İstanbul gedİk Ünİversİtesİ spor bİlİmlerİ fakÜltesİ … · 2018. 10. 22. · spor...

of 44 /44
İSTANBUL GEDİK ÜNİVERSİTESİ SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SPOR BİLİMLERİNE GİRİŞ BEDEN EĞİTİMİ VE SPORUN TEMELLERİ DERS NOTLARI - 2017

Author: others

Post on 26-Aug-2021

2 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

spor bilimleri ve yetenekSTANBUL GEDK ÜNVERSTES SPOR BLMLER FAKÜLTES
SPOR BLMLERNE GR BEDEN ETM VE SPORUN TEMELLER DERS NOTLARI - 2017
YETENEK SEÇM ve
MOTORSAL TESTLER üzerine
DEERLENDRMELER
Üst düzeyde, yüksek sportif güce ve baarya ulamak için, yetenekli sporcularn zamannda ve doru biçimde seçilerek uzun süreli ve sistematik
bir çalmaya girmeleri gereklidir. Her spor dalnda, antrenmanlara balama ya, ilk
baarlar, optimal ve en yüksek baar yalar birçok aratrmayla ortaya konmutur. Bu
nedenle, sporda yeteneklerin erken ve doru seçimi, sürekli ve yüksek sportif verimlilik için
büyük önem tar.
“Yetenekli”, belli bir yöne yöneltilmi, normal deer ölçülerinin üzerinde, ancak henüz tam olgunlamam ve gelimeye uygun yatknl ifade etmektedir.
“Sporsal Yetenek” kavram ise, kaltmsal ya da sonradan kazanlm davran koullar nedeniyle sporsal verimler için özel ya da üst düzeyde yatknla sahip olduu düünülen bireyleri kapsar.
YETENEK
olarak gelimemi özelliklere sahip olan…
YETENEKL SPORCU
n Antrenmanlarda daha baarldrlar n Antrenmanda verilen uyarlara daha çabuk uyum
salarlar n Daha çabuk örenirler n Daha önce kazand deneyimleri yaratc ekilde
baarsn arttrmak için kullanrlar n Verilen zor görevleri baar ile yerine getirir sorunlar
orijinal ve yaratc olarak çözer n Performanslar gittikçe yükselir n Çalkan ve hrsldrlar n Stres altnda bile doru deerlendirme yapabilirler n Riski göze alrlar n Baarszlklar karsnda gücünü kaybetmezler
YETENEK BELRLEME YÖNTEMLER
DOAL SEÇM
n Bir sporda sporcuyu gelitirmenin doal yolu olarak kabul edilir.
n Sporcunun doal seçim yoluyla gelen verim geliimi dier etmenler arasnda en çok bireyin rasgele bir biçimde yetenekli olduu spor dalnda yer alp almadna dayanr.
n Bireyin performans geliimi ideal spor seçimi yanl olduundan çok yava olur.
BLMSEL SEÇM
n Bilimsel snamann sonucu olarak en yetenekli bireyler bilimsel olarak seçilirler ya da uygun spora yönlendirilirler.
BLMSEL ÖLÇÜTÜN YETENEK BELRLEME SÜRECNDE KULLANILMASININ AVANTAJLARI
n Yüksek verime ulamada gerekli süre düer n Antrenörün üst düzeyde uzmanlama, üst
düzeyde çalma, enerji kullanmn salar n Yüksek verim düzeylerine ulamay hedefleyen
sporcu saysn arttrr n Sporcunun kendine güvenini arttrr n Bilimsel antrenmann uygulanmasn kolaylatrr
YETENEK BELRLEMEDE KULLANILAN ÖLÇÜTLER
•Salk durumu, Antropometrik özellikler
•Duygusal, cokusal özellikler
SALIK
n Antrenmana katlan herkes için gerekli… Seçimde herkes tam bir salk kontrolünden geçmelidir.
n Adaylarn fiziksel ya da organ kusurlar olup olmad gözlemlenmelidir.
n Adaylar arasndaki ayrm sporun ilevsel gereksinimleri ve özellikleri ile balantl olmaldr.
ANTROPOMETRK ÖZELLKLER n Yetenek belirlemesinde önceliklidir. n Boy, kilo ya da segmentlerin uzunluu baz
