silniki elektryczne prĄdu staŁego. - strona...

Click here to load reader

Post on 28-Feb-2019

224 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

ROZDZIA VII.

SILNIKI ELEKTRYCZNE PRDU STAEGO.

Wyrniamy silniki prdu staego: bocznikowe, szeregowe lubgwnikowe i boeznikowo-szeregowe lub bocznikowo-gwnikowe.

Przedewszystkiem rozwaymy oglne wasnoci silnikw prdustaego, a potem przejdziemy do szczegw charakterystycznychdla kadego rodzaju osobno.

88. Momen obrotowy silnika prdu staego.

Moment obrotowy wszystkich silnikw elektrycznych powstajena skutek si, dziaajcych w polu lnngnelycznem na przewodniki,prowadzce prd i na elazo, w myl oglnej zasady kurczeniasi i odpychania linji magnetycznych.

Kierunek dziaania pola magnetycznego na prd jest prosto-pady do kierunku prdu i kierunku linji si pola w ukadzie zgod-nym z kierunkami trzech palcw l e w e jrki: wskazujcy palec wskazuje kieru-nek pola magnetycznego, redni kie-runek prdu, duy kierunek siy me-chanicznej, rys. 200.

Odwrcenie j e d n e g o z k i e r u n-k w, pola czy prdu, w y w o u j e od-w r c e n i e k i e r u n k u s iy, odwrce-nie obu kierunkw, pola i prdu, n i e R y s 2oo.powoduje odwrcenia kierunku siy.

Wielko siy oddziaywania pola na prd, przy prostopadocikierunku prdu do kierunku linji magnetycznych, wyraa si wzorem:

F=BU

Maszyny elektryczne i prostowniki. 10

pole

146

gdzie:F sia dziaania pola magnetycznego na przewodnik,

prowadzcy prd,B gsto linji magnetycznych,/ dugo powyszego przewodnika w polu magnetycznem,/ prd.

P r z y k a d :B = 5000 gausw, / = 20 cm., 1= 50 amp. = 5 c g . s. E. M.

F= 5000 X 20 X 5 5 X 10s dyn = 0,51 kg.

W silniku prdu staego, ktry jest zbudowany zupenie taksamo jak prdnica, puszczamy prd do uzwojenia elektromagne-sw i do twornika. Wtedy mamy prdy w polu magnetycznem,uoone tak, jak wskazuje rys 201, co wynika z ukadw uzwoje,omwionych przy prdnicach prdu staego.

Rys. 201.

Z rys. 201 widzimy, e wszystkie siy wywouj momentyobrotowe w tym samym kierunku.

Chcc odwrci kierunek tych si, a wic i kierunek wiro-wania silnika, naley zmieni kierunek prdu tylko w f wirnikualbo tylko w magnenicy. Przy odwrceniu prdu w magnenicyzmieni si znaki biegunw, a wic odwrc si kierunki stru-mieni magnetycznych.

Najprostsza droga do wyznaczenia momentu obrotowego,dziaajcego na twornik, jest nastpujca.

Z teorji elektromagnetyzmu wiadomo, e praca wykonanaprzez siy elektromagnetyczne, dziaajce w polu magnetycznemna przewodnik, prowadzcy prd, wyraa si iloczynem prdu

147

przez strumie magnetyczny, przecity przez ten drut w czasieruchu w polu magnetycznem.

Wprowadmy nastpujce oznaczenia:M moment obrotowy, dziaajcy na twornik, strumie magnetyczny jednego bieguna,p liczba par biegunw,a liczba par rwnolegych gazi w uzwojeniu twornika,z liczba drutw na obwodzie twornika,/ prd w tworniku.Wtedy, obliczajc cakowit prac, wykonan w cigu jednego

obrotu przez wszystkie siy, dziaajce na poszczeglne druty,otrzymamy rwnanie:

2%M=2pJ~z^ 2a

Std:M= ~ -2- z * /

2% a

K_ Pz

Wprowadzajc skrt:

otrzymamy:

Z powyszego wzoru wynika, e moment obrotowy silnikajest proporcjonalny do strumienia magnetycznego, wysanego przezbiegun magnenicy, i do natenia prdu w tworniku.

