muzika 8.indd

Download muzika 8.indd

Post on 28-Jan-2017

218 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 200 lek

    VASIL S. TOLEKRISTI POPA

    8

    8

    Pr klasn e tet t arsimit 9-vjear

    9 789928 080646

    ISBN: 978-9928-08-064-6

  • 8Pr klasn e tet t arsimit 9-vjear

    Akademik Vasil S. ToleKristi Popa

  • T gjitha t drejtat e autorit lidhur me kt botim jan ekskluzivisht te zotruara/rezervuara nga Shtpia Botuese Mediaprint sh.p.k..Ndalohet do prodhim, riprodhim, shitje, rishitje, shprndarje, kopjim, fotokopjim, prkthim, prshtatje, huaprdorje, shfrytzim dhe/ose do form tjetr qarkullimi tregtar, si dhe do veprim cnues me fardo lloj mjeti apo apo forme, pjesrisht dhe/ose trsisht, pa miratimin paraprak me shkrim nga Shtpia Botuese

    Ky botim, n trsi dhe/ose n pjes t tij, ndalohet t transmetohet dhe/ose prhapet n do lloj forme dhe/ose mjet elektronik, mekanik, regjistrues dhe/ose tjetr, t ruhet, depozitohet ose prdoret n sisteme ku mund t cnohen t drejtat e autorit, pa miratimin paraprak me shkrim nga Shtpia Botuese Mediaprint sh.p.k..do cnim i t drejtave t autorit passjell prgjegjsi sipas legjislacionit n fuqi.

    Kontaktet:www.mediaprint.alShtpia Botuese Sektori i Shprndarjes dhe Marketingut: Shtypshkronja:Kutia Postare 7467 - Tiran Tel.: 04 4500605

    Cel.: 069 40 50 380Tel.: 04 2251614 Cel.: 069 40 44 441Cel.: 069 20 79 021Cel.: 069 40 44 443 Cel.: 069 40 20 201

    botime@mediaprint.al distributor@mediaprint.al print@mediaprint.al

    Komente dhe sugjerime jan t mirpritura n email: botime@mediaprint.al

    T gjitha t drejtat jan t rezervuara

    Mediaprint sh.p.k.

    S H T P I A B O T U E S E

    Tel.: 04 4500605

    Miratuar nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencs, maj 2012

    Titulli:

    Autor: Akademik Vasil S. ToleKristi Popa

    Drejtuese botimi: Anila Bisha

    Redaktor shkencor: Akademik Vasil S. Tole

    Recensent: Prof. Dr. Fatmir HysiSofokli Tole

    Redaktore:

    Punoi shembujt muzikor: Andi Bajraktari

    Design: VisiDesign

    Kopertina: VisiDesign

    Shtypi: Media-print

    ISBN: 978-9928-08-064-6 Botimi i par: 2012

    Edukim muzikor 8

    Ma. Ingrit Prizreni Faviola Shahinaj

  • 8

    3

    Kapitulli I - Kndimi muzikor Shembujt muzikorMsimi 1 Himni Kombtar Rreth flamurit t prbashkuar 7 1.1 Himni Kombtar, melodia dhe teksti 7 - Himni Kombtar 1.2 Kngt patriotike, djepi i Himnit Kombtar 8Msimi 2 Himni i Europs s Bashkuar 13 2.1 Himni i Europs 13 - Himni i Europs 2.2 Flamuri dhe Dita zyrtare e Europs 14Msimi 3 Kndimi muzikor iso-polifonik 17 3.1 Shkallt muzikore pentatonike 17 3.2 Kndoni kngt dhe melodit iso-polifonike n shkall pentatonike 18 18 - Muzik iso-polifonikeMsimi 4 Kndimi muzikor monodik 20 4.1 Shkallt muzikore modale diatonike 20 4.2 Kndoni kngt homofonike n shkall modale 21 21 - Pop. shkodraneMsimi 5 Prjetimi i ritmit 5/8 n muzik 23 5.1 Ritmi 5/8 n muzikn e kultivuar 23 5.2 Ritmi 5/8 n muzikn popullore 24 25 - Pop. jugoreMsimi 6 Prjetimi i ritmit 7/8 n muzik 26 6.1 Ritmi 7/8 n muzikn e kultivuar 26 6.2 Ritmi 7/8 n kngt patriotike dhe qytetare shqiptare 27 27 - Patriotike 7/8 6.3 Ritmi 7/8 n muzikn popullore 29 29 - Turtullesha 7/8 30 - Pop. shkodrane 7/8Msimi 7 Prjetimi i ritmit 9/8 n muzik 32 7.1 Ritmi 9/8 n muzikn e kultivuar 32 33 - Prelud Bah 35 - Suit, Debysi 7.2 Ritmi 9/8 n muzikn popullore 37 37 - Pop. kosovare 7.3 Kndoni ushtrimet muzikore n ritmet 5/8, 7/8 dhe 9/8 38 7.4 Rikujtojm kndimin n ritmet dypjestuese: kanone dhe melodi 39 40 - Kanon, ezar Frank 41 - Melodi, Bethoven Kapitulli II - Bazat e arsimimit muzikorMsimi 8 Shkallt muzikore maxhore + dhe minore 43 8.1 Shkalla muzikore, arpezhi dhe akordi 43 8.2 Shkalla muzikore maxhore+ 43 8.3 Shkalla muzikore minore 43Msimi 9 Shkalla sol+ dhe mi me nj diez 44 9.1 Shkalla sol + 45 9.2 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n sol + 45 45 - Melodi, ajkovski 9.3 Shkalla mi 48 9.4 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n mi 49 Msimi 10 Shkalla fa+ dhe re me nj bemol 51 10.1 Shkalla fa+ 51 10.2 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n fa + 52 52 - Kng, Eno Koo 10.3 Shkalla re 55 10.4 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n re 56

