część vii - urządzenia elektryczne i automatyka · 12.1 aparaty elektryczne ... urządzenia...

of 114/114
PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW ŚRÓDLĄDOWYCH CZĘŚĆ VII URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE I AUTOMATYKA 2004 (Tekst ujednolicony zawierający Zmiany Nr 1/2006, stan na 27 marca 2006 r.) GDAŃSK

Post on 27-Feb-2019

215 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

PRZEPISYKLASYFIKACJI I BUDOWY

STATKW RDLDOWYCH

CZ VIIURZDZENIA ELEKTRYCZNE I AUTOMATYKA

2004

(Tekst ujednolicony zawierajcyZmiany Nr 1/2006,

stan na 27 marca 2006 r.)

GDASK

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKW RDLDOWYCHopracowane i wydane przez Polski Rejestr Statkw S.A., zwany dalej PRS, skadaj siz nastpujcych czci:

Cz I Zasady klasyfikacjiCz II KadubCz III Wyposaenie kaduboweCz IV Stateczno i wolna burtaCz V Ochrona przeciwpoarowaCz VI Urzdzenia maszynowe i instalacje rurocigwCz VII Urzdzenia elektryczne i automatyka,

natomiast w odniesieniu do materiaw i spawania obowizuj wymaganiaCzci IX Materiay i spawanie, Przepisw klasyfikacji i budowy statkw morskich.

Rozszerzeniem i uzupenieniemCzci VII Urzdzenia elektryczne i automatykasnastpujce publikacje:

Publikacja Nr 11/P Prbyrodowiskowe wyposaenia statkw,Publikacja Nr 15/P Tablice obcialnoci prdowej kabli, przewodw i szyn dla

wyposaenia okrtowego,Publikacja Nr 42/P Prby maszyn elektrycznych,Publikacja Nr 5/I Wytyczne do przeprowadzania okresowych przegldw klasy-

fikacyjnych elektrycznych urzdze przeciwwybuchowych nastatkach w eksploatacji.

Cz VII Urzdzenia elektryczne i automatyka, 2004,zostaa zatwierdzona przez Za-rzd PRS w dniu 7 wrzenia 2004 r. i wchodzi wycie z dniem 15 listopada 2004 r.

Z dniem wejcia w ycie niniejszejCz VII, jej wymagania maj zastosowanie, w pe-nym zakresie, do statkw nowych.

W odniesieniu do statkw istniejcych wymagania niniejszejCzci VII maj zastoso-wanie w zakresie wynikajcym z postanowie Czci I Zasady klasyfikacji.

Copyright by Polski Rejestr Statkw S.A., 2004

PRS/HW, 10/2004

ISBN 83-89895-27-7

SPIS TRECIstr.

1 Postanowienia oglne........................................................................................... 91.1 Zakres zastosowania ...................................................................................... 91.2 Okrelenia ...................................................................................................... 91.3 Zakresnadzoru ............................................................................................... 12

1.3.1 Wskazania oglne ............................................................................... 121.3.2 Nadzr nad wykonaniem instalacji elektrycznejstatku ...................... 121.3.3 Nadzr nad produkcj wyposaenia elektrycznego ............................. 13

1.4 Dokumentacja techniczna statku..................................................................... 141.4.1 Dokumentacja klasyfikacyjna statkuw budowie................................. 141.4.2 Dokumentacja wykonawczastatku wbudowie ................................... 151.4.3 Dokumentacja klasyfikacyjna statku w przebudowie

i odbudowie ........................................................................................ 151.5 Dokumentacja techniczna urzdze ............................................................... 161.6 Dokumentacja dostpna na statku w eksploatacji .......................................... 16

2 Wymagania oglne............................................................................................... 172.1 Warunkipracy................................................................................................. 17

2.1.1 Naraenia klimatyczne ........................................................................ 172.1.2 Naraenia mechaniczne ...................................................................... 172.1.3 Parametry energii zasilajcej .............................................................. 182.1.4 Kompatybilno elektromagnetyczna (EMC) ..................................... 18

2.2 Materiay ........................................................................................................ 182.2.1 Materiaykonstrukcyjne ..................................................................... 182.2.2 Materiayizolacyjne ........................................................................... 19

2.3 Wymagania konstrukcyjne i stopnie ochrony obudowy ................................ 192.3.1 Wymagania oglne ............................................................................. 192.3.2 Odstpy izolacyjne .............................................................................. 202.3.3 Poczenia wewntrzne ....................................................................... 202.3.4 Stopnieochrony obudw.................................................................... 21

2.4 Uziemienia czci metalowych nie przewodzcych prdu ............................ 222.4.1 Czci podlegajce uziemieniu ........................................................... 222.4.2 Uziemienia konstrukcji aluminiowych na statkach stalowych ............ 222.4.3 Zaciski i przewody uziemiajce .......................................................... 23

2.5 Ochrona odgromowa ...................................................................................... 242.5.1 Wymagania oglne ............................................................................. 242.5.2 Zwd ................................................................................................... 242.5.3 Przewd uziemiajcy .......................................................................... 252.5.4 Uziom ................................................................................................. 252.5.5 Poczenia w instalacjiodgromowej ................................................... 25

2.6 Rozmieszczenie urzdze .............................................................................. 262.7 Pomieszczenia zamknite ruchu elektrycznego . ............................................ 262.8 Wyposaenie elektryczne w pomieszczeniach zagroonych wybuchem ....... 27

3 Podstawowerdo energii elektrycznej ............................................................. 293.1 Skad i moc podstawowegorda energii elektrycznej ................................ 293.2 Zasilanie z zewntrznegorda energii elektrycznej .................................... 31

4 Rozdzia energii elektrycznej............................................................................... 324.1 Ukady rozdzielcze......................................................................................... 324.2 Napicia dopuszczalne ................................................................................... 334.3 Zasilanie wanych urzdze .......................................................................... 344.4 Zasilanie pulpitw sterowniczo-kontrolnych ruchu statku ............................. 354.5 Urzdzenia rozdzielcze .................................................................................. 36

4.5.1 Konstrukcje rozdzielnic ...................................................................... 364.5.2 Szyny i przewodynie izolowane ........................................................ 364.5.3 Dobr aparatw i obliczenie prdw zwarcia ..................................... 374.5.4 Rozmieszczenie aparatw i przyrzdw pomiarowych ...................... 384.5.5 Sygnalizacjawietlna .......................................................................... 414.5.6 Umieszczenie rozdzielnic ................................................................... 424.5.7 Dostp do rozdzielnic ......................................................................... 42

5 Napdy elektryczne mechanizmw i urzdze .................................................. 435.1 Wymaganiaoglne ........................................................................................ 435.2 Napdy elektryczne urzdze sterowych ....................................................... 445.3 Napdy elektryczne wcigarek kotwicznych i cumowniczych ...................... 465.4 Napdy elektryczne pomp i wentylatorw ..................................................... 47

6 Owietlenie ............................................................................................................ 476.1 Wymaganiaoglne ........................................................................................ 476.2 Gniazda wtyczkowe i wtyczki ....................................................................... 496.3 Natenie owietlenia .................................................................................... 496.4 Owietlenie awaryjne ..................................................................................... 506.5 wiata nawigacyjne ...................................................................................... 51

7 czno wewntrzna i sygnalizacja ................................................................... 527.1 Elektryczne telegrafy maszynowe .................................................................. 527.2 Subowa czno wewntrzna ..................................................................... 527.3 Sygnalizacja alarmu oglnego ....................................................................... 537.4 Sygnalizacja wykrywcza poaru .................................................................... 547.5 Alarm zzowy ................................................................................................ 557.6 Sygnalizacja ruchomej sterwki .................................................................... 55

8 Zabezpieczenia...................................................................................................... 558.1 Wymaganiaoglne ........................................................................................ 558.2 Zabezpieczenia prdnic .................................................................................. 568.3 Zabezpieczenia silnikw ................................................................................ 588.4 Zabezpieczenia urzdze sterowych .............................................................. 588.5 Zabezpieczenia transformatorw ................................................................... 598.6 Zabezpieczenia akumulatorw ....................................................................... 59

8.7 Zabezpieczenia lamp kontrolnych, woltomierzy, kondensatorw i ceweknapiciowych ............................................................................................... 59

8.8 Zabezpieczenia urzdze energoelektronicznych ....................................... 608.9 Zabezpieczenia w obwodach awaryjnych ................................................... 60

9 Awaryjne rda energii elektrycznej i rozdzia energii zerde awaryjnych .. 609.1 Wymaganiaoglne ...................................................................................... 609.2 Pomieszczenia awaryjnychrde energii elektrycznej .............................. 619.3 Rozdzia energii elektrycznej zerde awaryjnych ................................... 62

10 Maszyny elektryczne............................................................................................ 6410.1 Wymaganiaoglne ...................................................................................... 6410.2 Prdnice prdu przemiennego ..................................................................... 6510.3 Prdnice prdu staego ................................................................................ 6510.4 Transformatory ............................................................................................ 6610.5 Hamulce elektromagnetyczne ..................................................................... 67

11 Akumulatory ......................................................................................................... 6711.1 Wymaganiaoglne ...................................................................................... 6711.2 Pomieszczeniaakumulatorw ..................................................................... 6711.3 Ogrzewanie i wentylacja ............................................................................. 6911.4 adowanie bateriiakumulatorw ................................................................ 6911.5 Instalowanie urzdze elektrycznych w akumulatorni................................. 6911.6 Rozruch elektryczny silnikw spalinowych ................................................ 70

11.6.1 Liczba bateriirozruchowych ......................................................... 7011.6.2 Charakterystyki baterii .................................................................. 7011.6.3 Urzdzenia do adowania .............................................................. 70

12 Aparaty elektryczne i sprzt instalacyjny .......................................................... 7112.1 Aparaty elektryczne ..................................................................................... 71

12.1.1 Wymagania oglne ........................................................................ 7112.1.2 Aparaty z napdem rcznym ......................................................... 7112.1.3 Aparaty z napdem mechanicznym ............................................... 7112.1.4 Cewki ............................................................................................ 7212.1.5 Bezpieczniki .................................................................................. 72

12.2 Sprzt instalacyjny i owietleniowy ............................................................ 7212.2.1 Wymagania oglne ........................................................................ 7212.2.2 Oprawy owietleniowe .................................................................. 7212.2.3 Lampy fluorescencyjne i wyadowcze .......................................... 7312.2.4 Poczenia wtykowe ...................................................................... 73

13 Urzdzenia grzewcze............................................................................................ 7413.1 Wymaganiaoglne ...................................................................................... 7413.2 Ogrzewacze wntrzowe ............................................................................... 7513.3 Urzdzenia kuchenne.................................................................................. 7513.4 Podgrzewanie oleju i paliwa ........................................................................ 75

14 Kable i przewody .................................................................................................. 7614.1 Wymaganiaoglne ...................................................................................... 7614.2 yy ............................................................................................................. 7614.3 Materiayizolacyjne .................................................................................... 7714.4 Powokiochronne ........................................................................................ 7714.5 Przewody montaowe ................................................................................. 7814.6 Sie kablowa ............................................................................................... 78

14.6.1 Wymagania oglne ........................................................................ 7814.6.2 Dobr kabli i przewodw ze wzgldu na obcialno ................. 7914.6.3 Dobr przekrojw kabli ze wzgldu na spadek napicia .............. 8114.6.4 Ukadanie kabli ............................................................................. 8214.6.5 Mocowanie kabli ........................................................................... 8314.6.6 Przejcia kabli przez pokady, grodzie icianki ............................ 8414.6.7 Masy kablowe i szczeliwa ............................................................. 8514.6.8 Ukadanie kabli w rurach i kanaach kablowych ........................... 8514.6.9 Specjalne wymagania dotyczce instalowania jednoyowych

kabli prdu przemiennego ............................................................. 8614.6.10 Przyczanie i czenie kabli ......................................................... 86

15 Ukady zdalnego sterowania i automatyki ......................................................... 8715.1 Zakres zastosowania .................................................................................... 8715.2 Wymagania konstrukcyjne .......................................................................... 87

15.2.1 Wymagania oglne ........................................................................ 8715.2.2 Wymagania dla elementwi zespow automatyki ...................... 8715.2.3 Wymagania dla ukadw automatyki ............................................ 88

15.3 Zasilanie ukadwautomatyki ..................................................................... 9115.4 Ukady kontrolne ......................................................................................... 91

15.4.1 Ukady alarmowe .......................................................................... 9115.4.2 Ukad bezpieczestwa ................................................................... 93

