instalacje elektryczne i teletechniczne

of 30/30
Przykładowy rozdział pochodzi z publikacji: Instalacje elektryczne i teletechniczne Poradnik montera i inżyniera elektryka Zespól autorów pod redakcją dra inż. Jana Strzałki http://www.dashofer.pl/Instalacje-elektryczne-i-teletechniczne/8/4

Post on 11-Jan-2017

238 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Przykadowy rozdzia pochodzi z publikacji:

    Instalacje elektryczne i teletechniczne

    Poradnik montera i inyniera elektryka

    Zespl autorw pod redakcj dra in. Jana Strzaki

    http://www.dashofer.pl/Instalacje-elektryczne-i-teletechniczne/8/4

  • Zesp autorw pod redakcj dra in. Jana Strzaki

    INSTALACJEELEKTRYCZNE

    i TELETECHNICZNEPoradnik montera

    i inyniera elektryka

    ObliczanieProjektowanie

    MontaEksploatacja

    stan prawny na sierpie 2011 r.

    Andrzej Dubrawski, Zbigniew Gabryjelski, Witold Jaboski, Alfred Kauny,Antoni Klajn, Fryderyk asak, Krzysztof Majos, Edward Musia,

    Ryszard Niedzielski, Wiesaw Nowak, Pawe Petykiewicz, KrzysztofSaasiski, Stefan Siemek , Aleksander Skibiski, Edward Skiepko,

    Jan Strzaka, Janusz Strzyewski, Krzysztof Wincencik

    WydawnictwoVerlag Dashofer

    Warszawa 2011

    tytulowa.qxd 8/3/11 7:45 AM Page 3 (Black plate)

  • Copyright 2001

    Dashfer Holding Ltd. & Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. Warszawa

    ISBN 978-83-88285-11-0

    Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 27102-133 Warszawatel.: (22) 559 36 80, fax: (22) 829 27 00; 829 27 27

    www.dashofer.pl

    Redaktor odpowiedzialny: Bartomiej Stasiake-mail: [email protected]

    Opracowanie redakcyjne: Wojciech Niemiec, Joanna Czarnecka-Lewandowska, Karolina Makowska

    Skad: Dariusz Ziach

    Druk: SEMAFIC

    Wszelkie prawa zastrzeone, prawo do tytuu i licencji jest wasnoci Dashfer Holding Ltd.Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie caoci lub fragmentw niniejszej publikacji,rwnie na nonikach magnetycznych i elektronicznych, bez zgody Wydawcy jest zabronione.Ze wzgldu na stae zmiany w polskim prawie oraz niejednolite interpretacje przepisw Wydaw-nictwo nie ponosi odpowiedzialnoci za zamieszczone informacje.

    tytulowa.qxd 8/3/11 7:45 AM Page 4 (Black plate)

  • Mona sprecyzowa kilka zasad bezpiecznego wy-konywania oraz uytkowania instalacji i urzdzeelektrycznych w domu jednorodzinnym, a take w jego otoczeniu:

    1) roboty naley realizowa w oparciu o dokumen-tacj projektow sporzdzon przez projek-tanta z uprawnieniami budowlanymi,

    2) wykonawstwo instalacji elektrycznych naleypowierza tylko uprawnionemu specjalicie,

    3) po zakoczeniu robt naley zadba o ich pro-fesjonalny odbir poprzedzony pomiarami,

    4) w warunkach zwikszonego zagroenia w takichpomieszczeniach jak azienka, piwnica czy tegara oraz na zewntrz budynku stosowa naley,urzdzenia z podwjn izolacj oznaczone natabliczce znamionowej znakiem podwjnegokwadratu lub urzdzenia pracujce przynapiciu 24 V lub nawet 12 V np. przenonelampy w specjalnej obudowie wzgldnie narz-dzia zasilane z wasnych akumulatorw pracu-jce take przy niskim bezpiecznym napiciu,

    5) w pomieszczeniach wilgotnych i na zewntrzbudynkw instalowa tylko osprzt elektryczny

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.1, str. 1

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8. WARUNKI BEZPIECZNEGOUYTKOWANIA INSTALACJIELEKTRYCZNYCH W BUDOWNICTWIEJEDNORODZINNYM

    2.8.8.1. Wprowadzenie

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 1 (Black plate)

  • w szczelnej obudowie o odpowiednim stopniuIP,

    6) nie uytkowa sprztw klasy 0,

    7) unika wszelkiego rodzaju prowizorek,

    8) wszdzie tam gdzie to moliwe stosowa wy-czniki rnicowoprdowe w nowych insta-lacjach montowane na stae i chronice cayukad, a w starych wyczniki przenone zabez-pieczajce okrelony odbiornik np. betoniark,kosiark lub urzdzenia w kuchni czy w azience,

    9) eksploatowa tylko w peni sprawn instalacji zasilane z niej urzdzenia,

    10) stosowa gniazda wtyczkowe tylko ze stykiemochronnym,

    11) kade uszkodzenie w instalacji usuwa nie-zwocznie zatrudniajc wykwalifikowanegospecjalist.