Gdy druty twornika s uoone w obkach, gwne siyobracajce przenosz si swemi punktami przyczepienia na elaznyrdze twornika, jednak obliczenia przeprowadzone wyej zacho-wuj swoj warto.

Powyszy wzr na moment obrotowy ma znaczenie gwniedla uzasadnienia dalej rozwaanych wasnoci silnikw.

Przy obliczeniach, dotyczcych zastosowania silnikw w prak-tyce, moment obrotowy, poyteczny przy normalnej pracy, oblicza-my ze wzoru:2)

M 716,5^

i) w niakswelaoh, / w c. g. s. elektromagnetycznych, Mw dynocentymetrach.

60 X 75

148

P moc silnika w koniach mechanicznych,n liczba obrotw na minut,M moment obrotowy w kilogramometrach.

89. Bieg luzem silnika o saem polu magneycznem.

Gdy silnik stoi. to w tworniku przebiega prd, ktrego wiel-ko oblicza si wedug prawa Ohma:

Gdy pozwolimy silnikowi obraca si, to w uzwojeniachtwornika powstanie sita elektromotoryczna, przeciwna prdowi,wzniecona polem magnetycznem, rys. 202.

Wtedy prd w tworniku znajdujemy zewzorua):

VE1 =

Jeeli rozwaymy przypadek idealny, w kt-rym twornik silnika nie bdzie doznawa ad-

Rys 202 nych zgoa momentw hamujcych, to szybkobiegu, Wzrastajc stopniowo coraz wolniej, ustali

si wtedy, gdy bdzie V~E, a wic 1= 0, jak to wynikaz powyszego wzoru.

Liczb obrotw na minut twornika, obracajcego si w tychwarunkach, znajdziemy w sposb nastpujcy:

wic:V

tu iT = " ~ z 10~8 jest wielkoci sta zalen od budowy

silnika.

1) W tym wzorze jak i we wszystkich dalszych wzorach przy rozwa-aniu silnikw litera ; wyraa pewn oporno zastpcz obwodu twornika,obejmujc oprcz opornoci omowej uzwoje twornikowych rwnie wpywspadku napicia w stykach szczotek.

149

90. Bieg silnika pod obcieniem.

Gdy silnik, biegncy luzem obciymy, to skutkiem powsta-nia momentu hamujcego silnik zwolni biegu, przez to zmniejszysi sia elektromotoryczna indukowana w uzwojeniach twornika,napicie sieci j przeway i powstanie prd:

Skutkiem powstania prdu wywie si moment obrotowy.Bieg ustali si, gdy moment obrotowy stanie si rwny mo-

mentowi hamujcemu. Wtedy wedug poprzedniego wzoru obli-czymy szybko biegu silnika w sposb nastpujcy:

wic:

Przeto:

1=

n

91.; Reakcja wornika i bieguny zwrone.

Wobec tego, e prd w tworniku silnika ma kierunek od-wrotny do prdu w tworniku prdnicy, majcej ten sam kierunekstrumienia magnetycznego i ten sam kierunek wirowania, reakcja

Rys. 203.

prdu twornikowego sprawia skrcenie strumienia magnetycznegow kierunku przeciwnym do ruchu wirowego twornika, rys. 203,odwrotnie do tego, co byo w prdnicy, rys. 35.

150

Wobec tego w silnikach bez biegunw zwrotnych szczotkiwypadaoby przesuwa nieco w kierunku odwrotnym wzgldemruchu wirnika, w miar zwikszania si obcienia.

Unikn tego mona przez stosowanie silnego pola magne-nicy w porwnaniu do pola twornika i odpowiednie nasycenieobwodu magnetycznego.