15.5 Ukady sterowania ....................................................................................... 9415.5.1 Ukad sterowania napdem gwnym ........................................... 9415.5.2 Ukady sterowaniardami i rozdziaem energii elektrycznej .... 9615.5.3 Ukady sterowania instalacjami rurocigw ................................. 96

15.6 Zalecenia dodatkowe dotyczce zakresu automatyzacji .............................. 9715.6.1 Postanowienia oglnei zakres zastosowania ................................ 9715.6.2 Ukady kontrolne ........................................................................... 9715.6.3 Ukady sterowania ......................................................................... 97

16 Wymagania dla uzyskania dodatkowego znaku symbolu klasy....................... 10016.1 Statki pasaerskie znak: pas..................................................................... 100

16.1.1 Postanowienia oglne .................................................................... 10016.1.2 Podstawowerdo energii elektrycznej ....................................... 10116.1.3 Awaryjnerdo energii elektrycznej ........................................... 10116.1.4 Zasilanie ........................................................................................ 10216.1.5 Sygnalizacja alarmowa i czno ................................................. 102

16.2 Zbiornikowce do przewozu materiaw niebezpiecznych znaki: zb ADN-C, zb ADN-G, zb ADN-N ............................................... 10316.2.1 Dokumenty dotyczce instalacji elektrycznych ............................ 10316.2.2 Instalacje elektryczne .................................................................... 10316.2.3 Typy urzdze elektrycznych i ich rozmieszczenie ...................... 10316.2.4 Urzdzenia awaryjne i kontrolno-pomiarowe ............................... 10516.2.5 Uziemienie .................................................................................... 10716.2.6 Kable iprzewody .......................................................................... 10816.2.7 Oglne postanowienia przejciowe ............................................... 109

16.3 Statki towarowe do przewozu materiaw niebezpiecznychw opakowaniach lub w postaci suchych adunkw masowych znak: ADN ............................................................................................... 10916.3.1 Typ urzdze elektrycznych i ich rozmieszczenie ........................ 10916.3.2 Kable iprzewody .......................................................................... 110

16.4 urawie pywajce znak:dp ..................................................................... 11016.5 Statki przystosowane do przewozu kontenerw znak: con ...................... 110

16.5.1 Zakres stosowania ......................................................................... 11016.5.2 Zasilanie i rozdziaenergii elektrycznej ........................................ 11116.5.3 Urzdzenia rozdzielcze i transformatory ....................................... 11116.5.4 Gniazdawtyczkowe ...................................................................... 11216.5.5 Uziemienia ochronne .................................................................... 113

Zacznik 1 Rezystancja izolacji sieci kablowej...................................................... 114

Zacznik 2 Wielkoci mechanicznych i elektrycznych parametrwsprawdzonych podczas bada typu urzdze oraz prb instalacjielektrycznej statku ............................................................................... 112

9

1 POSTANOWIENIA OGLNE

1.1 Zakres zastosowania

1.1.1 WymaganiaCzci VII Urzdzenia elektryczne i automatykamaj zasto-sowanie do instalacji elektrycznych i ukadw automatyki statkw wymienionychw punkcie 1.1.1 zCzci I Zasady klasyfikacjioraz do poszczeglnych rodzajwurzdze, ukadw i ich elementw zgodnie z ustaleniami zawartymi w 1.3.

Do instalacji elektrycznych na obiektach pywajcych, pontonach i urzdze-niach pywajcych zasilanych energi elektryczn tylko z zewntrznegorda,wymaganiaCzci VII maj zastosowanie w ograniczonym zakresie, dotyczcymzachowania bezpieczestwa i ochronyrodowiska, kadorazowo okrelonym przezPRS.

1.1.2 Zaleca si stosowanie odpowiednich wymaga Czci VII rwnie dourzdze elektrycznych instalowanych na statkach, a nie wymienionych w 1.3.2i 1.3.3.

1.1.3 W uzasadnionych przypadkach PRS moe wyrazi zgod na odstpstwa odwymaga niniejszejCzci VII lub moe rozszerzy zakres wymaga, np. w przy-padku zastosowania na statku nowatorskich rozwiza. Zwolnienia dotyczce stat-kw uprawiajcych wycznieeglug krajow, posiadajcych znak D zawarte sw zaczniku 1 doCzci I Zasady klasyfikacji.

1.1.4 Obok wymaga niniejszej czci wyposaenie elektryczne musi speniawymagania wskazanych przez PRS norm krajowych lub midzynarodowych.

1.2 Okrelenia

Okrelenia dotyczce oglnej terminologii stosowanejw Przepisach klasyfikacjii budowy statkwrdldowych(zwanych dalejPrzepisami) zawarte s w Czci I Zasady klasyfikacji.

Dla potrzebCzci VII wprowadza si dodatkowo nastpujce okrelenia:

A t e s t o w a n e u r z d z e n i a e l e k t r y c z n e urzdzenia elektryczne, ktrezostay poddane prbom i zatwierdzone przez waciwy organ pod wzgldem bez-pieczestwa ich funkcjonowania w danej atmosferze wybuchowej, np.:

urzdzenia iskrobezpieczne: EEx (ia) i EEx (ib) (patrz EN 50 020); urzdzenia z oson ognioszczeln: EEx (d) (patrz EN 50 018); urzdzenia z oson gazow z nadcinieniem: EEx (p) (patrz EN 50 016); urzdzenia z oson piaskow: EEx (q) (patrz EN 50 017); urzdzenia hermetyzowane mas: EEx (m) (patrz EN 50 028); urzdzenia o budowie wzmocnionej: EEx (e) (patrz EN 50 019).

10

A w a r y j n e r d o e n e r g i i e l e k t r y c z n e j rdo energii elektrycznejprzeznaczone do zasilania niezbdnych odbiornikw na statku w przypadku zanikunapicia na szynach zbiorczych rozdzielnicy gwnej.

E l e m e n t u k a d u a u t o m a t y k i najprostsza, samodzielna pod wzgldemfunkcjonalnym cao konstrukcyjna stosowana w ukadach automatyki (np. prze-kanik, opornik, element logiczny, czujnik, mechanizm wykonawczy).

G r u p y z a g r oe n i a w y b u c h e m (patrz PN-EN 60079-10 i PN-EN 50014)klasyfikacja zapalnych gazw i par wedug maksymalnego dowiadczalnego prze-witu i minimalnych prdw zapalajcych, a take klasyfikacja urzdze elek-trycznych, ktre mog by stosowane w przestrzeniach zagroonych wybuchem.

K l a s y t e m p e r a t u r o w e (patrz PN-EN 60079-10 i PN-EN 50014) klasyfi-kacja gazw zapalnych i par cieczy zapalnych wedug ich temperatury samozapo-nu, a take klasyfikacja urzdze elektrycznych przeznaczonych do stosowaniaw odpowiedniej atmosferze wybuchowej wedug maksymalnej temperatury ichpowierzchni.

M a t e r i a n i e p a l n y patrzCz V Ochrona przeciwpoarowa.

M a t e r i a n i e r o z p r z e s t r z e n i a j c y p o m i e n i a materia, ktry nieprzenosi pomienia i nie podtrzymuje palenia duej, ni podano podczas prbyopisanej w 2.28.2 normy PN-IEC 60092-101.

N a p i c i e b e z p i e c z n e napicie nie stwarzajce moliwoci poraenia lubpoparzenia elektrycznego w warunkach normalnych. Warunek ten uwaa si zaspeniony, jeeli uzwojenia transformatorw, przetwornic i innych urzdze obni-ajcych napicie s elektrycznie rozdzielone i wielko napicia obnionego tychurzdze lub rde energii elektrycznej nie przekracza: przy prdzie staym 50 V midzy przewodami; przy prdzie przemiennym 50 V midzy przewodami lub midzy kadubem

i faz.

O w i e t l e n i e a w a r y j n e owietlenie pomieszcze i przestrzeni na statkulampami zasilanymi z awaryjnego lub tymczasowego awaryjnegorda energiielektrycznej.

P o m i e s z c z e n i a z a m k n i t e r u c h u e l e k t r y c z n e g o pomieszczenialub miejsca przeznaczone wycznie dla urzdze elektrycznych, dostpne tylkodla upowanionego personelu.

P r d n i c e w a o w e prdnice napdzane przez mechanizmy napdu gwnegostatku i zasilajce elektroenergetyczn sie statku lub oddzielne odbiorniki.

P r z e w d u z i e m i a j c y o c h r o n y o d g r o m o w e j przewd zapewnia-jcy poczenie elektryczne zwodu z uziomem.

11

S t r e f a 0 przestrze, w ktrej gazowa atmosfera wybuchowa wystpuje ciglelub w dugich okresach (patrz PN-EN 600079-10).

S t r e f a 1 przestrze, w ktrej pojawienie si gazowej atmosfery wybuchowejjest prawdopodobne w warunkach normalnej pracy (patrz PN-EN 600079-10).

S t r e f a 2 przestrze, w ktrej w warunkach normalnej pracy nie jest prawdo-podobne pojawienie si gazowej atmosfery wybuchowej, a jeeli pojawi si onarzeczywicie, to moe tak si sta tylko sporadycznie i tylko na krtki okres (patrzPN-EN 600079-10).

S t r e f a c h r o n i o n a adownia (patrz take strefa 1) i przestrze nad poka-dem (patrz take strefa 2), ograniczona: w poprzek statku paszczyznami pionowymi odpowiadajcymi poszyciu bur-

towemu; wzdu statku paszczyznami pionowymi odpowiadajcymi grodziom koco-

wym adowni; i od gry powierzchni poziom umieszczon na wysokoci 2,00 m powyej

grnego poziomu adunku i co najmniej na wysokoci 3,00 m nad pokadem.

S t r e f a o c h r o n y o d g r o m o w e j strefa, ktra chroniona jest przed bezpo-rednimi wyadowaniami atmosferycznymi.

U k a d a l a r m o w y ukad przeznaczony do sygnalizowania stanw, w ktrychwystpuj odchylenia od ustalonych wartoci granicznych wybranych parametrwlub zmiany w wybranych warunkach pracy.

U k a d a u t o m a t y k i okrelona liczba elementw, zespow i ich pocze,tworzcych cao konstrukcyjn i funkcjonaln przeznaczon do wykonywaniaokrelonych czynnoci w zakresie sterowania i kontroli.

U k a d b e z p i e c z e s t w a ukad przeznaczony do okrelonej ingerencjiw stosunku do sterowanego urzdzenia, majcej na celu zapobieenie jego awariilub rozszerzeniu jej skutkw.

U k a d s t e r o w a n i a a u t o m a t y c z n e g o ukad przeznaczony do sterowa-nia okrelonym urzdzeniem bez ingerencji czowieka, zgodnie z ustalonym zada-niem.

U k a d s t e r o w a n i a z d a l n e g o ukad przeznaczony do zdalnego oddzia-ywania przez czowieka na okrelone urzdzenie w celu realizacji zadania stero-wania postawionego przez sterujcego.

U k a d w s k a z u j c y ukad przeznaczony do wskazywania wartoci okrelo-nych wielkoci fizycznych lub wskazywania okrelonych stanw.

U k a d y k o n t r o l n e wsplne okrelenie dla ukadw alarmowego, bezpie-czestwa i wskazujcego.

12

U r z d z e n i a e l e k t r y c z n e o o g r a n i c z o n y m z a g r o e n i u w y b u -c h e m urzdzenia elektryczne, ktra podczas normalnej eksploatacji nie powo-duj iskrzenia, a temperatura ich powierzchni nie przekracza wartoci wymaganejdla danej klasy temperaturowej.Do urzdze takich nale np.: trjfazowe asynchroniczne silniki klatkowe; prdnice bezszczotkowe ze wzbudzeniem bezstykowym; bezpieczniki z zamknitym elementem topikowym; przyrzdy elektroniczne bezstykowe; urzdzenia elektryczne w obudowie chronicej przed strug wody (stopie

ochrony IP 55).

U r z d z e n i a z a u t o m a t y z o w a n e silnik, mechanizm, instalacja lub inneurzdzenia wyposaone w ukady automatycznego lub zdalnego sterowania.

U z i e m i e n i e poczenie metaliczne zacisku uziemiajcego urzdzenia z meta-lowym kadubem statku.

W a n e u r z d z e n i a urzdzenia, ktrych normalna praca zapewnia bezpie-czestwo eglugi statku, bezpieczestwo adunku i bezpieczestwo znajdujcychsi na statku ludzi.

Z e s p u k a d u a u t o m a t y k i fragment ukadu automatyki, zoony z pew-nej liczby elementw poczonych w jedn cao konstrukcyjn i funkcjonaln.

