instalacje elektryczne nowoczesnego …

of 47/47
Mgr inż. Jerzy Martyński Mgr inż. arch. Zbigniew Młodzianowski Dr inż. Edward Musiał INSTALACJE ELEKTRYCZNE NOWOCZESNEGO LUKSUSOWEGO HOTELU Abstrakt Przedstawiono ciekawsze problemy związane z budową nowego pięciogwiazdkowego hotelu Radisson Blu, ostatnio oddanego do użytku na gdańskiej starówce przy Długim Targu, i objaśnio- no niektóre rozwiązania projektowe, ich motywy oraz sposób realizacji. Na tle koncepcji funkcjonalnej oraz wybranych problemów architektoniczno-konstrukcyjno-budowlanych przedsta- wiono zagadnienia związane z projektowaniem zasilania energią elektryczną nowoczesnego hotelu o najwyższym standardzie oraz sposób wykonania jego instalacji elektrycznych. 1. Hotel dawniej a dziś komfort a bezpieczeństwo Hotelarstwo jest zorganizowaną działalnością gospodarczą, polegająca na udzielaniu gościny, przede wszystkim osobom przyjezdnym. Zaspokaja potrzebę wypoczynku, noclegu, wyżywienia, utrzymania higieny osobistej, ochrony zdrowia i mienia, łączności ze światem zewnętrznym oraz rozrywek kulturalnych. Hotelarstwo jest sferą usług niematerialnych, w wyniku działalności hotelarskiej nie powstają nowe wyroby. Jest podstawową branżą turystyki, jako gałęzi gospodarki narodowej, ale służy również organizacji konferencji, zjazdów i bankietów. Rozwój hotelarstwa jest uzależniony od zamożności społeczeństw, ich profilu demograficznego, ich mobilności oraz ciekawości świata: przyrody, ludzi i najszerzej pojętej kultury. Jest uzależniony również od zestawu, jakości i ceny świadczonych usług, a także od umiejętności ich reklamowania i racjonalnego promowania. W świecie otwartych granic konkurencja na rynku usług hotelarskich w znacznym stopniu ma charakter międzynarodowy. Goście na ogół oceniają hotel podług wygód, jakie oferuje, ale to ocena powierzchowna, po niczym nie zakłóconym pobycie. Po zdarzeniach nadzwyczajnych, które niestety nie są rzadkością, okazuje się, że nadrzędnym kryterium oceny, a może raczej warunkiem sine qua non, powinien być gwarantowany poziom bezpieczeństwa gości. Chodzi o ochronę danych osobowych, o prewencję kryminalną (zapobieganie kradzieżom i napadom), o szeroko pojęte bezpieczeństwo sanitarne związane z gastronomią (zagrożenie zbiorowym zatruciem) i klimatyzacją (zagrożenie legionelozą 1 ), o bezpieczeństwo działania wszelkich urządzeń technicznych i o standardy ochrony przeciwpożarowej. Te ostatnie poważnie podwyższono w ostatnich latach dla hoteli i innych budynków zamieszkania zbiorowego, zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL V. Od około 10 lat duże luksusowe hotele, w których stale przebywają osoby zamożne i osoby publiczne, stały się preferowanym celem ataków zorganizowanego terroryzmu. Polski na razie to nie dotyczy, ale lista miast, w których dokonano takich ataków stale rośnie: Netanya w Izraelu, Dżakarta w Indonezji, Taba i Sharm El-Sheikh w Egipcie, Sanaa w Jemenie, Amman w Jordanii, Islamabad i Peszawar w Pakistanie, Bombaj w Indiach. To nowe, dawniej nieznane wyzwanie dla specjalistów ds. bezpieczeństwa (security managers), posługujących się bronią w ostateczności, a na co dzień elektronicznymi bądź mechatronicznymi środkami monitoringu, zabezpieczeń i ochrony oraz wyprzedzającym rozeznaniem wywiadowczym. 1 Legioneloza, choroba legionistów ciężka zakaźna choroba dróg oddechowych wywołana bakterią Legionella pneumophila. Po raz pierwszy bakteria ta została wyizolowana podczas epidemii zachorowań w 1976 r., po zjeździe weteranów wojennych w Bellevue Stratford Hotel w Filadelfii. Bakterie namnażały się w instalacji klimatyzacyjnej hotelu, w letniej zalegającej wodzie (filtry) zawierającej biofilm i osady. 1

Post on 16-Nov-2021

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

2Mgr in. Jerzy Martyski Mgr in. arch. Zbigniew Modzianowski Dr in. Edward Musia
INSTALACJE ELEKTRYCZNE NOWOCZESNEGO LUKSUSOWEGO HOTELU
Abstrakt Przedstawiono ciekawsze problemy zwizane z budow nowego piciogwiazdkowego hotelu Radisson Blu, ostatnio oddanego do uytku na gdaskiej starówce − przy Dugim Targu, i objanio- no niektóre rozwizania projektowe, ich motywy oraz sposób realizacji. Na tle koncepcji funkcjonalnej oraz wybranych problemów architektoniczno-konstrukcyjno-budowlanych przedsta- wiono zagadnienia zwizane z projektowaniem zasilania energi elektryczn nowoczesnego hotelu o najwyszym standardzie oraz sposób wykonania jego instalacji elektrycznych. 1. Hotel dawniej a dzi − komfort a bezpieczestwo
Hotelarstwo jest zorganizowan dziaalnoci gospodarcz, polegajca na udzielaniu gociny, przede wszystkim osobom przyjezdnym. Zaspokaja potrzeb wypoczynku, noclegu, wyywienia, utrzymania higieny osobistej, ochrony zdrowia i mienia, cznoci ze wiatem zewntrznym oraz rozrywek kulturalnych. Hotelarstwo jest sfer usug niematerialnych, w wyniku dziaalnoci hotelarskiej nie powstaj nowe wyroby. Jest podstawow bran turystyki, jako gazi gospodarki narodowej, ale suy równie organizacji konferencji, zjazdów i bankietów.
Rozwój hotelarstwa jest uzaleniony od zamonoci spoeczestw, ich profilu demograficznego, ich mobilnoci oraz ciekawoci wiata: przyrody, ludzi i najszerzej pojtej kultury. Jest uzaleniony równie od zestawu, jakoci i ceny wiadczonych usug, a take od umiejtnoci ich reklamowania i racjonalnego promowania. W wiecie otwartych granic konkurencja na rynku usug hotelarskich w znacznym stopniu ma charakter midzynarodowy.
Gocie na ogó oceniaj hotel podug wygód, jakie oferuje, ale to ocena powierzchowna, po niczym nie zakóconym pobycie. Po zdarzeniach nadzwyczajnych, które niestety nie s rzadkoci, okazuje si, e nadrzdnym kryterium oceny, a moe raczej warunkiem sine qua non, powinien by gwarantowany poziom bezpieczestwa goci. Chodzi o ochron danych osobowych, o prewencj kryminaln (zapobieganie kradzieom i napadom), o szeroko pojte bezpieczestwo sanitarne zwizane z gastronomi (zagroenie zbiorowym zatruciem) i klimatyzacj (zagroenie legioneloz1), o bezpieczestwo dziaania wszelkich urzdze technicznych i o standardy ochrony przeciwpoarowej. Te ostatnie powanie podwyszono w ostatnich latach dla hoteli i innych budynków zamieszkania zbiorowego, zaliczanych do kategorii zagroenia ludzi ZL V.
Od okoo 10 lat due luksusowe hotele, w których stale przebywaj osoby zamone i osoby publiczne, stay si preferowanym celem ataków zorganizowanego terroryzmu. Polski na razie to nie dotyczy, ale lista miast, w których dokonano takich ataków stale ronie: Netanya w Izraelu, Dakarta w Indonezji, Taba i Sharm El-Sheikh w Egipcie, Sanaa w Jemenie, Amman w Jordanii, Islamabad i Peszawar w Pakistanie, Bombaj w Indiach. To nowe, dawniej nieznane wyzwanie dla specjalistów ds. bezpieczestwa (security managers), posugujcych si broni w ostatecznoci, a na co dzie − elektronicznymi bd mechatronicznymi rodkami monitoringu, zabezpiecze i ochrony oraz wyprzedzajcym rozeznaniem wywiadowczym.
1 Legioneloza, choroba legionistów − cika zakana choroba dróg oddechowych wywoana bakteri Legionella
pneumophila. Po raz pierwszy bakteria ta zostaa wyizolowana podczas epidemii zachorowa w 1976 r., po zjedzie weteranów wojennych w Bellevue Stratford Hotel w Filadelfii. Bakterie namnaay si w instalacji klimatyzacyjnej hotelu, w letniej zalegajcej wodzie (filtry) zawierajcej biofilm i osady.
1
Polskie Zrzeszenie Hoteli organizuje ogólnopolskie seminaria techniczne Bezpieczny hotel, skupiajce osoby odpowiedzialne za bezpieczestwo goci hotelowych oraz osoby i firmy, mogce pomóc zapewni to bezpieczestwo lub doradzi jak to uczyni. Zrzeszenie od paru lat przyznaje certyfikaty bezpieczestwa Bezpieczny Hotel, a komu − mona przeczyta w czasopimie Ochrona Mienia i Informacji.
T problematyk powaniej zajmuje si od kilku lat globalna firma doradcza Frost & Sullivan, wiadczca w skali wiatowej usugi Partnerstwa na Rzecz Wzrostu, wspópracujc z klientami w celu osignicia ich jak najlepszej pozycji rynkowej pod wzgldem rozwoju, innowacyjnoci oraz przywództwa. Zamierza ona poszerzy swoj list bran nominowanych do nagrody za najlepsze praktyki (Best Practices Awards) o sektor bezpieczestwa i porzdku w hotelach, wprowadzajc System Oceny Doskonaoci Zabezpiecze (Security Excellence Rating System).
2. Lokalizacja i ogólna charakterystyka nowego hotelu
Hotel Radisson Blu Gdask, nazywany w trakcie budowy Zespoem Hotelowym Rezydent, powsta kosztem okoo 163 mln z, w okresie od 2004 r. do maja 2009 r. w Gdasku, w kwartale ulic Dugi Targ, Powronicza, Ogarna i Mieszczaska. Inwestorem bya spóka Hotel Rezydent Gdask, gównym wykonawc − spóka Allcon Budownictwo z Gdyni. Projekt architektoniczny zosta przygotowany w sopockiej Firmie Architektonicznej Horus, penicej funkcj generalnego projektanta obiektu, przez zespó pod kierunkiem architektów Piotra Rutkowskiego i Zbigniewa J. Modzianowskiego.
Budynek ma zrónicowan wysoko – od trzech do szeciu kondygnacji nadziemnych, kubatur 56 230 m3, powierzchni cakowit 13 975 m2, a powierzchni uytkow 7 720 m2. Mieci 134 jedno- i dwuosobowe pokoje dla goci (typu Standard, Business Class, Deluxe, Apartament) oraz ekskluzywny apartament prezydencki na III pitrze. Ma te dwupoziomow sal restauracyjn, bar i kawiarni, pomieszczenia zespou odnowy biologicznej (saun, ani parow, sal treningow), zespó wielofunkcyjnych sal konferencyjnych, pomieszczenia zaplecza gastronomicznego, administracyjnego i socjalnego, gara podziemny oraz tarasy dachowe. Wszystkie pokoje maj pene zaplecze sanitarne, spory sejf, odbiornik telewizji satelitarnej, minibar (zestaw do parzenia kawy i herbaty oraz chodziark ze zdalnie monitorowanym zaopatrzeniem w napoje), a take indywidualnie regulowan klimatyzacj. W caym budynku jest dostpny bezprzewodowy szerokopasmowy Internet.
Nowoczesna sala konferencyjno-bankietowa Rezydent o powierzchni 165 m2 pozwala organizowa konferencje dla 200 uczestników bd bankiety dla 130 goci. System przesuwania cianek dziaowych umoliwia podzia sali na dwa lub trzy mniejsze pomieszczenia. Przylegajce do sali obszerne foyer (80 m2) to przestrze na przerwy kawowe, lunche i spotkania kuluarowe. W przeszklonym atrium mona rozstawi stoiska wystawiennicze i punkty informacyjne. Na I pitrze znajduje si stylowa Sala Gotycka mieszczca 60 osób. Z jej okien wida XIV-wieczn Kamieniczk Gotyck wkomponowan w bry hotelu (rys. 1).
Hotel Radisson Blu zosta zbudowany w obrbie najcenniejszego historycznego zespou miejskiego − Gównego Miasta, przy reprezentacyjnej trasie − Drodze Królewskiej. Ta unikalna lokalizacja postawia przed projektantami szczególne wymagania natury urbanistycznej (ukad przestrzenny, komunikacja…) i architektonicznej (odtworzenie historycznego detalu, stylistyka…), konsultowane z Urzdem Konserwatora Wojewódzkiego w trakcie caego procesu projektowania i budowy. Naleao zachowa niepowtarzalny genius loci i uszanowa wag stylistyki bogatych i reprezentacyjnych ssiednich budowli, powstaych w okresie od XVII do koca XIX wieku, jak Ratusz Gównomiejski, Dwór Artusa, Zota Kamienica czy Zielona Brama.