Skuteczniejszy jednak sposb, umoliwiajcy pozostawienieszczotek w tem samem pooeniu przy wszystkich obcieniach,a nawet zmianach kierunku wirowania twornika, polega na stoso-waniu biegunw zwrotnych, ktrych biegunowo bdzie oczy-wicie odwrotna do tej, jak mielimy w prdnicach ). Rys. 204wskazuje znak bieguna zwrotnego magnenicy silnika.

Rys. 204.

Tu biegun zwrotny ma znak ten sam, co najbliszy biegungwny ze strony przeciwnej do kierunku wirowania twornika.

Pozatem silniki due przeznaczone dla obcienia zmiennego,zachodzcego raptownie w szerokich granicach, zaopatruje si namagnenicy w uzwojenia kompensacyjne, patrz 10.

W silnikach elektrycznych naley zwraca baczn uwag nadokadne z a c h o w a n i e pooenia szczotek, ustalonego w wy-twrni, ktra budowaa silnik, szczeglnie w silnikach z regulacj 'szybkoci przez osabienie pola magnetycznego.

Rozwaajc kierunek linji magnetycznych pola twornikowegona podstawie kierunkw prdw widocznych na rys. 203, atwoprzekona si, e przesuwajc szczotki wbrew ruchowi twornika,wywoamy reakcj ujemn, t. j . amperozwoje twornika bd prze-ciwdziaay amperozwojom cewek magnenicy, i przez to strumieczynny zmniejszy si, natomiast przy przesuwaniu szczotek z;abiegiem twornika, amperozwoje twornika bd wspdziaay z am-perozwojami cewek magnenicy, reakcja bdzie dodatnia, czynnystrumie magnetyczny wzronie 2).

') Patrz rys. 32.'-) Wobec nasycenia elaza zwykle wzrost bdzie znacznie mniejszy ni

zmniejszenie.

151

Zmiany strumienia magnetycznego maj wybitny wpyw nabieg silnika jak zobaczymy dalej.

92.i Rozruch silnika bocznikowego.

Przy rozruchu naley stosowa opornik rozruchowy R, rys. 205,zabezpieczajcy twornik od nadmiernego prdu.

Rys. 205.

P r z y k a d . Silnik, pobierajcy normalny prd 54,6 A podnapiciem 220 woltw, mona na czas krtki przy rozruchu obci-y prdem podwjnym. Wtedy oporno opornika rozruchowegoznajdujemy ze wzoru:

54,6X2= , 2 2 A

Opr twornika tego silnika wynosi: / = 0,121 Q, wobec tegowypadnie R S 1,879 Q.

Oporno uzwojenia elektromagnesw jest wielka, wynosi onaw danym silniku 140 Q, i prd do tych uzwoje puszczamy bezpo-rednio z sieci. Wyniesie on:

J20_u 4~~140

Podczas ruchu wielko tego prdu ulega tylko nieznacznymzmianom skutkiem waha napicia sieci i wzrostu opornoci uzwo-jenia, skutkiem nagrzewania si od wywizujcego si w tym uzwo-jeniu ciepa Joule'a.

Przy wykonaniu pocze silnika z sieci i opornikiem rozru-chowym, naley pamita aby obwd uzwojenia elektromagneswodgazia p r z e d oporem rozruchowym (patrz rys. 205), gdy,w razie wczenia tego uzwojenia za oporem rozruchowym, wielki

152

spadek napicia, wywoany prdem twornika na tym oporze, obniabardzo znacznie napicie na zaciskach uzwojenia magnesw, a przezto i prd magnesujcy.

Wtedy silnik, majc may strumie magnetyczny, ma maymoment obrotowy i skutkiem tego moe z miejsca nie ruszy.

Oporniki rozruchowe s zbudowane na krtkotrway prdrozruchu, wic rczk tych opornikw naley przesuwa z okre-lon szybkoci, zwykle przepisan w wikszych opornikach, n i eza p r d k o i n i e za w o l n o

Dla uniezalenienia rozruchu od rki ludzkiej, czsto bywajstosowane rozruszniki samoczynne, wprawiane w ruch pod wpy-wem chwilowego przycinicia cznika przyciskowego.