Z w d grna cz instalacji odgromowej, przeznaczona do bezporedniegoprzyjmowania wyadowa atmosferycznych.

1.3 Zakres nadzoru

1.3.1 Wskazania oglne

Oglne zasady dotyczce postpowania klasyfikacyjnego, nadzoru nad budowstatku i produkcj urzdze oraz przegldw, podane s w Czci I Zasady kla-syfikacji.

1.3.2 Nadzr nad wykonaniem instalacji elektrycznej statku

1.3.2.1 Nadzorowi PRS w trakcie instalowania na statku podlegaj nastpujceurzdzenia i ukady:

.1 podstawowe i awaryjnerda energii elektrycznej;

.2 transformatory owietleniowe i siowe oraz przeksztatniki energii elek-trycznej stosowane w urzdzeniach wymienionych w 1.3.2.1;

.3 urzdzenia rozdzielcze oraz pulpity kontrolne i sterownicze;

.4 napdy elektryczne:.1 mechanizmw utrzymujcych w ruchu silniki napdowe statku,.2 urzdze sterowych,.3 rub nastawnych,

13

.4 wcigarek kotwicznych, cumowniczych i holowniczych,

.5 sprarek powietrza rozruchowego i powietrza dla sygnaw dwi-kowych,

.6 pomp zzowych i balastowych oraz pomp adunkowych na zbiorni-kowcach,

.7 drzwi wodoszczelnych i przeciwpoarowych,

.8 pomp i sprarek objtociowej instalacji ganiczej,

.9 wentylatorw przedziaw maszynowych, przedziaw ochronnych,adowni oraz powierzchni i przestrzeni zagroonych wybuchem;

.5 owietlenie podstawowe i awaryjne pomieszcze i miejsc rozmieszczeniawanych urzdze oraz drg ewakuacyjnych;

.6 wiata nawigacyjne;

.7 elektryczne telegrafy maszynowe;

.8 subowa czno wewntrzna;

.9 sygnalizacja alarmu oglnego;

.10 sygnalizacja wykrywcza poaru i sygnalizacja ostrzegawcza o zamierzo-nym uruchomieniu objtociowej instalacji ganiczej;

.11 urzdzenia elektryczne w pomieszczeniach i przestrzeniach zagroonychwybuchem;

.12 sie kablowa;

.13 urzdzenia uziemiajce na statkach przewocych produkty naftowe;

.14 instalacje odgromowe;

.15 elektryczne podgrzewacze paliwa i oleju smarowego;

.16 urzdzenia, ukady i instalacje elektryczne i automatyki zwizane z nap-dem, kontrol i sygnalizacj ruchu statku: ukady zdalnego sterowania napdem gwnym; ukady automatycznego sterowania zespow prdotwrczych; ukady bezpieczestwa napdu gwnego oraz silnikw napdowych

zespow prdotwrczych; ukady automatyki pomp i mechanizmw; ukady alarmowe siowni;

.17 inne mechanizmy i urzdzenia, kadorazowo okrelane przez PRS.

1.3.2.2 Urzdzenia elektryczne o charakterze gospodarczym, bytowym i techno-logicznym podlegaj nadzorowi PRS w zakresie:

.1 wpywu pracy tych urzdze na parametry energii elektrycznej w sieci statku;.2 doboru typw i przekrojw kabli i przewodw oraz sposobu ich prowadzenia;.3 zabezpiecze, stanu izolacji i uziemie.

1.3.3 Nadzr nad produkcj wyposaenia elektrycznego

1.3.3.1 Nadzorowi PRS w czasie produkcji podlegaj nastpujce elementy wy-posaenia elektrycznego przeznaczone do urzdze i ukadw wymienionychw 1.3.2.1:

.1 zespoy prdotwrcze;

.2 maszyny elektryczne o mocy 50 kW (kVA) i wikszej;

14

.3 transformatory o mocy wikszej ni 3 kVA;

.4 rozdzielnice;

.5 pulpity kontrolne i sterownicze;

.6 elektryczne sprzga i hamulce;

.7 aparatura czeniowa, zabezpieczajca i regulacyjna;

.8 przetwornice maszynowe i urzdzenia energoelektroniczne;

.9 podgrzewacze oleju i paliwa;

.10 akumulatory;

.11 kable i przewody elektryczne;

.12 czujniki i regulatory;

.13 zawory sterowane energi pomocnicz;

.14 siowniki;

.15 wzmacniacze;

.16 przekaniki elektryczne, hydrauliczne, pneumatyczne;

.17 elementy logiczne;

.18 inne elementy wyposaenia elektrycznego, kadorazowo okrelone przezPRS.

Moliwo stosowania urzdze wyprodukowanych bez nadzoru PRS, podlegakadorazowo odrbnemu rozpatrzeniu przez PRS. Dotyczy to w szczeglnociurzdze grzewczych, kuchennych i chodniczych.

1.3.3.2 Kade urzdzenie elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym naleypodda nadzorowi (pod wzgldem wybuchowoci) sprawowanemu przez specjalneinstytucje, ktrych dokumenty honorowane s przez PRS, niezalenie od tego, czydane urzdzenie podlega nadzorowi wynikajcemu z wymaga podanychw 1.3.3.1.

1.4 Dokumentacja techniczna statku

1.4.1 Dokumentacja klasyfikacyjna statku w budowie

1.4.1.1 Przed rozpoczciem budowy statku naley przedstawi Centrali PRS dorozpatrzenia i zatwierdzenia nastpujc dokumentacj:

.1 Schematy zasadnicze wytwarzania i rozdziau energii elektrycznej z pod-stawowego i awaryjnegorda (sieci siowych, owietlenia i latar sygna-owo-pozycyjnych).

.2 Zestawienie danych obwodw z podaniem wielkoci prdw, zastosowa-nych zabezpiecze oraz typw i przekrojw kabli.

.3 Schematy rozdzielnic gwnych i awaryjnych, pulpitw sterowniczo-kontrolnych ruchu statku.

.4 Dobr liczby i mocyrde energii elektrycznej potrzebnej dla zapewnieniapracy statku w warunkach okrelonych w 3.1, 9.1.3 i 16.1.3.1.

.5 Schematy cznoci wewntrznej i sygnalizacji.

.6 Schematy zasadnicze wanych napdw elektrycznych zgodnie z 1.3.2.1.4.

15

.7 Schematy zdalnego wyczania wentylacji, pomp paliwowych i olejowych.

.8 Schematy uziemie ochronnych, rysunki i w razie potrzeby obliczenia in-stalacji odgromowej (tylko dla zbiornikowcw przewocych materiayniebezpieczne).

.9 Schemat zasadniczy tras kablowych z pokazaniem pomieszcze, przez kt-re one przechodz.

.10 Dane dotyczce wyposaenia elektrycznego w pomieszczeniach zagroo-nych wybuchem, z podaniem sposobu jego wykonania w kadym z tychpomieszcze.

.11 Wyniki oblicze prdw zwarcia na szynach rozdzielnicy gwnej i w in-nych punktach ukadu elektroenergetycznego wraz z selektywnoci za-bezpiecze (dla statkw, na ktrych zainstalowano prdnice o cznym pr-dzie znamionowym wyszym ni 1000A).

.12 Plany rozmieszczenia prdnic, rozdzielnic, akumulatorw i urzdzew wykonaniu przeciwwybuchowym.

.13 Schemat instalacji owietlenia awaryjnego z rozmieszczeniem lamp awa-ryjnych.

.14 Dokumentacja klasyfikacyjna zautomatyzowanych urzdze statku w na-stpujcym zakresie: opis techniczny zawierajcy wykaz parametrw w ukadach alarmo-

wym, bezpieczestwa oraz sterowania zdalnego i automatycznego; schematy funkcjonalne poszczeglnych ukadw automatyki urzdze,

mechanizmw i instalacji, podajce informacje dotyczce zasilania,waciwoci funkcjonalnych, budowy, pocze z innymi ukadami orazrodzaju i wartoci granicznych parametrw w tych ukadach;

rysunki poszczeglnych zespow ukadw automatyki, takich jak pul-pity, tablice z pokazaniem rozplanowania elementw zewntrznychi wewntrznych oraz ich rozmieszczenia na statku;

wykaz zastosowanych w poszczeglnych ukadach elementw i urz-dze z podaniem ich przeznaczenia, typu,producenta i zakresu regulacji.

1.4.2 Dokumentacja wykonawcza statku w budowie

Po zatwierdzeniu dokumentacji klasyfikacyjnej wymienionej w 1.4.1.1 naleyprzedoy waciwej terenowo placwce lub agencji PRS do rozpatrzenia i uzgod-nienia dokumentacj wykonawcz obejmujc:

.1 program prb na uwizi i w rejsie prbnym urzdze elektrycznychi zautomatyzowanych urzdze statku,

.2 rysunki tras kablowych i zamocowania kabli.

1.4.3 Dokumentacja klasyfikacyjna statku w przebudowie i odbudowie

1.4.3.1 Przed przystpieniem do przebudowy lub odbudowy statku naley przed-stawi centrali PRS do rozpatrzenia i zatwierdzenia dokumentacj tych instalacji,ukadw i wyposaenia statku, ktre ulegaj przebudowie lub odbudowie.

16

1.4.3.2 W przypadku instalowania na statku istniejcym nowych, objtych wy-maganiami Przepisw, urzdze zasadniczo rnicych si od dotychczasowych,naley przedstawi Centrali PRS do rozpatrzenia i zatwierdzenia uzupeniajcdokumentacj nowych instalacji zwizanych z tymi urzdzeniami, w zakresie wy-maganym dla statku w budowie (patrz 1.4.1.1).

1.5 Dokumentacja techniczna urzdze

1.5.1 Przed rozpoczciem nadzoru nad produkcj urzdze elektrycznych naleyprzedstawi do rozpatrzenia przez PRS nastpujc dokumentacj:

.1 opis dziaania i podstawowe dane charakterystyczne;

.2 specyfikacj materiaow, w ktrej naley poda zastosowane elementy,przyrzdy i materiay z ich technicznymi charakterystykami;

.3 rysunek zestawieniowy z przekrojami;

.4 schemat ideowy;

.5 warunki techniczne i program prb;

.6 obliczenia wytrzymaoci mechanicznej wau wirnika, rysunki mocowaniabiegunw i komutatora dla maszyn o mocy 50 kW (kVA) i wikszej;

.7 dla rozdzielnic obliczenie termicznej i dynamicznej wytrzymaoci szyni dobr aparatw do warunkw zwarciowych, jeeli prd znamionowyprdnicy lub prdnic pracujcych rwnolegle przekracza 1000 A;

.8 dla zespow prdotwrczych dobr mocy silnika spalinowego dla prd-nicy, wykaz czujnikw i ich nastaw oraz obliczenia drga skrtnych;

.9 dane dotyczce statycznej lub dynamicznej odpornoci na zakcenia albopodanie sposobu sprawdzenia kompatybilnoci elektromagnetycznej;

.10 podanie konkretnychrodkw tumienia zakce.

W razie koniecznoci PRS moe wymaga przedstawienia dodatkowej doku-mentacji technicznej oraz danych o niezawodnoci.

1.6 Dokumentacja dostpna na statku w eksploatacji

1.6.1 Na statku powinny znajdowa si nastpujce dokumenty: opis instalacji elektrycznej i komplet instrukcji uatwiajcych obsug urzdze

elektrycznych, schematy zasilania instalacji elektrycznej zatwierdzone przez PRS, zawierajce:

typy maszyn i urzdze elektrycznych, ich moce, typy i przekroje kabli, nastawy zabezpiecze i prdy znamionowe w obwodach

dodatkowo, na statkach posiadajcych w symbolu klasy znak dodatkowy ADN,dokumenty wymienione w 16.2.1.1.

17

2 WYMAGANIA OGLNE

2.1 Warunki pracy

Przy projektowaniu, doborze i rozmieszczeniu urzdze elektrycznych naleyuwzgldni warunki pracy podane w 2.1.1 2.1.4.

2.1.1 Naraenia klimatyczne

2.1.1.1 Jako znamionowe robocze temperatury powietrza otaczajcego dla urz-dze elektrycznych naley przyjmowa wielkoci temperatur okrelone w tabeli2.1.1.1.

Tabela 2.1.1.1

Lp. Miejsce na statku Temperatura otaczajcego powietrza, [C]

1 Maszynownia, pomieszczenia zamknite ruchuelektrycznego, pomieszczenia kuchenne

od 0 do +40*

2 Otwarte pokady i przestrzenie od 20 do +40*

3 Inne pomieszczenia od 0 do +30

* Dla eglugi w strefie tropikalnej naley przyj temperatur otaczajcego powietrza +45 C.