Miejsce wybrane na hotel nie jest przypadkowe. To tutaj, na poczonych trzech parcelach przy Dugim Targu o cznym numerze 19, ju w latach 1842-1846 stan elegancki Hôtel du Nord. W padzierniku 1877 roku goci w nim Jan Matejko, którego na Pomorze zaprosi Adam hrabia Sierakowski z Waplewa, zasuony polityk i dziaacz spoeczny. Po przebudowie w roku 1906 budynek zaj Nordische Creditanstalt, a od roku 1921 − Deutsche Bank.
2
Rys. 1. XIV-wieczna Kamieniczka Gotycka wkomponowana w bry nowego hotelu (rok 2009) − fot. F.A. Horus
Gdaska starówka, w kocu marca 1945 roku doszcztnie zburzona i wypalona przez
wchodzc Armi Czerwon, zostaa pieczoowicie odrestaurowana w latach 50. XX wieku. Obiekt przy Dugim Targu 19 przeznaczono na hotel Jantar, który funkcjonowa do roku 2000, a zosta rozebrany w roku 2003. Budynek hotelu by usytuowany prostopadle do poudniowo-zachodniej pierzei Dugiego Targu, z wsk frontow elewacj od tej strony i wikszoci kubatury wsunit do wntrza kwartau zabudowy. W bryle budynku zachowano wtedy znaczce fragmenty konstrukcji dawnego Hôtel du Nord. Elewacj od strony Dugiego Targu, równie wielu ssiednich kamienic, zaprojektowa arch. Lech Kadubowski, a polichromie w sekcjach bocznych elewacji wykona art. plastyk Kazimierz Ostrowski.
3. Poszanowanie kontekstu historycznego
W celu ochrony i ekspozycji reliktów historycznej zabudowy naleao uzupeni fragmenty pierzei ulic wedug historycznych podziaów i zastosowa zgodn z tradycj struktur, skal i proporcje architektoniczne bryy nowo projektowanego budynku oraz kompozycj, materiay i detale elewacji. Std ograniczenia odnonie do szerokoci budynków, wysokoci zabudowy, kta nachylenia poaci dachowych oraz zachowania historycznego przebiegu kalenic.
Aby nawiza do tradycji architektonicznych tego miejsca, architekci przestudiowali dostpne materiay historyczne, w tym: plan aksonometryczny Gdaska zwany Planem Sztokholmskim
3
z okoo 1600 roku, plany wodocigów miejskich z lat 1700÷1720, plan Buhsego1 z lat 1863÷1869 pokazujcy ówczesny podzia parcel. Przestudiowali nawet informacje zachowane w starych obrazach (Grosz czynszowy A. Moellera, 1601 r.) i rycinach (np. M. Deischa, z okoo 1765 r.), a take w fotografiach Gdaska wykonanych z pokadu sterowca Graff Zeppelin w latach 20. ubiegego wieku.
Rys. 2. Kamieniczka Gotycka (z lewej) po rozbiórce starego hotelu Jantar (rok 2003) − fot. F.A. Horus Na tej podstawie zdecydowano, e dotychczas niezabudowana cz zachodniej pierzei ul.
Powroniczej zostanie uzupeniona zespoem stylowych kamieniczek o gabarytach okrelonych rzutowo przede wszystkim wedug planu Buhsego, a wysokociowo wedug materiaów archiwalnych oraz fotografii ze sterowca Graff Zeppelin i o detalach architektonicznych odtworzonych lub doprojektowanych na podstawie kwerendy innych materiaów historycznych. Zachowan zabytkow Kamieniczk Gotyck (Powronicza 3) zdecydowano w czci przebudowa i zachowa, wczajc we wschodni cz hotelu jako zwornik kompozycyjny. Przestaa ona funkcjonowa jako budynek wolnostojcy (rys. 2), a staa si elementem tworzonej przez hotel nowej wschodniej pierzei ul. Powroniczej. O Kamieniczki Gotyckiej stanowi jednoczenie gówn o kompozycyjn caego budynku hotelu, atrium oraz zabudowy wntrza. Dziki podobnym zabiegom hotel Radisson Blu ma oryginaln architektur, harmonijnie czc zachowane elementy starych murów z nowoczesn aranacj bryy budynku. W hotelowych wntrzach mona te 1 Daniel Buhse w latach 1863-1868 (tu przed wielk rozbudow miasta i likwidacj fortyfikacji) opracowa plan
Gdaska, obejmujcy teren historycznego ródmiecia od Biskupiej Górki, przez Gradow Gór po Bram Oliwsk, Stoczni Cesarsk, Kana Na Stpce i Opyw Motawy. Plan powsta na potrzeby urzdników sdowych i skarbowych. By tak precyzyjny, e suy do opisywania nieruchomoci przy zakadaniu ksig wieczystych. Aby umoliwi replikacj planu przeniesiono go metod litografii na 18 duych (po 80÷120 kg) wapiennych tablic; po zwileniu wod zachowyway si one jak pieczcie.
4
a) b)
Rys. 3. Zabezpieczenie statecznoci frontowej elewacji budynku (stan z listopada 2006 r.) − fot. F.A. Horus: a) od strony terenu budowy; b) od strony Dugiego Targu
Zgodnie z wymogiem urzdu konserwatorskiego, od strony Dugiego Targu zachowano
nietknit wspomnian wyej frontow elewacj wielopitrowego budynku hotelu Jantar wraz z przedproem. Zapewnienie jej statecznoci (rys. 3) podczas robót rozbiórkowych, wykonywania wykopów, palowania posadowienia i dalszego toku budowy nowego hotelu, byo trudnym, ale pomylnie zrealizowanym zadaniem inynierskim.
4. Warunki geologiczne i hydrogeologiczne. Zabezpieczenie wykopu roboczego
Do gbokoci 4,5 m p.p.t. (pod poziomem terenu) zalegaj nasypy niekontrolowane, o zrónicowanym skadzie, gównie w postaci piasków drobnych i pylastych z licznymi wtrceniami gruzu ceglanego, gliny i drewna. Poniej zalegaj utwory bagienne, w postaci namuów i torfów, o miszoci na ogó od 2,0 do 2,5 m. Dopiero pod tymi nienonymi namuami i torfami, czyli na gbokoci 6,5÷7,5 m p.p.t. podoe stanowi piaski i wiry rednio zagszczone, przechodzce w zagszczone, które mog stanowi warstw non posadowienia budynku.
Teren inwestycji ma rzdne bezwzgldne od 3,70 m do 4,50 m n.p.m. (nad poziomem morza). Stwierdzono, e wody podziemne w jego obrbie tworz dwa poziomy: Pierwszy poziom wód podziemnych, przypowierzchniowy, wystpuje na gbokoci 0,0÷0,7 m
p.p.t. (3,3÷4,0 m n.p.m). Poziom ten, zasilany wodami opadowymi, wystpuje okresowo i ma charakter mozaikowy, tzn. posta licznych odrbnych scze na caej powierzchni terenu. Drugi poziom wód podziemnych, wodonony, wystpuje poniej gbokoci 6,0÷6,5 m p.p.t.
(−2,0 m n.p.m.). W trakcie prowadzonych robót lustro wody stabilizowao si na gbokoci od −3,15 m do –4,10 m p.p.t. (od −0,10 do 0,85 m n.p.m.). Poziom ten jest zwizany z wodami powierzchniowymi, a osi jego drenau jest pobliska rzeka Motawa. Z uwagi na znaczn amplitud waha lustra wody w Motawie, od –0,6 do +0,8 m n.p.m., wywoan zjawiskiem cofki w okresach spitrzenia wód Zatoki Gdaskiej, stwierdzone wahania poziomu
5
Równie odwodnienie wykopów nie powinno powodowa obnienia lustra wody na ssiednich dziakach, z uwagi na zabezpieczenie elementów fundamentowania starych obiektów. Ich drewniane i murowane konstrukcje fundamentowe, w caoci zanurzone w wodach gruntowych, przez wieki zostay poddane – pod nieobecno tlenu atmosferycznego – procesom naturalnej konserwacji. Obnienie poziomu wód gruntowych w ssiedztwie budowy i choby krótkotrwae wystawienie tak zakonserwowanych elementów na dziaanie tlenu mogoby zapocztkowa ich gnicie i w nastpstwie − osiadanie budynków. Z tych powodów odwodnienie wykopów byo w sposób cigy monitorowane sieci piezometrów rozmieszczonych na granicach terenu budowy.
Aby zachowa relikty murów historycznych Kamieniczki Gotyckiej, wykonano pod nimi nowe elementy posadowienia, poczone ze szczeln pyt, tworzc ze cianami obwiednimi szczeln wann. Rzdna nowej posadzki piwnic na ogó pokrywa si z rzdn posadzek XV-wiecznych, a jedynie w niektórych miejscach znajduje si 0,6÷0,7 m niej.
Wykop roboczy o gbokoci prawie 5,0 m, czyli wykop gboki, mia ksztat zbliony do prostokta o bokach 60×42 m i polu powierzchni 2500 m2. Ze wzgldu na skadowanie materiaów budowlanych w obrbie obudowy wykopu i dojazd do wntrza cikiego sprztu budowlanego, w tym urawi budowlanych i agregatów betoniarskich, przyjto obcienie uytkowe 2 t/m2 dla naziomu wzdu korony wykopu. Uwzgldniajc te i wczeniej wspomniane okolicznoci zdecydowano wykona w kilku etapach szczeln i wytrzyma obudow wykopu bez wewntrznych rozpór i podpar. Wybrano wspornikow stalow ciank szczeln ze stalowych brusów (grodzi) typu AZ o dugoci od 13 m do 15 m na rónych odcinkach. cianka zostaa zagbiona statycznie − bezudarow i bezwstrzsow metod wciskania, co w przypadku zabytkowej zabudowy najbliszego otoczenia byo nieodzowne. Kady krok wciskania jednostkowego elementu cianki by kontrolowany w sposób cigy i móg by w dowolnej chwili zatrzymany. Dla umoliwienia swobodnego przepywu wód gruntowych w warstwie piasków i wirów, tj. bezporednio pod warstw namuów, co czwarty brus cianki mia dugo od 6 do 7 m i siga tylko do warstwy namuów, pozwalajc na swobodny odpyw napierajcej wody gruntowej. Dziki temu udao si unikn spitrzania wody gruntowej wokó wykopu, przy jej umiarkowanym, przydennym odprowadzaniu powierzchniowym w dnie wykopu.
Dla biecej staej kontroli poziomu wód gruntowych zaoono piezometry kontrolne wokó wykopu roboczego. Pozwolio to utrzymywa poziom wód gruntowych w ustalonych bezpiecznych granicach i nie dopuci do osiadania gruntu ani podpitrzania wody gruntowej w piwnicach ssiednich kamieniczek.
5. Fundamentowanie
Po zakoczeniu prac archeologicznych i przekadek sieci uporzdkowano wntrze wykopu i wyprofilowano pochylni o rónicy poziomów okoo 8 m (od poziomu ulicy do zaoonego poziomu wierzchoków pali) w celu wprowadzenia palownicy2 oraz dowozu materiaów i sprztu.
Zastosowane posadowienie budynku hotelu jest w zasadzie wspóczesn wersj posadowie historycznych, odkrywanych na gdaskiej starówce. Pale drewniane zastpiono palami elbetowymi, a zamiast drewnianych skrzy wypenionych kamieniami osadzono na palach poziomy elbetowy ruszt palowy. Na nim uoono izolacj przeciwwodn, a nastpnie gówn pyt fundamentow, na której opieraj si wszystkie elementy konstrukcji budynku.
1 Poziom piezometryczny wód gruntowych − poziom, na jakim ustala si zwierciado wody w rurze piezometrycznej,
wstawionej w dan warstw w celach pomiarowych. 2 Palownica − maszyna do drenia otworów w gruncie i formowania w nim pali.
6
Rys. 4. Prace przygotowawcze przed wykonaniem rusztu palowego (wida odkute wierzchoki pali i odsonite ich zbrojenie) − fot. Bauhaus
Rys. 5. Wykonywanie rusztu palowego (widoczne brusy cianki szczelnej) − fot. Bauhaus
Przy uyciu technologii CFA1 wykonano 678 pali o rednicy 500 mm i dugoci od 10 do
15 m. Osie pali zostay ustabilizowane na osiach dawnych i projektowanych nowych cian. Po
1 Pale CFA (Continuous Flight Auger) − pale wiercone, formowane widrem limakowym cigym na rdzeniu
rurowym, zakoczonym u dou ostrzem traconym. wider ruchem obrotowym pogra si na dan gboko, po czym rdzeniem wprowadza si mieszank betonow pod cinieniem (w celu dokadnego wypenienia odwiertu) przy jednoczesnym podnoszeniu widra. Na koniec, do wieej mieszanki wprowadza si kosz zbrojeniowy.
7
zakoczeniu palowania odkryto i odkuto górne partie pali (rys. 4), aby umoliwi powizanie zbrojenia pali ze zbrojeniem rusztu palowego i przygotowa podoe gruntowe pod ruszt palowy − warstw podsypki wirowo-piaskowej o gruboci minimum 0,20 m, aby umoliwi przewodzenie napywowych wód gruntowych, hamowanych przez bry budynku. Ruszt palowy skada si z dwóch czci: rusztu podstawowego z poziomych elementów o wysokoci co najmniej 0,70 m i zmiennej
szerokoci, opartych na górnych partiach pali, o zbrojeniu powizanym ze zbrojeniem pali (rys. 5), pyt nadbetonu1 o gruboci 0,20 m, wylanych wraz z rusztem − z poziomem góry pyt
w poziomie góry rusztu − dla utworzenia jednolitego podoa pod izolacj przeciwwodn; ta izolacja zostaa wywinita na ciany boczne i poczona z izolacj pionow cian, tworzc szczeln wann pod budynkiem.
Na tak przygotowanym szczelnym podou wylano gówn pyt fundamentow o gruboci 0,50 m, stanowica podstaw pod ustawienie wszystkich cian i podpór nadziemia budynku.
6. Projekt instalacji elektrycznych
W luksusowym hotelu nie ma problemu o nazwie prd. Podobnie jak powietrze, prd po prostu jest stale i w kadym miejscu, gdzie jest potrzebny. Aby te oczekiwania speni, potrzebne s niezawodne powizania ze stacjami elektroenergetycznymi operatora sieci rozdzielczej i wasne, miejscowe róda energii. Potrzebne s niezawodne urzdzenia rozdzielcze i sprawna automatyka restytucyjna (przywracajca zasilanie). Niezbdna jest wybiorczo dziaania zabezpiecze na kolejnych stopniach rozdziau energii, aby nie dochodzio do przerywania zasilania w nastpstwie ich zbdnych zadziaa.
Aby te oczekiwania speni obcialno wszystkich elementów ukadu zasilania powinna by wystarczajco dua i dobrana z rozsdnym zapasem, aby wystarczaa w horyzoncie czasowym co najmniej 15-letnim. Pewne przewymiarowanie gównych torów zasilania sprzyja te utrzymaniu naleytej jakoci energii dziki mniejszym spadkom napicia i mniejszemu odksztaceniu napicia.
Instalacje powinny by te tak zaprojektowane i wykonane, aby ich uytkowanie byo w peni bezpieczne zarówno dla elektryków z obsugi technicznej oraz innych pracowników, jak i − w pierwszym rzdzie − dla goci hotelowych.
Wreszcie, w sytuacjach nadzwyczajnych losy ludzi i mienia w duym stopniu zale od niezawodnego, sprawnego dziaania elektrycznych urzdze bezpieczestwa: instalacji wykrywajcych zagroenia i ostrzegajcych o nich, owietlenia ewakuacyjnego, urzdze oddymiania i napowietrzania klatek schodowych i szybów dwigowych, pomp poarniczych i innych urzdze wspomagajcych akcj ganicz.
Wikszo zainstalowanego wyposaenia pochodzi od jednego producenta − firmy Schneider Electric, co uatwi usugi serwisowe przez lata eksploatacji. Instalacje zostay zaprojektowane w zgodnoci z obowizujcymi w Polsce przepisami i normami. Podstaw opracowania byy równie obszerne (205 stron) wytyczne operatora sieci hoteli Radisson [1], obejmujce wszelkie logistyczne aspekty wyposaenia i dziaalnoci hoteli tej sieci. Opracowanie zaciekawia wszechstronnoci i zarazem zwizoci ujcia tematów. Za przykad moe posuy zaledwie póstronicowy, 10-zdaniowy rozdzialik 5.4 na temat owietlenia zewntrznego budynku. Jest w nim mowa o uwydatnieniu wiatem ksztatów i barw bryy budynku, porady odnonie do wyboru róde wiata i sposobów sterowania ograniczajcych zuycie energii, jest o zapobieganiu
1 Nadbeton − warstwa betonu wylewana stopniowo na budowie, zwykle na prefabrykatach stropowych, w celu
zapewnienia wymaganej nonoci i sztywnoci konstrukcji.
8
wnikaniu wiata noc do sypial. Jest nawet zalecenie, by ciemnia bd „niedowoltowywa1” arówki (halogenowe, bo arówek gównego szeregu ju nie bdzie) w celu zwikszenia ich trwaoci; piszcy pamita, e operacja wymiany arówki, zwaszcza w instalacji owietlenia zewntrznego, kosztuje wicej ni ona sama.
7. Moc obliczeniowa obiektu
Tablica 1. Moc zainstalowana i moc obliczeniowa najbardziej wakich grup odbiorów
Grupa odbiorów Moc zainstalowana kW
Moc obliczeniowa kW
Gówna kuchnia 293 200
Centrale wentylacyjne 197 120
Sale konferencyjne 130 100 1)
Zespó odnowy biologicznej 65 30 1) W tym 80 kW na potrzeby transmisji telewizyjnych
Z uwagi na du moc zainstalowan urzdze klimatyzacyjnych obliczenia prowadzono
równolegle dla okresu letniego i dla okresu zimowego. Opracowane bilanse mocy day nastpujce wyniki, potwierdzajce wstpne przypuszczenie, i szczytowego obcienia caego obiektu naley si spodziewa w okresie letnim:
moc obliczeniowa latem 1140 kW moc obliczeniowa zim 960 kW
Z oblicze wynika ogólny wspóczynnik zapotrzebowania dla caego obiektu na poziomie 0,58 latem (0,49 zim).
Odrbnie okrelono zapotrzebowanie mocy dla celów przeciwpoarowych, dla urzdze zasilanych z szyny poarowej (tabl. 2 i 3).
Tablica 2. Zapotrzebowanie mocy dla celów przeciwpoarowych (bez rozdzielnicy potrzeb wasnych stacji)
Rodzaj urzdze Liczba
Moc jednostkowa kW
Moc obliczeniowa kW
Pompy tryskaczowe (w tym jedna rezerwowa) 2 55 55 Pompa pilotujca (pompa jockey) 1 2,2 2,2 Pompa hydrantowa 1 5,5 5,5 Wentylatory napowietrzania klatek schodowych 5 7,5 37,5 Wentylatory napowietrzania szybów windowych 5 5,5 27,5 Razem − − 127,7
1 To argonowe okrelenie oznaczajce dawniej zasilanie arówek (zwaszcza sygnalizacyjnych i/lub w oprawach
o utrudnionym dostpie) napiciem niszym ni ich napicie znamionowe (w oryginale under-volted).
9
Warto sumaryczna wynikajca z tabl. 2 zostaa nastpnie zaokrglona w gór, bo pomija
odbiory o bardzo maej mocy i utosamia moc szczytow pobieran przez silniki z ich moc znamionow.
Z szyny poarowej, za porednictwem rozdzielnicy potrzeb wasnych, s te zasilane urzdzenia potrzeb wasnych warunkujce prawidowe funkcjonowanie caej stacji transformatorowo-rozdzielczej. Bilans mocy zainstalowanej i mocy obliczeniowej tej grupy odbiorów przedstawia tabl. 3.
Tablica 3. Moc zainstalowana i moc obliczeniowa urzdze potrzeb wasnych stacji transformatorowo-rozdzielczej
Rodzaj urzdze Moc zainstalowana kW
Moc obliczeniowa kW
Owietlenie 1,5 1,5
2 klimatyzatory 2,6 2,6
UPS 10 kVA do zasilania automatyki czeniowej 8,0 8,0
Razem 17,8 14,1
do doboru elementów ukadu zasilania, a caego obiektu − do wyboru koncepcji zasilania i uzgodnienia technicznych warunków przyczenia do sieci elektroenergetycznej.
8. róda zasilania Zewntrzna sie rozdzielcza
Ze wzgldu na wysokie wymagania inwestora odnonie do niezawodnoci zasilania, hotel wymaga dwóch niezalenych róde zasilania z sieci zewntrznej, z których kade z osobna byoby zdolne pokry szczytowe zapotrzebowanie na moc. Dobra praktyka za niezalene róda zasilania uwaa co najmniej zasilanie z osobnych sekcji szyn zbiorczych redniego napicia (SN) tego samego GPZ (Gównego Punktu Zasilajcego NN/SN), czyli sytuacj, kiedy poczenie rozwaanych dwóch torów zasilania nastpuje w pierwszym moliwym punkcie przejcia ich na poziom napicia 110 kV. Wybrano rozwizanie bardziej niezawodne (rys. 6) − zasilanie z dwóch rónych GPZ 110/15 kV.
10
11
Zasilanie podstawowe odbywa si z GPZ Czerwony Most poprzez trzy porednie stacje przelotowe 15/0,4 kV, a zasilanie rezerwowe z GPZ Motawa. Oba tory zasilania zawieraj trzy jednoyowe kable polietylenowe 3×XUHAKXs o napiciu znamionowym 20 kV, o przekroju co najmniej 1×120/50 mm2, uoone bezporednio ziemi. Do wntrza budynku i dalej, a do wntrza rozdzielnicy 15 kV (rys. 7), kada z linii kablowych zostaa wprowadzona w gitkiej rurze osonowej DVR o konstrukcji dwuciennej, szwedzkiej firmy Arot, a w przejciu przez cian zewntrzn budynku − dodatkowo w odpowiednio uszczelnionej rurze stalowej.
Rys. 7. Wprowadzenie trzech linii kablowych 15 kV w rurach osonowych do wntrza rozdzielni − fot. Edward Musia
Ostrzejsze warunki zwarciowe wystpuj przy zasilaniu podstawowym. Spodziewany prd
zwarciowy pocztkowy na szynach 15 kV wynosi , co odpowiada mocy zwarciowej 200 MVA. To przecitna, czsto spotykana warto w polskich sieciach 15 kV, oznaczajca zasilanie z sieci w miar sztywnej. Oba GPZ pracuj po stronie 15 kV z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor, co uatwia wykrywanie i wybiorcze wyczanie zwar doziemnych, a zatem poprawia niezawodno zasilania.
kA 8,7'' k3 =I
Projekt linii kablowych 15 kV zasilania podstawowego i zasilania rezerwowego by odrbnym opracowaniem, w ramach umowy przyczeniowej.
Zespó prdotwórczy spalinowo-elektryczny
Gdyby zawiody oba powizania z zewntrzn sieci rozdzielcz albo gdyby ulegy uszkodzeniu oba transformatory w stacji transformatorowo-rozdzielczej hotelu, wtedy zasilanie hotelu ma przej zespó prdotwórczy spalinowo-elektryczny [5], stanowicy autonomiczne lokalne ródo zasilania rezerwowego. W oparciu o wytyczne inwestora [1] moc zespou zostaa okrelona na poziomie (60 % szczytowego zapotrzebowania na moc) niezbdnym do bezpiecznego
12
funkcjonowania hotelu mimo totalnej awarii zasilania z sieci zewntrznej bd jednoczesnego uszkodzenia obu transformatorów w stacji abonenckiej, co jest jeszcze mniej prawdopodobne. Zgodnie ze wspomnianymi wytycznymi [1] w razie uszkodzenia tylko jednego transformatora, zespó prdotwórczy bdzie samoczynnie uruchamiany i bdzie peni rol rezerwy gorcej natychmiastowej.
Dobrano zespó prdotwórczy stacjonarny typu MT 835 SS firmy Compagnia Tecnica Motori, klasy 3D do pracy samodzielnej jako zespó awaryjny. Jego dane s nastpujce:
silnik napdowy spalinowy wysokoprny znamionowa prdko obrotowa 1500 obr/min sposób rozruchu rozrusznik elektryczny zasilany
z baterii akumulatorów 24 V prdnica synchroniczna typu MJB 355 SB4 Marelli bezszczotkowa samowzbudna znamionowe napicie trójfazowe 230/400 V, 50 Hz znamionowa moc czynna 640 kW znamionowa moc pozorna 800 kVA znamionowy wspóczynnik mocy 0,80 obudowa wyciszona SILENT stopie ochrony obudowy IP 65 poziom haasu przy 75 % obcienia w odlegoci 7 m 65 dB
Zespó jest wyposaony w mikroprocesorowe panele sterowania miejscowego (panel DST 4601) oraz sterowania zdalnego (panel DST 4601/R) z pomieszczenia dozoru.
Rys. 8. Zespó prdotwórczy zainstalowany na dachu budynku − fot. Edward Musia
13
Naturaln lokalizacj zespou prdotwórczego byaby piwnica, ssiedztwo abonenckiej stacji transformatorowo-rozdzielczej, ale tam o miejsce byo najtrudniej. Najlepszy dowód, e na podziemnym parkingu hotelu tej kategorii udao si pomieci zaledwie 10 miejsc postojowych. Wobec tego zespó zosta umieszczony na dachu, na jednej z dwóch najwyszych paszczyzn poziomych dachu, wykorzystanych dla celów technicznych (rys. 8). Taka lokalizacja ma t niedogodno, e przez wszystkie kondygnacje trzeba byo w szybie instalacyjnym poprowadzi przewód szynowy Canalis KTA16, 1600 A (majcy przeciwogniowy certyfikat klasy podtrzymania funkcji E 120) do poczenia zespou z rozdzielnic gówn niskiego napicia, a w trakcie eksploatacji trzeba bdzie tak wysoko pompowa paliwo. Za to odpady wszelkie problemy zwizane z doprowadzaniem powietrza zasilajcego i powietrza chodzcego oraz z odprowa- dzaniem spalin.
Samoczynne uruchomienie zespou nastpuje na sygna startowy z systemu BMS1, zgodnie z przyjtym diagramem cze (tabl. 4). Dla uatwienia rozruchu silnik napdowy ma elektryczny podgrzewacz chodziwa z pomp obiegow i termostatem.
Tablica 4. Diagram cze zalenie od warunków dziaania (oznaczenia czników jak na rys. 6)
cznik Praca
normalna Awaria
TR1 Awaria
TR2 Awaria
sygna
QG1 X X X X QG2 X X X X QG3 X X X X QG4 X X X X X X QG5 X X QG6, QG6A X X X X QG7, QG7A X X X X QG8 X X X Start agregatu X X X X X X X X Uwagi 1* 1* 2* 1* − Przy przecieniu transformatora zrzut obcienia dwustopniowo (nastawa w PM710) przez BMS z moliwoci
przejcia nadwyki obcienia przez agregat (BMS). 2* − Przy przecieniu agregatu zrzut obcienia dwustopniowo (nastawa w PM710) przez BMS.
Od wystpienia zaniku napicia do chwili wygenerowania sygnau startowego upywa tzw.
czas opónienia rozruchu, który tu wynosi 10 s. To celowo wprowadzona zwoka, dajca szans na przywrócenie zasilania przez ukad SZR w rozdzielnicy 15 kV (2 s) i/lub w rozdzielnicy 230/400 V (6 s). Czas gotowoci przejcia obcienia przez zespó, liczony od chwili wysania sygnau startowego wynosi 10 s. Pozwala to ograniczy czas przerwy w zasilaniu poniej 30 s, co spenia wszelkie stawiane tu wymagania cznie z warunkiem, e czas opónienia wyadowania rodka ganiczego (od sygnalizacji alarmu poarowego II stopnia do podania rodka ganiczego) nie powinien przekracza 30 sekund.
Przez wzgld na nono konstrukcji dachowej pojemno zbiornika paliwa w ramie konstrukcyjnej zespou ograniczono do 600 litrów, co wystarcza na minimum 3,5 godziny pracy przy obcieniu 100 % lub 5 godzin przy obcieniu 75 %.
Jeeli zespó ma dziaa duej, to − nie przerywajc jego pracy − czujnik poziomu paliwa uruchamia pomp paliwa dopeniajc zbiornik wasny zespou ze zbiorników magazynowych 1 BMS – Building Management System, system komputerowy do monitorowania i sterowania wszelkim wyposaeniem
technicznym budynku: zasilaniem elektrycznym, owietleniem, klimatyzacj (wentylacj, ogrzewaniem), cznoci i wszelkimi systemami ochrony (przeciwpoarowej, przeciwnapadowej, przeciwwamaniowej itp.).
14
w piwnicy, gdzie znajduj si dwa zbiorniki o pojemnoci 1000 litrów kady. Ukad zasilania i sterowania pompy paliwa w piwnicy jest zasilany bezporednio z rozdzielnicy wasnej PSA zespou prdotwórczego, oprzewodowaniem o klasie podtrzymania funkcji E90.
Przy penych wszystkich zbiornikach zespó prdotwórczy moe pracowa 15 godzin przy obcieniu 100 % lub prawie ca dob przy obcieniu 75 %. Gdyby i to nie wystarczao, wtedy zbiorniki magazynowe mona dopenia grawitacyjnie z samochodu cysterny, poprzez przycze paliwowe w cianie zewntrznej zaplecza budynku.
Bezprzerwowe zasilacze statyczne z elektrochemicznymi ródami prdu
W celu podtrzymania zasilania urzdze, które nie toleruj nawet krótkich przerw w zasilaniu zwizanych z przeczaniem w rozdzielnicach bd samoczynnym uruchamianiem zespou prdotwórczego, przewidziano bezprzerwowe zasilacze statyczne: 1) UPS-1 typu Masterys MC 3/3, o trójfazowym wejciu i wyjciu, o mocy wyjciowej
40 kVA/32 kW, o napiciu wyjciowym 230/400 V, o podstawowym czasie podtrzymania (przy stopniu obcienia 75 %) 10 min − do zasilania urzdze uytkowanych przez administracj hotelu (serwery, komputery PC, kasy fiskalne).
2) UPS-2 typu Delphys DS 3/1, o trójfazowym wejciu i jednofazowym wyjciu, o mocy wyjciowej 40 kVA/32 kW, o napiciu wyjciowym 230 V, o podstawowym czasie podtrzymania 10 min − do zasilania urzdze technicznej obsugi budynku (BMS, teletechnika). Wybrano UPS o wyjciu jednofazowym, bo w rozlegym ukadzie sterowania wielopitrowego budynku wszystkie elementy powinny otrzymywa jedno i to samo napicie. Przy tej samej mocy znamionowej UPS o wyjciu jednofazowym zapewnia na zaciskach wyjciowych moc zwarciow trzykrotnie wiksz ni UPS o wyjciu trójfazowym, ale to nie zawayo w tym przypadku.
3) UPS-RG typu Masterys BC 3/3, o trójfazowym wejciu i jednofazowym wyjciu, o mocy wyjciowej 10 kVA/7 kW, o napiciu wyjciowym 230 V, o podstawowym czasie podtrzymania 120 min − do zasilania ukadów sterowania aparatami w rozdzielnicach niskiego napicia RGnn1 i RGnn2, lokalnie z pomieszczenia rozdzielni oraz zdalnie poprzez system BMS.
4) CB − Centralna bateria akumulatorów firmy Hybryd o napiciu 220 V i pojemnoci 280 Ah, z zespoem zasilajco-sterujcym SZC2, 24 kVA, o trójfazowym wejciu AC 230/400 V i wyjciu DC 220 V, o podstawowym czasie podtrzymania 120 min, do zasilania owietlenia ewakuacyjnego budynku. Zespó zasilajco-sterujcy zawiera m.in. kontroler opraw KLA-01, umoliwiajcy identyfikacj niesprawnych opraw, których moduy adresowe MA-01 wysyaj po linii zasilajcej odpowiedni sygna do kontrolera, odwzorowany nastpnie na wywietlaczu.
9. Abonencka stacja transformatorowo-rozdzielcza
Stacja transformatorowo-rozdzielcza jest usytuowana w podziemiu budynku, od strony ul. Powroniczej. Dojazd do niej odbywa si poprzez parking podziemny. W skad stacji wchodz nastpujce pomieszczenia: rozdzielnia1 redniego napicia (15 kV), dwie komory transformatorowe, rozdzielnia niskiego napicia (230/400 V) i korytarz techniczny z drzwiami do kadego z wymienionych pomieszcze. Stacja jest przestrzeni wydzielon poarowo w budynku.
Rozdzielnica redniego napicia (15 kV), typu SM6 firmy Schneider Electric, jest
maogabarytow moduow rozdzielnic o izolacji z szeciofluorku siarki SF6 (rys. 9). Jej podstawowe parametry zdolnociowe s nastpujce:
najwysze dopuszczalne napicie robocze 17,5 kV prd znamionowy cigy 400 A najwikszy prd krótkotrway wytrzymywany 12,5 kA w cigu 1 s
1 Rozdzielnica jest urzdzeniem elektrycznym przeznaczonym do rozdziau energii. Rozdzielnia jest pojciem
szerszym obejmujcym rozdzielnic wraz z wyposaeniem pomocniczym oraz z pomieszczeniem albo terenem zewntrznym, na którym ona si znajduje.
15
Rys. 9. Rozdzielnica 15 kV typu SM6 firmy Schneider Electric (podstawowe pole moduowe rozdzielnicy ma szeroko 375 mm, wysoko 1600 mm i gboko 840 mm) − fot. Edward Musia
Rozdzielnica jest jednosystemowa (ma jeden system szyn zbiorczych), trzysekcyjna (ma trzy
sekcje szyn zbiorczych1) i zawiera 10 pól (rys. 6): 4 pola liniowe w sekcjach skrajnych szyn zbiorczych, wyposaone w rozczniko-uziemnik, ze
zdaln sygnalizacj obecnoci napicia doprowadzon do pomieszczenia suby dozoru hotelu; w obu sekcjach jedno z pól jest dopywowym, a drugie odpywowym w otwartym piercieniu 15 kV sieci miejskiej, bo stacja hotelu jest stacj przelotow zarówno w warunkach zasilania podstawowego, jak i − zasilania rezerwowego, 2 pola transformatorowe, wyposaone w wycznik z odczniko-uziemnikami po obu stronach
wycznika, 2 pola pomiarowe, wyposaone w odczniko-uziemnik, bezpieczniki oraz przekadnik
napiciowy o dwóch uzwojeniach wtórnych, w tym jedno do zasilania ukadu rozliczeniowego pomiaru energii, 2 pola cznika sekcjonujcego, wyposaone w wycznik z odczniko-uziemnikami po obu
stronach oraz przekadnik prdowy dwurdzeniowy, m.in. do zasilania ukadu rozliczeniowego pomiaru energii.
Rozdzielnica jest wyposaona w wielofunkcyjne urzdzenia mikroprocesorowe systemu SEPAM 2000 z wywietlaczami alfanumerycznymi, speniajce funkcje zabezpieczeniowe 1 Zwaywszy, e ju podczas budowy powstaa kontrowersja, ile sekcji szyn ma rozdzielnica (dwie czy trzy), nie
zawadzi przypomnie za PN-E-50605:1993 i za IEV definicj terminu 605-02-08 (busbar section): sekcja systemu szyn zbiorczych − odcinek szyn zbiorczych zawarty midzy dwoma cznikami sekcjonujcymi lub midzy takim cznikiem a kracem systemu szyn.
16
Rozliczeniowy pomiar energii jest poredni sumujcy. Odbywa si na typowej tablicy pomiarowej wzoru ENERGA umieszczonej w rozdzielni gównej niskiego napicia. Zastosowano licznik elektroniczny A 1500 z modemem sumujcym i transmisj danych czem telefonicznym do systemu „Energia3” u operatora sieci rozdzielczej ENERGA SA. Dla celów transmisji danych jest w sposób cigy udostpniony w centrali telefonicznej hotelu numer telefoniczny internetowy dla poczenia modemowego (0202122).
Transformatory rozdzielcze s ustawione tu obok rozdzielni 15 kV, w komorach1
oddzielonych od siebie pen cian betonow, a od korytarza technicznego − stalow siatk. S to dwa jednakowe transformatory ywiczne typu Trihal bez obudowy, o mocy znamionowej 1250 kVA, przekadni 15 kV± 2×2,5 %/0,42 kV (5-pooeniowy przecznik zaczepów w stanie beznapiciowym) i grupie pocze Dyn5. Podstawowymi skadnikami ich zalewy izolacyjnej, oprócz ywicy epoksydowej, s krzemionka oraz potrójnie uwodniony tlenek glinu (std nazwa handlowa Trihal), dziaajcy jako inhibitor procesu palenia, gwarantujcy du odporno na ogie, a nawet efekt samogaszenia, co w omawianym zastosowaniu ma kapitalne znaczenie. Transformatory maj izolacj klasy F, o najwikszej dugotrwale dopuszczalnej temperaturze najgortszego miejsca (hot-spot) równej 155 °C. S wyposaone w dwustopniowe nadtemperaturowe zabezpieczenie pozystorowe od przecie: stopie I (140 °C) sygnalizuje przecienie (w pomieszczeniu dozoru), stopie II (150 °C) − wycza transformator. Maj te czon zabezpieczenia zwarciowego w systemie SEPAM zasilany z przekadnika prdowego w polu transformatorowym rozdzielnicy 15 kV i dziaajcy na otwarcie wycznika w tym polu.
W normalnych warunkach pracy transformatory zasilaj oddzielne sekcje szyn zbiorczych rozdzielnicy niskiego napicia. Ich szczytowy stopie obcienia wynosi okoo 0,5 (50 %). Praca równolega transformatorów nie jest moliwa ze wzgldu na niedopuszczalne zaostrzenie warunków zwarciowych. Spowodowaaby zwikszenie prdu zwarciowego pocztkowego na szynach rozdzielnicy niskiego napicia z obecnego poziomu do poziomu . Przestayby wystarcza zastosowane w rozdzielnicy niskiego napicia wyczniki o prdzie wyczalnym granicznym Icu = Ics od 35 do 42 kA i naleaoby dobra aparaty o podwyszonej obcialnoci zwarciowej, a to podroyoby koszt rozdzielnicy – wedug producenta − o okoo 50 %. W zamian nie byoby adnych istotnych korzyci, bo zwikszanie w takim stopniu mocy zwarciowej róda zasilania instalacji niskonapiciowej o tak maej rozlegoci, ograniczonej do jednego 6-pitrowego budynku, byoby bezsensowne.
kA 28'' k3 =I kA 52''
k3 =I
W normalnych warunkach pracy moc strat wydzielana w postaci ciepa w jednym transformatorze wynosi okoo 4,5 kW (w tym straty jaowe 1,85 kW oraz straty obcieniowe 0,52⋅10,5 = 2,62 kW), a w dwóch transformatorach cznie okoo 9 kW. W sytuacji awaryjnej, kiedy pracowaby tylko jeden transformator znamionowo obciony, moc strat wyniosaby okoo 14 kW (w tym straty jaowe 1,85 kW oraz straty obcieniowe 12 kW, wiksze ni poprzednio podane 10,5 kW ze wzgldu na wysz temperatur uzwoje). Strumie cieplny o podanych wartociach trzeba w sposób cigy z komór transformatorowych odprowadza, podobnie jak strumie cieplny wydzielany w rozdzielnicach redniego i niskiego napicia. A do odprowadzania kadego kilowata mocy strat potrzeba w przecitnych warunkach 3÷4 m3 chodnego powietrza na minut.
Caa stacja ma do zoony ukad wentylacji i klimatyzacji, w którym znaczco uczestniczy korytarz techniczny majcy komunikacj poprzez drzwi z kad z rozdzielni (SN oraz nn) i poprzez odgrodzenie z siatki − z komorami transformatorowymi. Od strony przeciwlegej do korytarza technicznego w poblie kadego z transformatorów s doprowadzone po dwa kanay wentylacji grawitacyjnej: nawiewny u dou i wywiewny u góry. W cianie oddzielajcej korytarz techniczny od wjazdu na parking podziemny s zainstalowane cztery wentylatory wywiewne (4×0,18 kW) 1 Zachowano nazw komora transformatorowa, mimo e te pomieszczenia od strony korytarza s odgrodzone siatk,
a nie pen cian. Wedug Sownika jzyka polskiego komora to równie: otwór, wyobienie, zagbienie w czym.
17
pracujce w sposób cigy. Wspomaga to znaczco wentylacj grawitacyjn nawiewno-wywiewn komór, bo od korytarza s one oddzielone tylko siatk. Z kolei kada z rozdzielni ma klimatyzator przemysowy SPLIT (1,8 kW i 0,8 kW) sterowany termostatem, dobrany na warunki upalnego lata − do temperatury zewntrznej 40°C. Wszystkie te urzdzenia (tabl. 3), nieodzowne do prawidowego funkcjonowania stacji, s zasilane z rozdzielnicy potrzeb wasnych, przyczonej do szyny poarowej rozdzielnicy gównej niskiego napicia.
Rys. 10. Rozdzielnica gówna niskiego napicia − po lewej sekcje skrajne RGnn2, na wprost sekcje rodkowe rozdzielnicy − fot. Edward Musia
Rozdzielnica gówna niskiego napicia, typu PRISMA P firmy Schneider Electric (rys. 10,
11, 12), ze wzgldu na wysokie wymagania odnonie do cigoci zasilania, ma skomplikowany ukad pocze obwodów gównych oraz zoony ukad sterowania (rys. 6, tabl. 4). Rozdzielnica ma podwójny system szyn zbiorczych, co jest rzadkoci w rozdzielnicach niskonapiciowych. Pierwszy system szyn zbiorczych SIE jest systemem roboczym zasilanym z transformatorów, natomiast drugi system szyn zbiorczych AGREGAT jest systemem rezerwowym zasilanym z zespou prdotwórczego. Co wicej, oba systemy szyn zbiorczych s sekcjonowane: pierwszy ma cztery sekcje, a drugi − trzy sekcje, przy czym do sekcji skrajnych (RGnn1 oraz RGnn2) s przyczone pola odpywowe, a do sekcji rodkowych pola dopywowe (zasilajce).
Z sekcyj skrajnych RGnn1 s zasilane odbiory technicznej obsugi budynku: klimatyzacja, wentylacja, wze cieplny, przepompownia cieków itp. Z sekcyj skrajnych RGnn2 (rys.10) s zasilane pokoje hotelowe, sale konferencyjne, kuchnia wraz z zapleczem oraz biura i inne pomieszczenia administracji i obsugi. Obcienie nie rozkada si po poowie na sekcje RGnn1 i RGnn2, zwaszcza zim, kiedy na sekcje RGnn1 przypadnie wedug przewidywa 70 % obcienia stacji.
18
Rys. 11. Sekcje rodkowe rozdzielnicy gównej niskiego napicia − fot. Edward Musia Linie odpywowe sekcyj RGnn1 oraz RGnn2, zasilajce w miar jednorodne grupy odbiorów,
s przyczone do obydwu systemów szyn zbiorczych poprzez przecznik SIE–0−AGREGAT. Przecznik stanowi dwa rozczniki o napdzie silnikowym, powizane blokad mechaniczn oraz blokad elektryczn. Przeczanie odbywa si rcznie z pomieszczenia rozdzielni bd zdalnie z pomieszczenia dozoru poprzez system BMS. Takie rozwizanie umoliwia elastyczne przeczanie zasilania wybranych grup odbiorów w przypadku awarii transformatorów (któregokolwiek z dwóch albo obydwóch) lub zaniku napicia w polach zasilajcych (którymkolwiek z dwóch albo obydwóch), a zatem równie w razie blackoutu − totalnej awarii zewntrznego systemu zasilania. W tablicy 4 przedstawiono diagram czynnoci czeniowych, realizowanych przez BMS, w rónych stanach zasilania obiektu.
We wszystkich trzech polach zasilajcych gównej rozdzielnicy niskiego napicia zamontowano mierniki parametrów sieci PM 710 Schneider Electric z portem RS 485 do komunikacji w protokole Modbus z pulpitem systemu BMS w pomieszczeniu dozoru, wykorzystywany równie do realizowania funkcji „zrzutu obcienia” wedug zadanego trybu. Poprzez wizualizacj komputerow w systemie BMS stan pracy stacji transformatorowej jest w sposób cigy monitorowany z pomieszczenia dozoru.
Z technicznych warunków przyczenia wynika konieczno kompensacji poboru mocy biernej do poziomu odpowiadajcego tgφ = 0,40 (cosφ ≈ 0,93). W tym celu do sekcji RGnn1 oraz RGnn2 przyczono wieloczonow bateri kondensatorów typu Prisma Standard 105 kvar (7×15 kvar) z regulatorem mocy biernej Varlogic.
19
Rys. 12. Sekcje rodkowe rozdzielnicy gównej niskiego napicia − pola zasilajce transformatorowe − fot. Edward Musia
10. Instalacje i urzdzenia elektryczne a zagroenie poarowe Wtek zagroenia poarowego, rodków ochrony przeciwpoarowej i rónych zabezpiecze
oraz wtek wspomagania akcji ganiczej przewija si nieustannie w tym tekcie, podobnie jak nieustannie towarzyszy projektantom oraz wykonawcom budynku i wszelkich jego instalacji. To jeden z gównych powodów, dla których decydowano zakupi drosze, ale bezpieczniejsze materiay i urzdzenia. Choby krótkich wyjanie wymagaj instalacje i urzdzenia bezporednio zwizane z zagroeniem poarowym.
Przeciwpoarowe wyczniki prdu odcinaj dopyw prdu do wszystkich obwodów, z wyjtkiem obwodów zasilajcych urzdzenia, których funkcjonowanie jest niezbdne podczas poaru. Wyczenie inicjuj czteroobwodowe przyciski PPWP1, znajdujce si w trzech miejscach: przy gównym wejciu do budynku, w pomieszczeniu dozoru i przy wejciu do stacji transformatorowo-rozdzielczej. Niezalene przyciski PPWPU, wyczenia sieci UPS w budynku, znajduj si przy przycisku PPWP wyczenia zasilania podstawowego (rys. 13). Nacinicie przycisków PPWP powoduje otwarcie rozczników QG6 i QG6A w RGnn2 oraz Q7 i QG7A w RGnn1. Pozostaj zasilane jedynie odbiory niezbdne do prowadzenia akcji poarowej, zasilane z szyny poarowej (rys. 6). Nacinicie przycisków PPWU inicjuje odczenie jednostek UPS w pomieszczeniu serwerowni.
1 Przycisk Przeciwpoarowego Wycznika Prdu
20
W cigach komunikacyjnych i przestrzeniach ogólnodostpnych budynku hotelu
zainstalowano urzdzenia tryskaczowe wodne, które podlegaj bardzo surowym wymaganiom niezawodnociowym [9]. Zagbiony w piwnicy zbiornik wody ma pojemno 100 m3, celowo przewymiarowan, bo wymagany w tym obiekcie zapas wody dla celów zasilania instalacji tryskaczowej wynosi 70 m3. Ukad sterowania z zaworami pywakowymi utrzymuje stay poziom wody w zbiorniku, dopeniajc go w razie potrzeby z miejskiej sieci wodocigowej. Instalacja tryskaczowa jest stale napeniona wod o wymaganym cinieniu; to zwyke rozwizanie w budynkach, gdzie nie wystpuj temperatury ujemne. Niewielkie obniki cinienia, wywoane drobnymi ubytkami wody na skutek nieszczelnoci instalacji, na bieco samoczynnie wyrównuje pompa pilotujca1. S dwie pompy tryskaczowe z silnikiem elektrycznym 55 kW (tabl. 2), w tym jedna rezerwowa; przewody zasilajce obu silników s tak dobrane i tak uoone rónymi trasami, by zminimalizowa moliwo jednoczesnego uszkodzenia obydwu torów zasilania.
Instalacja hydrantowa jest zasilana w wod z sieci miejskiej poprzez zestaw hydroforowy z pomp (silnik 5,5 kW), aby zagwarantowa naleyte cinienie wody na najbardziej niekorzystnie pooonych hydrantach.
Hotel ma te nowoczesne rozwizanie wentylacji poarowej, czyli system oddymiania i napowietrzania klatek schodowych (na kad przypada wentylator z silnikiem 7,5 kW) oraz szybów windowych (na kady przypada wentylator z silnikiem 5,5 kW). Cinieniowy system
1 Pompa pilotujca albo pompa jockey (w argonie dokejka) − maa pompa (tu z silnikiem 2,2 kW) uzupeniajca
niewielkie ubytki wody i dziki temu zapobiegajca niepotrzebnemu rozruchowi automatycznie dziaajcych pomp tryskaczowych (tu z silnikiem 55 kW).
21
oddymiania w razie poaru chroni przed dymem drogi ewakuacyjne. Przy uyciu wentylatora droga ewakuacyjna zostaje wypeniona wieym powietrzem, a nastpnie poprzez regulowane nadcinienie jest chroniona przed przedostaniem si do jej wntrza dymów i toksycznych gazów. Z chwil uaktywnienia systemu, samoczynnie przez czujk poaru lub rcznie poprzez system BMS, powstay w wyniku poaru dym jest wypychany z klatki schodowej lub szybu windowego poprzez napywajce wiee powietrze. Po czym na skutek tworzcego si regulowanego nadcinienia dym nie przedostaje si z ogniska poaru na klatk schodow lub do szybu.
Rozdzielnice i urzdzenia, których praca jest niezbdna w czasie prowadzenia akcji ganiczej, s zasilane z „szyny poarowej” w rozdzielni RGnn. Oprócz zasilania podstawowego z dwóch GPZ, dodatkowym rezerwowym ródem zasilania dla urzdze sucych akcji poarowej jest zespó prdotwórczy. Do tych urzdze oraz ich rozdzielnic kable i inne przewody s doprowadzone innymi trasami ni zwyke obwody zasilania podstawowego i maj wraz z systemem mocowania wymagan klas podtrzymania funkcji. Obliczenia projektowe uwzgldniay moliwo poaru w jednej strefie poarowej, na któr przypada najwiksza cz dugoci kadego z takich obwodów, i uwzgldniay najwiksz spodziewan temperatur y przewodu objtego przez poar, zalen od przypisanego czasu podtrzymania funkcji. Dla takich warunków weryfikowano warto spadku napicia oraz samoczynne wyczanie dla celów ochrony przeciwporaeniowej.