    PRMBAJTJA

    Prmbajtja

  • EDUKIMI MUZIKOR

    4

    8Msimi 11 Shkalla re+ dhe si me dy diez 59 11.1 Shkalla re + 59 11.2 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n re + 60 11.3 Shkalla si 62 11.4 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n si 63Msimi 12 Shkalla sib+ dhe sol me dy bemol 65 12.1 Shkalla sib + 65 12.2 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n sib + 66 12.3 Shkalla sol 67 12.4 Lexoni, kndoni dhe interpretoni n sol 68

    Kapitulli III - Luajtja n instrumentet muzikoreMsimi 13 Instrumentet muzikore aerofone dhe veorit e tyre 72 13.1 Veorit e veglave muzikore popullore dhe emrtimet 72Msimi 14 Prdorimi i fyellit si vegl melodike dhe shoqruese 75 14.1 Fyelli si vegl melodike 75 14.2 Repertori muzikor i fyellit 76 14.3 Fyelltart m t dalluar 77 78 - Sirinksi, Debysi Kapitulli IV - Dgjimi muzikorMsimi 15 Mbi veorit dhe standardet e dgjimit muzikor 82 15.1 Fyelltart m t dalluar 82Msimi 16 Muzika n Egjiptin e Lasht 84 16.1 Muzika n Egjipt 84 16.2 Instrumentet muzikore n Egjiptin e Lasht 86Msimi 17 Muzika n Greqin Antike 87 17.1 Disa karakteristika t muziks n Antikitet 87 17.2 Vegla muzikore 89 17.3 Kng tradicionale greke 90Msimi 18 Muzika n Romn e Vjetr 93 18.1 Muzika romake 93 18.2 Muziktari m i njohur romak 94 18.3 Kng tradicionale italiane 95Msimi 19 Muzika n Mesjet 96 19.1 Muzika n periudhn e Mesjets dhe t Rilindjes. Prfaqsuesit kryesor 96 19.2 Muzika n Shqiprin mesjetare 97Msimi 20 Rilindja muzikore europiane dhe lindja e opers 98 20.1 Ars Antiqua 98 20.2 Ars Nova 99 20.3 Opera 101Msimi 21 Muzika shqiptare dhe krijuesit e saj 102 21.1 Fillimet e muziks profesioniste shqiptare 102

    Kapitulli V - Shprehja dhe krijimi muzikorMsimi 22 Muzika dhe disiplinat e tjera 105 22.1 Muzika si art ndrdisiplinor 105Msimi 23 Shprehja e individualitetit muzikor prmes improvizimit 108 23.1 sht improvizimi 108 23.2 Shembuj t krijimit muzikor prmes improvizimit 109Msimi 24 Improvizimi mbshtetur mbi melodin dhe ritmin 114 24.1 Parimet e improvizimit 114 24.2 Improvizo ritmin gjat kndimit t kanonit 115Msimi 25 Njohuri mbi aktivitetet kombtare t muziks son tradicionale 116 25.1 Festivali i sazeve 116 25.2 Festivali i iso-polifonis 116 25.3 Festivali i valleve 117 25.4 Festivali i veglave popullore 117 25.5 Festivali ndrkombtar i CIOFF-it 118

  • 8

    5

    Hyrje

    T dashur nxns!

