narodna muzika užičkog kraja - vokalna

Download Narodna muzika užičkog kraja - vokalna

Post on 03-Apr-2015

536 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Narodna muzika uikog krajaNarodna vokalna tradicija

Uiki kraj: geografsko odreenje - optine Uice ajetina Arilje Poega

Ivanjica Kosjeri Bajina

Bata

Etnomuzikoloka istraivanja u uikom kraju krajem

80-tih godina XX veka tenja istraivaa/ica: zabeleiti starije oblike narodnog vokalnog muziciranja (jo jedno) proputanje beleenja aktuelne narodne muzike u drugoj polovini XX veka

Tipovi narodnog pevanja u uikom kraju

Jednoglasno

Dvoglasno

ea pojava - vie istraivano - pevanje u pravom smislu te rei-

Jednoglasno pevanje -

1. uspavanke i pesme kad se cuca dete mali ambitus jednostavan oblik (varijantni jednodel) sadraj: poruka da dete zaspi ili itava narativna pria2. pevanje uz tepsiju pratnja pevanju: intenzivni motorini um okretanja tepsije pevaju uglavnom ene

3. pevanje kad se pale lile (na Petrovdan) lile: oljutena kora trenjevog drveta nanizana na drvene tapove koja se upali - lile nose deca i putem pevaju, npr. Lila gori, Boga moli da nam ito bolje rodi

Jednoglasno pevanje

-

4. eganje pevanje kada se pobodu bikovi egalice:dok se bikovi bore i kada odredjeni bik pobedi tehnika izvodjenja: prstom se pomera jabuica u grlu i glas naglaeno vibrira oblik: eganje se pojavljuje kao uvod i zevretak pevanja tempo: promenljiv sa estim ubrzavanjima

-

5. rabadijsko pevanje na dugaak glas solo pevanje ili antifono komuniciranje (dvojica rabadija u putu) mnogo ornamentike u izvoenju Rabadinski se moe otpevati bilo koja pesma u glas, samo se onda ne usjeca, ve se tera pravo.6. pevanje uz peenje rakije prizvuk varoke, kafanske pesme ritmike, melodijske i intonativne slobode, isprekidane fraze teatralni vokalni performans pripitog domaina (simbolika oznaka za koliinu rakije koju pee, a time i za njegov ekonomski status)

-

-

Jednoglasno pevanje -

7. samako pevanje kroza zube dok se uvaju ovce obino uproeniji vid starijeg ili novijeg seoskog dvoglasnog pevanja 8. kukanje za mrtvim afektivno izvoenje struktura fraza: od najvieg tona prema niim intonacija: nestabilna, sa tendencijom poviavanja ritualni dodaci tekstu: joj, ajoj, kuku Ribaevina: uestvuju dve ene u nekoj vrsti stretto antifonije 9. krstonoko pevanje jednoglasno, ponekad u maniru novijeg dvoglasnog (uticaj novijeg na starije varijante pevanja) izlaganje melostrofe solo, refren grupno 10. pevanje na glas posebni sluajevi nema usijecanja svi usijecaju u sluajevima kada svi u grupi znaju samo vodei glas; ovaj tip pevanja retko opstaje celu melostrofu

Dvoglasno pevanje -starije seosko dvoglasno pevanje

terminologija: na glas, iz vika

-

blie odreenje: brojenica (broenica, brenica) svatovska (na svatovski, na svatovski glas) naini pevanja 1. prema silabinosti kratko dugako razvueno2. prema sazvunosti heterofono heterofono-bordunsko bordunsko

Dvoglasno pevanje -starije seosko dvoglasno pevanje- heterofonija

terminologija: jedan povede (i usijeca), drugi ga prate/voze napravo tip sazvunosti: blisko jednoglasu, usijecanja na krajevima melostihova i/ili melostrofa (ree pratei usijeca) melodijski model: kajda (ree glas)

tipovi kajdi: - brojenike - slavske - druge

Dvoglasno pevanje -starije seosko dvoglasno pevanje- heterofonija-bordun

terminologija: u dvoje (udvoje) melodijski tip: zlatiborska kajda struktura izvoenja: jedan povede, u trenutku pojave borduna dolazi do usporavanja oblik: ponovljeni dvostih (melostrofa velikih dimenzija) tehnika izvoenja: vazduh se uzima naizmenino (signal je usijecanje) ini se kao da je pesma bez prekida/bez uzimanja vazduha zavretak melostrofe: uzvik/poniranje

intonacija: podlona konstantnom poviavanju

Dvoglasno pevanje -starije seosko dvoglasno pevanje- bordun

zabeleeno iskljuivo od starijih ljudi, preteno mukaraca

rabadijske, slavske, kosake pesmestruktura izvoenja: uglavnom vodi onaj koji poinje, ali tokom melostrofe moe doi i do promene uloga oblik: veoma razraena i duga melostrofa

zavretak melostrofe: izvici

Dvoglasno pevanje -starije seosko dvoglasno pevanje- generalne karakteristike

uzak ambitus (F-B kao F G A(s) B/Heses)ornamenti: falsetni predudari postudari (odreene ili neodreene visine) kvocajui tonovi izvikivanje poniranje glasom tendencija poviavanja intonacije (lake se zapaa u razvuenim pesmama)

Dvoglasno pevanje -novije seosko dvoglasno pevanje -

melodijski model: arijaterminologija: na ariju broj uesnika/ca: od etvoro pa navie struktura izvoenja: 1 poinje/vodi, ostali/e prate/basiraju/basuju osnovni sazvuni interval: terca zavrni sazvuk: kvinta uticaj starijeg na novije seosko pevanje: pojava sekundnih sazvuja poniranje glasova na zavretku melostrofe tipino usijecanje 1. glasa pojava troglasja C-F-G / C-E-G (ree)

Problemi interpretacije teksta

tipina melostrofa (oblik/sadrina): jasan, reit, esto duhovit dvostih stariji tekstovi (obredne, slavske pesme): nemaju rimu tekstovi prokomponovanog oblika: kukanje pesma jeni kad posluuju goste litanijsko aminovanje aua na svadbi

osobene pojave pri izvoenju: elizija afereza gutanje glasova viak glasova u pesmi u odnosu na govorni jezik (j) poluglasovi

ornamentika: - ukrasni tonovi (predudari, postudari) - tremola - trileri