Na rys. 206 i 207, widzimy dwa wykonania praktyczne uka-dw pocze w rozrusznikach.

Rys. 207.

Na rys. 206, opornik rozruchowy przy puszczaniu w ruchsilnika stopniowo wycza si z obwodu twornika i wcza siw obwd uzwojenia magnenicy, ma to niewielki wpyw na opor-no tego obwodu, gdzie uzwojenia s o duym oporze. Na rys.. 207,prd do uzwojenia magnenicy pynie niezaleny. W obu przypad-kach zwarty obwd, utworzony z twornika i uzwoje magnenicy,zapewnia tumienie iskry przy wyczaniu (patrz. str. 57).

Silniki mae od 0,17 do 0,7 KM bez obcienia mog bypuszczane w ruch przy napiciach do 220 V bez rozrusznikw,lecz wtedy trzeba pamita, e krtkotrway prd rozruchowymoe osign warto 10-krotn w porwnaniu do normalnego.

93. Bieg silnika bocznikowego przy obcieniu.

Przy obcieniu, zwykle oporu przed twornikiem niema, wtedymamy ukad pocze, wskazany na rys. 208.

ADO

Szybko biegu mona wyrazi wzorem, jak poprzednio:

F Iv

AAAAAAA-

Rys. 208.

Ze wzoru na moment obrotowy:

(1)

wypada:

a wic:

Std:

V M r/Z

Z _ 7 1 Mn ~~ K' KK'

154 -

Odcinek ab wyraa tu spadek liczby obrotw przy normal-nym momencie obciajcym.

Na spadek szybkoci biegu silnikw bocznikowych przy obci-eniu ma znaczny wpyw reakcja twornika, ktra, zwaszcza przyszczotkach nieco zsunitych z linji obojtnej w kierunku przeciw-nym do kierunku wirowania twornika, osabia strumie magne-tyczny i przez to czynniki K" i K'" we wzorze (2) ju nie szupenie stae, lecz nieco wzrastaj1), skutkiem czego spadekszybkoci biegu silnika wypada mniejszy, niby to wynikaoz rwnania (2).

Nadmierna reakcja twornika moe nawet spowodowa pod-niesienie si linji nb, wykresu rys. 209, ponad poziom prost na,wtedy wikszym szybkociom wirowania twornika odpowiada bdwiksze momenty obrotowe.

Przy staym hamujcym momencie obcienia, niezalenymod szybkoci wirowania, taki silnik bdzie chwiejny w biegu.

Jeeli zaoymy, e w takim silniku chwilowo zostaa osig-nita rwnowaga pomidzy momentem napdowym i hamujcym,to w razie przypadkowego zmniejszenia si momentu hamujcegosilnik moe rozbiega si.

Tylko przy momencie hamujcym rosncym, np., proporcjonal-nie do drugiej potgi szybkoci wirowania silnika, moe by osig-nita w jednym punkcie rwnowaga staa.

W praktyce uywane s silniki o charakterystyce:

takiej, jak podana na rys. 209.Spadek szybkoci wirowania przy normalnem obcieniu od

szybkoci biegu luzem dla silnikw o mocy od 1 do 100 KMwynosi zazwyczaj od 10 do 1%

Szczegowsze dane podajemy w tabelce ~):

Moc silnikaw kW.

1

5

20

50

Spadekprzy norm.

8

5

2

1

obrotwobcieniu

5 %

3 %

1%%

') Patrz wynik rozumowania w 95.2) Wedhig W. Lehmanna.

155

Ze wzgldu na tak mae zmiany szybkoci biegu silnikwbocznikowych przy obcieniu, s one stosowane wszdzie gdzie,niezalenie od rnych okolicznoci pracy maszyny, napdzanej sil-nikiem elektrycznym, wymagana jest prawie staa szybko ruchu.