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.1, str. 2

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 2 (Black plate)

  • Bezpieczestwo uytkowania urzdze elektrycz-nych i instalacji elektrycznych zaley od zastoso-wanych rodkw technicznych chronicymi przed:

    1) poraeniem prdem elektrycznym,

    2) prdami przecieniowymi i zwarciowymi,

    3) przepiciami czeniowymi i pochodzcymiod wyadowa atmosferycznych,

    4) skutkami cieplnymi.

    Wprowadzona stopniowo od 1999 roku normaarkuszowa PN-IEC 60364 Instalacje elektrycznew obiektach budowlanych stanowi aktualizacjarkuszy normy PN/.../E-05009 z lat poprzednich.Oprcz zaktualizowanych arkuszy, norma zawieranowe postanowienia dotyczce midzy innymiochrony instalacji niskiego napicia przed przepi-ciami powstajcymi w sieciach wysokiego napi-cia, dugotrwaej obcialnoci prdowej przewodw,uziemie w instalacjach urzdze przetwarzaniadanych, instalacji elektrycznych w przestrzeniachograniczonych powierzchniami przewodzcymi,ochrony przed zakceniami elektromagnetycz-nymi oraz ukadw uziemiajcych i pocze wy-rwnawczych instalacji informatycznych.

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.2, str. 1

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8.2. Uregulowania normatywne w zakresie rodkwochrony od porae elektrycznych stosowane w budownictwie jednorodzinnym

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 3 (Black plate)

  • Nowa norma wprowadzia szereg wymaga doty-czcych ochrony przeciwporaeniowej w instala-cjach elektrycznych do 1 kV, czyli takich jakiewystpuj take w jednorodzinnych budynkachmieszkalnych.

    Postanowienia oglne normy odnosz si do nor-malnych warunkw rodowiskowych, tj. takich jakiewystpuj w pokojach mieszkalnych (arkusz 41).Natomiast w przypadku warunkw rodowisko-wych stwarzajcych zwikszone zagroenie, normawprowadza odpowiednie obostrzenia. Umieszczonoje w odrbnych arkuszach normy (grupa 700).W budynkach mieszkalnych dotyczy to przedewszystkim takich pomieszcze jak azienka, sauna,basen itp.

    Konsekwencj postanowie nowej normy jestkonieczno:

    1) wykonania caej instalacji w budynku jakotrjprzewodowej (tzw. obwody jednofazowe przewd fazowy L, neutralny N i ochronnyPE) lub picioprzewodowej (tzw. obwody trj-fazowe przewody fazowe L1, L2, L3, neu-tralny N i ochronny PE),

    2) stosowania we wszystkich pomieszczeniach,take w pokojach, gniazd wtyczkowych zestykami ochronnymi do ktrych przyczonyjest przewd ochronny PE,

    3) stosowania opraw owietleniowych o I lub IIklasie ochronnoci i doprowadzenie do wszyst-kich wypustw owietleniowych przewoduochronnego PE,

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.2, str. 2

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 4 (Black plate)

  • 4) wyeliminowania wszystkich odbiornikw o klasieochronnoci 0,

    5) wykonania w azienkach miejscowych po-cze wyrwnawczych (tzw. dodatkowych),

    6) zabezpieczenia obwodw zasilajcych gniazdawtyczkowe w azienkach wycznikami ochron-nymi rnicowoprdowymi na prd rnicowynie wikszy ni 30 mA,

    7) instalowania gniazd wtyczkowych w azien-kach i innych pomieszczeniach podobnegotypu poza strefami szczeglnego zagroenia.

    W jednorodzinnych budynkach mieszkalnych i w ich otoczeniu stosuje si (tabela 2.8.8.2/1) rodkiochrony przed dotykiem bezporednim (ochronapodstawowa), rodki ochrony przed dotykiemporednim (ochrona dodatkowa), rodki jednoczes-nej ochrony przed dotykiem bezporednim i pored-nim (rwnoczesna ochrona podstawowa i dodat-kowa).

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.2, str. 3

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 5 (Black plate)

  • STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.2, str. 4

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    Tabela 2.8.8.2/1. Rodzaje stosowanych rodkw ochrony od poraew budownictwie jednorodzinnym (wg PN-IEC 60364)

    Ochrona przed dotykiem bezporednim ochrona podstawowa

    Ochrona przed dotykiem porednim ochrona dodatkowa

    Rwnoczesna ochrona przed dotykiem bezporednim i porednim

    izolacja czci czynnych (normalnie znajdujcych si pod napiciem), stosowanie obudw o stopniu ochrony co najmniej IP2X;Jako uzupenienie: stosowanie wycznikw ochronnych rnicowoprdowych na prd rnicowy nie

    wikszy ni 30 mA.

    stosowanie urzdze II klasy ochronnoci (oznaczenie na tabliczce znamionowejznakiem ,

    stosowanie separacji elektrycznej odbiornikw (zasilanie za porednictwem trans-formatorw separacyjnych),

    samoczynne wyczenie zasilania w przypadku przekroczenia wartoci dopuszczal-nego napicia dotykowego, wspdziaajce z dodatkowymi (miejscowymi) pocze-niami wyrwnawczymi.

    ochrona rwnoczesna podstawowa i dodatkowa, stosowanie napi nie przekraczajcych wartoci napi dotykowych dopuszczal-

    nych dugotrwale w okrelonych warunkach otoczenia obwody SELV np. 25 Vprdu przemiennego.

