilen bir kiinin lm zerine dzenlenen cenaze trenidir.

7. SZL DNEM EDEBYAT RNLER

  • Kouk:
  • Genellikle yiitlik,ak ve doa sevgisini ileyen, hece lsyle ve drtlkler halinde sylenen iirlerdir.
  • Sr ve len trenlerinde sylenirdi.
  • Kafiye dzeniaaab-cccb-dddb eklindedir.
  • lk kouk rneklerine Kagarl Mahmutun Divan- Lugatit-Trk adl eserinde rastlanr.
  • Halk edebiyatndaki karl koma , Divan edebiyatndaki karl gazel dir.

8.

  • Sagu:
  • Eski Trklerde, lenler iin dzenlenen yu trenlerinde sylenen iirlerdir.
  • Sagular, at ve mersiye trlerinin ilk rnekleri saylabilir.
  • Sagularda sadece lenler iin duyulan straplar deil; lenin kahramanlklar, cmertlii ve iyilikleri de dile getirilir. Bu yn ile sagular destan trnn devam gibidir.
  • Nazm biimi, kafiye dzeni ve hece ls bakmndan koua benzerler.(Sagular aslnda birer kouktur. ledikleri konular bakmndan kouklardan ayrlr.)
  • Halk edebiyatndaki karl at ;
  • Divan edebiyatndaki karl ise mersiye dir.

9.

  • Sav:
  • Eski Trklerde sylenen ataszleridir.
  • Anonim zellik tarlar.
  • Savlarn bir gerek anlam , bir de yan anlam vardr.
  • Gerek ( szlk )anlam aktr.
  • Savlarda verilmek istenen mesaj; ikinci (yan) anlamda gizlidir.

10.

  • Destan:
  • Tarihin bilinmeyen dnemlerinde bir milleti derinden etkileyen sava, kahramanlk, g, ktlk,doal afetler gibi olaylarn azdan aza; nesilden nesile aktarlarak olumu uzun manzum eserlere denir.

11. Destanlarn zellikleri:

  • Destanlar anonimdir,halkn ortak belleinin belli bir ulusun zelliklerini yanstr.
  • Genellikle manzum,iir eklindedir.
  • Az olmakla beraber nazm-nesir kark olan destanlar da vardr.Ancak baz destanlar, manzum ekli unutularak gnmze nesir halinde ulamtr.
  • Destanlarda olaan ve olaanst olaylar iiedir.Bu olaylar toplumun, halkn hafzasnda nemli iz brakm olaylardr.

12.

  • Destan kiileri, beden yaps ve karakter zellikleri bakmndan hem olaan hem de olaanst zellikler tar.
  • Destanlarda anlatlan olaylarn zaman ve meydana geldii yerler aa yukar bellidir.
  • Dize saylar snrszdr. ( Manas Destan 400000 dizedir. )
  • Destanlarda daha okkahramanlk, yiitlik, dostluk, ak, lm, yurt sevgisi vb.konular ilenir.
  • Baz rakam ve nesneler kutsaldr.

13. Destanlarn Oluum Evreleri

  • Doal destan 3 aamada oluur:
  • Dou Safhas :Bu safhada milletin hayatnda iz brakan nemli tarihi ve sosyal olaylar, bu olaylar iinde yceltilmi efsanevi kahramanlar grlr.
  • Yaylma Safhas:Bu safhada, sz konusu olay ve kahramanlklar, szl gelenek yoluyla yaylr.Bylece blgeden blgeye ve nesilden nesile geer.
  • Derleme (Yazya Geirme) Safhas: Bu safhada, szl gelenekte yaayan destan, gl bir air, bir btn halinde derleyip manzum olarak yazya geirir.ou zaman bu destanlarn kim tarafndan derlendii ve yazya geirildii belli deildir.

