talijanski jezik talijanski jezik i književnost

Click here to load reader

Post on 05-Oct-2021

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

S V I
NACIONALNI KURIKULUM NASTAVNOGA PREDMETA
Svibanj 2019. LANOVI STRUNE RADNE SKUPINE IZABRANI PO JAVNOM POZIVU
Matija Drandi, mag. philol. ital. et hist., TSŠ - SMSI “Dante Alighieri”, Pula – Pola (od 2. sijenja 2019.)
Anna Giugno Modrušan, mag. prim. educ., OŠ-SE “Giuseppina Martinuzzi“, Pula – Pola
Ester Grubica, prof., Talijanska osnovna škola - Scuola Elementare Italiana “Bernardo Parentin”, Pore - Parenzo
Patrizia Malusà Moroin, prof., Talijanska srednja škola Rovinj - Scuola Media Superiore Italiana Rovigno (od 2. sijenja 2019.)
Emili Marion Merle, prof., Srednja talijanska škola Rijeka/Scuola Media Superiore Italiana Fiume (do 31. svibnja 2016.)
Rosalia Massarotto, prof., OŠ-SE Dolac, Rijeka - Fiume
doc. dr. sc . Gianna Mazzieri Sankovi, Srednja talijanska škola Rijeka/Scuola Media Superiore Italiana Fiume i Sveuilište u
Rijeci, Filozofski fakultet, Odsjek za Talijanistiku/Università degli Studi di Fiume, Facoltà di Lettere e Filosofia, Dipartimento
di Italianistica (do 31. svibnja 2016.)
Loredana Slacki, prof., Talijanska srednja škola “Dante Alighieri”, Pula/Scuola Media Superiore Italiana “Dante
Alighieri”, Pola (do 31. svibnja 2016.)
Sara Vrbaški, prof. OŠ-SE “San Nicolò”, Rijeka-Fiume (voditeljica) PRIJEVOD S TALIJANSKOG NA HRVATSKI JEZIK:
Ozana Bugarin Geromella, prof., TSŠ – SMSI „Dante Alighieri“ Pula-Pola Višnja Mijandruši, prof., TSŠ – SMSI „Dante Alighieri“ Pula-Pola Sabina Omeri Tiani, prof., TOŠ-SEI „Bernardo Benussi“ Rovinj-Rovigno Nataša Paelat, prof., Talijanska srednja škola Rovinj-Scuola media superiore Rovigno
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
3
UPUTE ZA ITANJE
OKVIR NACIONALNOG KURIKULUMA NACIONALNI KURIKULUM ZA RANI I PREDŠKOLSKI ODGOJ I OBRAZOVANJE
NACIONALNI KURIKULUM ZA OSNOVNO- ŠKOLSKI ODGOJ I OBRAZOVANJE
NACIONALNI KURIKULUM ZA GIMNAZIJSKO OBRAZOVANJE
NACIONALNI KURIKULUM ZA STRUKOVNO OBRAZOVANJE
NACIONALNI KURIKULUM ZA UMJETNIKO OBRAZOVANJE
O kv
ir z
a vr
ed n
o va
n je
p ro
ce sa
PREDMETNI KURIKULUMI I KURIKULUMI ZA STJECANJE KVALIFIKACIJA U REDOVNOM SUSTAVU STRUKOVNOG I UMJETNIKOG OBRAZOVANJA
Tablica A. Sustav nacionalnih kurikulumskih dokumenata izraenih u okviru
Cjelovite kurikularne reforme
4
B. ODGOJNO-OBRAZOVNI CILJEVI UENJA I POUAVANJA U NASTAVNOME PREDMETU TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST ..................................................................................................... 8
C. DOMENE U ORGANIZACIJI KURIKULUMA NASTAVNOGA PREDMETA TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST .............................................................................................................................. 10
1. Usmena komunikacija (slušanje i govorenje) ................................................................................................ 10
2. Pisanje ............................................................................................................................................................ 11
3. itanje/Knjievnost ........................................................................................................................................ 11
3.1. itanje ................................................................................................................................................. 11
3.2. Knjievnost .......................................................................................................................................... 11
D. ODGOJNO-OBRAZOVNI ISHODI NASTAVNOGA PREDMETA TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST ......................................................................................................................................... 13
Odgojno-obrazovni ishodi nastavnoga predmeta Talijanski jezik od 1. do 4. razreda osnovne škole podijeljeni po domenama ...................................................................................................................... 16
Odgojno-obrazovni ishodi nastavnoga predmeta Talijanski jezik od 5. do 8. razreda osnovne škole podijeljeni po domenama ...................................................................................................................... 19
Odgojno-obrazovni ishodi nastavnoga predmeta Talijanski jezik i knjievnost od 1. do 4. razreda srednje škole podijeljeni po domenama .............................................................................................................. 22
Razrada odgojno-obrazovnih ishoda u nastavnome predmetu Talijanski jezik od 1. do 8. razreda osnovne škole ...................................................................................................................................................... 26
1. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 26
2. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 32
3. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 38
4. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 45
5. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 52
6. RAZRED – 175 sati ..................................................................................................................................... 59