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 6 (Black plate)

  • Izolacja czci czynnych

    Izolacja czci czynnych jest realizowana przezproducentw urzdze, przewodw i sprztu. Kadefabrycznie wykonane urzdzenie elektryczne posiadaizolacj chronic uytkownika przed dotkniciemczci znajdujcych si normalnie pod napiciem.

    Podobn rol speniaj obudowy urzdze i tablicz zabezpieczeniami. Obudowy te w zalenoci odmiejsca uytkowania urzdzenia musz mieodpowiedni stopie ochrony okrelony w normiePN-EN 60529: 2003 Stopnie ochrony zapewnianeprzez obudowy (Kod IP). Zadaniem obudowy jestuniemoliwienie dotknicia czci czynnych przezczowieka, a take ochrona przed dostawaniem sido jej wntrza cia staych oraz wody. Podstawoweoznaczenia Kodu IP skadaj si z liter i cyfr (tab.2.8.8.3/1). Po literach IP nastpuj dwie cyfry, z ktrych pierwsza okrela stopie ochrony przeddostaniem si cia staych, a druga wody. Np.oznaczenie IP45 dotyczy obudowy chronicej przeddostpem cia staych o rednicy wikszej lub rw-niej 1 mm (cyfra 4) oraz wody lanej strug (cyfra 5).

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 1

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8.3. rodki ochrony od porae elektrycznych stosowanew budownictwie jednorodzinnym

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 7 (Black plate)

  • Oznaczenie IP 2X oznacza, e okrela si tylkoochron przed dostpem cia staych o rednicy12 mm (dotyk palcem).

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 2

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    Tabela 2.8.8.3/1. Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy KodIP (wg PN-EN 60529:3003)

    Ochrona przed ciaami staymi

    Stopie ochronyPierwsza cyfra charakterystyczna

    0 Bez ochrony

    1 O rednicy 50 mm i wikszej

    2 O rednicy 12,5 mm i wikszej

    3 O rednicy 2,5 mm i wikszej

    4 O rednicy 1 mm i wiekszej

    5 Ochrona przed pyem

    6 Ochrona pyoszczelna

    Ochrona przed wnikaniem wody

    Stopie ochronyDruga cyfra charakterystyczna

    0 Bez ochrony

    1 Przed padajcymi kroplami

    2 Przed padajcymi kroplami do kta 15

    3 Przed natryskiwaniem

    4 Przed bryzgami

    5 Przed strug

    6 Przed siln strug

    7 Krtkotrwaym zanurzeniem

    8 Cigym zanurzeniem

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 8 (Black plate)

  • Uzupeniajce rodki ochrony

    Przy ochronie podstawowej jako rodek uzupe-niajcy, norma przewiduje stosowanie, wycznikwochronnych rnicowoprdowych. Powinny by towyczniki na prd rnicowy nie wikszy ni 30 mA.

    Wrd rodkw ochrony przed dotykiem pored-nim ochrony dodatkowej stosuje si w budynkachmieszkalnych urzdzenia o II klasie ochronnoci,czyli z tzw. podwjn izolacj.

    Drugim rodkiem ochrony jest samoczynne wy-czenie zasilania. Samoczynne wyczenie zasilaniajest realizowane za porednictwem wycznikwnadprdowych, bezpiecznikw topikowych orazwycznikw ochronnych rnicowoprdowych.

    Warunkiem dziaania tego typu ochrony jest wy-konanie dodatkowych pocze wyrwnawczych(miejscowych, m.in. w azienkach).

    Jednoczesna ochrona przed dotykiem bezpored-nim i porednim

    Dla zapewnienia rwnoczesnej ochrony przeddotykiem bezporednim i porednim czyli rwno-czesnej ochrony podstawowej i dodatkowej naleystosowa urzdzenia elektryczne zasilane bardzoniskim napiciem SELV. Przy prdzie przemien-nym jest to warto 50V, 25V lub 12V. W warun-kach domowych bd to np. przenone lampy zasi-lane z transformatora ochronnego (bezpieczestwa)220/24V. Innym rozwizaniem coraz powszechniejstosowanym s urzdzenia rczne z wbudowanymwasnym rdem zasilania w postaci akumulatora,pracujce przy prdzie staym 12V lub 6V.