2.1.1.2 Urzdzenia elektryczne powinny poprawnie pracowa w warunkach wil-gotnoci wzgldnej powietrza 803% przy temperaturze +40 2 C oraz wilgot-noci wzgldnej powietrza 953% przy temperaturze + 25 2 C.

2.1.2 Naraenia mechaniczne

2.1.2.1 Urzdzenia elektryczne powinny poprawnie pracowa przy wibracjacho czstotliwoci od 2 Hz do 100 Hz, a mianowicie: przy czstotliwociach od 2 Hz do 13,2 Hz z amplitud przemieszczenia

1,0 mm, przy czstotliwociach od 13,2 Hz do 100 Hz z amplitud przyspieszenia

7 m/s2.Urzdzenia elektryczne przeznaczone do zainstalowania na urzdzeniach cha-

rakteryzujcych si silnymi wibracjami (np. silniki spalinowe, sprarki) lub zain-stalowane w pomieszczeniu maszyny sterowej, powinny poprawnie pracowa przywibracjach o czstotliwoci od 2 Hz do 100 Hz, a mianowicie: przy czstotliwociach od 2 Hz do 25 Hz z amplitud przemieszczenia

1,6 mm, przy czstotliwociach od 25 Hz do 100 Hz z amplitud przyspieszenia

40 m/s2.

18

2.1.2.2 Urzdzenia elektryczne powinny by przystosowane do pracy w nastpu-jcych warunkach, w ktrych moe znale si statek: dugotrway przechy 15, dugotrwae przegbienie 5.Awaryjne rda energii elektrycznej powinny by dodatkowo przystosowane dopracy przy rwnoczesnym dugotrwaym przechyle statku 22,5 i przegbieniu 10.

2.1.2.3 Wyposaenie elektryczne powinno posiada odpowiedni wytrzymaomechaniczn i by umieszczone w takim miejscu, w ktrym nie ma niebezpiecze-stwa uszkodzemechanicznych.

2.1.3 Parametry energii zasilajcej

2.1.3.1 Urzdzenia elektryczne powinny by tak wykonane, aby prawidowopracoway w ustalonych warunkach przy podanych w tabeli 2.1.3.1 odchyleniachod wielkoci znamionowych napicia i czstotliwoci.

Tabela 2.1.3.1

Odchylenie od wartoci znamionowejParametr dugotrwae, [%] krtkotrwae

warto, [%] czas, [s]Napicie + 6 do 10 20 1,5Czstotliwo 5 10 5

Uwaga: Przy zasilaniu z baterii akumulatorw naley przyjmowa nastpujce dugotrwae odchy-lenia napicia od wartoci znamionowej: od + 30 % do 25 % dla odbiornikw poczonych z bateri podczas jej adowania; od + 20 % do 20 % dla odbiornikw nie poczonych z bateri podczas jej adowania.

2.1.4 Kompatybilno elektromagnetyczna (EMC)

2.1.4.1 Tam, gdzie PRS uzna to za stosowne, instalacje i urzdzenia elektrycznepowinny by poddane prbom kompatybilnoci elektromagnetycznej, wykonanymzgodnie z Publikacj PRS 11/P Prby rodowiskowe wyposaenia statkw,w zakresie uzgodnionym z PRS.

2.2 Materiay

2.2.1 Materiay konstrukcyjne

2.2.1.1 Elementy konstrukcyjne urzdze elektrycznych naley wykonywaz metalu lub co najmniej z materiaw izolacyjnych trudno zapalnych, odpornychna dziaanie wilgoci i par olejw lub naley je odpowiednio chroni przed szkodli-wym dziaaniem tych czynnikw.

2.2.1.2 ruby, nakrtki, zawiasy itp. elementy suce do mocowania pokrywurzdze elektrycznych instalowanych na otwartych pokadach i w pomieszczeniach

19

ze zwikszon wilgotnoci naley wykonywa z materiaw odpornych na koro-zj lub posiadajcych odpowiednie pokrycia antykorozyjne.

2.2.2 Materiay izolacyjne

2.2.2.1 Materiay izolacyjne czci bdcych pod napiciem powinny mie od-powiedni wytrzymao mechaniczn i elektryczn, powinny by odporne na pr-dy pezajce i powinny by odporne na wilgo i pary oleju lub te skutecznie za-bezpieczone przed dziaaniem tych czynnikw.

Przy obcieniu znamionowym temperatura czci przewodzcych prd i miej-sca ich pocze nie powinna przekracza temperatury dopuszczalnej dla zastoso-wanego materiau izolacyjnego.

2.2.2.2 Ciecze uyte do chodzenia nie izolowanych czci urzdze elektrycz-nych powinny by niepalne.

2.2.2.3 Do izolowania uzwoje maszyn, aparatw i innych urzdze zaleca sistosowanie materiaw izolacyjnych co najmniej klasy ciepoodpornoci E.

2.2.2.4 Przewody stosowane do pocze wewntrznych w urzdzeniach elek-trycznych powinny mie izolacj wykonan z materiaw co najmniej nierozprze-strzeniajcych pomienia, natomiast w urzdzeniach z podwyszonym nagrzewa-niem, a take wymienionych w rozdziale 13 z materiau niepalnego.

2.2.2.5 Materiay izolacyjne stosowane do wyrobu kabli, powinny odpowiadawymaganiom podanym w 14.3.

2.3 Wymagania konstrukcyjne i stopnie ochrony obudowy

2.3.1 Wymagania oglne

2.3.1.1 Czci, ktre w czasie eksploatacji mog podlega wymianie, powinnyby atwe do demontau.

2.3.1.2 Przy stosowaniu pocze gwintowych naley przedsiwzi rodki wy-kluczajce samoczynne odkrcanie si rub i nakrtek, a w miejscach wymagajcychczstego demontau i otwierania rodki zabezpieczajce przed ich zagubieniem.

2.3.1.3 Uszczelnienia czci urzdze elektrycznych (drzwi, pokryw, wzierni-kw, dawnic itp.) powinny zapewnia waciwy stopie ochrony w warunkacheksploatacyjnych.

Uszczelki powinny by przymocowane do obudowy lub pokrywy.

2.3.1.4 Osony, pyty czoowe i pokrywy urzdze elektrycznych znajdujcychsi w miejscach dostpnych dla osb postronnych, zapobiegajce dostpowi doczci pod napiciem, powinny da si otwiera tylko przy uyciu narzdzi.

20

2.3.1.5 Urzdzenie elektryczne, w ktrym mog gromadzi si skropliny, naleywyposay w urzdzenia odwadniajce. Wewntrz urzdzenia naley wykonakanay zapewniajce odpyw kondensatu ze wszystkich czci urzdzenia. Uzwo-jenia i czci znajdujce si pod napiciem naley tak rozmieci lub zabezpieczy,aby nie podlegay oddziaywaniu skroplin zbierajcych si wewntrz urzdzenia.

2.3.2 Odstpy izolacyjne

2.3.2.1 Odstpy pomidzy czciami pod napiciem o rnym potencjale lub temidzy czciami pod napiciem a uziemionymi czciami metalowymi lub ze-wntrzn obudow, zarwno w powietrzu, jak i po powierzchni materiau izolacyj-nego, powinny by odpowiednie do napi roboczych i warunkw pracy urzdze-nia, z uwzgldnieniem waciwoci stosowanych materiaw izolacyjnych.

2.3.3 Poczenia wewntrzne

2.3.3.1 Wszystkie poczenia wewntrzne w urzdzeniach elektrycznych naleywykonywa przewodami wielodrutowymi. Moliwo zastosowania przewodwjednodrutowych podlega kadorazowo odrbnemu rozpatrzeniu przez PRS.

2.3.3.2 Poczenia wewntrzne w rozdzielnicach, pulpitach sterowniczo-kontrolnych i innych urzdzeniach rozdzielczych, przeczajcych itp. naley wy-konywa za pomoc przewodw o przekroju co najmniej 1 mm2. W obwodachsterowania, zabezpiecze, pomiaru parametrw, sygnalizacji i cznoci wewntrz-nej mona stosowa przewody o przekroju co najmniej 0,5 mm2.

W elektrycznych i elektronicznych obwodach przetwarzania i przekazywaniasabych sygnaw mog by stosowane przewody o przekroju mniejszym ni0,5 mm2, co jednak w kadym przypadku wymaga odrbnego rozpatrzenia przezPRS.

2.3.3.3 Czci przewodzce prd naley tak mocowa, aby nie przenosiy dodat-kowych obcie mechanicznych, przy czym nie naley stosowa wkrtw wkr-canych bezporednio w materia izolacyjny.

2.3.3.4 Koce wielodrutowychy kabli i przewodw powinny by przygotowa-ne odpowiednio do rodzaju stosowanego zacisku lub powinny by zaopatrzonewkocwki kablowe.

2.3.3.5 Przewody izolowane naley tak ukada i mocowa, aby nie nastpiozmniejszenie rezystancji izolacji i aby nie byy one naraone na uszkodzeniu naskutek dziaania si dynamicznych wywoywanych drganiami i wstrzsami.

2.3.3.6 Poczenia przewodw izolowanych z zaciskami lub szynami naleywykonywa w taki sposb, aby w normalnych warunkach eksploatacji izolacjaprzewodw nie bya naraona na przegrzanie.

21

2.3.3.7 Listwy zaciskowe dla obwodw o napiciu do 50 V i dla obwodw o na-piciu powyej 50 V, powinny by rozdzielone od siebie i odpowiednio oznako-wane.

2.3.4 Stopnie ochrony obudw

2.3.4.1 Urzdzenia elektryczne powinny mie obudowy zapewniajce stopieochrony odpowiedni dla warunkw wystpujcych w miejscu ich zainstalowania,albo naley zastosowa odpowiednierodki ochrony: urzdzenia przed szkodli-wym wpywem czynnikw otaczajcych i personelu przed poraeniem prdemelektrycznym.

2.3.4.2 Minimalne stopnie ochrony obudw urzdze elektrycznych instalowa-nych w pomieszczeniach i przestrzeniach statku naley dobiera zgodnie z tabel2.3.4.2.

Tabela 2.3.4.2

Lp. Miejsce ustawienia urzdzeWarunki w miejscuustawienia urzdze

Oznaczeniestopnia ochronyobudowy wgPN-EN 60529

1

2

Suche pomieszczenia mieszkalne

Suche pomieszczenia kontrolno-sterownicze

Niebezpieczestwo dotykuczci znajdujcych sipod napiciem

IP20

3

4

5

Pomieszczenie sterwki

Przestrzenie silnikw i kotw znajdujcesi powyej podogi

Pomieszczenia maszyny sterowej

Niebezpieczestwo pada-nia kropli wody i niebez-pieczestwo maychuszkodzemechanicznych

IP22

6 azienki i prysznice Zwikszone niebezpie-czestwo wystpowaniacieczy i/lub uszkodzemechanicznych

IP34

7

8

Przestrzenie silnikw i kotw znajdujcesi poniej podogi

Kuchnie i pralnie

Zwikszone niebezpie-czestwo wystpowaniacieczy i uszkodze mecha-nicznych

IP44

9 adownie Niebezpieczestwo natry-sku wody i powanegouszkodzenia mechanicznego

IP55

10 Otwarte pokady Niebezpieczestwo wyst-powania wody w wielkichilociach

IP56

Uwaga: Gdy obudowa urzdzenia nie zapewnia wymaganego stopnia ochrony, naley zastosowainne rodki lub inne umiejscowienie urzdzenia, aby zapewni stopie ochrony obudowywymagany w tabeli.

22

2.4 Uziemienia czci metalowych nie przewodzcych prdu

2.4.1 Czci podlegajce uziemieniu

2.4.1.1 Metalowe obudowy urzdze elektrycznych wykonanych na napiciewysze ni bezpieczne, nie majce izolacji podwjnej lub wzmocnionej, powinnymie zacisk uziemiajcy, oznaczony symbolem .

W zalenoci od przeznaczenia urzdzenia elektrycznego powinna by przewi-dziana moliwo uziemienia go od zewntrz lub od wewntrz.

2.4.1.2 Czci metalowe urzdze elektrycznych dotykane w czasie eksploatacjii mogce w przypadku uszkodzenia izolacji znale si pod napiciem (z wyjt-kiem wymienionych w 2.4.1.3) powinny mie trwae poczenie elektryczne z cz-ci wyposaon w zacisk uziemiajcy skutecznie poczony z kadubem statku(patrz take 2.4.3).