7. RAZRED – 140 sati ..................................................................................................................................... 67
8. RAZRED – 140 sati ..................................................................................................................................... 74
Razrada odgojno-obrazovnih ishoda u nastavnome predmetu Talijanski jezik i knjievnost od 1. do 4. razreda srednje škole (gimnazijskih programa, 140 sati) .......................................................................... 81
1. RAZRED – 140 sati ..................................................................................................................................... 81
2. RAZRED – 140 sati ..................................................................................................................................... 88
3. RAZRED – 140 sati ..................................................................................................................................... 95
4. RAZRED – 128 sati ................................................................................................................................... 103
Razrada odgojno-obrazovnih ishoda u nastavnome predmetu Talijanski jezik i knjievnost od 1. do 4.
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
5
1. RAZRED – 140 sati ................................................................................................................................... 110
2. RAZRED – 140 sati ................................................................................................................................... 117
3. RAZRED – 140 sati ................................................................................................................................... 124
4. RAZRED – 128 sati ................................................................................................................................... 132
Razrada odgojno-obrazovnih ishoda u nastavnome predmetu Talijanski jezik i knjievnost od 1. do 4. razreda strukovnih programa (105 sati) ................................................................................................ 139
1. RAZRED – 105 sati ................................................................................................................................... 139
2. RAZRED – 105 sati ................................................................................................................................... 146
3. RAZRED – 105 sati ................................................................................................................................... 152
4. RAZRED – 96 sati ................................................................................................................................... 160
I. POVEZANOST S DRUGIM ODGOJNO-OBRAZOVNIM PODRUJIMA I MEUPREDMETNIM TEMAMA ..... 167
II. UENJE I POUAVANJE TALIJANSKOG JEZIKA I KNJIEVNOSTI ........................................................... 168
1. Pristup uenju ...................................................................................................................................... 168
2. Uloga uitelja/nastavnika .................................................................................................................... 169
4. Okruenje............................................................................................................................................. 170
III. VREDNOVANJE ODGOJNO-OBRAZOVNIH ISHODA ............................................................................. 172
Talijanski jezik i knjievnost - elementi vrednovanja u srednjoj školi i postotna zastupljenost u oblikovanju zakljune ocjene ......................................................................................................................................... 174
Izvješivanje ................................................................................................................................................ 175
Utvrivanje zakljune ocjene ..................................................................................................................... 176
IV. DODATAK - POPIS PREDLOENIH KNJIEVNIH DJELA I PISACA KOJE JE MOGUE KORISTITI U PLANIRANJU NASTAVE ............................................................................................................................................. 178
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
6
UVOD
Talijanska nacionalna zajednica na podruju svog povijesnog teritorija i u statusu autohtone manjine
uiva, meu ostalim, pravo na odgoj i obrazovanje na talijanskom jeziku, pravo na uporabu vlastitog
jezika, govora i pisma, formalnog i neformalnog, u privatnom i javnom sektoru.
Talijanski jezik predstavlja kulturnu baštinu talijanske nacionalne manjine, neophodan element
identiteta svakog uenika i prvotno sredstvo pristupanja znanju. Jezino-komunikacijski kontekst je
temelj za potpuno ovladavanje talijanskim jezikom i aktivno komuniciranje usvajanjem veza i
znaenjskih nijansi jezika u odnosu na društvenu, kulturnu i povijesnu situaciju, za primjerenu i
kreativnu komunikaciju na jezinoj razini u cijelom rasponu odgojno-obrazovnog konteksta, rada i
aktivnog graanskog konteksta.