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 3

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 9 (Black plate)

  • W sieciach bardzo niskiego napicia SELV (ang.Safety extra-low voltage) gniazdka wtyczkowe i wtyczki nie mog pasowa do sprztu zasilanegonormalnym napiciem.

    rodki ochrony w obostrzonych warunkachrodowiskowych

    W domu jednorodzinnym, w zalenoci od jegostandardu wyposaenia mamy szereg pomieszczew ktrych wystpuj obostrzone warunki rodowis-kowe. Nale do nich azienki, baseny, sauny itp.Norma w arkuszach grupy 700 okrela obostrzenia,ktre musz spenia umieszczone w tych pomiesz-czeniach urzdzenia i instalacje elektryczne.

    Obostrzenia te polegaj przede wszystkim na:

    1) zakazie umieszczania urzdze elektrycznychw okrelonych strefach,

    2) stosowaniu urzdze o zwikszonym stopniuochrony,

    3) koniecznoci wykonywania dodatkowych(miejscowych) pocze wyrwnawczych,

    4) koniecznoci obnienia napicia dotykowego(dopuszczalnego dugotrwae) do wartoci 25 Vlub nawet 12 V (w zalenoci od warunkwotoczenia),

    5) koniecznoci stosowania uzupeniajcegorodka ochrony przed dotykiem bezporednimw postaci wycznikw ochronnych rnico-woprdowych na prd rnicowy nie wikszyni 30 mA.

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 4

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 10 (Black plate)

  • W odniesieniu do konkretnych pomieszcze posta-nowienia normy s nastpujce:

    azienki

    W arkuszu 701 normy azienki s okrelone jakopomieszczenia wyposaone w wann lub/i basennatryskowy (brodzik).

    W rzeczywistoci arkusz okrela take strefy wokzraszacza lub basenu natryskowego, a take prefab-rykowanej kabiny natryskowej.

    W pomieszczeniach tego rodzaju norma rozrnianastpujce strefy:

    1) strefa 0 obejmuje wntrze wanny lub basenunatryskowego,

    2) strefa 1 jest ograniczona paszczyzn prze-biegajc wzdu zewntrznej krawdzi wannylub basenu natryskowego, a w przypadku prysz-nica bez basenu natryskowego w odlegoci0,6 m od prysznica, siga ona do wysokoci2,25 m od poziomu podogi,

    3) strefa 2 to przestrze o szerokoci 0,6 metrawok strefy 1,

    4) strefa 3 obejmuje przestrze o szerokoci 2,4 metra wok strefy 2.

    W omawianych pomieszczeniach obowizuj okre-lone zasady w zakresie ochrony od porae. Doty-cz one m.in. instalowania osprztu, przewodw i odbiornikw energii elektrycznej.

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 5

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 11 (Black plate)

  • W azience musz by wykonane dodatkowe(miejscowe) poczenia wyrwnawcze czce zesob oraz z przewodami ochronnymi takie przed-mioty jak: metalowe wanny, brodziki, rury, bateriekrany, grzejniki wodne, podgrzewacze wody, kon-strukcje i zbrojenia budowlane.

    Nowoczesne instalacje ciepej i zimnej wody sobecnie wykonywane przy zastosowaniu rur z two-rzyw sztucznych. W takim przypadku poczeniamiwyrwnawczymi naley obj wszelkie metaloweelementy takiej instalacji (mogce mie stycznoz wod) na przykad baterie i krany. Gniazda wtycz-kowe z bolcem ochronnym mona instalowa w stre-fie 3 oraz w odlegoci 0,6 metra od otworu drzwio-wego wolnostojcej prefabrykowanej kabiny natrys-kowej. Obwody zasilajce te gniazda naley zabez-pieczy wycznikami ochronnymi rnicowopr-dowymi na prd rnicowy nie wikszy ni 30 mA.Gniazda te mog by rwnie zasilane bardzoniskim napiciem SELV nie przekraczajcym 25Vlub indywidualnie z transformatora separacyjnego.

    W azience mona stosowa elektryczne ogrzewa-nie podogowe, pod warunkiem pokrycia elementwgrzejnych metalow siatk lub blach przyczondo miejscowych pocze wyrwnawczych.

    W poszczeglnych strefach mona instalowa urz-dzenia elektryczne speniajce warunki okrelonew tabeli 2.8.8.3/2.

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 6

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 12 (Black plate)

  • Baseny pywackie, brodziki, fontanny i kaskadywodne

    Arkusz normy PN-IEC 60364-7-702 dotyczy base-nw pywackich, basenw fontann i brodzikw,oraz otaczajcych je przestrzeni. (Postanowieniazawarte w tym arkuszu nie dotycz basenw docelw leczniczych).