Najszersz dziedzin do stosowania silnikw bocznikowychs wszelkiego rodzaju obrabiarki.

94. Regulacja szybkoci biegu silnika bocznikowegozapomoc oporu w obwodzie twornika.

Opornik regulacyjny twornikowy wcza si tak samo jakopornik rozruchowy, rys. 205. We wzorze na szybko biegusilnika oporno R opornika regulacyjnego dodaje si do oporno-ci twornika i przez to:

Wprowadzajc wzr na moment obrotowy:

znajdziemy:V (/ 4- R\

n = (3)

albo, upraszczajc wzr przez skrty w postaci nowych staych,) otrzymamy:

n=KIV

Z tego wzoru wynika, e w miar wzrostu oporu i i , szyb-ko biegu maleje wedug wykresu, podanego na rys. 210.

n

O RRys. 210.

Przy regulacji tego rodzaju mamy wielk strat energjiw oporniku. W przyblieniu traci si na ciepo w oporniku

156

regulacyjnym tak cz pobranej z sieci energji, jak cz pe-nych obrotw na minut stanowi obnienie szybkoci biegu.

Np. silnik 25-konny, przy normalnem obcieniu i normal-nym biegu pobiera:

Jeeli, przy tym samym momencie obrotowym, szybkobiegu silnika zmniejszy si do poowy, to oczywicie dostarczaon bdzie ju tylko 12,5 KM. Jednake z sieci pobierany bdzieten sam prd, a wic ta sama moc 22 kW; poowa tego,t. j . 11 k W, przeksztaca si bdzie na ciepo niemal cakowi-cie w oporniku regulacyjnym.

Ta okoliczno sprawia, e naog staramy si unika takiejmarnotrawnej regulacji, a w razie koniecznej potrzeby stosujemyj jak najkrcej.

Oporniki regulacyjne musz by inaczej zbudowane ni rozru-chowe, ze wzgldu na znaczne iloci ciepa, ktre wydzielaj siw nich przez duszy przecig czasu.

Naog opornik regulacyjny jest znacznie wikszy i droszyod rozruchowego.

Wielko opornika regulacyjnego powinna by przystosowanado obcienia, przy ktrem ma odbywa si regulacja.

Naley rwnie nie zapomina, e przy staym oporze regu-lacyjnym, wczonym w obwd twornika, niewielkie nawet zmianymomentu obciajcego silnik, wywouj z n a c z n e w a h a n i as z y b k o c i b i e g u silnika. Wynika to odrazu z rozwaaniawzoru (3) na str. 155.

Wobec tego silnik bocznikowy ze stale wczonym oporemw obwodzie twornika n i e ma tej cennej wasnoci prawie sta-ej szybkoci biegu, niezalenej od obcienia.

^95. Regulacja szybkoci biegu silnika bocznikowego oporemw obwodzie elektromagnesw.

Wczajc opornik ii!', rys. 211, w obwd uzwojenia elektro-magnesw, moemy zmienia wielko strumienia magnenicy.

Ze wzoru na szybko biegu silnika przy staym momencieobrotowym otrzymujemy nastpujc zaleno liczby obrotwna minut od wielkoci strumienia magnetycznego, czynnegow silniku:

Std:

157

_V_

(4)

Rys. 211.

Oznaczajc przez KVI i Kvn czynniki stae otrzymamy:

n=KVI~ Kvn -4TT (5) c p "

Funkcja, wyraona tym wzorem na wykresie, ma posta,wskazan na rys. 212.