Primatelji odgojno-obrazovne ponude škola s nastavom na talijanskom jeziku su uenici kojima je
talijanski materinski jezik (ponekad ne i jedini), kao i oni koji pristaju na obrazovanje na talijanskom
jeziku i pristupaju talijanskoj kulturi, a zahvaljujui višejezinosti samog podruja to im daje
mogunost da izravno upoznaju talijansku kulturu i civilizaciju te da na taj nain pridonesu svom
osobnom rastu.
Naziv Talijanski jezik odnosi se na nastavni predmet koji se pouava u osnovnoj školi, dok se naziv
Talijanski jezik i knjievnost odnosi na srednje škole. Nastavni predmet, kao materinski jezik, ima
nezamjenjivu i prioritetnu zadau odravanja, unapreivanja i promicanja povijesne prisutnosti
jezika, knjievnosti, kulture i identiteta talijanske nacionalne manjine na hrvatskom nacionalnom
teritoriju s obzirom na široku i otvorenu komunikaciju s ostalim kulturama s kojima je u doticaju. To
se mora postii u jezino-društvenom kontekstu koji ne nudi mnogo drugih mogunosti komunikacije,
imajui u vidu da talijanski jezik nije slubeni jezik. S obzirom da društveno okruenje ne prua
situacije i prilike za znaajniju komunikaciju na talijanskom jeziku, obrazovanje na talijanskom jeziku
kao opi cilj igra odluujuu ulogu.
Posebnu pozornost valja posvetiti njegovanju pisanih i usmenih dijalektalnih izraza, kao i jaanju
svijesti o vrijednosti dijalekta kao kulturne baštine kojoj prijeti izumiranje.
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
7
Kurikulum razlikuje uenikov kognitivni i jezini razvoj na razliitim odgojno-obrazovnim razinama uenja s ciljem poticanja vještina koje uenik posjeduje te razvijanja novih. U procesu uenja materinskog jezika i knjievnosti te proširivanja kulture kljuna je potreba da se u potpunosti ostvare individualne tenje i osobni potencijali uenika. Nastavni predmet Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost, kao materinski jezik, kljuni je nastavni predmet u procesu pouavanja, odnosno u školskoj vertikali talijanske nacionalne manjine u Republici Hrvatskoj. Takoer je sredstvo jezinog, kognitivnog, kulturnog i društvenog obogaivanja, odnosno temeljni element obrazovanja u duhu poštivanja razliitosti, suivota, poštivanja demokratskih vrijednosti, osvješivanja vlastitog identiteta i vlastite povijesti. U postizanju proširenih ciljeva koje Kurikulum predvia, nuno je da uenje talijanskog jezika bude predmetom posebne pozornosti svih uitelja/nastavnika koji e u ovoj perspektivi koordinirati svoje aktivnosti. Stoga e biti potrebno da uitelji/nastavnici raznih nastavnih predmeta zajedniki pridonose s uiteljima/nastavnicima Talijanskog jezika/Talijanskog jezika i knjievnosti u uenju ovog predmeta, kako bi svim uenicima pruili priliku da se na primjeren nain uklope u društveno okruenje i proces obrazovanja, imajui pri tom kao primarni cilj vladanje jezikom u svim njegovim izriajima. Jezina kompetencija nalazi se na raskriju izmeu svih kompetencija koje predvia Nacionalni kurikulum i Preporuka Europskog parlamenta i Vijea iz 2006. godine.
Svijest o vanosti kulturnog izriaja, zajedno sa stjecanjem vještina povezanih s interkulturalnom komunikacijom, temelj je tzv. kulturnog obrazovanja. Poznavanje kulture pretpostavlja poznavanje lokalne kulturne baštine (ukljuujui i puku kulturu), nacionalne i europske te njezino mjesto unutar svjetske kulturne baštine. Temeljito razumijevanje vlastite kulture i osjeaja identiteta mogu biti osnova za otvoreni stav prema razliitim kulturama, poštovanje istih te svijesti o vanosti kreativnog izraavanja ideja, iskustava i emocija u nizu razliitih sredstava komunikacije i u svim umjetnikim oblicima. Talijanski jezik tomu pridonosi planiranim transverzalnim aktivnostima. Aspekti koji se posebno odnose na razvoj ove kompetencije su: svijest o raznovrsnosti jezika i jedinstvenosti njihove funkcije; veza izmeu jezika i kulture; razliitost komunikacijskih razina; identifikacija ciljeva, verbalnog i neverbalnog aspekta komunikacije; karakteristike govora, pisanja, slušanja i itanja; leksike karakteristike i tvorba rijei; konvencionalnost pisanja; sluenje rjenikom itd. Primatelji odgojno-obrazovne ponude škola s nastavom na talijanskom jeziku su uenici za koje je talijanski materinski jezik (jedini ili uz druge jezike) kao i oni koji smatraju da im obrazovanje na talijanskom jeziku, zahvaljujui višejezinosti samog podruja, daje mogunost da izravno upoznaju talijansku kulturu i civilizaciju te na taj nain pridonesu svom osobnom rastu. U oba sluaja, a posebice u potonjem, od kljunog su znaaja interes i motivacija za uenje talijanskog jezika u školskom kontekstu, ali prije svega spremnost i elja da prakticiraju jezik i dou u doticaj s talijanskom kulturom izvan školskog okruenja, kroz mreu odnosa i kroz zajednicu kojoj pripadaju.
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
8
Ovaj Kurikulum slijedi naelo kontinuiteta, poevši od osnovne škole, te promie potpuno usvajanje vještina visokog stupnja do završetka srednje škole. Susret s najrazliitijim vrstama tekstova omoguit e integraciju izmeu samostalno utvrenih naina te elemenata i pojmova koji podlijeu sustavnom uenju. Obrada knjievnih tekstova obuhvatit e analizu, usporedbu i vrednovanje vezano uz osobna iskustva i interese, ali prije svega uz knjievna, povijesna, kulturna i društvena znanja i vještine. U konanici, uenici e kreativno eksperimentirati s razliitim oblicima i jezicima kojima se mogu izraziti koncepti, misli, osjeaji, injenice i mišljenja, u usmenom ili pisanom obliku. U procesu pouavanja i uenja njegovat emo naine poticanja odnosno nagraivanja vezane uz komunikacijsku i estetsku funkciju jezika. Osposobljavanje uenika za komunikaciju na standardnom talijanskom jeziku temeljna je vještina za uenje drugih nastavnih predmeta, stoga se Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost pouavaju na svim razinama odgojno-obrazovnog procesa.
B. ODGOJNO-OBRAZOVNI CILJEVI UENJA I POUAVANJA U NASTAVNOME PREDMETU TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST
Ciljevi Kurikuluma predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost u funkciji su razvoja osam kompetencija, ije su stjecanje Europski parlament i Vijee Europe proglasili temeljem procesa cjeloivotnog uenja. Prva od tih vještina je komunikacija na materinskom jeziku, odnosno uporaba leksike i izraajne baštine talijanskog jezika prema komunikacijskim potrebama u razliitim kontekstima. To se ostvaruje unutar etiriju podruja kompetencija.
1) Stjecanje jezine komunikacijske kompetencije podrazumijeva:
a) utvrivanje, usvajanje i razvijanje vještina koje se odnose na aktivnosti usvajanja, primjene i komunikacijske interakcije;
b) usvajanje znanja koja se odnose na ekstralingvistike i interkulturalne aspekte jezine komunikacije (mimika, proksemika, predmeti, odjea);
c) usvajanje i razvijanje uinkovitih strategija o njegovanju vlastite komunikacije glede verbalnih, ekstralingvistikih i interkulturalnih aspekata u jezinoj komunikaciji.