    Norma okrela strefy zagroenia:

    1) strefa 0 obejmuje wntrza basenw, brodzikw,fontann i kaskad,

    2) strefa 1 obejmuje przestrze wok strefyzerowej o szerokoci 2 metrw w kad stronoraz w gr do wysokoci 2,5 metra dla base-nw wyposaonych w wiee, trampoliny itp.norma okrela odpowiednio granice strefy 1 uwzgldniajce to wyposaenie,

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 7

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    Tabela 2.8.8.3/2. Warunki instalowania urzdze elektrycznych w stre-fach zagroenia w azience budynku jednorodzinnego

    Strefa Urzdzenia elektryczne

    OUrzdzenia zasilane napiciem nie wyszym ni 12 V (rdo poza stref) o stopniu ochrony nie mniejszym ni IPX7 (odporne na krtkotrwae zanurzenie w wodzie)

    1Elektryczne podgrzewacze wody, w obudowie o stopniu ochrony IPX5 (odpornej na wod lan strug)

    2Elektryczne podgrzewacze wody jak dla strefy 1 oraz oprawy owietleniowew obudowie o stopniu ochronyIPX4 (odpornej na bryzgi wody) w II klasie ochronnoci (podwjna izolacja)

    3Gniazda wtyczkowe z bolcem ochronnym zabezpieczone wycznikami ochronnymi rnicowoprdowymi na prd rnicowy nie wikszy ni 30 mA,w obudowie co najmniej IPX1 (odporne na spadajce krople wody)

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 13 (Black plate)

  • 3) strefa 2 obejmuje przestrze o szerokoci1,5 metra wok strefy 1. Wyjtek stanowifontanny, dla ktrych norma nie przewiduje tejstrefy.

    W pomieszczeniach w ktrych wystpuj baseny,brodziki i inne okrelone w arkuszu 702 urzdzeniaobowizuj obostrzone zasady ochrony od porae.

    Niezbdne jest wykonanie pocze wyrwnaw-czych dodatkowych (miejscowych) na tych samychzasadach co w azience.

    Ponadto obowizuje stosowanie rodkw ochronyw poszczeglnych strefach oraz dobr i montawyposaenia elektrycznego zgodnie z wytycznymizwartymi w arkuszu 702 normy.

    Pomieszczenia wyposaone w ogrzewacze dosauny

    Arkusz normy PN-IEC 364-703 dotyczy instalacjielektrycznych w pomieszczeniach wyposaonychw ogrzewacze do sauny.

    W pomieszczeniach tych rozrnia si cztery strefy:

    1) strefa 1 rozciga si w odlegoci 0,5 wokobrysu ogrzewacza sauny wolno w niej insta-lowa tylko urzdzenia z nim zwizane,

    2) strefa 2 obejmuje przestrze wok strefy 1 odpodogi do wysokoci 0,5 m w ktrej nie maspecjalnych wymaga dotyczcych odpornocicieplnej urzdze,

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 8

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 14 (Black plate)

  • 3) strefa 3 rozciga si powyej strefy 2 do wyso-koci 0,3 m poniej sufitu urzdzenia w niejinstalowane powinny mie wytrzymao cieplnco najmniej 125C, a izolacja przewodw po-winna mie wytrzymao ciepln co najmniej170C,

    4) strefa 4 obejmuje przestrze 30 centymetro-wej wysokoci usytuowana przy suficie ponadstrefami 1 i 3 w ktrej naley instalowa tylkourzdzenia sterujce ogrzewaczami sauny(termostaty i wyczniki termiczne) i przewodynalece do tych urzdze. Wytrzymaocieplna powinna by taka, jaka jest wymaganaw strefie 3.

    W pomieszczeniach z ogrzewaczem do sauny obo-wizuj nastpujce podstawowe zasady ochronyprzeciwporaeniowej oraz instalowania sprztu,osprztu, przewodw i urzdze elektrycznych:

    1) instalowanie wycznie na zewntrz pomiesz-cze aparatury nie wbudowanej w ogrzewaczesauny,

    2) nie instalowanie w pomieszczeniach gniazdwtyczkowych,

    3) instalowanie przewodw wieloyowych izo-lowanych, w powoce izolacyjnej lub przewo-dw jednoyowych w rurach z materiau izo-lacyjnego,

    4) instalowane urzdzenia elektryczne powinnymie stopie ochrony nie mniejszy ni IP24,

    5) urzdzenia elektryczne naley chroni przezzastosowanie samoczynnego wyczenia zasi-

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 9

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 15 (Black plate)

  • lania, wraz z wykonaniem pocze wyrw-nawczych dodatkowych (miejscowych) albozasila indywidualnie z transformatora sepa-racyjnego lub napiciem nie przekraczajcymnapicia dotykowego dopuszczalnego dugo-trwale,

    6) rda napicia zasilajcego naley instalowana zewntrz pomieszcze.