sporlarda baskn rol oynar. Buna karn 4-6 yalarnda balanan sporlarda (Cimnastik, Artistik Buz Pateni vb.) yetenek belirlemesinin ilk bölümünde büyüme ve gelime dinamiklerinin kestirilmesi güçtür.
n Buna çözüm olarak bacak eklemlerinin, kalçann ve omuzlarn genilikleri ve kalça-omuz genilikleri arasndaki oranlar incelenebilir.
MOTORSAL ÖZELLKLER
n Dayankllk n Kuvvet n Sürat n Esneklik n Koordinasyon
ÖRENME YETENE
olanak verir.
KOORDNATF BECERLER
n TEPK: Bir ya da birden çok uyarana kar en ksa zamanda hareket etme yetisidir.
n DURUM DETRME: Birdenbire ortaya çkan durumlara kar amaca uygun uyum salama
n ORYANTASYON: Vücudun tümünün ya da bir bölümünün kendini çevreleyen dünyaya kar pozisyon deitirmesi.
n HAREKET BALAMA: Parça parça hareketin ya da hareketlerin birbirine balanabilmesi
n HAREKETN PREZSYONU: Bir hareketin tam anlamyla ve ekonomik ifadesidir.
n RTM: Hareketin zaman ve mekan boyutu içerisinde akc ve dinamik bir ekilde metrik olmayan ifadesidir.
n HAREKETN LETM: Hareketin balama ve bitirme süresi içerisinde, organ ve ekstremitelerin yer deitirmesi.
n HAREKETN ELASTZTE BECERS: Hareketin amaca uygun ekilde kassal gerilim ve frenlemesindeki dengeleme, hareketin balangç ve bitiriliindeki esnekliidir.
PSKOLOJK ÖN KOUL
- Zora dayanabilme
SOSYAL FAKTÖRLER
n birlii
2) Örenim Teorisiyle lgili Yetenek
Bu teoriye göre sportif yetenek, belli bir srada verilen uyaranlar sonucu oluan artl
reflekslere bal olarak geliir.
faktörlerini dikkate almamaktadrlar.
vermektedir. Ama bu özelliklerin ancak çevre koullar sayesinde bütünüyle
geliebileceini savunurlar.
n Spor biliminde yetenek konusunda yaplan çalmalar üç balk altnda toplamak mümkündür.
1. Yetenein seçimi (aranmas)
2. Yetenein yönlendirilmesi
3. Yetenein eitimi
YETENEK SEÇM AAMALARI
n 1.AAMA:Çocuk ve gencin spora genel yatknl ve yetenekleri. Genel deerler ve verilerle belirleme…
n 2.AAMA:O kiinin öngörülen spor dalna özel yatknl ve yetenekleri her spor dalna özgü yetenek belirleme testleriyle saptanmas…
n 3.AAMA Yüksek verim antrenmanlarna uyum
YETENEK SEÇM AAMALARI ÖN SEÇM ARA SEÇM SON SEÇM Genel Karakteristik: Çocuun genel özelliklerinin sorgulanmas, gözlemlenmesi ya da deerlendirilmesi… Ör: I. Genel Salk durumu II. Okul Baars III. Sosyal koullar ve ilgileri IV. Vücut yapsnn spor türüne uygunluu V. Genel spor verimlilii (okulda spor dersindeki baar düzeyi)
- Spor türüne özgü vücut tipine uygunluunun kesin kontrolü - Spor türüne yönelik motorsal özellik yetenei (çok yönlü motorsal özelliklerin test edilmesi)
- Ksa sürede birçok kez altrma yapmak (deneme antrenman) - Ksa süreli bir altrmada verim düzeyi ve davran biçimi - Genel ve özel sportif verimlilii - Bütünüyle kiiliin deerlendirilmesi
YETENEN YÖNLENDRLMES
n Yetenein seçimi, yönlendirilmesi ve eitimi süreçlerini belirli kurallara balayan modeller oluturulmutur
n Uzun sürede, sporda üst düzeyde baarya erimeyi kolaylatrmak amacyla içerisinde yaanan, eitim- öretim ve antrenman yaplabilen kurumlar gelitirilmitir.