2) Stjecanje kompetencije razumijevanja i stvaranja tekstova podrazumijeva:
a) utvrivanje, usvajanje i razvijanje vještina i znanja potrebnih za usvajanje, vrednovanje, planiranje, stvaranje i provjeru pripovjednih, propisujuih, opisivakih, izlagakih i raspravljakih tekstova;
b) utvrivanje, usvajanje i razvijanje optimalnih strategija za lakše razumijevanje pripovjednih, pravnih, opisnih, izlagakih i raspravljakih tekstova;
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
9
c) utvrivanje, usvajanje i razvijanje optimalnih strategija planiranja, izrade i revizije pripovjednih, pravnih, opisnih, izlagakih i raspravljakih tekstova;
3) Glavni je cilj knjievnog obrazovanja stjecanje znanja o knjievnosti i vještine kulturnog izraavanja što podrazumijeva:
a) utvrivanje i razvijanje vještina i znanja ukljuenih pri individualizaciji i opisu obiljeja razliitih knjievnih rodova (pripovjedni tekst, lirika, epika, drama), ali i kazališnih i filmskih djela te ostalih ekspresivnih oblika, shvaenih kao predloak za korištenje, usporedbu i prosudbu ili kao primjer za eksperimentiranje i osnaivanje vlastita izraza;
b) utvrivanje i razvijanje vještina i znanja potrebnih za usvajanje, analizu i vrednovanje proznih zabavnih tekstova, pria i autorskih romana;
c) utvrivanje i razvijanje vještina i znanja potrebnih za usvajanje, analizu i vrednovanje epsko-lirskih, lirskih i didaktikih poetskih tekstova;
d) utvrivanje i razvijanje vještina i znanja potrebnih za usvajanje, analizu i vrednovanje dramskih tekstova;
e) utvrivanje i razvijanje vještina i znanja ukljuenih u kontekstualizaciju, tumaenje i vrednovanje djela, tema, razdoblja, pokreta, struja, autora osobito znaajnih za talijansku i svjetsku knjievnost;
f) poticanje i razvijanje osjetljivosti, vještina i znanja korisnih za izraavanje vlastitog iskustva u proznim, lirskim i/ili dramskim oblicima.
4) Cilj promišljanja o jeziku je usvajanje jezinih i metalingvistikih vještina što podrazumijeva:
a) utvrivanje, usvajanje i razvijanje deklarativnih znanja i proceduralnih vještina koje se odnose na talijanski jezik u njegovim razliitim aspektima (fonologija, grafematika, morfologija, sintaksa, leksik i tvorba rijei, jezine i geografske razliitosti, funkcionalni stilovi, jezici struka);
b) utvrivanje, usvajanje i razvoj optimalnih strategija o njegovanju vlastitog jezinog razumijevanja i produkcije glede fonologije, grafematike, morfologije, sintakse, leksika, uporabe funkcionalnih stilova ili jezika struka i/ili jezinih raznolikosti;
c) usvajanje vještina korisnih za poboljšanje komunikativne kompetencije kroz aktivnosti usporedbe i razmišljanja o slinostima i razlikama izmeu jezinih sustava drugih jezika koje uenik govori i/ili ui.
Iz ovih podruja kompetencija proizlaze sljedei odgojno-obrazovni ciljevi uenja Talijanskog jezika/Talijanskog jezika i knjievnosti postizanjem kojih uenik:
1) vlada temeljnim jezinim vještinama na podruju slušanja, govorenja, pisanja i itanja;
2) analizira i interpretira razliite vrste tekstova na funkcionalan nain te razvija potrebu za itanjem kako bi uio, zabavljao se ili obogatio svoje znanje o svijetu i vlastitu vještinu izraavanja i interpretacije;
3) koristi i stvara razliite vrste tekstova koji imaju razliitu strukturu, cilj, komunikacijsku svrhu, sadraj i stil, oblikuje vlastito kritiko mišljenje te se izraava na kreativan i samostalan nain, proširuje svoje vidike i usavršava etike i estetske vrijednosti;
4) koristi razliite izvore i procjenjuje njihovo podudaranje s predmetom kojeg prouava, procjenjuje vanost informacija koje pronalazi te o njima razvija kritiko mišljenje; kontekstualizira tekstove i utvruje odnose izmeu njih te prepoznaje njihove komunikacijske namjere;
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
10
5) razaznaje, prihvaa i poštuje, u interkulturalnom kontekstu, vrijednosti, elemente identiteta i razliitosti izmeu manjinske kulture Talijanske nacionalne zajednice, talijanske kulture i kulture drugih zemalja;
6) poznaje i objašnjava osnovne faze koje su karakterizirale razvojni proces talijanske knjievnosti te poznaje autore i temeljna djela talijanske i meunarodne kulturne baštine od poetaka do danas i osnovne crte povijesti ideja, kulture i knjievnosti.