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.3, str. 10

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 16 (Black plate)

  • W zalenoci od rozwiza konstrukcyjnych urz-dzenia elektryczne zalicza si do 4 klas ochron-noci. Od tego do jakiej klasy ochronnoci naleydane urzdzenie zaley moliwo jego stosowaniaw okrelonych warunkach:

    1) Do klasy 0 zalicza si urzdzenia elektryczneo izolacji podstawowej, bez styku ochronnego,czone z sieci zasilajc przewodem bez yyochronnej, zakoczonym wtykiem bez stykuochronnego, zgodnie z wymaganiami normyPN-IEC 60364 urzdzenia tej klasy monastosowa jedynie przy izolowaniu stanowiskalub przy uyciu indywidualnej separacji elek-trycznej, wykluczone zatem jest stosowanietakich urzdze w domu jednorodzinnym;

    2) Do klasy I zalicza si urzdzenia elektryczne o izolacji podstawowej z dodatkowymi rod-kami bezpieczestwa, co powoduje, e dostpneczci przewodzce prd elektryczny s po-czone z y ochronn, ktra jest zawarta w przewodzie czcym ze stykiem ochronnym.Symbol graficzny uziemienia umieszczany natakim sprzcie czsto jest traktowany jako znakinformacyjny I klasy ochronnoci. W budynkujednorodzinnym urzdzenia tej klasy wyma-

    STAN PRAWNY Dzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.4, str. 1

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 2.8. Wymagania BHP

    2.8.8.4. Klasy ochronnoci sprztw elektrycznych

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 17 (Black plate)

  • gaj poczenia z przewodem ochronnym.Mog by uytkowane w pokojach mieszkal-nych i podobnych pomieszczeniach z izolo-wana podog;

    3) Do klasy II zalicza si urzdzenia elektryczneo izolacji podstawowej i dodatkowo o izolacjipodwjnej lub wzmocnionej. Poniewa urz-dzenia tej klasy nie wymagaj poczenia z przewodem ochronnym, ich gitki przewdpoczeniowy jest dwuyowy. Symbolemgraficznym II klasy ochronnoci jest podwjnykwadrat Symbol ten umieszczany jest nazewntrz i wewntrz obudowy urzdzeniaelektrycznego, gdy spenia ona warunki IIklasy ochronnoci lub izolacji rwnowanej.Urzdzenia tej klasy mona stosowa w po-mieszczeniach o zwikszonym zagroeniuporaeniem, zalecane jest stosowanie ichzamiast urzdze I klasy, take w pozostaychpomieszczenia domu jednorodzinnego;

    4) Do klasy III zalicza si urzdzenia elektrycznezasilane bardzo niskim napiciem SELV a w szczeglnie uzasadnionych przypadkachbardzo niskim napiciem PELV. Wtyk przewodugitkiego przyczeniowego nie ma stykuochronnego i nie powinien pasowa do gniazdwtykowych o napiciu wyszym ni bardzoniskie napicie SELV lub PELV. Symbolemgraficznym III klasy ochronnoci s trzy pio-nowe kreski umieszczone w rombie. Urzdze-nia tej klasy naley uytkowa przede wszyst-kim w pomieszczeniach o szczeglnym zagro-eniu poraeniem.

    STAN PRAWNYDzia 2, rozdzia 8, podrozdzia 8.4, str. 2

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE2.8. Wymagania BHP

    2.8.8 7/25/07 6:13 PM Page 18 (Black plate)

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJI Dzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 1

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    elementy instalacjiZgodnie z norm [25] w skad instalacji elektrycznych wchodz:

    1) obwody elektryczne zasilane napiciem znamionowym do 1000 V prdu przemiennegolub do 1500 V prdu staego,

    2) obwody nie bdce obwodami wewntrznymiurzdze, pracujce przy napiciu przekraczajcym 1000 V, lecz zasilane napiciem nieprzekraczajcym 1000 V prdu przemiennego,

    3) oprzewodowanie obejmujce przewody instalacyjne, kable i przewody szynowe,

    4) obwody odbiorcze instalowane na zewntrzobiektw budowlanych,

    5) oprzewodowanie przeznaczone dla telekomunikacji, sygnalizacji i sterowania,

    6) zespoy wyposaenia elektrycznego instalacji.

    W skad instalacji elektrycznych obiektw budowlanych wchodz przede wszystkim:

    1) przewody,

    2) elektrotechniczny sprzt instalacyjny,

    3.2. ELEMENTY SKADOWEINSTALACJI ELEKTRYCZNYCH

    3.2.1. ELEMENTY INSTALACJI

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJIDzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 2

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    3) rozdzielnice,

    4) urzdzenia automatyki i sterowania.

    W zalenoci od zada spenianych przez poszczeglne elementy instalacji, zgodnie z rys. 3.2.1/1 wyrnia si w instalacjach (gwnie mieszkaniowych):

    1) przycze,

    2) zcze,

    3) rozdzielnic gwn,

    4) wewntrzne linie zasilajce (WLZ),

    5) instalacje odbiorcze.