2.4.1.3 Mona nie stosowa uziemienia dla ochrony od porae w przypadku:.1 urzdze elektrycznych zasilanych napiciem bezpiecznym:.2 urzdze elektrycznych z izolacj podwjn lub wzmocnion;.3 metalowych czci, ktre s albo w caoci pokryte materiaem izolacyj-

nym albo, w przypadku braku takiego pokrycia, s tak odizolowane od cz-ci uziemionych i czci bdcych pod napiciem, e w normalnych wa-runkach pracy urzdzenia elektrycznego nie mog znale si pod napi-ciem ani zetkn si z czciami uziemionymi;

.4 obudw oysk specjalnie izolowanych;

.5 cokow oprawek i elementw mocujcych lamp luminescencyjnych, aba-urw, odbynikw, obudw zamocowanych do oprawek lub opraw wy-konanych z materiau izolacyjnego lub wkrconych w taki materia;

.6 uchwytw do mocowania kabli;

.7 pojedynczych odbiornikw o napiciu do 250 V, zasilanych przez trans-formator separacyjny.

2.4.1.4 Ekrany i metalowe pancerze kabli powinny by uziemione.

2.4.1.5 Uzwojenia wtrne wszystkich przekadnikw prdowych i napiciowychpowinny by uziemione.

2.4.2 Uziemienia konstrukcji aluminiowych na statkach stalowych

Nadbudwki wykonane ze stopw aluminium mocowane do stalowego kadubastatku, lecz od niego odizolowane, naley uziemia specjalnym przewodem o prze-kroju nie mniejszym ni 16 mm2, odpornym na korozj i nie powodujcym korozjielektrolitycznej w miejscu poczenia nadbudwki z kadubem. Poczenie to po-winno by wykonane co najmniej dwoma przewodami w dostpnych dla przeglduprzeciwlegych miejscach nadbudwki iodpowiednio zabezpieczone przed uszko-dzeniem.

23

2.4.3 Zaciski i przewody uziemiajce

2.4.3.1 Mocowanie przewodw uziemiajcych do kaduba statku naley wyko-nywa rubami orednicy co najmniej 6 mm, jedynie do mocowania przewodwo przekroju do 2,5 mm2 mona stosowa ruby orednicy 4 mm, a dla przewodwo przekroju do 4 mm2 ruby orednicy 5 mm.ruby te nie powinny by przeznaczone do innych celw ni mocowanie prze-

wodw uziemiajcych.ruby wkrcane do materiau (bez nakrtek) powinny byz mosidzu lub innego materiau odpornego na korozj.

Miejsce na kadubie, do ktrego mocuje si przewd uziemiajcy, powinno bymetalicznie czyste i w odpowiedni sposb zabezpieczone przed korozj.

2.4.3.2 Ustawione na stae urzdzenia elektryczne naley uziemia przy pomocyzewntrznych przewodw uziemiajcych lubyy uziemiajcej w kablu zasilajcym.

Przy zastosowaniu do uziemienia jednej zy kabla zasilajcego,ya ta powin-na by poczona z uziemion czci urzdzenia wewntrz jego obudowy.

Mona nie stosowa specjalnego uziemienia, jeeli zamocowanie urzdzeniazapewnia trway elektryczny styk midzy obudow urzdzenia i kadubem statkuwe wszystkich warunkach eksploatacji.

Uziemienie za pomoc zewntrznych przewodw uziemiajcych naley wyko-nywa przewodem miedzianym. Mona rwnie stosowa przewody z innego od-pornego na korozj metalu, pod warunkiem,e ich rezystancja nie bdzie wikszaod rezystancji wymaganego przewodu miedzianego.

Przekrj przewodu uziemiajcego wykonanego z miedzi nie powinien bymniejszy od podanego w tabeli 2.4.3.2.

Tabela 2.4.3.2

Minimalny przekrj przewodu uziemiajcego [mm2]Przekrjyy kabla przyczonegodo urzdzenia stacjonarnego, [mm2] ya uziemiajca zewntrzny przewddo 4 przekrjyy 4powyej 4 do 16 przekrjyy przekrjyypowyej 16 do 35 16 16powyej 35 do 120 poowa przekrojuyy poowa przekrojuyypowyej 120 70 70

2.4.3.3 Uziemienie odbiornikw ruchomych oraz przenonych naley wykony-wa przy pomocy uziemionych kokw w gniazdach wtyczkowych lub przy pomo-cy innych uziemionych elementw stykowych i miedzianejyy uziemiajcejw przewodzie zasilajcym.

Przekrjyy uziemiajcej nie powinien by mniejszy od znamionowego prze-kroju yy gitkiego kabla zasilajcego dla kabli do 16 mm2 oraz powinien wyno-si co najmniej poow przekrojuyy tego kabla, lecz nie mniej ni 16 mm2 dlakabli o przekroju wikszym ni 16 mm2.

24

2.4.3.4 Przewody iyy uziemiajce urzdzenia stacjonarne, nie powinny byrozczalne bez uycia narzdzi.

2.4.3.5 Uziemienie ekranw i metalowego pancerza kabli naley wykonywajednym z nastpujcych sposobw:

.1 miedzianym przewodem uziemiajcym o przekroju nie mniejszym ni 1,5mm2 dla kabli o przekroju do 25 mm2 i nie mniejszym ni 4 mm2 dlakabli o przekroju wikszym ni 25 mm2;

.2 przez odpowiednie przymocowanie pancerza lub paszcza metalowego dokaduba statku;

.3 za pomoc piercieni znajdujcych si w dawnicach kablowych, pod wa-runkieme s one odporne na korozj, dobrze przewodzce i spryste.

Uziemienia naley wykonywa na obu kocach kabli, z wyjtkiem kabli ko-cowych, ktre mona uziemia tylko od strony zasilania.

Jeeli wyej podane sposoby wprowadzaj zakcenia w pracy urzdzenia,ekrany i metalowy pancerz kabli mona uziemia w inny, uznany lub uzgodnionyz PRS, sposb.

2.4.3.6 Zewntrzne przewody uziemiajce powinny by dostpne do kontrolioraz powinny by zabezpieczone przed poluzowaniem i uszkodzeniami mecha-nicznymi.

2.5 Ochrona odgromowa

2.5.1 Wymagania oglne

2.5.1.1 Na statku naley zastosowa ochron odgromow, ktrej strefa ochronnapowinna obejmowa wszystkie urzdzenia wymagajce ochrony przed wyadowa-niami atmosferycznymi.

Na statku, na ktrym wtrne zjawiska wyadowa atmosferycznych mog spo-wodowa poar lub wybuch, naley stosowa instalacj uziemiajc uniemoliwia-jc powstawanie iskier wtrnych.

2.5.1.2 Instalacja odgromowa powinna skada si ze zwodu, przewodw uzie-miajcych i uziomu. Na masztach metalowych mona nie stosowa specjalnychinstalacji odgromowych, jeeli konstrukcyjnie przewidziane jest skuteczne elek-tryczne poczenie masztu z metalowym kadubem statku lub z uziomem.

2.5.2 Zwd

2.5.2.1 Na statkach metalowych jako zwody naley wykorzystywa pionowoustawione konstrukcje: maszty, nadbudwki itp., jeeli przewidziane jest elek-tryczne poczenie ich z kadubem statku. Dodatkowe zwody mona stosowa tyl-ko w tych przypadkach, gdy elementy konstrukcyjne nie tworz wymaganej strefyochronnej.

25

2.5.2.2 Jeeli na topie masztu metalowego umieszczone jest urzdzenie elek-tryczne, to naley zainstalowa zwd majcy skuteczne elektryczne poczeniez masztem.

2.5.2.3 Na kadym maszcie lub stendze wykonanych z materiau nieprzewodz-cego naley zainstalowa odpowiedni instalacj odgromow.

2.5.2.4 Zwody naley wykonywa z prta o rednicy co najmniej 12 mm. Prtten moe by wykonany z miedzi, stopw miedzi lub ze stali odpowiednio zabez-pieczonej przed korozj, a dla masztw aluminiowych z aluminium.

2.5.2.5 Zwd powinien by tak zamocowany do masztu, aby wystawa o co naj-mniej 300 mm ponad jego top i kade urzdzenie znajdujce si na topie masztu.

2.5.3 Przewd uziemiajcy

2.5.3.1 Przewody uziemiajce naley wykonywa z prta, paskownika lubprzewodu wielodrutowego o przekroju co najmniej 70 mm2 jeeli s wykonywa-ne z miedzi lub jej stopw i o przekroju nie mniejszym ni 100 mm2 jeeli stosu-je si stal, przy czym stal powinna by odpowiednio zabezpieczona przed korozj.

2.5.3.2 Przewody uziemiajce naley prowadzi po zewntrznej stronie masztui nadbudwek statku oraz w miar moliwoci prosto z moliwie najmniejsz licz-b zgi, ktre powinny by agodne i o moliwie najwikszych promieniachkrzywizny.

2.5.3.3 Przewody uziemiajce nie powinny przechodzi przez miejsca zagroonewybuchem.

2.5.4 Uziom

2.5.4.1 Na statkach o konstrukcji mieszanej jako uziom mog by wykorzystanemetalowe okucia dziobnicy lub inne metalowe konstrukcje zanurzone w wodzie wewszystkich warunkach pywania statku.

2.5.4.2 Naley przewidzie moliwo uziemienia kaduba statku w czasie, gdystatek znajduje si w doku lub na pochylni.

2.5.5 Poczenia w instalacji odgromowej

2.5.5.1 Poczenia w instalacji odgromowej naley wykonywa za pomoc spa-wania, zaciskania, nitowania lub zaciskwrubowych.

2.5.5.2 Powierzchnia styku pocze powinna wynosi co najmniej 1000 mm2.

Zaciskirubowe iruby powinny by wykonane z miedzi, jej stopw lub ze sta-li majcej odpowiednie zabezpieczenie antykorozyjne.

26

2.5.5.3 Wszystkie poczenia w instalacji odgromowej powinny by dostpne dlakontroli i zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi.

2.6 Rozmieszczenie urzdze

2.6.1 Urzdzenia elektryczne i automatyki naley tak instalowa, aby zapewnio-ny by dogodny dostp do elementw manipulacyjnych, jak rwnie do wszystkichczci wymagajcych obsugi, przegldw i wymiany.

2.6.2 Urzdzenia chodzone powietrzem naley tak umieszcza, aby nie zasysaypowietrza chodzcego z zz lub innych miejsc, w ktrych powietrze moe byzanieczyszczone czynnikami szkodliwymi dla izolacji.

2.6.3 Urzdzenia przewidziane do instalowania w miejscach, gdzie wystpujsilne wibracje (wiksze ni podano w 2.1.2.1), ktrych nie mona zlikwidowa,powinny mie konstrukcj zapewniajc normaln ich prac w tych warunkach lubnaley je mocowa na odpowiednich amortyzatorach.

2.6.4 Urzdzenia naley tak mocowa, aby elementy mocujce nie zmniejszaywytrzymaoci i wodoszczelnoci pokadw, grodzi i poszycia kaduba.

2.6.5 Odkrytych czci urzdze znajdujcych si pod napiciem nie naleyumieszcza w odlegoci mniejszej ni 300 mm mierzc poziomo i 1200 mm mie-rzc pionowo od niezabezpieczonych materiaw palnych.

2.6.6 Przy montau urzdze majcych obudowy wykonane z innego materiauni konstrukcje statku, na ktrych s one mocowane, w razie koniecznoci naleyzastosowa odpowiednierodki zapobiegajce powstawaniu korozji elektrolitycznej.

2.7 Pomieszczenia zamknite ruchu elektrycznego

2.7.1 Drzwi zamknitych pomieszcze ruchu elektrycznego powinny otwierasi na zewntrz i by zamykane kluczem. Drzwi wiodce do korytarzy i przejmog otwiera si do wewntrz pod warunkiem zainstalowania zderzakw ograni-czajcych. Na drzwiach naley umieci odpowiedni napis ostrzegawczy. Od we-wntrz pomieszczenia drzwi powinny otwiera si bez uycia klucza.

2.7.2 Pomieszczenia zamknite ruchu elektrycznego nie powinny przylega dozbiornikw cieczy palnych. Jeeli wymaganie to jest konstrukcyjnie niewykonalne,to nie naley instalowa na zbiorniku armatury i przyczy rurocigw w obrbietych pomieszcze.

2.7.3 Nie naley wykonywa wyj, otwieranychwietlikw i innych otworwz zamknitych pomieszcze ruchu elektrycznego do pomieszcze i przestrzenizagroonych wybuchem.

27

2.7.4 W pomieszczeniach zamknitych ruchu elektrycznego, w przejciachi miejscach obsugi urzdze elektrycznych typu otwartego naley zainstalowaporcze wykonane z materiau izolacyjnego.