C. DOMENE U ORGANIZACIJI KURIKULUMA NASTAVNOGA PREDMETA TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST
Nastavni predmet Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost ukljuuje etiri nedjeljive, meuzavisne domene, koje se temelje na osnovnim jezinim vještinama (slušanju, govorenju, pisanju i itanju) kako slijedi: USMENA KOMUNIKACIJA (slušanje i govorenje) – domena koja se temelji na verbalno-jezinoj vještini razumijevanja i uporabe jezika i produkciji tekstova/usmenih poruka za uinkovitu društvenu interakciju. Razvija se od prvog razreda osnovne škole do završnog razreda srednje škole. PISANJE – temelji se na potrebi razumijevanja i uporabi bilo koje vrste pisanog teksta, kao i na vještini produkcije tekstova u razliite svrhe. Ova se domena razvija od prvog razreda osnovne škole do završnog razreda srednje škole. ITANJE/KNJIEVNOST - obuhvaa tekstualnu analizu, koja se protee od prvog do osmog razreda kao ITANJE, a u prvom se razredu srednje škole razvija u domeni KNJIEVNOST, prirodnom nastavku koji se odnosi na vještinu funkcionalne obrade razliitih vrsta tekstova te povijest talijanske knjievnosti. PROMIŠLJANJE O JEZIKU - etvrta transverzalna domena, koja podrava ostale tri, a ima za cilj razvijanje progresivne svijesti i sigurnost u korištenju jezinog alata. Razrauje se od prvog razreda osnovne škole do završnog razreda srednje škole.
1. Usmena komunikacija (slušanje i govorenje) Specifina domena usmene komunikacije odnosi se na sudjelovanje u komunikacijskim razmjenama u razliitim kontekstima i razvoj vještina slušanja i usmenog izraavanja do potpunog ovladavanja ovim vještinama. Ova vještina predstavlja prirodan nain na koji uenik stupa u kontakt sa svijetom koji ga okruuje. Školsko okruenje ima zadatak postupno razvijati i usustaviti vještinu slušanja i izraavanja na sve iscrpniji nain, komunicirati s drugima u razliitim kontekstima, usmeno izraziti misli, od formalne do neformalne komunikacije i konano razumjeti razliite vrste govora i tekstova. U školi se promie
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
11
2. Pisanje
Domena pisanja odnosi se na vještinu poznavanja i primjene odgovarajuih postupaka pisanja koji proizvode tekstove raznih vrsta koji imaju razliitu strukturu, sadraj, funkciju i stilove, tekstove u kojima uenik artikulira svoje kritiko mišljenje i uspijeva se izraziti samostalno na kreativan nain proširujui svoje vidike, etike i estetske vrijednosti. Praksa pisanja uvodi se postupno, u poetku na opušten nain, s raznovrsnim nastavnim aktivnostima i interdisciplinarnim pristupom. Pisanje teksta je sloen proces kojeg karakteriziraju specifine faze: koncepcija, planiranje, prva izrada, provjera i ispravljanje. Poznavanje tekstova omoguit e uenicima pronalaenje uzoraka koji ine njihovu osnovu te da ih koriste kao referentne toke u svojim komunikacijskim namjerama, eksperimentirajui ve u najranijoj dobi s izraajnim potencijalom talijanskog jezika.