    Rysunek 3.2.1/1. Elementy instalacji elektrycznej w budynkuzasilanym lini kablow niskiego napicia

    WWLLZZ

    WLZ

    WLZ

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJI Dzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 3

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    przycza

    zcze

    Przycze jest to linia elektroenergetyczna czcazcze (odbiorc) z sieci zasilajc, czyli zwyklez sieci energetyki zawodowej. RozporzdzenieMG [3] definiuje przycze jako odcinek sieci sucy do poczenia instalacji lub sieci jednegopodmiotu z sieci. Kady obiekt budowlany powinien by zasilany za pomoc jednego przycza.Przycze moe by wykonane jako kablowe lubnapowietrzne. Instalacja elektryczna kadegoobiektu budowlanego powinna by zasilana, w zasadzie, z odrbnego zcza. Dopuszcza si jednakzastosowanie jednego zcza dla budynkwmieszkalnych bliniaczych lub szeregowych.Przycza napowietrzne naley wykonywa za porednictwem samononych przewodw izolowanych typu AsXS.

    Zcze z jednej strony jest kocowym elementemsieci zasilajcej, za z drugiej pocztkiem instalacji elektrycznej obiektu budowlanego.

    Rozporzdzenie MG [3] wymaga, aby zcze byousytuowane w miejscu oglnodostpnym, uwzgldniajcym wymagania wynikajce z rodzaju przycza (kablowe lub napowietrzne) i konstrukcji budynku. Zazwyczaj zcze zlokalizowane jest w zamykanej skrzynce lub szafce we wnce, usytuowane w cianie zewntrznej lub na klatce schodowejbudynku. W przypadku wolnostojcych budynkwzcze w postaci wolno stojcej szafki moe byusytuowane w linii ogrodzenia dziaki.

    W budynkach jednorodzinnych rozdzielnice gwne umieszcza si najczciej we wnce ciennej,w budynkach wielorodzinnych i uytecznoci pu

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJIDzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 4

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    blicznej rozdzielnice te sytuowane s w wolno stojcym przejciowym zestawie skrzynek. Jeeliz rozdzielnicy gwnej s zasilane bezporednio instalacje odbiorcze, to moe ona zawiera licznikienergii obwodw odbiorczych.

    W budynkach wielorodzinnych, w ktrych wystpuj pomieszczenia techniczne i gospodarcze orazpomieszczenia komunikacji oglnej, integralncz rozdzielnicy gwnej stanowi rozdzielnicaadministracyjna, umieszczona obok rozdzielnicygwnej, z ktrej zasilane s wewntrzne linie zasilajce administracyjne wystpujce w wymienionych wyej pomieszczeniach.

    W zabudowie wielorodzinnej stosuje si zazwyczajsieci zasilajce kablowe w rozwizaniach magistralnych. Wwczas konstrukcja zczy powinnaumoliwia usuwanie awarii, na przykad wymianuszkodzonego odcinka kabla, bez przerwy w zasilaniu ssiednich obiektw. Na rys. 3.2.1/2 przedstawiono rne ukady zczy kablowych [7], midzy innymi ukad z rezerwowym zasilaniem, ktrypowinien by stosowany w takich obiektach uytecznoci publicznej jak szpitale, sanatoria, dueobiekty handlowe ze wzgldw bezpieczestwacigoci zasilania w energi elektryczn.

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJI Dzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 5

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    rozdzielnicagwna

    Rozdzielnica gwna jest to element instalacjielektrycznej wystpujcy w przypadku, gdy z jednego zcza zasilana jest wicej ni jedna wewntrzna linia zasilajca. W rozdzielnicy gwnejusytuowane s zabezpieczenia poszczeglnychwewntrznych linii zasilajcych. Rozdzielnicgwn budynku umieszcza si zwykle w pobliuzcza.

    Rysunek 3.2.1/2. Ukady pocze zczy kablowych

    a) zcze pojedyncze kocowe, b) zcze pojedyncze przelotowe, c) zcze pojedyncze przelotoweumoliwiajce sekcjonowanie sieci i przyczenie zcza do wybranego kabla zasilajcego, d) zczepodwjne (moliwe zasilanie z dwch kabli oraz sekcjonowanie sieci), e) zcze podwjne dwuprzelotowe z zasilaniem rezerwowym

    RG rozdzielnica gwna, Z zcze, 1 zwora

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJIDzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 6

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    W budynkach jednorodzinnych rozdzielnice gwne umieszcza si najczciej we wnce ciennej;w budynkach wielorodzinnych i uytecznoci publicznej rozdzielnice te sytuowane s w wolno stojcym przejciowym zestawie skrzynek. Jeeli instalacje odbiorcze s zasilane bezporednio z rozdzielnicy gwnej, to moe ona zawiera licznikienergii obwodw odbiorczych. W budynkach wielorodzinnych, w ktrych wystpuj pomieszczeniatechniczne i gospodarcze oraz pomieszczenia komunikacji oglnej, integraln cz rozdzielnicygwnej stanowi rozdzielnica administracyjna,umieszczona obok rozdzielnicy gwnej, z ktrejzasilane s wewntrzne linie zasilajce administracyjne wystpujce w wymienionych wyej pomieszczeniach.