Instalacja owietlenia ewakuacyjnego [7, 8] w budynku skada si z zasilacza napicia gwarantowanego (centralna bateria akumulatorów), oprzewodowania o klasie podtrzymania funkcji E 30 (ze wzgldu na obecno instalacji tryskaczowej [9]), wydzielonych opraw owietlenia ewakuacyjnego w cigu opraw owietlenia podstawowego (oprawy wietlówkowe ze statecznikiem elektronicznym) i samodzielnych opraw owietlenia ewakuacyjnego (oprawy diodowe).
Zaczenie owietlenia ewakuacyjnego nastpuje samoczynnie. W rozdzielnicach zasilajcych owietlenie budynku, w obwodach owietlenia podstawowego zamontowano przekaniki podna- piciowe. W razie zaniku bd niedopuszczalnego obnienia napicia zaczaj one poprzez linie sygnaowe zasilanie obwodów owietlenia ewakuacyjnego z centralnej baterii. Do pojedynczego obwodu owietlenia ewakuacyjnego, wyprowadzonego z centralnej baterii akumulatorów, przy- czonych jest do 20 opraw owietleniowych. Ssiednie oprawy w cigach komunikacyjnych s przyczone przemiennie do dwóch niezalenych obwodów.
Oprawy owietlenia podstawowego, wykorzystywane do owietlenia ewakuacyjnego, s wyposaone w moduy przeczajce zasilanie z zasilania podstawowego na zasilanie awaryjne z centralnej baterii. Ukad autotestu w sposób cigy monitoruje stan instalacji owietlenia ewakuacyjnego; komunikaty przedstawione s na wbudowanym wywietlaczu centralnej baterii i jest moliwo przyczenia drukarki w celu wydrukowania raportu.
11. Rozprowadzenie energii elektrycznej w budynku
Gówne linie rozdzielcze instalacji odbiorczej s wyprowadzone z rozdzielnicy gównej niskiego napicia w piwnicy dwiema trasami do dwóch szybów instalacyjnych przechodzcych przez wszystkie kondygnacje budynku. Szyby instalacyjne o wymiarach poprzecznych wntrza 2,2×2,2 m, o metalowej aurowej pododze (poza kondygnacj piwniczn), maj wejcie z korytarza na kadej kondygnacji. S pomieszczeniami ruchu elektrycznego obsugujcymi dany poziom. Praw cian, patrzc od wejcia, zajmuj instalacje elektroenergetyczne, lew − instalacje telekomunikacyjne. Kady z szybów jest przestrzeni wydzielon poarowo w budynku [11]. Wszelkie przejcia przewodów przez ciany szybów maj ognioodporne uszczelnienia [10] z certyfikatem potwierdzajcym wymagan klas odpornoci ogniowej EI (rys. 14) tak, jak ma sama przegroda budowlana.
22
a)
b)
Rys. 14. Ognioodporne uszczelnienie przejcia instalacyjnego przewodów z wntrza wydzielonego poarowo szybu instalacyjnego − fot. Edward Musia: a) widok ogólny; b) uszczelnienie opatrzone certyfikatem wykonawcy
23
Przez kady z szybów przebiegaj dwa przewody szynowe Canalis KVA-20 o obcialnoci
dugotrwaej 200 A zasilajce grupy przylegych pomieszcze. Jeden przewód (oznaczony SZ1 bd SZ2) zasila pokoje hotelowe, drugi (SZr1 bd SZr2) − inne pomieszczenia (ogólne, administracyjne, techniczne). Przewody szynowe Canalis maj budow sandwiczow (rys. 15). Aluminiowe szyny prdowe o przekroju poprzecznym w ksztacie bardzo wyduonego prostokta (o duym stosunku dugoci boków) przylegaj do siebie duszymi bokami. Szyny s izolowane bardzo cienk warstw bezhalogenowej ywicy poliestrowej (polyester film) klasy ciepoodpornoci B, czyli o temperaturze granicznej dopuszczalnej dugotrwale 130 °C. Obudowa ma ksztat dwu- teownika, w rodniku którego znajduj si szyny czynne (L1, L2, L3, N). Póki „dwuteownika” s wydatne w przypadku przewodów o prdzie znamionowym poniej 1000 A (rys. 15a), a zanikajce − w przypadku przewodów o wikszej obcialnoci (rys. 15b). Obudowa chroni wntrze (IP52 do IP55), usztywnia konstrukcj, stanowi radiatory chodzce i peni rol przewodu ochronnego PE. Taka koncepcja konstrukcyjna ma wane zalety: miniaturyzacj konstrukcji, dziki doskonaemu odprowadzaniu ciepa (ksztat szyn, cieniutka
warstwa izolacji, radiatory) i wysokiej klasie ciepoodpornoci izolacji, reaktancj jednostkow rzdu 0,01 mΩ/m, dziki konfiguracji ukadu szyn, kilkakrotnie
mniejsz ni kabli o równowanej obcialnoci (0,08 mΩ/m) i ponad 10-krotnie mniejsz ni dla cigu szyn goych (0,15 mΩ/m), co znacznie zmniejsza skadow spadku napicia wywoan przesyem mocy biernej oraz wahania i zapady napicia podczas zaczania urzdze energoelektronicznych o duym prdzie zaczeniowym, atwo uzyskania wysokiej klasy podtrzymania funkcji w warunkach poaru.
Na kadej kondygnacji nastpuje odgazienie od przewodów szynowych; poprzez rozcznik s przyczone rozdzielnice gówne czci kondygnacji, z których odchodz uoone w korytkach kablowych przewody zasilajce rozdzielnice odbiorcze. W pierwszym szybie obok przewodów SZ1 i SZr1 jest uoony przewód szynowy Canalis KTA16, 1600 A, czcy rozdzielnic gówn niskiego napicia z zespoem prdotwórczym na dachu.
a) b)
1
2
Rys. 15. Zasada budowy przewodu szynowego Canalis o maej (a) i duej (b) obcialnoci dugotrwaej 1 − rodnik „dwuteownika”, 2 − póka „dwuteownika”
Inaczej, kablami wyprowadzonymi bezporednio z rozdzielnicy gównej niskiego napicia
w stacji transformatorowo-rozdzielczej, s zasilane: dostarczone przez producenta urzdze rozdzielnice wentylacji i klimatyzacji umieszczone na
dachu budynku oraz rozdzielnice urzdze sanitarnych (wza cieplnego, przepompowni cieków) usytuowane w piwnicy, pomieszczenia o wydzielonej funkcji i znacznym poborze mocy: kuchnia, restauracja, sala
konferencyjna, zespó odnowy biologicznej.
12. Instalacja owietlenia podstawowego i gniazd wtyczkowych 230 V w czci ogólnej hotelu W instalacji owietlenia podstawowego zastosowano wybrane przez architektów wystroju
wntrz oprawy z rónorodnymi ródami wiata: wietlówkami, lampami metalohalogenkowymi, arówkami halogenowymi, ledówkami (diodami LED), z uwzgldnieniem wymaga odnonie do ogólnego wskanika oddawania barw Ra i ograniczenia olnienia (wskanik UGR). Przyjto najmniejsze dopuszczalne natenie owietlenia zgodne z norm [6] oraz wytycznymi operatora hoteli Radisson [1]. Waniejsze wartoci podano w tabl. 5.
Tablica 5. Przyjte w projekcie najmniejsze dopuszczalne natenie owietlenia E we wntrzach
E [lx] Rodzaj pomieszcze 200 Klatki schodowe 100 Inne cigi komunikacyjne 150 Hall gówny 500 Recepcja 200 Restauracja, kawiarnia − przestrzenie dla goci 400 Restauracja, kawiarnia − stanowiska obsugi 200 Pomieszczenia techniczne 500 Pomieszczenia administracji − stanowiska pracy 300 Pomieszczenia administracji − poza stanowiskami pracy 100 Pomieszczenia magazynowe
Obwody owietlenia i obwody gniazd wtyczkowych ogólnego uytku s zasilane
z usytuowanej w szybie instalacyjnym rozdzielnicy obsugujcej dan kondygnacj, a odgazionej od przewodu szynowego SZr. Sterowanie owietlenia w pomieszczeniach odbywa si za pomoc czników ciennych, a w cigach komunikacyjnych − za pomoc czujników ruchu i alternatywnie − cznikami ciennymi, np. podczas sprztania. Moliwe jest te sterowanie nadrzdne z pomieszczenia dozoru poprzez system BMS.
W holu gównym, w salach konferencyjnych i salach restauracyjnych przyjto cyfrowy system sterowania owietlenia DALI. Zaczania pojedynczych opraw i grup opraw, a take ich ciemniania w danym stopniu, mona dokonywa z pilota lub z kasety sterujcej na cianie. Z obydwu sterowników s wysyane równowane sygnay (telegramy) na magistral DALI, czc szeregowo wszystkie oprawy i zarzdzajc tym ukadem.
Zgodnie z wytycznymi architekta przewidziano iluminacj elewacji budynku projektorami maej mocy wedug opracowania specjalistycznej firmy DS Studio. W rozdzielni RGnn2 jest pole owietlenia iluminacyjnego. Sterowanie odbywa si przekanikiem zmierzchowym lub progra- matorem czasowym, lub rcznie cznikiem z pomieszczenia dozoru. Wybór sposobu sterowania odbywa si przecznikiem we wspomnianym polu rozdzielnicy RGnn2.
13. Instalacja elektryczna w pokojach hotelowych
Pokoje hotelowe s usytuowane na kondygnacjach od +1 do +5. Ich instalacj elektryczn zaprojektowano wedug standardów operatora sieci hotelowej [1]. Lokalizacja wypustów, sposób ukadania instalacji i podobne szczegóy zostay uzgodnione z projektantem wystroju wntrz.
Po cztery do piciu kolejnych pokojów jest zasilanych przelotowo osobn lini rozdzielcz wychodzc z gównej rozdzielnicy kondygnacji znajdujcej si w szybie instalacyjnym. Kady pokój ma osobn rozdzielnic tablicow TR. Jest to natynkowa moduowa rozdzielnica typu PRAGMA D firmy Schneider Electric o czterech rzdach po 18 moduów, czyli zawierajca − w pojedynczym pokoju z azienk − a 72 moduy. Gwoli cisoci trzeba doda, e 10 moduów zajmuje sterownik klimatyzacji, 4 moduy zajmuje termostat ogrzewania podogowego azienki z oprzyrzdowaniem, no i s moduy rezerwowe, na razie niewykorzystane. Rozdzielnica znajduje
25
si w przedsionku pokoju hotelowego, we wnce maskowanej drzwiczkami meblowymi zamykanymi na klucz, którym dysponuje tylko personel techniczny hotelu.
Pokój hotelowy ma obwody owietleniowe, obwody gniazd wtyczkowych 230 V, obwód
ogrzewania podogowego w azience i obwody zasilania sterowników klimatyzacji. Problemy zwizane z instalacj w azience przedstawiono w rozdz. 15. Moc zainstalowana w przecitnym pokoju hotelowym wynosi Pi = 5 kW, spodziewana moc szczytowa Ps = 2,7 kW.
Wczanie i wyczanie spod napicia tablicy TR odbywa si kart magnetyczn wkadan i wyjmowan przez gocia odpowiednio wchodzcego bd opuszczajcego pokój. Jednake pod napiciem stale pozostaj urzdzenia wymagajce cigego zasilania (np. chodziarka i sterowniki klimatyzacji).
14. Warunki uziemieniowe
Ze wzgldu na rodzaj gruntu (gównie utwory bagienne oraz piaszczyste) i wysoki poziom wód gruntowych pyt fundamentow budynku oparto na 678 elbetowych palach fundamentowych o dugoci od 10 do 15 m (rozdz. 4 i 5). Prty zbrojeniowe Ø 16 mm wybranych pali s poczone przez spawanie ze zbrojeniem rusztu palowego oraz ze zbrojeniem i krat wyrównawcz w pycie fundamentowej. Ta krata o okach 15÷20 m z paskownika stalowego ocynkowanego 30×4 mm pozwala uzyska doskonae wyrównanie potencjau w obrbie caego budynku. Paskowniki tworzce krat maj liczne przypadkowe poczenia przewodzce ze zbrojeniem pyty fundamentowej i zbrojeniem ogóu pali, co sprzyja ekwipotencjalizacji. Celowe czenie przez spawanie zbrojenia z krat nie jest konieczne; zrezygnowano z niego w nastpstwie zych dowiadcze na innych budowach, gdzie koczyo si to nadweraniem, a nawet przerywaniem paskowników kraty.