Praktyczne znaczenie ma cz wykresu w granicach pomi-dzy pewnym najmniejszym strumieniem ^ i najwikszym

158

Tumaczymy to sobie w sposb nastpujcy: gdy osabimytroch strumie magnetyczny magnenicy, sia przeciwelektromo-toryczna w tworniku zmniejsza si, skutkiem tego wzrasta w twor-niku prd; wzrost prdu jest tak znaczny, e iloczyn /, pomimozmniejszenia si , przy ktrem n bdzie maksymum.Podstawiajc to rozwizanie do wzoru (5) znajdziemy maksymalne n

a nastpnie podstawiajc wyrazy na maksymalne n i na odpowiednie do rwnania (4) atwo przekonamy si, ze w tych warunkach wypada:

Spadek napicia w tworniku wynosi poow napicia sieci. Wtedy mie-libymy w tworniku tak due straty energji, e racjonalna praca byaby nie-moliwa, to te w praktyce trzymamy si zdaa od tej maksymalnej szybkoci.

L-AAMMA-^Rys. 213.

Regulacja obrotw w zwy zapomoc opornika w obwodzieuzwojenia magnenicy jest oszczdna, gdy saby prd magnenicywytwarza niewiele ciepa w oporniku regulacyjnym R'.

Zwyke silniki daj si regulowa w ten sposb do szybkocibiegu o 25% wikszej od normalnej.

- 159

Przy jeszcze wikszem osabieniu pola magnetycznegoszczotki nadmiernie iskrz.

Stosujc jednak odpowiednie bieguny zwrotne pomidzy bie-gunami gwnemi, mona zbudowa silniki, ktrych szybkobiegu moe by zwikszona trzykrotnie i wicej.

Bieg silnika przy sabem polu magnetycznem jest jednaknaog dosy chwiejny, mae przesunicie szczotek na kolektorzeatwo moe wywoa zaburzenia w biega.

Z tego powodu regulacja bardzo szeroka znajduje zastoso-wanie tylko w specjalnych przypadkach; przy dobrem wykonaniumaszyn dziaa zupenie zadawalajco.

Ukad pocze w oporniku regulacyjnym, zawierajcym obaopory do twornika i do magnenicy, mamy podany na rys. 213.

96. Regulacja szybkoci biegu silnika bocznikowegozapomoc zmiany napicia prciu, zasilajcego twornik.

Ze wzoru na szybko biegu silnika:

Irn = K'

widzimy, e przy staym momencie obrotowym, zachowujcwartoci dla / i

160

Ze wzoru i wykresu wynika, e przez zmian napicia V re-gulacj moemy uskutecznia w dowolnych granicach.

S trzy sposoby, zapomoc ktrych oszczdnie moemyzmienia napicie prdu, zasilajcego twornik, pozostawiajc bezzmiany prd w tworniku.

S p o s b 1-szy. Sie wieloprzewodowa zasila si z prdnicy,dajcej, np., prd pod napiciem 225 woltw, a zapomoc maszynwyrwnawczych, rys. 85, str. 65 uskutecznia si podzia tego na-picia na 150 i 75 woltw, rys. 215.

Z takiej sieci zasila si silniki, ktrych magnenice biorprd zawsze pod napiciem 225 woltw, a tworniki stosownie dopotrzeby wcza si na 225 150 75 woltw. Regulacjaszybkoci biegu odbywa si tu skokami. Dla szerszej regulacjitego rodzaju, bywaj stosowane urzdzenia p i i o p r z e w o -d o w e , z napiciem na skrajnych przewodach 525 woltw, prze-wody porednie dziel to napicie na 58 175175117 woltw.

Prdnica na elektrowni ma napicie 525 woltw, podzia na-picia uskutecznia si zapomoc zespou wyrwnawczego, skada-jcego si z czterech maszyn, ktrych wirniki s osadzone na jed-nym wale i poczone przewodami w szereg. Uzwojenia magnenictych maszyn s poczone rwnolegle i zasilane z penego napiciasieci 525 woltw.

Takie urzdzenia znajduj gwnie zastosowanie w drukar-niach tkanin.

V,

\AAA/V\A-

Rys. 216.