    Teksti Edukimi muzikor - 8 sht teksti q prforcon njohurit tuaja pr muzikn si art, pr elementet prbrs t saj: melodin, ritmin, kndimin, veglat muzikore dhe jo vetm kaq. Prmes ktij teksti, mu-zika e t gjitha stileve dhe epokave bhet e prekshme, po ashtu rnd-sia q ajo ka patur dhe ka pr for-msimin e qytetrimeve botrore dhe n qytetrimin modern euro-pian. Edukimi muzikor - 8 ndr-thur njohurit e lndve ekzakte me ato artistike n funksion t edukimit tuaj muzikor, pasi muzika sht formimi prmes tingullit. Msojeni, kndojeni dhe dgjojeni muzikn q shoqron librin tuaj. Suksese!

    Nxnsit Msuesit

    T nderuar koleg!

    Ky sht libri me t cilin ju do t bashkbisedoni natyrshm me nx-nsit pr thellimin e tyre n procesin e edukimit muzikor. Edukimi muzi-kor sht shumdimensional dhe pr kt ju duhet q tekstin ta prdorni n mnyr krijuese. Nxirrni n pah aftsit e nxnsve q kndojn natyrshm traditn ton muzikore, q luajn n instrumente t ndryshme muzikore apo q din t shprehin bukur emocionet q u krijon muzika. Zbuloni tek ata ndjenjn ndaj bashktingllimit dhe harmonis s zrave muzikor dhe msojini ata q t kuptojn se ashtu si harmonia n muzik, n nj harmoni t prgjithme sht e ndrtuar gjith jeta natyrore dhe njerzore. Edukimi muzikor - 8 sht libri ku muzika dhe njohurit e tjera, krijojn nj nivel m t lart t formimit muzikor t nxnsve.Pun t mbar!

    Hyrje

  • EDUKIMI MUZIKOR

    6

    8Kapitulli I

    Kndimi muzikor

    Msohet t kndohet sakt dhe t interpretohet me emocion t veant Himni Kombtar dhe ai i Europs s Bashkuar.

    Msohen bazat e kndimit t muziks iso-polifonike popullore dhe asaj monodike prmes njohjes s veorive t ksaj muzike dhe shembujve.

    Msohen shprehit vokale baz gjat kndimit, si dhe rregullat e kndimit n ansambl vokal me nj dhe dy zra.

    Msohet prjetimi emocional i ritmeve 5/8, 7/8 dhe 9/8 prmes njohjes dhe kndimit t shembujve muzikor t ndrtuar mbi kto ritme.

    N kt kapitull do t msoni, si:

    Orfeu duke knduar me vegln e lirs

  • 8

    7

    himni Kombtar RRETH FLAMURIT T PRBASHKUAR

    Kndimi IMsimi 1

    Himni yn Kombtar sht njohur si i till m 28 Nntor 1912 gjat ceremonis s Shpalljes s Pavarsis s Shqipris. Si n asnj himn tjetr t bots, Himni yn Kombtar sht nj

    me flamurin ton kombtar. Kjo gj shprehet q n titullin e poezis s Himnit Betimi mi flamur. Poezia e Himnit sht shkruar nga poeti yn Aleksandr Stavre Drenova - Asdreni, kurse muzika e tij sht prshtatur sipas nj knge ndr-kombtare. Orkestrimi i himnit sht realizuar nga kompozitori i shquar shqiptar, esk Zadeja.

    Asdreni (1872-1947)

    Teksti i Himnit Kombtar

    Rreth fl amurit t prbashkuarMe nj dshir e nj qllim,T gjith atij duk ju betuarT lidhim besn pr shptim.Prej lufte ve ay largohetQ sht lindur tradhtor,Kush sht burr nuk frikohet,Po vdes, po vdes si nj dshmor!

    N dor armt do ti mbajmT mprojm atdhen m do knt,T drejtat tona ne si ndajm;Ktu armiqt skan vnt.Se Zoti vet e tha me gojQ kombe shuhen prmi dhe,Po Shqipria do t rroj;Pr t, pr t luftojm ne!

    O fl amur, fl amur, shenj e shenjt,Te ty betohemi ktu,Pr Shqiprin atdhen e shtrenjt,Pr nder edhe lavdimn e tu.Trim, burr quhet dhe nderohetAtdheut kush iu b theror;Pr jet ay do t kujtohetMi dhet, mi dhe si nj shenjtor!

    Stema e Republiks s Shqipris

    Ref: Prej lufte ve ay largohet Q sht lindur tradhtor, Kush sht burr nuk frikohet, Po vdes, po vdes si nj dshmor!