3. itanje/Knjievnost 3.1. itanje
Domena itanja odnosi se na vještinu obrade razliitih vrsta tekstova na funkcionalan nain i razvijanje potrebe za itanjem kako bi uio, zabavljao se ili obogatio svoje znanje o svijetu i vlastitu vještinu izraavanja i interpretacije. Odnosi se i na vještinu prepoznavanja, razumijevanja i vrednovanja tekstova talijanske i svjetske knjievne tradicije. U poetku se praksa itanja podastire kao trenutak socijalizacije i rasprave o nauenim sadrajima, ali istodobno postaje trenutak osobnog i samostalnog istraivanja, što dovodi do razvoja koncentracije i kritikog promišljanja. Stoga je to izuzetno korisna aktivnost koja pomae uenicima u njihovu sazrijevanju. Razvijanjem ljubavi prema itanju poveava se znatielja, razvija mašta i zadovoljstvo istraivanja. itanjem se usvajaju strategije i tehnike, a itanje se mora prakticirati na širokom rasponu tekstova. U školskom obrazovanju itanje e postati sve vanije kako bi se zadovoljio estetski uitak susreta s knjievnim tekstom i postupno osvijestili vlastiti intelektualni izbori.
3.2. Knjievnost Knjievno obrazovanje odnosi se na spoznaju o bogatstvu i raznolikosti talijanske knjievne tradicije u europskom i svjetskom kontekstu, kulturnom, etikom i civilizacijskom doprinosu autora, o vrednovanju odgovarajue estetske dimenzije u povijesnoj kontekstualizaciji autora, djela, knjievnih i kulturnih pokreta. Takoer se odnosi na vještinu prepoznavanja, razumijevanja i vrednovanje tekstova knjievne i puke tradicije. Odnosi se i na podruja itanja i tekstualnosti te se bavi sposobnošu obraivanja razliitih tipova tekstova na funkcionalan nain, razvijajui potrebu itanja kako bi se uilo, uivalo i obogatilo vlastito znanje o svijetu, vlastite izraajne vještine i kritiko mišljenje.
Nacionalni kurikulum nastavnog predmeta Talijanski jezik/Talijanski jezik i knjievnost
12
4. Promišljanje o jeziku Ova se domena tie razliitih aspekata jezika te njegove aktivne uporabe u komunikaciji. S obzirom na prirodnu predispoziciju uenika da promišljaju o jeziku, zadatak uitelja/nastavnika je da ih vodi od ,,uroene" gramatike do ,,svjesne" gramatike, kako bi progresivno stekli svijest i sigurnost u korištenju jezinog instrumenta. U prvim godinama školovanja, uporabu jezika i promišljanje o njemu treba paralelno tretirati. Pravopis se mora usvojiti i automatizirati u prvim godinama školovanja, a naknadno se stalno prati. Promišljanje o jeziku odnosi se na sintaktike strukture jednostavnih i sloenih reenica, na vrste rijei, na kohezijske elemente (razliite vezne rijei), na leksik i na najraširenije varijante talijanskog jezika i dijalekata. Bez uvoenja suvišne specifine terminologije ova domena pridonosi veoj fleksibilnosti u razumijevanju tekstova, u raspravi o vlastitim produkcijama, kao i u razvoju misli. Istodobno se ispreplie s promišljanjem o drugim jezicima koje uenik ui u dvojezinom kontekstu te pomae u razvijanju vještina klasificiranja, povezivanja, analize, indukcije i dedukcije pomou znanstvene metode. U ovu domenu spada i leksik, u onom trenutku kada se istrauju i definiraju temeljne karakteristike (na primjer: odnosi znaenja i mehanizmi tvorbe rijei).
Usmena komunikacija
13
D. ODGOJNO-OBRAZOVNI ISHODI NASTAVNOGA PREDMETA TALIJANSKI JEZIK/TALIJANSKI JEZIK I KNJIEVNOST
Odgojno-obrazovni ishodi progresivno se razvijaju od prvog razreda osnovne škole do etvrtog razreda srednje škole. Broj sati za Kurikulum predmeta Talijanski jezik u osnovnim se školama rasporeuje na sljedei nain: 175 + 175 + 175 + 175 + 175 + 175 + 140 + 140 Broj sati za Kurikulum predmeta Talijanski jezik i knjievnost u srednjim se školama rasporeuje na sljedei nain: gimnazijski programi: 140+140+140+128 strukovni programi: 140+140+140+128 strukovni programi: 105+105+105+96. Odgojno-obrazovni ishodi grupirani su unutar domena prema razliitim vještinama koje treba razviti. Svaki je ishod predstavljen svojim nazivom, razradom i opisom razine usvojenosti „dobar“. Pojedini ishodi usvojeni su i…