    W duych budynkach zasilanie odbiorw administracyjnych odbywa si z rozdzielnicy administracyjnej, zwanej gwn rozdzielnic administracyjn (GRA) i stanowicej integraln cz zestawu wchodzcego w skad rozdzielnicy gwnej budynku. Z GRA bezporednio zasilane s obwodyowietlenia pomieszcze oglnie dostpnych, klatek schodowych, korytarzy i owietlenia zewntrznego budynku. Zasilanie pozostaych odbiorw administracyjnych, takich jak: dwigi osobowe, wzy cieplne, pompownie wody, wentylatory i inneodbywa si z rozdzielnic administracyjnych miejscowych, ulokowanych w pomieszczeniach z tymiodbiorami lub w bezporednim ich ssiedztwie, natomiast w GRA znajduj si zabezpieczenia liniizasilajcych te rozdzielnice. Przykad rozwizaniaGRA z licznikiem energii elektrycznej zuywanejprzez wszystkie odbiory administracyjne pokazanona rys. 3.2.1/3. [7].

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJI Dzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 7

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    wewntrzna liniazasilajca

    Wewntrzna linia zasilajca (WLZ) jest to obwd zasilajcy tablice rozdzielcze (rozdzielnice),z ktrych zasilane s instalacje odbiorcze.

    Rysunek 3.2.1/3. Schemat gwnej rozdzielnicy administracyjnej(GRA)

    wyczniki nadmiarowe

    bezpieczniki (3)

    licznik energii elektrycznej

    cznik jednobiegunowy grupowy (hotelowy)

    cznik jednobiegunowy grupowy (czasowy)

    cznik trjbiegunowy

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJIDzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 8

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    Wewntrzne linie zasilajce wykonywane s w domach wielorodzinnych w celu elektrycznego poczenia zcza i odlegych od zcza instalacji odbiorczych. S to wic obwody rozdzielcze instalacji budynku.

    Wewntrzne linie zasilajce powinny by prowadzone wewntrz budynkw w miejscach atwo dostpnych, przewanie w rurkach elektroinstalacyjnych, w ktrych s rwnie prowadzone inne instalacje (telefoniczne, domofonowe, owietlenia klatki schodowej).

    W budynkach wielorodzinnych zamieszkania zbiorowego i uytecznoci publicznej, w ktrych wystpuje na og dua liczba mieszka lub lokali uytkowych, przewody WLZ tworzce tzw. gwne cigi pionowe instalacji prowadzone s przed lokalamimieszkalnymi i uytkowymi, w wydzielonych kanaach lub szybach instalacyjnych, w ktrych srwnie prowadzone inne instalacje (telefoniczne,domofonowe, owietlenia klatki schodowej i inne).

    W budynkach do piciu kondygnacji najczciej stosuje si jedn WLZ na kadej klatce schodowej, natomiast w budynkach wyszych stosowane s rozwizania z wiksz liczb WLZ na kadej klatce.

    Na kadym pitrze nastpuj odgazienia od WLZdo poszczeglnych lokali uytkowych zrealizowane za pomoc tzw. tablic pitrowych.

    Przykadowy schemat tablicy pitrowej pokazanona rys. 3.2.1/4. W tablicy tej umieszczone s zabezpieczenia przedlicznikowe i liczniki energii poszczeglnych instalacji odbiorczych wyprowadzonych z tablicy.

  • RODZAJE, ELEMENTY SKADOWE I SYSTEMY ZASILANIA INSTALACJI Dzia 3, rozdzia 2, podrozdzia 1, str. 9

    INSTALACJE ELEKTRYCZNE I TELETECHNICZNE 3.2. Elementy skadowe instalacji elektrycznej

    instalacjaodbiorcza

    WLZ wykonywane s przewodami z yamio przekroju zalenym od obcienia, jednak niemniejszym ni 4 mm2.

    Instalacja odbiorcza jest to cz instalacji znajdujca si za ukadem pomiarowym sucym dorozlicze midzy dostawc a odbiorc energii elektrycznej, a w razie braku ukadu pomiarowego zawyjciowymi zaciskami pierwszego urzdzenia zabezpieczajcego instalacj odbiorcz od strony za

    Rysunek 3.2.1/4. Schemat tablicy pitrowej z pionemsygnalizacyjnym [7]

    TP tablica pitrowa, B bezpieczniki topikowe podlicznikowe, Wh licznik energii elektrycznej,WLZ wewntrzna linia zasilajca

    WLZ

    Przykadowe rozdziay z poradnika2.8.8. WARUNKI BEZPIECZNEGO UYTKOWANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH W BUDOWNICTWIE JEDNORODZINNYM2.8.8.1. Wprowadzenie2.8.8.2. Uregulowania normatywne w zakresie rodkw ochrony od porae elektrycznych stosowane w budownictwie jednorodzinnym2.8.8.3. rodki ochrony od porae elektrycznych stosowane w budownictwie jednorodzinnym2.8.8.4. Klasy ochronnoci sprztw elektrycznych

    3.2. ELEMENTY SKADOWE INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH