vÜcudumuzun bİlmecesİnİ ÇÖzelİm

Click here to load reader

Post on 03-Jan-2016

40 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Canlıların Ortak Özellikleri. Çevremizdeki varlıklar, canlı ve cansızlar olarak iki grupta incelenebilir. Bütün canlı varlıklarda bulunan özelliklere de canlıların ortak özellikleri denir. Bu özellikler 8  grupta incelenir: 1. Canlılar hücrelerden oluşur. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • VCUDUMUZUN BLMECESN ZELM

  • Canllarn Ortak zellikleri evremizdeki varlklar, canl ve canszlar olarak iki grupta incelenebilir. Btn canl varlklarda bulunan zelliklere de canllarn ortak zellikleri denir. Bu zellikler 8 grupta incelenir:1. Canllar hcrelerden oluur.2. Canllar beslenir.3. Canllar solunum yapar.4. Canllar boaltm yapar.5. Canllar hareket eder.6. Canllar byr ve geliir.7. Canllar uyarclara tepki gsterir (irkilir).8. Canllar rer.

  • CANLILIK HCRE LE BALARHcrenin Yaps ve Grevleri :Bir canly oluturan en kk yap birimine hcre denir. Doada yaayan canllarn tamam hcrelerden olumutur. Canllardan bazlar tek bir hcreden, bazlar da ok sayda hcreden olumutur. Her canly oluturan hcrelerin says ve bykl ayn deildir. Canly oluturan hcrelerin grevlerine gre ekli ve bykl farkl olabilir. Hcre gzle grlemeyip mikroskopla incelenir. Mikroskopla canllar ilk inceleyen bilim adam Lvenhuk tur. Lvenhuk inceledii gl suyunda tek hcreli canllar grmtr.

  • a) Hcre Saysna Gre Canl eitleri :Doada yaayan canllarn tamam hcrelerden olumutur. Canllardan bazlar tek bir hcreden, bazlar da ok sayda hcreden olumutur. Bu nedenle canllar hcre saysna gre tek hcreli canllar ve ok hcreli canllar olarak iki grupta toplanrlar.1- Tek Hcreli Canllar : Tek bir hcreden oluan canllara tek hcreli canllar denir. Bakteriler, amip, glena, terliksi hayvan (paramesyum) ve mavi yeil algler tek hcreli canllardr.2- ok Hcreli Canllar : ok sayda hcreden oluan canllara ok hcreli canllar denir. nsanlar, hayvanlar, bitkiler ok hcreli canllardr.

  • b) Hcre eitleri :Hcreler gelimilik dzeyine gre prokaryot (ilkel) hcreler ve karyot (gelimi) hcreler olmak zere ikiye ayrlr.1- Prokaryot (lkel) Hcreler : En basit yapl hcrelerdir. Prokaryot hcrelerde ekirdek zarla evrilmemitir ve kaltsal madde sitoplazma iinde dank haldedir.Prokaryot hcrelerde hcre zar, sitoplzma ve zarsz organel olan ribozom bulunur. Ribozom dnda organelleri bulunmaz.Bakterilerin ve mavi yeil alglerin hcreleri prokaryot hcredir. 2- karyot (Gelimi) Hcreler :ekirdei ve organelleri zarla evrilmi olan hcrelere karyot (gelimi) hcreler denir. karyot hcreler hcre zar, sitoplzma ve ekirdek olmak zere ksmdan oluurlar.Baz tek hcreli canllarn, mantarlarn, bitkilerin, insanlarn ve hayvanlarn hcreleri karyot hcredir.

  • Prokaryot hcre karyot hcre

  • Hcrenin yaps ve grevleriHcrenin Grevleri:Canllarn yaamlarn srdrebilmek iin yapt beslenme, solunum, dolam, boaltm, sindirim, reme, byme, gelime, gibi faaliyetlere yaamsal faaliyetler denir. Canllarda gerekleen yaamsal faaliyetlerin tamam hcre tarafndan yaplr. Yani hcrenin grevi, yaamsal faaliyetleri gerekletirmektir.Hcrenin Yaps:Hcre dtan ie doru hcre zar, sitoplzma ve ekirdek olmak zere ksmdan oluur.

  • Hcrenin Yaps1 Hcre Zar Btn bitki ve hayvan hcrelerinde bulunan, hcreyi d ortamdan ayran ve hcreye ekil veren yapya hcre zar denir.Hcre Zarnn zellikleri:1-Canldr.2-Seici ve geirgendir.3-Esnektir.4-Saydamdr (I geirir).5-ift katldr.Hcre Zarnn Grevleri:1-Hcreyi d ortamdan ayrr.2-Hcreyi d etkilere kar korur.3-Hcreye madde giri kn salar.4-Hcreye ekil verir.

  • 2- SitoplzmaHcre zar ile ekirdek arasn dolduran yumurta ak kvamndaki renksiz svya sitoplzma denir. Sitoplzmann yapsnda % 90 orannda su bulunurken geriye kalan ksmn da protein, karbonhidrat, ya asidi, vitamin, madensel tuzlar, enzim, glikoz, salg oluturur.Ayrca sitoplazmada hcredeki yaamsal faaliyetleri gerekletiren yaplar (organeller) bulunur. sitoplazmann yaps bozulduunda hcre lr. Sitoplzmann zellikleri1-Canldr.2-Renksizdir.3-Hcre zarndan geemez.4- Yar saydamdr.Sitoplzmann GrevleriSitoplzma hcredeki btn yaamsal faaliyetlerin (canllk olaylarnn) gerekletii yerdir. Sitoplzmada yaamsal faaliyetleri gerekletiren yaplara organel denir.

  • Sitoplzma organelleri1-Mitokondri :Bakteriler ve alyuvarlar denilen kan hcresi dnda btn hcrelerde bulunur. Hcre ierisine alnan besin maddelerinin oksijen gaz ile paralanarak enerji retilmesini salar. (Yani hcre ierisinde solunum olaynda grevlidir).Vcutta enerji ihtiyac fazla olan hcrelerinde mitokondri says dier hcrelerdekinden daha fazladr.

  • 2-Koful :Bitki hcrelerinde byk ve az sayda, hayvan hcrelerinde kk ve ok saydadr. Koful, hcre ierisine alnan su ve besinler ile hcrede oluan atk maddelerin depolanmasn ve bu atk maddelerin hcre dna atlmasn salar. Bu nedenle hcre ierisinde depolamada ve boaltmda grevlidir.Tek hcrelilerde: beslenme ve boaltm Bitkilerde: boaltm yapar.

  • 3-Kloroplastlar:Hayvan hcrelerinde olmayp sadece bitki hcrelerinde bulunur. Mitokondriye benzer. Fakat byktr. fotsentez yapan canllarda bulunur.bitkiye yeil renk veren gne enerjisini sourabilen Klorofil denen yapy bulundurur.Fotosentez ile besin ve oksijen retir.

  • 4- Endoplazmik Retikulum :Hcre zar ile ekirdek arasnda uzanan kanalcklardr (borulardr=kanalck sistemidir).Hcre ierisinde madde tanmasn (ve depolanmasn) salar.

  • 5-Ribozom :Virsler hari btn hcrelerde bulunur. Hcre ierisinde protein retiminde (sentezinde) grevlidir. (Karacier gibi protein sentezinin oka yapld hcrelerde ribozom says normalden daha fazla olur). (Hayvan hcresinde daha ok bulunur.)

  • 6-Golgi Aygt (Cisimcii) :Hcre ierisinde ter, st, ya, gzya, tkrk, smk, gibi salglar (svlar) reterek bunlar bir zarla evirip paketler. (Bu salglarn hcre dna kmas iin paketleme yaplr). Vcutta salg reten organlarn (st bezi, ter bezi, ya bezi, gzya bezi, smk bezi, tkrk bezi gibi) hcrelerinde golgi aygtnn says normalden fazladr.

  • 7-Lizozom:Genellikle hayvan hcrelerinde bulunur, bitki hcrelerinde bulunmaz. nsanlarda akyuvarlar, karacier ve dalakta says fazladr ama alyuvarlar hcrelerinde bulunmaz. Hcre ierisinde byk besin maddelerinin (molekllerinin) paralanmasn (sindirilmesini) salar. Ayrca hcre ierisinde yalanan ve ypranan organellerin de paralanmasn salar.Lizozomun zar yaps bozulursa hcre kendi kendini sindirir, paralar. Bu olaya otoliz denir.

  • 8-Sentrozom (Sentrioller):Bitki hcrelerinde bulunmayp sadece hayvan hcrelerinde bulunur.Hcre blnmesinde grevlidir. (Hcre blnmesi srasnda homolog kromozomlarn ayrlmasn ve i ipliklerin olumasn salar).

  • 3-ekirdek:Hcredeki btn yaamsal faaliyetleri yneten ve kontrol eden, canlnn sahip olduu kaltsal zellikleri tayan ve organelleri yneten ksmdr. ekirdei alnan hcre yaayamaz. Krmz kas hcresi ile karacier hcrelerinde birden fazla ekirdek varken bakteriler ve alyuvarlar hcrelerinde ekirdek bulunmaz.Bakteri, alyuvar ve mavi yeil algler hari, btn hayvan ve bitki hcrelerinde bulunur.

  • 3-ekirdekHcredeki btn yaamsal faaliyetleri yneten ve kontrol eden, canlnn sahip olduu kaltsal zellikleri tayan ve organelleri yneten ksmdr. ekirdei alnan hcre yaayamaz. Krmz kas hcresi ile karacier hcrelerinde birden fazla ekirdek varken bakteriler ve alyuvarlar hcrelerinde ekirdek bulunmaz.Bakteri, alyuvar ve mavi yeil algler hari, btn hayvan ve bitki hcrelerinde bulunur.

  • A) EKRDEK ZARIift katl bir zardr.zerindeki deliklere por denir.Bunlar hcre zarndaki porlardan daha byktr.Hcre blnmesi srasnda kaybolan bu zarn blnmeden sonra yeniden yaplmasnda ER ve golgi grevlidir.B) EKRDEK SIVISIHomojen grnmldr.erisinde bol miktarda enerji, ribozom ve protein bulunur.C) EKRDEKKRibozom sentezi yaplr. Bakterilerde yoktur.D) KROMATN PLKHcrede en ok bulunan maddedir.Kromozomlar Kaltsal karakterleri tar.reme ve bymeyi salar.Hcreyi ynetir.

  • BTK VE HAYVAN HCRES ARASINDAK FARKLAR

    Bitki hcresiHayvan hcresi1.ekli kelidir. Dikdrtgeni andrr . 1.ekli yuvarlaa yakndr.2.Hcre eperi (duvar) vardr.2.Hcre eperi yoktur. 3.Kloroplast var. 3.Kloroplast yoktur. 4.Koful byk ve az sayda. 4.Koful kk ve ok sayda bulunur. 5.Sentrozom yoktur. 5.Sentrozom var.7. lizozom bulunmaz. 7. lizozom bulunur.

  • Hcreden Organizmaya Canllar yaamlarn srdrebilmek iin yaamsal faaliyetleri gerekletirirler.Tek hcreli canllarda yaamsal faaliyetler tek hcre ierisindeki organeller tarafndan gerekletirilir. ok hcreli canllarda yaamsal faaliyetler hcre topluluklar tarafndan gerekletirilir.ok hcreli canllar oluturan hcrelerin hepsi ayn yapda ve grevde deildirler. Canl vcudunu oluturan hcreler grevlerine gre farkl zellikler kazanmlardr. ok hcreli canllarda yap ve grevleri ayn olan hcrelerin oluturduu hcre topluluklarna doku denir.

  • Bitki ve hayvanlarda bulunan dokular birbirlerinden farkldr. Bitkilerin yapsnda bulunan dokulara bitkisel dokular, hayvanlarn yapsnda bulunan dokulara hayvansal dokular denir.Her dokuyu oluturan hcrelerin ekli, grevi, yaps, bykl ve dizilii o dokuya zgdr. Bir dokunun hcresi ile baka bir dokunun hcresinin ekli, grevi, yaps, bykl ve dizilii farkldr.ok hcreli canllarda ayn yap ve grevdeki hcreler birleerek dokular, dokular birleerek organlar, organlar birleerek sistemler, sistemler de birleerek canly olutururlar. HCRE DOKU ORGAN SSTEM CANLI ORGANZMA (CANLI VCUDU)