2.8 Wyposaenie elektryczne w pomieszczeniach zagroonych wybuchem

2.8.1 Wymagania niniejszego podrozdziau dotycz wyposaenia instalowanegona statkach, na ktrych w zamknitych lub pzamknitych pomieszczeniachi przestrzeniach mog tworzy si wybuchowe mieszaniny par, gazw lub pywz powietrzem.

Do takich pomieszcze i przestrzeni zalicza si pomieszczenia baterii akumula-torw, magazyny lamp, magazyny farb, adownie przeznaczone do przewozu a-dunkw niebezpiecznych i tunele rurocigw zawierajcych ciecz paln o tempera-turze zaponu 60 C lub niszej.

Dodatkowe wymagania dotyczce instalowania urzdze elektrycznych na stat-kach otrzymujcych w symbolu klasy znak dodatkowy ADN podano w 16.2 i 16.3.

2.8.2 W pomieszczeniach i przestrzeniach zagroonych wybuchem mona insta-lowa tylko urzdzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym, odpo-wiednim dla kategorii pomieszczenia i grupy zagroenia wybuchem.

2.8.3 Kade urzdzenie w wykonaniu przeciwwybuchowym naley podda nad-zorowi (pod wzgldem wybuchowoci) sprawowanemu przez instytucje, ktrychdokumenty honorowane s przez PRS, niezalenie od tego, czy dane urzdzeniepodlega nadzorowi wynikajcemu z wymaga podanych w 1.3.3.1.

2.8.4 W pomieszczeniach, w ktrych py lub wkna mog tworzy z powie-trzem mieszaniny wybuchowe, mona instalowa urzdzenia elektryczne o stopniuochrony nie niszym ni IP65.

Jeeli py lub wkna mog czasowo tworzy z powietrzem mieszanki wybu-chowe tylko w przypadku uszkodzenia obudowy lub powstania nieszczelnociw pracujcych urzdzeniach technologicznych oraz przerw w pracy urzdze wen-tylacyjnych, to w takich przypadkach mona instalowa urzdzenia elektryczne ostopniu ochrony IP55.

Urzdzenia elektryczne instalowane w tych pomieszczeniach powinny mie ta-k obudow, aby temperatura ich grnych czci poziomych lub nachylonych podktem nie wikszym ni 60 do poziomu bya w warunkach pracy cigej niszao co najmniej 75 C od temperatury tlenia si pyw, ktre mog wystpowaw danym pomieszczeniu (temperatur t naley okreli dla warstwy pyu o grubo-ci 5 mm).

2.8.5 Oprawy owietleniowe w wykonaniu przeciwwybuchowym naley insta-lowa tak, aby wok nich, z wyjtkiem miejsc mocowania, pozostawaa swobodnaprzestrze wynoszca co najmniej 100 mm.

28

2.8.6 Wszystkie urzdzenia zainstalowane w przestrzeniach i pomieszczeniachzagroonych wybuchem, oprcz urzdze wykrywczych poaru, powinny mierozczniki, urzdzenia zabezpieczajce lub zestawy rozruchowe rozczajcewszystkie bieguny lub fazy, umieszczone na zewntrz pomieszcze i przestrzenizagroonych wybuchem.

2.8.7 Nie naley mocowa urzdze elektrycznych bezporednio do cianekzbiornikw cieczy palnych. Odlego urzdze od cianek zbiornikw powinnawynosi co najmniej 75 mm.

2.8.8 W zamknitych lub pzamknitych pomieszczeniach, w ktrych nie wy-stpuj pary lub gazy mogce spowodowa wybuch, ale majcych otwory prowa-dzce do pomieszcze lub przestrzeni zagroonych wybuchem, naley w zasadzieinstalowa urzdzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym.

Urzdzenia elektryczne w wykonaniu innym ni przeciwwybuchowe mona in-stalowa, jeeli spenione s nastpujce warunki:

.1 przerwa w pracy urzdze wentylacyjnych wywouje sygna alarmowy(optyczny i akustyczny) oraz powoduje wyczenie zasilania urzdze elek-trycznych (w przypadkach uzasadnionych ze zwok czasow);

.2 przewidziana jest blokada zapewniajca moliwo zaczenia urzdzeelektrycznych dopiero po dostatecznym przewietrzeniu pomieszczenia(powietrze w pomieszczeniu powinno by wymienione co najmniej 10 razy).

2.8.9 W adowniach przeznaczonych do przewozu adunkw niebezpiecznychpod wzgldem wybuchowym nie naley instalowa urzdze elektrycznych i kabli.Jeeli instalowanie urzdze elektrycznych jest konieczne, to powinny one byw wykonaniu przeciwwybuchowym: iskrobezpieczne (Exi), przewietrzane lubz oson gazow pod cinieniem (Exp), z oson ognioszczeln (Exd) lub o budo-wie wzmocnionej (Exe).

W adowniach przeznaczonych do sporadycznego przewozu w pojemnikach a-dunkw niebezpiecznych mona instalowa urzdzenia elektryczne w wykonaniuinnym ni przeciwwybuchowe pod warunkiem,e istnieje moliwo cakowitegoodczenia instalacji elektrycznej przez usunicie specjalnych pocze innych nibezpieczniki na czas przewozu adunkw niebezpiecznych pod wzgldem wybu-chowym.

2.8.10 W przestrzeniach i pomieszczeniach zagroonych wybuchem monainstalowa tylko kable przeznaczone dla urzdze elektrycznych zainstalowanychw tych pomieszczeniach.

Kable przelotowe przechodzce przez wyej wymienione pomieszczeniai przestrzenie powinny spenia wymagania podane w 2.8.11 do 2.8.15.

2.8.11 Kable instalowane w pomieszczeniach i przestrzeniach zagroonych wy-buchem powinny mie:

.1 metalowy pancerz ochronny lub oplot ekranujcy pokryty niemetalowpowok ochronn, lub

29

.2 paszcz oowiany oraz dodatkowe zabezpieczenia mechaniczne, lub

.3 oson miedzian albo ze stali nierdzewnej (tylko dla kabli z izolacj mine-raln).

2.8.12 Kable przechodzce przez pomieszczenia i przestrzenie zagroone wybu-chem naley zabezpieczy przed uszkodzeniami mechanicznymi.

2.8.13 Wszystkie ekrany oraz metalowe pancerze kabli obwodw zasilania sil-nikw elektrycznych i obwodw owietleniowych, przechodzcych przez pomiesz-czenia i przestrzenie zagroone wybuchem lub zasilajcych urzdzenia elektryczneusytuowane w tych pomieszczeniach, powinny by uziemione co najmniej na obukocach.

2.8.14 Kable obwodw iskrobezpiecznych mog by wykorzystane tylko przezjedno urzdzenie i naley je ukada oddzielnie od innych kabli.

2.8.15 Kable przenonych urzdze elektrycznych nie powinny przechodziprzez pomieszczenia i przestrzenie zagroone wybuchem, z wyjtkiem kabli ob-wodw iskrobezpiecznych.

3 PODSTAWOWE RDO ENERGII ELEKTRYCZNEJ

3.1 Skad i moc podstawowegorda energii elektrycznej

3.1.1 Na kadym statku naley przewidzie podstawowerdo energii elek-trycznej o mocy wystarczajcej do zasilania wszystkich niezbdnych urzdzeelektrycznych w warunkach okrelonych w 3.1.3. Tymrdem energii elektrycz-nej mog by: prdnice z niezalenym napdem, prdnice waowe, baterie akumulatorw.

3.1.2 Liczba i moc prdnic czy baterii akumulatorw wchodzcych w skad pod-stawowegorda energii powinny by takie, aby zapewniay one moliwo:

.1 zasilania wanych urzdze w warunkach okrelonych w 3.1.3;

.2 uruchomienia silnika z najwikszym prdem rozruchowym i o najciszymrozruchu, przy czym rozruch tego silnika nie powinien powodowa takiegoobnienia napicia i czstotliwoci w sieci, ktre mogoby spowodowawypadnicie z synchronizmu lub zatrzymanie silnika napdowego alboodczenie pracujcych maszyn i aparatw.

3.1.3 Przy okrelaniu skadu i mocy podstawowegorda energii elektrycznej,naley uwzgldni nastpujce warunki pracy statku:

.1 jazd na trasie,

.2 manewry

.3 inne, zgodnie z przeznaczeniem statkuoraz por dnia, wspczynniki jednoczesnoci i rodzaj pracy urzdze elektrycznych.

30

3.1.4 Jeeli podstawowymrdem energii elektrycznej s baterie akumulato-rw, to pojemno ich powinna by wystarczajca do spenienia wymaga zawar-tych w 3.1.2.1 w cigu 3 godzin bez doadowywania.

3.1.5 Prdnica waowa moe by podstawowymrdem energii elektrycznej,jeeli spenione s nastpujce warunki:

.1 prdnica waowa napdzana jest od silnika gwnego pracujcego prak-tycznie ze sta prdkoci obrotow;

.2 istnieje moliwo uruchomienia silnika gwnego w przypadku unieru-chomienia prdnicy z niezalenym napdem;

.3 dodatkowerdo energii elektrycznej wymagane w 3.1.11 jest niezaleneod dziaania silnika gwnego.

3.1.6 Prdnice powinny mie zapewnion regulacj napicia w granicach okre-lonych w 10.2 i 10.3.

3.1.7 Charakterystyki regulatorw silnikw napdowych prdnic prdu prze-miennego przeznaczonych do pracy rwnolegej powinny by takie, aby w zakresieod 20 do 100% obcienia znamionowego obcienie czynne kadego z zespowprdotwrczych nie rnio si od wartoci proporcjonalnego obcienia o wicejni 15% znamionowej mocy czynnej najwikszej z prdnic przeznaczonych dopracy rwnolegej lub 25% znamionowej mocy czynnej rozpatrywanej prdnicy w zalenoci od tego, ktra z tych wartoci jest mniejsza.

Zespoy prdotwrcze prdu przemiennego, przewidziane do pracy rwnolegejpowinny by wyposaone w urzdzenie do dokadnej regulacji zmiany obcieniaw zakresie nie przekraczajcym 5% mocy znamionowej przy czstotliwoci zna-mionowej.

3.1.8 Zespoy prdotwrcze prdu przemiennego przeznaczone do pracy rwno-legej naley wyposay w taki ukad do kompensacji biernego spadku napicia,aby w czasie pracy rwnolegej rnice w obcieniu moc biern kadej prdnicy(w stosunku do jej mocy znamionowej) nie przekraczay 10% znamionowego ob-cienia biernego najwikszej prdnicy lub 25% mocy znamionowej najmniejszejprdnicy w zalenoci od tego, ktra z tych wartoci jest mniejsza.

3.1.9 Jeeli przewidziana jest praca rwnolega prdnic prdu przemiennego, tow rozdzielnicy gwnej naley zainstalowa urzdzenia synchronizujce. W przy-padku zastosowania samoczynnej synchronizacji naley przewidzie rezerwowsynchronizacj rczn.

Niezalenie od zastosowania synchronoskopw naley przewidzie lampy dorcznej synchronizacji.

3.1.10 W przypadku rwnolegej pracy prdnicy prdu staego z bateri akumu-latorw, prdnica powinna by wyposaona w samoczynny regulator napicia i niepowodowa spadku napicia baterii akumulatorw.

31

3.1.11 Kady statek naley wyposay w dodatkowerdo energii elektrycznejo takiej mocy, aby w przypadku wypadnicia z pracy podstawowegorda ener-gii, dodatkowerdo mogo zapewni zasilanie urzdze niezbdnych dla zapew-nienia bezpieczestwa ruchu i zdolnoci manewrowych statku przez okres niekrtszy ni 30 min.

3.1.12 Moliwo zastosowania innychrde energii elektrycznej podlega ka-dorazowo odrbnemu rozpatrzeniu przez PRS.

3.2 Zasilanie z zewntrznego rda energii elektrycznej

3.2.1 Jeeli przewidziane jest zasilanie sieci statku z zewntrznegorda energiielektrycznej, to naley na nim zainstalowa przycze zasilania zerda ze-wntrznego.

Przycze zasilania zerda zewntrznego powinno by poczone z rozdziel-nic gwn kablami uoonymi na stae.

Dopuszcza si, po uzgodnieniu z PRS, moliwo poczenia kabla zasilajcegosie statku z zewntrznegorda energii elektrycznej bezporednio do rozdzielni-cy gwnej.