Kady z 23 wzów kraty wyrównawczej jest poczony paskownikiem stalowym ze zbrojeniem czterech najbliszych pali usytuowanych pod nim. U wierzchoka kadego z wybranych pali dwa prty zbrojeniowe Ø 16 mm s zespawane ze sob. Takie punkty wybranych czterech ssiednich pali s ze sob poczone piercieniowo paskownikiem stalowym. Od tych piercieni s wykonane poczenia paskownikiem, do odpowiednich wzów kraty wyrównania potencjau w pycie fundamentowej, odpowiednio uszczelnione w miejscach przejcia przez izolacj przeciwwodn. Od wybranych wzów kraty odchodz paskowniki do kondygnacji piwnicznej,
26
W opisany sposób powsta przestrzenny (trójwymiarowy) gbinowy uziom fundamentowy naturalny o ksztacie podobnym do prostopadocianu o górnym obrysie zblionym do prostokta 60×40 m, zagbionego w mokry grunt na redni gboko ok. 12 m. Jego rezystancj mona ocenia na poziomie okoo 0,5 Ω. Rezystancja uziemienia jest tak maa, e jej dokadna warto nie ma wikszego znaczenia. Nie odgrywa ona adnej roli w przypadku jakichkolwiek zwar doziemnych (L-PE) w obrbie instalacji niskiego napicia, bo ta instalacja nie wychodzi poza obrb budynku. Z punktu widzenia ochrony przeciwporaeniowej w obrbie urzdze redniego napicia obliczenia sprawdzajce wymaganej rezystancji uziemienia ochronnego wedug PN-E-05115:2002 [2], przy zaoeniach upraszczajcych w kierunku bezpiecznym, daj wyniki nastpujce: Przy zasilaniu podstawowym z GPZ Czerwony Most prd zwarcia doziemnego ,
wspóczynnik redukcyjny dla kabli polietylenowych z y powrotn w sieci z punktem neutralnym uziemionym przez rezystor r = 0,6, czas trwania zwarcia t = 0,3 s, najwiksze dopuszczalne napicie dotykowe raeniowe U
A 050'' 1k ≤I
Ω≈ ⋅
U R
Przy zasilaniu rezerwowym z GPZ Motawa: , r = 0,6, t = 0,2 s, UA 115 '' 1k ≤I tp = 500 V, wobec
czego wymagana rezystancja uziemienia ochronnego:
Ω≈ ⋅
Rezystancja uziemienia uziomu fundamentowego jest znacznie mniejsza od tych obliczonych wartoci, przesadnie zanionych w nastpstwie przyjtych uproszcze. Najpowaniejsze z nich polega na tym, e taki sposób oblicze utosamia napicie uziomowe z napiciem dotykowym raeniowym i to w obiekcie o doskonaej ekwipotencjalizacji. Pomija te, e pozostaa w ziemi szczelna cianka larsenowska tworzca metalowy piercie otaczajcy cay teren do gbokoci kilkunastu metrów.
Równie z punktu widzenia skutecznoci instalacji piorunochronnej rezystancja uziemienia uziomu fundamentowego budynku z duym nadmiarem spenia wymagania stawiane przy poziomie ochrony II.
15. Ochrona przeciwporaeniowa
TN-S), urzdzenia klasy ochronnoci II s objte ochron dziki zastosowaniu izolacji ochronnej
(ochronnej osony izolacyjnej lub izolacji podwójnej lub izolacji wzmocnionej).
Ochrona uzupeniajca w stosunku do ochrony podstawowej polega na wyposaeniu obwodu odbiorczego w wycznik rónicowoprdowy wysokoczuy (IΔn = 30 mA). Tak ochron objto wszelkie obwody gniazd wtyczkowych 230 V o prdzie znamionowym nieprzekraczajcym 25 A oraz obwody odbiorników stacjonarnych uytkowanych w miejscach o zwikszonym zagroeniu poraeniem (wilgo, woda, obecno licznych czci przewodzcych obcych). S zatem objte ochron uzupeniajc wszelkie m.in. obwody gniazd wtyczkowych w pokojach hotelowych
27
Ochrona uzupeniajca w stosunku do ochrony dodatkowej polega na wykonaniu pocze wyrównawczych zarówno gównych, jak i miejscowych. Norma PN-HD 60364-4-41:2007 wymienia jako ochron uzupeniajc tylko poczenia wyrównawcze miejscowe (dodatkowe), zapewne wychodzc z zaoenia, e poczenia wyrównawcze gówne i tak s obowizkowe w kadym zelektryfikowanym obiekcie budowlanym, nie tylko w budynku. Warto tu przypomnie, e wykonanie pocze wyrównawczych miejscowych jest uzalenione od uprzedniego wykonania pocze wyrównawczych gównych.
W opisywanym budynku hotelu poczenia wyrównawcze s wielorakie. Ekwipotencjalny, przynajmniej dla prdów o czstotliwoci 50 Hz, jest sam gbinowy uziom naturalny dziki temu, e krata wyrównawcza Fe/Zn 30×4 mm w pycie fundamentowej czy ze sob zbrojenie wszystkich pali wykorzystanych do celów uziemieniowych. W piwnicznych pomieszczeniach technicznych (pompownie, wentylatornie, szyby windowe) s wyprowadzone w cianach zaciski uziomowe. S to zabetonowane w cianie nagwintowane tuleje, z przyspawanym konierzem ze rub M10, poczone najkrótsz drog paskownikiem Fe/Zn 30×4 mm z krat wyrównawcz w pycie fundamentowej. Do takich zacisków s przyczone miejscowe szyny wyrównawcze w pomieszczeniach technicznych.
W gównej rozdzielni niskiego napicia, której zaciski wejciowe pola zasilajcego s odpowiednikiem zcza instalacji elektrycznej1 w tym budynku, wykonano gówn szyn wyrównawcz GSU0, do której przyczono szyn ochronn PE rozdzielnicy (sekcyj RGnn1 oraz RGnn2), uziom fundamentowy budynku i gówne przewody wyrównawcze z paskownika stalowego ocynkowanego 30×4 mm, uoone na caej wysokoci szybów instalacyjnych.
Poczenia wyrównawcze miejscowe zostay wykonane we wszelkich pomieszczeniach kpielowych oraz w pomieszczeniach technicznych w piwnicy. Do miejscowych szyn wyrównawczych przyczano szyn ochronn PE waciwej rozdzielnicy oraz wszelkie czci przewodzce obce.
Kwesti dotychczas nieuregulowan w przepisach i normach s poczenia wyrównawcze miejscowe urzdze kuchennych w zakadach zbiorowego ywienia. W ich kuchniach znajduj si tu obok siebie (rys. 16) liczne urzdzenia elektryczne (trzony kuchenne, koty warzelne, pyty kuchenne, piekarniki, patelnie, frytkownice, grille i opiekacze, bemary, szafy podgrzewcze, stoy chodnicze itp.), a take stoy i regay bez wyposaenia elektrycznego. Ze wzgldów sanitarnych te urzdzenia i meble s wykonane ze stali nierdzewnej. Uszkodzenie izolacji podstawowej, przy jednoczesnym przerwaniu przewodu ochronnego, w rodowisku wilgotnym, a nawet mokrym, kiedy w zasigu rki s liczne czci o potencjale ziemi, oznacza due zagroenie poraeniowe. rodkiem zaradczym byyby miejscowe poczenia wyrównawcze polegajce na przyczeniu do kadego z wymienionych urzdze i mebli przewodu wyrównawczego CC, niezalenego od przewodu ochronnego PE, który powinien by oczywicie przyczony we wszystkich elektrycznych urzdzeniach kuchennych klasy ochronnoci I.
Normy instalacyjne [3] na razie milcz na ten temat, natomiast wszystkie normy przedmiotowe dotyczce elektrycznych urzdze kuchennych dla zakadów zbiorowego ywienia [4] zawieraj nastpujce postanowienia: Urzdzenia odbiorcze stacjonarne powinny by wyposaone w zacisk do przyczenia
zewntrznego przewodu wyrównawczego. Ten zacisk wyrównawczy powinien mie dobre poczenie elektryczne ze wszystkimi staymi
dostpnymi czciami przewodzcymi urzdzenia i powinien umoliwia przyczenie przewodu
1 Podkrelaj to angielski (origin of the electrical installation) oraz francuski (origine de l'installation électrique)
odpowiedniki terminu zcze instalacji elektrycznej, bo znacz dosownie: pocztek instalacji elektrycznej.
28
o przekroju do 10 mm2. Zacisk powinien by umieszczony w miejscu dogodnym do przyczenia przewodu
wyrównawczego po zainstalowaniu urzdzenia. a)
b)
29
Inn kwesti o interpretacji ewoluujcej i nieco odmiennej w poszczególnych krajach Unii Europejskiej s przestrzenie ochronne w pomieszczeniach kpielowych, w Polskich Normach nazywane brzydko strefami. Wikszo polskich elektryków posuguje si norm PN-IEC 60364-7- 701:1999, która jest tumaczeniem archaicznej ju normy IEC 364-7-701:1984 sprzed 25 lat. Dostpna na razie w wersji oryginalnej norma PN-HD 60364-7-701:2007 wprowadza znaczne zmiany, które w normach DIN VDE pojawiy si jedne kilka, a inne kilkanacie lat temu.
Rys. 17. Przestrzenie ochronne w azience hotelowej wedug stanu normalizacji z roku 1984 1 − oprawa wietlówkowa z kloszem wbudowana w strop podwieszony, 2 − oprawa wietlówkowa z kloszem przymocowana do stropu waciwego i przesonita tafl przejrzyst w stropie podwieszonym, 3 − kinkiet z kloszem nad umywalk, na wysokoci 1,7 m, 4 − gniazdo wtyczkowe do golarek (rys. 19), 5 − wywietlacz temperatury, 6 − przecznik szeregowy (lampa sufitowa − kinkiety), 7 − mata grzewcza w pododze, 8 − puszka z zaciskiem przyczeniowym przewodu ochronnego DY 4 od rozdzielnicy w pokoju, 9 − tafla ze szka hartowanego
Kompletne wyposaenie azienek pokojów hotelowych zaprojektowaa, dostarczya i zmonto-
waa wanie niemiecka firma DEBA Systemtechnik GmbH, specjalizujca si w projektowaniu, produkcji i montau gotowych moduów azienkowych. Wyposaenie typowej azienki w opisywa- nym hotelu przedstawiono na dwóch rysunkach, oznaczajc zasig przestrzeni ochronnych zarówno wedug normy sprzed wier wieku (rys. 17), jak i wedug aktualnej normy (rys. 18). Zmian rewolucyjnych w nowej normie nie ma, ale s liczne wane modyfikacje, opisane ju w zeszycie 83 miesicznika INPE z roku 2006:
30
Zlikwidowano przestrze ochronn 3, co bynajmniej nie jest adnym zagodzeniem wymaga, wrcz przeciwnie − poza wyznaczonymi przestrzeniami (0, 1, 2) obowizuj w azience podobne zasady, jak dawniej w przestrzeni ochronnej 3. W przestrzeni ochronnej 1 dopuszcza si instalowanie wielu − szczegóowo wymienionych −
przyczonych na stae urzdze elektrycznych potrzebnych tam ze wzgldów funkcjonalnych. Za przestrze ochronn 1 uwaa si pionow paszczyzn przylegajc do krawdzi wanny.
Wystarczy, wedug komentatorów niemieckich, aby ciana bd jej cz (wnka cienna) bya w rzucie poziomym odsunita od krawdzi wanny, by nie speniaa tego warunku. Zaostrzono wymagania odnonie do ukadania przewodów w cianach azienki i zmieniono par
innych drugorzdnych postanowie. Na rysunkach wida, e firma DEBA zastosowaa co najmniej dwa wybiegi uatwiajce
spenienie wymaga odnonie do wymiarów przestrzeni ochronnych oraz instalowanego w nich wyposaenia elektrycznego. Po pierwsze, midzy wann a umywalk umocowano na stae tafl ze szka hartowanego (oznaczon 9 na rysunkach) od krawdzi wanny do stropu azienki, dziki czemu kinkiet (3) sta si niedostpny dla osoby w wannie. Po drugie, w cianie przylegajcej do duszego boku wanny wykonano wnk, której pionowa paszczyzna odsunita od krawdzi wanny przestaa nalee do przestrzeni ochronnej 1.
Rys. 18. Przestrzenie ochronne w azience hotelowej wedug aktualnych norm (numeracja wyposaenia jak na rys. 17)
Ciekawym elementem wyposaenia azienki jest gniazdo wtyczkowe klasy ochronnoci II do
golarek (rys. 19) zapewniajce separacj ochronn dwóch obwodów wyjciowych o napiciu odpowiednio 230÷240 V oraz 115 V i poborze mocy nieprzekraczajcym 20 VA. dane napicie wybiera si odpowiednio wkadajc dwustykow wtyczk z lewej (115 V) bd z prawej strony (230÷240 V) gniazda. Pasuj do dwustykowe wtyczki Euro oraz… wtyczki systemu chiskiego, co moe wiadczy o wyjtkowej dalekowzrocznoci.