S p o s b 2-gi1). Do przewodw sieci rozdzielczej moemywczy szeregowo dodawcz prdnic p, rys. 216, obracan dowol-nym silnikiem. Wtedy prd do twornika T regulowanego silnikapyn bdzie pod napiciem:

7 = V, V2wielko ktrego zalena bdzie od wielkoci i kierunku napiciadodawczej prdnicy.

') Tak zwany ukad za i przeciw napiciowy.

161

Napicie tej dodawczej prdnicy moe by regulowane w gra-nicach od

F2 d o + F 2zapomoc prdu w jej elektromagnesach, a zatem w sposb eko-nomiczny.

S p o s b 3-ci. Najszersz regulacj otrzymuje si, stosujcukad Ward-Leonarda, polegajcy na uyciu przetwornicy dwuma-szynowej, ktra zasila twornik silnika regulowanego. Tego rodzajusposb regulacji moe by stosowany przy dowolnym prdzie, sta-ym czy zmiennym, ktry czerpiemy z sieci rozdzielczej rozwa-anego urzdzenia elektrycznego.

Gdy sie rozdzielcza jest prdu staego, rys. 217, wystarczyprzetwornica, skadajca si z silnika , o staej liczbie obrotwna minut, obracajcego prdnic P obcowzbudn o zmiennemnapiciu.

Wzbudzanie tej prdnicy i silnika regulowanego *S2 bierzemywprost z sieci.

IAAAAA

Rys. 217.

Szybko biegu silnika S2 zmieniamy w dowolnych granicachzapomoc opornika R, ktrym regulujemy prd w magnenicyprdnicy P.

Krzyujc przewody, czce prdnic P z silnikiem Sa, lub tezmieniajc kierunek prdu w magnenicy prdnicy P, atwo zmie-ni kierunek wirowania silnika S%.

Gdy w sieci rozdzielczej mamy prd trjfazowy, rys. 218,wypadnie wzi przetwornic trj maszynow, skadajc si z na-pdowego silnika trjfazowego SL, na sta liczb obrotw, obco-wzbudnej prdnicy Px i maej prdnicy samowzbudnej P 2 prdustaego.

Prdnica obcowzbudn zasila twornik silnika regulowanegoS%, a maa prdnica samowzbudna suy do zasilania magnenicyprdnicy obcowzbudnej i silnika regulowanego.

Maszyny elektryczne i prostowniki. 11

162

Regulacja odbywa si przy pomocy opornika R.Gdy zaley na tem, aby sie przewodw zasilajcych i wa

silnika napdowego odciy od gwatownych zmian momentuobrotowego, umieszczamy, wedug pomysu Ilgnera, we waciwem

miejscu na wale przetwornicy koo zamachowe odpowiednio cikie,a silnik napdowy budujemy w ten sposb, aby przy zwikszeniuobcienia odpowiednio zmniejsza szybko biegu. Wtedy, przynagym wzrocie obcienia, koo zamachowe bdzie oddawao ener-gj i zmniejszy skok obcienia silnika napdowego, a przy na-gem odcieniu, koo zamachowe bdzie pobierao energj i zwik-szy obcienie silnika napdowego. Dla odpowiedniego wyzyska-nia dziaania koa zamachowego, naley dba aby silnik napdowyukadu przetwornicowego w do znacznej mierze zmniejsza szyb-ko biegu, np., od 10 do 15% przy penem obcieniu.

97. Rozruch silnika szeregowego.

W silniku szeregowym, rys. 219, twornik i uzwojenie magne-nicy s poczone w jeden nierozgaziony obwd.

Moment obrotowy moe by wyraony wzorem:

(6)

o ile przypucimy, i strumie magnetyczny zmienia si propor-cjonalnie do natenia prdu, co jest dopuszczalne tylko w nie-wielkim zakresie a b, rys. 220, gdzie charakterystyka tej za-lenoci jest prostolinijna.

Wobec tego zaleno momentu obrotowego silnika szerego-wego od natenia prdu wyraona wzorem (6) w rzeczywistocibywa osigalna tylko dla maych obcie silnika, przy obci-