3.2.2 W przyczu zasilania zerda zewntrznego naley przewidzie:.1 zaciski do podczenia kabla gitkiego;.2 urzdzenia czeniowe i zabezpieczajce; jeeli dugo kabla pomidzy

rozdzielnic gwn a przyczem wynosi mniej ni 10 m, to monaw przyczu nie instalowa zabezpiecze;

.3 woltomierz lub lampki sygnalizujce obecno napicia na zaciskach;

.4 urzdzenie do kontroli biegunowoci lub kolejnoci faz lub moliwoprzyczenia takiego urzdzenia;

.5 zaciski do uziemienia przewodu neutralnego doprowadzonego zerdazewntrznego;

.6 tabliczk wskazujc wysoko napicia, rodzaj prdu i czstotliwo;

.7 w przyczu zasilania zerda zewntrznego lub w jego pobliu powinnoznajdowa si urzdzenie do mechanicznego zamocowania koca kablagitkiego doprowadzonego do przycza oraz uchwyty dla podwieszeniakabla.

3.2.3 Jeeli nie przewiduje si pracy rwnolegej pomidzy zewntrznym r-dem energii elektrycznej ardami energii elektrycznej zainstalowanymi na stat-ku, z wyjtkiem czasu niezbdnego do przejcia obcienia, to ukad poczepowinien mie blokad uniemoliwiajc poczenie tychrde do dugotrwaejpracy rwnolegej.

3.2.4 Jeeli pobr prdu zerda zewntrznego nie przekracza 63 A, zamiastprzycza mona stosowa zcza wtykowe, pod warunkieme:

32

.1 przewd gitki sucy do poczenia zcza na statku ze zczemrdazewntrznego bdzie wyposaony we wtyczk do poczenia zerdemzewntrznym i w przenone gniazdo wtyczkowe do poczenia z instalacjelektryczn statku (dla napicia bezpiecznego mog by na obu kocachprzewodu wtyczki o budowie uniemoliwiajcej powstanie zwar przyupadku wtyczki na metalowy pokad);

.2 przy zczu wtykowym bdzie zainstalowany cznik umoliwiajcy doko-nanie poczenia w stanie bezprdowym;

.3 zcza wtykowe speniaj wymagania okrelone w 12.2.4, a przekrojeyyuziemiajcej lub przewodu neutralnego w 2.4.3.3;

Powysze postanowienia nie maj zastosowania dla statkw towarowych doprzewozu materiaw niebezpiecznych.

3.2.5 Jeeli przewiduje si zasilanie energi elektryczn z instalacji statkowej(wytwarzan na statku lub pobieran ze rda zewntrznego) innych jednostekpywajcych, mona do tego celu stosowa zcza wtykowe. Dla napi wyszychni bezpieczne przewody przeznaczone doprzekazywania energii powinny mie nawejciu (liczc odrda energii) wtyczk, a na wyjciu gniazdo wtyczkowe.

3.2.6 W przypadku takiego zasilania innych jednostek pywajcych naley prze-widzie skrzynk czeniow podczenia przewodu do przekazywania energiiwyposaon w cznik oraz zabezpieczenie od zwar i przecie. Dla napiciawyszego ni bezpieczne i/lub prdu wikszego ni 16A, naley zainstalowacznik umoliwiajcy dokonanie cze w stanie bezprdowym.

3.2.7 Do zasilania jednostek w zestawach pchanych mona rwnie stosowazcza wtykowe.

W obwodach zasilajcych jednostki zestaww pchanych napiciem wyszymni bezpieczne, naley stosowa ukady uniemoliwiajce zaczenie napicia zasi-lajcego w przypadku braku poczenia lub nieprawidowego poczenia zczywtykowych i wyczajce napicie, w przypadku rozerwania zestawu pchanego.

3.2.8 Do zasilania z zewntrznegorda naley stosowa wycznie kable git-kie, ognioodporne oraz odporne na dziaanie wody i oleju.

4 ROZDZIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

4.1 Ukady rozdzielcze

4.1.1 W instalacjach na statku mona stosowa nastpujce ukady rozdziauenergii elektrycznej:

.1 dla prdu staego i przemiennego jednofazowego:.1.1 dwuprzewodowy izolowany;.1.2 dwuprzewodowy z jednym przewodem uziemionym;

33

.1.3 jednoprzewodowy z wykorzystaniem kaduba statku jako przewodupowrotnego, w ograniczonym zakresie dla instalacji lokalnych (naprzykad: do rozruchu silnikw spalinowych, do ochrony katodowej);

.2 dla prdu przemiennego trjfazowego:.2.1 czteroprzewodowy z uziemionym punktem neutralnym, lecz bez

wykorzystania kaduba statku jako przewodu powrotnego;.2.2 trjprzewodowy izolowany;.2.3 trjprzewodowy z uziemionym punktem neutralnym, z wykorzysta-

niem kaduba statku jako przewodu powrotnego, z wyjtkiem obwo-dw kocowych.

4.1.2 Stosowanie innych ukadw bdzie odrbnie rozpatrywane przez PRS.

4.1.3 W ukadzie wykorzystujcym kadub jako przewd powrotny, obwodykocowe urzdze grzewczych i owietlenia powinny by izolowane od kaduba.Poczenie uziemiajce bieguna lub fazy do kaduba powinno by wykonanew gwnej lub pomocniczej rozdzielnicy w sposb umoliwiajcy atwe rozcze-nie i pomiar izolacji obwodw izolowanych. Przekrj przewodu uziemiajcego dokaduba powinien by nie mniejszy ni przekrjyy zasilajcej.

4.1.4 Ukad wykorzystujcy kadub jako przewd powrotny oraz taki, w ktrymuziemiono punkt lub przewd neutralny jest niedopuszczalny na zbiornikowcachdo przewozu materiaw niebezpiecznych i statkach podlegajcych wymaganiomPrzepisw ADN.

4.1.5 Ukad wykorzystujcy kadub jako przewd powrotny jest niedopuszczal-ny w miejscach, w ktrych kadub wykonany jest z aluminium.

4.1.6 Przy zasilaniu zestaww pchanych wszystkie fazy lub bieguny musz byizolowane.

4.1.7 W ukadach trjfazowych prdu przemiennego naley tak wykona przy-czenie odbiornikw, aby prdy w poszczeglnych fazach nie rniy si o wicejni 15%.

4.1.8 W instalacjach cznoci wewntrznej i sygnalizacji (opisanych w rozdzia-le 7) naley stosowa ukady dwuprzewodowe izolowane.

4.2 Napicia dopuszczalne

4.2.1 Napicie znamionowe prdnicy moe by do 5% wysze ni napicie zna-mionowe odbiornikw energii elektrycznej.

4.2.2 Napicia znamionowe na zaciskach odbiornikw nie powinny przekraczawartoci podanych w tabeli 4.2.2.

34

Tabela 4.2.2

Napicie dopuszczalneRodzaj instalacji Prd stay Prd przemienny

jednofazowyPrd przemienny

trjfazowy

A. Odbiorniki siowe, urzdzeniagrzewcze podczone na stae. 250 V 250 V 500 V

B. Instalacja owietleniowa, sygnaliza-cyjna i cznoci wewntrznej urz-dze podczonych na stae.

250 V 250 V

C. Gniazda wtyczkowe do zasilaniaurzdze przenonych do pracy napokadach otwartych, w zamknitychlub wilgotnych przestrzeniach ocia-nach metalowych, innych ni kotyi zbiorniki.1 z transformatorem separacyjnym

lub bez niego,.2 z transformatorem separacyjnym

zasilajcym pojedyncze urzdze-nia (oba przewody tych ukadwpowinny by izolowane od masy),

.3 urzdzenia ze wzmocnion lubpodwjn izolacj.

50 V

250 V

50 V

250 V

250 V

D. Gniazda wtyczkowe dla kontenerw,przenonych pomp i wentylatorw,gdzie zastosowano do uziemieniajedn z y kabla zasilajcego.

250 V 250 V 500 V

E. Gniazda wtyczkowe do zasilaniaurzdze przenonych do pracyw zbiornikach lub kotach.

50 V50 V

4.2.3 Przy gniazdach wtyczkowych na napicie wysze od bezpiecznego, zain-stalowanych w pomieszczeniach o zwikszonej wilgotnoci lub szczeglnie wil-gotnych powinny by umieszczone napisy nakazujce stosowanie odbiornikwz izolacj podwjn lub wzmocnion albo odbiornikw separowanych od napiciawyszego ni bezpieczne.

4.2.4 Moliwo stosowania wyszych napi podlega kadorazowo odrbnemurozpatrzeniu przez PRS.

4.3 Zasilanie wanych urzdze

4.3.1 Z szyn rozdzielnicy gwnej powinny by zasilane oddzielnymi obwodaminastpujce odbiorniki:

.1 napdy elektryczne urzdze sterowych:

.2 napdy elektryczne urzdze kotwicznych;

35

.3 napdy elektryczne pomp poarniczych;

.4 napdy elektryczne pomp zzowych;

.5 rozdzielnicewiate nawigacyjnych;

.6 rozdzielnice grupowe owietlenia podstawowego;

.7 rozdzielnice grupowe innych wanych urzdze, zgrupowanych na zasa-dzie jednorodnoci spenianych przez nie funkcji;

.8 rozdzielnice pulpitu sterowniczo-kontrolnego ruchu statku;

.9 urzdzenia sterowaniarub nastawnych;

.10 napdy elektrycznerodkw aktywnego sterowania statkiem (np. sterwstrumieniowych, pdnikw, stabilizatorw, itp.);

.11 urzdzenia do adowania baterii akumulatorw rozruchowych i baterii aku-mulatorw zasilajcych wane urzdzenia;

.12 inne, nie wymienione wyej odbiorniki, okrelone kadorazowo przez PRS.

4.3.2 Dopuszczalne jest zasilanie odbiornikw wymienionych w .5, .6, .7, .9z rozdzielnicy pulpitu sterowniczo-kontrolnego ruchu statku oddzielnymi obwo-dami wyposaonymi w aparatur czeniow i zabezpieczajc.

4.3.3 Obwody kocowe o prdzie znamionowym wikszym ni 16 A nie powin-ny suy do zasilania wicej ni jednego odbiornika.

4.3.4 Silniki wanych urzdze powinny by zasilane z oddzielnych obwodwkocowych.

4.3.5 Zasilanie ukadw automatyki powinno odpowiada wymaganiom poda-nym w 15.3.

4.4 Zasilanie pulpitw sterowniczo-kontrolnych ruchu statku

4.4.1 W przypadku umieszczenia w pulpicie urzdze elektrycznych, nawiga-cyjnych, radiowych oraz automatyki i zdalnego sterowania mechanizmami gw-nymi i pomocniczymi, urzdzenia te powinny by zasilane niezalenymi obwodami.

Urzdzenia wymienione w 4.3.1 mona zasila z rozdzielnic umieszczonychw pulpicie sterowniczo-kontrolnym ruchu statku pod warunkiem,e zostan spe-nione wymagania 4.4.2 do 4.4.5.

4.4.2 Rozdzielnice pulpitu sterowniczo-kontrolnego powinny by zasilane dwo-ma niezalenymi obwodami bezporednio z rozdzielnicy gwnej lub poprzeztransformator albo jednym obwodem z rozdzielnicy gwnej i jednym obwodemz rozdzielnicy awaryjnej, jeeli przewidziano na statku awaryjnerdo energiielektrycznej i jest nim zesp prdotwrczy.

4.4.3 Rozdzielnica pulpitu powinna mie przecznik obwodw zasilania prze-widzianych w 4.4.2. Jeeli zastosowano przecznik automatyczny, to naley rw-nie zapewni moliwo rcznego wyboru obwodw zasilania, przy czym naleyzastosowa odpowiednie urzdzenie blokujce.

36

4.4.4 Do zasilania odbiornikw wymienionych w 4.3.1 z rozdzielnic pulpitusterowniczo-kontrolnego naley stosowa niezaleny obwd zasilania dla kadegoodbiornika.

4.4.5 W pulpicie sterowniczo-kontrolnym naley zainstalowa wietlne urzdze-nie sygnalizujce obecno napicia zasilajcego.

4.5 Urzdzenia rozdzielcze

4.5.1 Konstrukcje rozdzielnic

4.5.1.1 Konstrukcje wsporcze, pyty czoowe i obudowy rozdzielnic powinnyby wykonane z metalu lub innego niepalnego materiau.

4.5.1.2 Rozdzielnice powinny mie dostatecznie sztywn konstrukcj, wytrzyma- na naprenia mechaniczne powstajce w warunkach eksploatacji oraz przyzwarciach.