n Yatl Spor Okullar (Internat) birçok eski dou blou ülkelerinde (Örn; Bulgaristan, Eski DDR; Polonya, Romanya, Eski Sovyetler Birlii’nde) ve birçok bat Avrupa ülkelerinde (Almanya, Fransa, ngiltere, talya, Avusturya, sveç, sviçre) bulunmaktadr.
n Bu yap TOHM eklinde imdilerde uygulanmaktadr…
YETENEN ETM
n Yetenekli kabul edilen kiinin eitiminden; daha sonra erimesi beklenen yüksek verime ulaabilmesi için, antrenman dahil olan bütün önlemlerin uygulanmas anlalr.
n Sportif performansa yönelik antrenmanlar çocuk ailesi ve kulübü için büyük özverileri gerektirir. Yalnz antrenmanlarla ilgili önlemleri alm olmak yeterli deildir.
YETENEKLLERN ETMNDE YETKNLERE DÜEN GÖREVLER
Çocuklarda spor eitiminde herkesin bir sorumluluu vardr. Özellikle antrenörler,
öretmenler, hakemler, ebeveynler, yöneticiler, seyirciler ve medya organlar bu
eitimde önemli görevler üstlenirler. stenilen geliimin salanabilmesi hepsinin
benzer bir eitim anlay içerisinde olmalarn gerektirir.
Programlanm çalmalar…
Özetle; sporda yetenek seçimi ve bu yeteneklerin geliimi, her spor dal için süreli ve iyi programlanm bir organizasyonu, bilimsel bulgulara dayal bir çalmay gerektirir.
BRNC EVREDE UYGULANACAK ALAN TESTLER
*Dikey sçrama testi: Sçrama kuvveti ve sporcunun patlayc gücünün belirlenmesine yönelik testtir.
Elde edilen sonuç kullanlarak anaerobik gücü de hesaplanabilir..
*30 m. Sürat testi; Sürat yeteneinin (Arlkl olarak ivmelenme)belirlenmesine yönelik testtir.
*Durarak uzun atlama testi (Sçrama yeteneini belirler)
*Salk topu ile oturarak atma testi (Özellikle üst ekstremite kuvvetini belirler)
Ayakta Salk topu ile atma testi (At kuvvetini ölçer)
Dayankllk Testi
n Grubun yana göre 6 veya 12 dakika yürüyü ve kou testi (Cooper Test)
n Mekik kousu testi (Shuttle-Run Test)
TEST BALANGIÇ DÜZEY
50 m Kou (sn)
50 m Kou (sn)
n Kiinin spora yatknl ve yetenei konusundaki görüler, sabit ve deimez deildir. n Sportif antrenmanlar, bir sporcunun seçtii spor dalnda çok baarl olacan garanti etmez. n Yetenekli sporcunun belirlenmesi, spor dalna özgü birçok kombine yetenein iyi tahmin edilebilmesine baldr. n Çok sayda yetenekli sporcunun bulunmas, çok sayda antrenman gruplarnn oluturulmasna baldr. n Sporcunun, spor dalna yetenei, uzun süreli antrenman süreci içerisinde deerlendirilmeli ve her antrenman devresi birbiriyle bilinçli örülmelidir.
nYetenekli sporcularn geliiminde, antrenmanlar maç ve yarlarla balanmaldr. Bu karlamalar yeteneklerin olgunlat son istasyondur. nYetenekli sporcunun istenilen geliimi yapabilmesi için, normal ya, biyolojik ya, antrenman ya ve antrenman kapsam gibi faktörler dikkate alnarak, güç durumu ve geliimi iyi deerlendirilmelidir. nYetenekli sporcularn seçimi ve geliimi için genel ve her spor dalna özgü test bataryalar gelitirilmelidir.
n Üst düzeyde, sportif baarya ulamak için, erken deil, zamannda branlamaya gidilmelidir. Özellikle bu prensip geliim antrenmanlar için büyük önem tar.
n Her spor dal için, yetenekli sporcular seçme ve gelitirme modeli olmaldr.
n Yetenekli sporcu seçimi organizasyonunda, aile- okul-kulüp ibirlii temel ön artlardan birisidir.
LGNZ ÇN TEEKKÜRLER…