14. Oluumuna Gre Destan Trleri

  • Oluumuna gre destanlar ikiye ayrlr:
  • 1. Doal destan,
  • 2. Yapma ( suni ) destan.
  • 1. DOAL DESTAN :
  • ok eski dnemlerde milletin vicdannda derin izler brakan bir tarih ya da toplum olaynn yine o devirlerde milli bir ozan ya da eitli saz airleri tarafndan sylenen destanlardr.

15. Dnyann Balca Doal Destanlar

  • Smer destan:Glgam.
  • Yunan destanlar :lyada ve Odissea.
  • ran destan:ehname.
  • Fin destan:Kalevala.
  • Hint destanlar:Mahabharata ve Ramayana.
  • Alman destan:Nibelungen.
  • ngiliz destan:Boewulf.
  • Rus destan:gor.
  • spanyol destan :Le Cid.
  • Fransz destan:Chansen de Rland.
  • Japon destan:into.

16.

  • 2.YAPMA DESTAN:
  • Yeni ve yakn alarda, herhangi bir tarih olaynn bir ozan tarafndan destan kurallarna uygun olarak yazlm destandr.
  • Bunlar, bireysel yaratma dayanan, sanatsal amal destanlardr.
  • Yapma destanlarda,toplumsal katknn yeri yoktur.

17. Dnyann Balca Yapma Destanlar

  • Latin edebiyat: Aeneis( Vergilius ).
  • Fransz edebiyat: Henriade( Voltaire ).
  • Portekiz edebiyat: Os Lusiadas( Camoens ).
  • ngiliz edebiyat: Kaybolmu Cennet (John Milton).
  • talyan edebiyat: Kurtarlm Kuds( Tasso )
  • talyan edebiyat: lgn Orlando ( Ariosto )
  • talyan edebiyat: lahi Komedya ( Dante ).

18. Trk Edebiyatnda Yapma Destan

  • Kuvay- Milliye Destan: Nazm Hikmet
  • ehitler Destan : Fazl Hsn Dalarca
  • anakkale Destan: Mehmet Akif Ersoy
  • Satuk BuraHanDestan
  • Cengiz-name
  • Timur ve Edige Destanlar
  • SeyidBattal GaziDestan
  • DanimendGaziDestan
  • KroluDestan
  • Gen Osman Destan ( Kayk Kul Mustafa )
  • Selukname (Yazcolu Ali)

19.

  • lk Trk Destanlar
  • 1.Altay-YakutYaradlDestan
  • 2.SakalarDnemi
  • a.AlpEr TungaDestan b.u Destan
  • 3.HunDnemi OuzKaanDestan
  • 4.KktrkDnemi a.Bozkurt Destan b.Ergenekon Destan
  • 5.Siyenpi Destan
  • 6.UygurDnemi
  • a. TreyiDestan b.GDestan
  • c.Mani Dininin Kabul Destan

20.

  • slamiyetinKabulndenSonrakiTrkDestanlar:
  • 1.KarahanlDnemi Satuk BuraHanDestan
  • 2.Kazak-KrgzKltrDiresi Manas
  • 3.Trk-MoolKltrDiresi Cengiz-name
  • 4.Tatar-KrmTimur ve Edige Destanlar
  • 5.Seluklu-Beylikler veOsmanlDnemleri
  • a. SeyyidBattal GaziDestan
  • b. DanimendGaziDestan
  • c.KroluDestan
  • d.Gen Osman Destan ( Kayk Kul Mustafa )

21.

  • slamiyet ncesi Trk destanlar unlardr:
  • Yaratl Destan:
  • Trk ulusunun, evrenin nasl var olduu stne dnn,inann ve bulularn efsanevi bir biimde anlatr.
  • Bu destann, Trk boylarndan hangisine ait olduu bilinmemektedir.
  • W.Radloff tarafndan 19.yy.da Altay Trklerinden derlenmitir.

22.

  • Saka destanlar:
  • 1. Alp Er Tunga Destan:
  • Bu destan Saka Trklerinin komutan olan Alp Er Tunga(?- m.624) nn ranllarla yapt savalar anlatlr.