4.5.1.3 Rozdzielnice powinny by co najmniej chronione przed kroplami padaj-cymi pionowo. Ochrona ta nie jest wymagana, jeeli rozdzielnice przeznaczone sdo ustawienia w miejscach, gdzie nie istniej warunki umoliwiajce przenikaniedo rozdzielnicy padajcych pionowo kropel.

4.5.1.4 Rozdzielnice przeznaczone do zainstalowania w miejscach dostpnychdla nie upowanionych osb powinny mie drzwiczki otwierane specjalnym klu-czem, jednakowym dla wszystkich rozdzielnic na statku.

4.5.1.5 Rozdzielnice gwne i pulpity sterownicze naley wyposay w porczeumieszczone na przedniej ich stronie. Rozdzielnice z dostpem od tyu naley wy-posay w poziome porcze umieszczone z tylnej strony rozdzielnicy.

Porcze mog by wykonane z materiau izolacyjnego, drewna lub z uziemio-nego metalu pokrytego odpowiednim materiaem izolacyjnym.

4.5.1.6 Pola prdnic rozdzielnic gwnych powinny by owietlone lampamizasilanymi z prdnicy przed jej wycznikiem gwnym.

4.5.1.7 Owietlenie pyty czoowej rozdzielnic powinno by tak wykonane, abynie powodowao olepiania i nie utrudniao obserwacji przyrzdw.

4.5.1.8 Konstrukcja rozdzielnic typu przyciennego powinna zapewnia dostpdo czci wymagajcych obsugi.

4.5.2 Szyny i przewody nie izolowane

4.5.2.1 Dopuszczalne przy obcieniach znamionowych i przy zwarciach gra-niczne temperatury szyn zbiorczych i nie izolowanych pocze lub jednosekun-dow obcialno zwarciow dopuszczaln dla szyn miedzianych naley przyj-mowa wedug odpowiednich norm.

37

4.5.2.2 Szyny wyrwnawcze naley dobiera na co najmniej poow prdu zna-mionowego najwikszej prdnicy przyczonej do rozdzielnicy gwnej.

4.5.2.3 Jeeli szyna styka si lub znajduje w pobliu czci izolowanych, towpyw cieplny szyny w czasie pracy lub przy zwarciu nie powinien powodowaprzekroczenia temperatury dopuszczalnej dla danego materiau izolacyjnego.

4.5.2.4 Biegunowo szyn i nie izolowanych pocze odnoszcych si do r-nych biegunw naley oznacza nastpujcymi barwami:

.1 czerwona dla bieguna dodatniego;

.2 niebieska dla bieguna ujemnego;

.3 czarna lub zielone ite poprzeczne paski dla przewodw uziemiajcych;Przewd wyrwnawczy naley oznaczy barw tego bieguna, w ktrym si

znajduje oraz dodatkowo biaymi poprzecznymi paskami.

4.5.2.5 Szyny i poczenia nie izolowane, nalece do rnych faz, naley ozna-czy nastpujcymi barwami:

.1 ta dla 1 fazy;

.2 zielona dla 2 fazy;

.3 fioletowa dla 3 fazy;

.4 jasnoniebieska dla przewodu neutralnego;

.5 zielone ite poprzeczne paski dla przewodw uziemiajcych.

4.5.2.6 Poczenia szyn naley wykona tak, aby uniemoliwi powstawaniekorozji w miejscach ich poczenia.

4.5.3 Dobr aparatw i obliczenie prdw zwarcia

4.5.3.1 Aparaty elektryczne naley tak dobiera, aby w normalnych warunkachpracy nie przekroczy ich znamionowego napicia, obcialnoci ani dopuszczal-nej temperatury. Ponadto powinny one wytrzymywa bez uszkodze przewidywa-ne przecienia i prdy w stanach przejciowych, nie osigajc przy tym niebez-piecznych temperatur.

Aparatura zabezpieczajca przed skutkami zwarcia powinna uwzgldnia spe-cyficzne warunki sieci elektrycznej statku, a w szczeglnoci: wspczynnika mocy przy zwarciu w sieciach prdu przemiennego; wartoci skadowych podprzejciowej i przejciowej prdu zwarcia.

Naley uwzgldni co najmniej nastpujce przypadki zwar: od strony prdnicy; na szynach zbiorczych rozdzielnicy gwnej; na szynach zbiorczych rozdzielnicy awaryjnej; w odbiornikach i rozdzielnicach zasilanych bezporednio z rozdzielnicy gwnej.

Obliczenie minimalnego prdu zwarcia naley wykona tylko w przypadku nie-zbdnym do oceny ukadu.

38

4.5.3.2 Znamionowy prd wyczalny aparatw elektrycznych przeznaczonychdo wyczania prdw zwarciowych nie powinien by mniejszy ni spodziewanyprd zwarciowy w miejscu ich zainstalowania.

4.5.3.3 Znamionowy prd zaczalny aparatw elektrycznych przeznaczonych dowyczania prdw zwarciowych nie powinien by mniejszy ni warto szczyto-wa spodziewanego prdu zwarciowego w miejscu ich zainstalowania.

4.5.3.4 W obwodach o znamionowym prdzie obcienia wikszym ni 320 Adla zabezpieczenia przed przecieniami naley stosowa wyczniki. Zaleca sistosowa wyczniki samoczynne w obwodach o prdzie wikszym ni 200 A.

4.5.3.5 Wyczniki w obwodach prdnic szeregowo-bocznikowych przeznaczo-nych do pracy rwnolegej powinny mie biegun cznika w przewodzie wyrw-nawczym tak sprzony z pozostaymi biegunami wycznika, aby zamyka si onprzed przyczeniem prdnic do szyn, a otwiera po ich odczeniu.

4.5.3.6 Obliczenie prdw zwarcia naley wykona zgodnie z normami lub me-todami obliczeniowymi zatwierdzonymi przez PRS.

4.5.3.7 Przy obliczaniu spodziewanego prdu zwarcia naley uwzgldni rw-nowan impedancj ukadu od strony uszkodzenia.rdo prdu powinno zawie-ra wszystkie prdnice, ktre mog by zaczone rwnolegle i wszystkie silnikipracujce rwnoczenie. Prdy pochodzce od prdnic i silnikw powinny byobliczone na podstawie ich charakterystyk.

W przypadku braku dokadnych charakterystyk dla silnikw prdu przemienne-go naley przyj nastpujce skuteczne wartoci: pocztek zwarcia 6,25In; w chwili T od pocztku zwarcia 2,5In; w chwili 2 T od pocztku zwarcia 1In; warto szczytowa 8In,

gdzie: T okres przebiegu prdu przemiennego,In sumaryczny prd znamionowy silnikw elektrycznych.

W przypadku prdu staego, do okrelenia maksymalnej wartoci prdu zwarciadostarczonego przez silniki elektryczne, naley przyj prd rwny 6-krotnej warto-ci sumy prdw znamionowych silnikw elektrycznych pracujcych rwnolegle.

Obliczenia naley wykona dla wszystkich przypadkw zwarcia niezbdnychdla scharakteryzowania ukadu.

4.5.4 Rozmieszczenie aparatw i przyrzdw pomiarowych

4.5.4.1 Kady obwd rozdzielnicy powinien mie niemanewrowy cznik wy-czajcy wszystkie bieguny lub fazy.

Mona nie instalowa cznikw w kadym obwodzie w rozdzielnicach maj-cych czniki centralne i zasilajce obwody kocowe owietlenia oraz w zabezpie-czonych bezpiecznikami obwodach przyrzdw, urzdze blokady, sygnalizacjii lokalnego owietlenia rozdzielnic.

39

4.5.4.2 Aparaty, przyrzdy pomiarowe i kontrolne nalece do poszczeglnychprdnic oraz do wanych urzdze naley umieszcza w polach odnoszcych sido tych prdnic lub urzdze.

4.5.4.3 Na rozdzielnicy gwnej i awaryjnej dla kadej prdnicy prdu staegonaley zainstalowa po jednym amperomierzu i woltomierzu.

4.5.4.4 Na rozdzielnicy gwnej i awaryjnej dla kadej prdnicy prdu przemien-nego naley zainstalowa nastpujce przyrzdy pomiarowe:

.1 amperomierz z przecznikiem do pomiaru prdu w kadej fazie;

.2 woltomierz z przecznikiem do pomiaru napi fazowych lub midzy-przewodowych;

.3 czstociomierz (mona stosowa podwjny czstociomierz z przeczni-kiem na kad prdnic dla prdnic pracujcych rwnolegle);

.4 watomierz (jeeli moc przekracza 50 kVA).

4.5.4.5 Na statkach z instalacj elektryczn maej mocy, na ktrych nie przewi-duje si rwnolegej pracy prdnic, mona zainstalowa na rozdzielnicach gwneji awaryjnej tylko jeden komplet przyrzdw pomiarowych wymienionychw 4.5.4.3 i 4.5.4.4, jeeli zapewniona bdzie moliwo pomiarw na kadej zain-stalowanej prdnicy.

4.5.4.6 W obwodach wanych urzdze o prdzie znamionowym 20 A i wik-szym, naley zainstalowa amperomierze. Mona je umieci na rozdzielnicygwnej lub przy stanowiskach sterowniczych.

Mog by stosowane amperomierze z przecznikami, lecz nie mniej ni 1 am-peromierz na 6 odbiornikw.

4.5.4.7 Na rozdzielnicy gwnej w obwodzie zasilania zerda zewntrznegonaley przewidzie:

.1 urzdzenia czeniowe i zabezpieczajce;

.2 woltomierz lub lampki sygnalizacyjne.

4.5.4.8 W ukadach izolowanych naley zainstalowa na rozdzielnicach gw-nych i awaryjnych urzdzenia do pomiaru rezystancji izolacji oddzielne dla kadejsieci lub jedno urzdzenie przeczalne.

Naley przewidzie sygnalizacj wietln i dwikow obnienia si rezystancjiizolacji sieci elektrycznej statku wzgldem kaduba poniej wartoci 100/V.

4.5.4.9 Przyrzdy pomiarowe powinny mie skal z zapasem przewyszajcymznamionowe wartoci mierzonych wielkoci.

Naley stosowa przyrzdy pomiarowe o zakresie pomiarowym skali nie mniej-szym ni:

.1 woltomierz 120% napicia znamionowego;

.2 amperomierz dla prdnic pracujcych indywidualnie oraz odbiornikw 130% prdu znamionowego;

40

.3 amperomierz dla prdnic pracujcych rwnolegle zakres skali prdu ob-cienia rwny 130% prdu znamionowego; zakres skali prdu zwrotnegorwny 15% prdu znamionowego (ostatnie wymaganie dotyczy tylko prd-nic prdu staego);

.4 watomierz dla prdnic pracujcych indywidualnie 130% mocy znamio-nowej;

.5 watomierz dla prdnic pracujcych rwnolegle zakres skali mocy obcie-nia rwny 130% i zakres skali mocy zwrotnej rwny 15% mocy znamionowej;

.6 czstociomierz 10% czstotliwoci znamionowej.

4.5.4.10 Znamionowe napicia, prdy i moce obwodw elektrycznego napdugwnego oraz prdnic naley oznacza na skali przyrzdw pomiarowych w po-staci wyranych znakw.

4.5.4.11 Tam, gdzie to jest moliwe czniki naley tak instalowa i przyczado szyn, aby w pozycji wyczone styki ruchome oraz caa zwizana z czni-kiem aparatura zabezpieczajca i kontrolna byy w stanie beznapiciowym.

4.5.4.12 Jeeli w obwodach obejciowych rozdzielnic przewidziane s cznikii bezpieczniki, to bezpieczniki powinny by umieszczone pomidzy szynamia cznikami. Stosowanie innej kolejnoci instalowania bezpiecznikw i cznikwbdzie odrbnie rozpatrywane przez PRS.

4.5.4.13 Bezpieczniki instalowane w rozdzielnicach stojcych na fundamencieznajdujcym si na poziomie podogi powinny by umieszczone nie niej ni150 mm i nie wyej ni 1800 mm od poziomu podogi.

Nie osonite czci rozdzielnicy bdce pod napiciem powinny by umiesz-czone nie niej ni 150 mm od poziomu podogi.

4.5.4.14 Bezpieczniki naley tak instalowa w rozdzielnicach, aby byy atwodostpne, a wymiana wkadek topikowych nie stwarzaa zagroenia dla obsuguj-cego personelu.

4.5.4.15 Bezpieczniki wkrcane naley tak instalowa, aby przewody zasilajcebyy przyczone do dolnej wstawki.

4.5.4.16 Bezpieczniki chronice bieguny lub fazy jednego obwodu naley insta-lowa obok siebie w pionie lub poziomie, z uwzgldnieniem konstrukcji bezpiecz-nika.

Roz