31
Rury wodocigowe s polietylenowe, rury kanalizacyjne z polichlorku winylu, a wanna jest
akrylowa. Zdawaoby si, e nie ma czego obejmowa poczeniami wyrównawczymi miejscowymi. Nie do koca, bo wida na rysunkach ogrzewanie podogowe, a zatem jest metalowa siatka lub blacha przykrywajca elementy grzejne i ona wymaga przyczenia przewodu wyrównawczego. Wiksz niespodziank sprawiy ciany prefabrykowanej azienki, które patrzc od zewntrz do jej wntrza zawieraj nastpujce elementy: pyt kartonowo-gipsow, ruszt z ksztatowników stalowych i blach stalow ocynkowan, na któr przykleja si glazur. Podobnie, do blachy jest klejona glazura na pododze. Oczywicie, te arkusze blachy s objte poczeniami wyrównawczymi miejscowymi. Polscy elektrycy nie przywykli do azienek „w metalowym opakowaniu” i mog je uwaa za osobliwo, ale firma DEBA takie rozwizania niewtpliwie szczegóowo konsultowaa z niemieckimi normalizatorami, na co wskazuje choby zaatwienie problemu przestrzeni ochronnych. Nie od rzeczy bdzie przypomnie, e zblione warunki wystpuj chociaby w azienkach na statkach o kadubie metalowym, w salonkach kolejowych i w kontenerach mieszkalnych.
32
Wyboru poziomu ochrony odgromowej budynku dokonano w oparciu o norm PN-IEC 61024-1-1:2001. Wymagana skuteczno urzdzenia piorunochronnego budynku wynosi E = 0,94, co wskazuje wymagany poziom ochrony II.
Na wielospadowym dachu budynku wykonano standardow instalacj zwodów poziomych z drutu stalowego ocynkowanego Ø 8 mm, uzupenion zwodami pionowymi izolowanymi (masztami o wysokoci do 6 m) w otoczeniu central wentylacyjnych i agregatów chodniczych klimatyzacji (wytwornic wody lodowej) oraz zespou prdotwórczego.
Na przewody odprowadzajce uyto paskownika stalowego ocynkowanego Fe/Zn 25×4 mm zabetonowanego w supach i cianach elbetowej konstrukcji budynku. Paskownik, odwijany z krgu, nie jest czony na caej wysokoci od zwodów do uziemienia. Jest w licznych miejscach podwizywany drutem wizakowym do pionowych prtów zbrojenia, aby si nie przesuwa. Odrónia si on jednak wyranie od prtów zbrojeniowych, dziki czemu atwo sprawdzi jego pooenie i cigo przy wylewaniu kolejnych kondygnacji. Prty zbrojeniowe mog przewodzi znaczn cz prdu piorunowego, ale to uboczna korzy z takiego rozwizania. Waniejsza jest ekwipotencjalizujca rola zbrojenia.
Do szyn sekcji RGnn1 oraz RGnn2 rozdzielnicy gównej niskiego napicia przyczono ograniczniki przepi klasy I: grupa DEHNblock Maxi, typ DBM 1 255, z moduem sygnalizacyjnym DSI DV. Ich znamionowy prd wyadowczy wynosi 50 kA (zarówno 10/350 μs, jak równie 8/20 μs), a napiciowy poziom ochrony Up ≤ 2,5 kV.
W rozdzielnicach odbiorczych zasilanych z rozdzielnicy gównej zastosowano jako drugi stopie ochrony przeciwprzepiciowej ograniczniki przepi klasy II: grupa DEHNguard typ DG TNS 230 400. Ich znamionowy prd wyadowczy wynosi 20 kA (8/20 μs), maksymalny prd wyadowczy 40 kA (8/20 μs), a napiciowy poziom ochrony Up ≤ 1,25 kV. Identyczne ograniczniki ma, usytuowana w rozdzielni gównej niskiego napicia, nacienna rozdzielnica potrzeb wasnych stacji transformatorowej, zasilana z szyny poarowej.
17. Instalacje telekomunikacyjne
dotyczce transmisji sygnaów telefonicznych, komputerowych i sygnalizacyjnych. Okablowanie czy róne urzdzenia kocowe (telefony, terminale, komputery osobiste) z central telefoniczn, serwerami systemów informatycznych, a take zapewnia dostp do zewntrznych sieci WAN, polskich i wiatowych. System kontroli dostpu uniemoliwiajcy wejcie osobom nieuprawnionym do zastrzeonych
stref i pomieszcze oraz wjazd pojazdów nieuprawnionych na parking podziemny. System telewizji dozorowej (CCTV) umoliwiajcy monitorowanie obiektu poprzez kamery na
zewntrz i wewntrz budynku. System sygnalizacji wamania i napadu (SSWN) powiadamiajcy suby ochrony
wewntrznymi i zewntrznymi sygnalizatorami alarmu oraz uruchamiajcy stan alarmu w stacji wizualizacyjnej (operatorskiej) systemu zarzdzania obiektem. System wykrywania i sygnalizacji poaru SAP wczony w system monitoringu poarowego
Pastwowej Stray Poarnej, obejmujcy cay obiekt (ochrona pena), wykorzystujcy czujki dymu powizane z mikroprocesorow central. Dwikowy system ostrzegawczy (DSO), którego nadrzdnym zadaniem jest ogaszanie
komunikatów o wystpieniu zagroenia zdrowia albo ycia, w tym poaru. To system obligatoryjny m.in. w hotelach (Rozp. MSWiA z 15 czerwca 2003 r.), gdzie osoby mog przebywa po raz pierwszy i nie zna topografii obiektu, mog by w trakcie kpieli, mog spa. System DSO w sytuacji niekryzysowej moe suy do nagonienia strefowego (komunikaty, muzyka). Dowolne wyciszenie przez uytkowników odbierajcych zwyke audycje nie ma
33
wpywu na gono komunikatów alarmowych, które powinny obudzi picego i powinny by wyranie syszalne we wszystkich miejscach moliwego przebywania ludzi.
Literatura 1. Hotel Design Standards. Radisson SAS Hotels & Resorts, Technical Services. Brussels, 2002. 2. PN-E-05115:2002 Instalacje elektroenergetyczne prdu przemiennego o napiciu wyszym od 1 kV. 3. PN-HD 60364 Instalacje elektryczne niskiego napicia − norma wieloarkuszowa. 4. PN-EN 60335-2-XX Elektryczny sprzt do uytku domowego i podobnego − Bezpieczestwo uytkowania − Cz
2-XX: Wymagania szczegóowe dotyczce… dla zakadów zbiorowego ywienia (arkusze 36÷39, 42, 47÷50, 58, 62÷64, 90).
5. PN-EN 88528 Zespoy prdotwórcze prdu przemiennego napdzane tokowymi silnikami spalinowymi − norma wieloarkuszowa.
6. PN-EN 12464-1:2004 wiato i owietlenie. Owietlenie miejsc pracy. Cz 1: Miejsca pracy we wntrzach. 7. PN-EN 1838:2005 Zastosowania owietlenia. Owietlenie awaryjne. 8. PN-EN 50172:2005 Systemy awaryjnego owietlenia ewakuacyjnego. 9. PN-EN 12845:2005 Stae urzdzenia ganicze − Urzdzenia tryskaczowe − Projektowanie, instalowanie i
konserwacja. Zastpiona przez PN-EN 12845:2008. 10. PN-EN 1366-3:2006 Badanie odpornoci ogniowej instalacji uytkowych. Cz 3: Uszczelnienia przej
instalacyjnych. Zastpiona przez PN-EN 1366-3:2009. 11. PN-EN 1366-5:2005 Badanie odpornoci ogniowej instalacji uytkowych. Cz 5: Kanay i szyby instalacyjne. Kocowe refleksje jednego z autorów
Projekt instalacji elektrycznych hotelu Radisson Blu zawiera nowoczesne i odwane rozwizania, które nastpnie zostay starannie wdroone w trakcie budowy. Przyczynili si do tego trzej absolwenci Wydziau Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdaskiej nalecy do rónych pokole: projektant − Jerzy Martyski (lat 61), inspektor robót elektrycznych − Piotr Gadkowski (lat 40) i kierownik robót elektrycznych − Micha Adamkiewicz (lat 26). Nie ma wikszej satysfakcji dla starego nauczyciela ni naoczne stwierdzenie, jak dobrze radz sobie uczniowie sprzed lat, którzy nie poddali si Wiatrom atwizny i partactwa, lecz wybrali trudn ciek uczciwej kariery zawodowej.
W sercu Gdaska powsta najnowoczeniejszy hotel o unikalnej koncepcji architektonicznej, opracowanej pod kierunkiem Piotra Rutkowskiego i Zbigniewa J. Modzianowskiego − absolwentów Wydziau Architektury teje Politechniki Gdaskiej. Architektur kady go hotelu, a nawet i przechodzie, moe podziwia; elektryka pozostanie ukryta, tylko wtajemniczeni mog j pozna, zrozumie i doceni.
PS Zainteresowani Czytelnicy z pocztkiem roku 2010 znajd ten tekst na stronie internetowej www.edwardmusial.info z ilustracjami w wikszej liczbie i w kolorze.
Edward Musia
Dane bibliograficzne:
Martyski J., Modzianowski Z., Musia E.: Instalacje elektryczne nowoczesnego luksusowego hotelu. Miesicznik SEP INPE „Informacje o normach i przepisach elektrycznych”, 2009, nr 120, s. 3-39.
34
Usytuowanie hotelu Radisson Blu na planie miasta (znak A)
Na dwóch kolejnych zdjciach lotniczych gdaskiej starówki i jej okolic wskazano pooenie hotelu Radisson Blu
Na wysokoci trzeciego od dou mostu na rzece Stara Motawa, za pierwsz (po lewej stronie mostu) lini zabudowy dobrze widoczna ulica Powronicza, a po jej lewej (zachodniej) stronie wida bry budynku hotelu, nieco janiejsz od ssiedniej zabudowy.
35
36
Wschodnia pierzeja ul. Powroniczej: po lewej na pierwszym planie wjazd do garau podziemnego, a dalej − wejcie na wewntrzny dziedziniec hotelu z kolejnej fotografii, u wylotu ulicy widoczna kamienica na Dugim Targu − fot. Edward Musia
Dziedziniec hotelu od strony ulicy Powroniczej − po lewej Kamieniczka Gotycka, po prawej atrium − fot. Edward Musia
37
38
Rok 2003 − fot. F.A. Horus
39
Rok 2003 − Stanowiska bada archeologicznych (nakryte foli) − fot. F.A. Horus
40
41
42
Zachowanie statecznoci elewacji frontowej od strony Dugiego Targu− fot. F.A. Horus
43
44
45
46
47
Abstrakt
b)
cznik
Transformatory rozdzielcze s ustawione tu obok rozdzielni 15 kV, w komorach oddzielonych od siebie pen cian betonow, a od korytarza technicznego ( stalow siatk. S to dwa jednakowe transformatory ywiczne typu Trihal bez obudowy, o mocy znamionowej 1250 kVA, przekadni 15 kV( 2(2,5 %/0,42 kV (5-pooeniowy przecznik zaczepów w stanie beznapiciowym) i grupie pocze Dyn5. Podstawowymi skadnikami ich zalewy izolacyjnej, oprócz ywicy epoksydowej, s krzemionka oraz potrójnie uwodniony tlenek glinu (std nazwa handlowa Trihal), dziaajcy jako inhibitor procesu palenia, gwarantujcy du odporno na ogie, a nawet efekt samogaszenia, co w omawianym zastosowaniu ma kapitalne znaczenie. Transformatory maj izolacj klasy F, o najwikszej dugotrwale dopuszczalnej temperaturze najgortszego miejsca (hot-spot) równej 155 (C. S wyposaone w dwustopniowe nadtemperaturowe zabezpieczenie pozystorowe od przecie: stopie I (140 (C) sygnalizuje przecienie (w pomieszczeniu dozoru), stopie II (150 (C) ( wycza transformator. Maj te czon zabezpieczenia zwarciowego w systemie SEPAM zasilany z przekadnika prdowego w polu transformatorowym rozdzielnicy 15 kV i dziaajcy na otwarcie wycznika w tym polu.
fot_01.pdf
fot_02.pdf
Rok 2003 ( Stanowiska bada archeologicznych (nakryte foli) ( fot. F.A. Horus
Wykop roboczy, fundamentowanie ( fot. Bauhaus
Rewitalizacja Kamieniczki Gotyckiej ( fot. F.A. Horus