njohuri rreth sistemit arsimor finlandez

Download Njohuri rreth sistemit arsimor finlandez

Post on 30-Jan-2017

233 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Njohuri rreth sistemit arsimor finlandez

    Udhzues pr prindrit imigrant

    albani

  • 3

    Varhaiskasvatus 05-vuotiaat

    Perusopetus - alkaa 7-vuotiaana - kest 9 vuotta

    Kerhotoiminta 2,5-vuotiaat ->

    Esiopetus 6-vuotiaat

    Oppivelvollisuus 717-vuotiaat

    Sistemi arsimor finlandez 3Edukimi i hershm 4Arsimi fillor 5

    Praktikat e vijimit t shkolls 6Viti shkollor dhe pushimet 6Dita shkollore 6Mungesat 7

    Puntort shkollor 7Drejtori dhe msuesit 7Puntort e prkujdesjes s nxnsit 8

    Mbshtetja e nxnies dhe vijimit t shkolls 9Format e mbshtetjes s nxnies 9Prkujdesja e nxnsit 9

    Vlersimi dhe dftesat 10Vlersimi i nxnsit 10Biseda e vlersimit dhe vet-vlersimi 10Dftesat 10

    Aktivitetet e pasdites dhe t klubit 10Aktivitetet e mngjesit dhe t pasdites 10Aktivitetet e klubit 10Aktivitetet e tjera t lira 11

    Bashkpunimi n mes shtpis 11 dhe shkolls

    Mbshtetja e gjuhs amtare t nxnsit 11Shoqatat e prindrve 11

    Pas shkolls fillore 12Msimi shtes i shkolls fillore, 12 pra klasa e dhjetShkollimi udhzues dhe prgatitor pr 12 shkollimin themelor profesional Shkollimi prgatitor pr shkollimin themelor 12 profesional pr imigrant (mava)Puntorit e t rinjve pr 16-24 vjeart 12Arsimi i shkalls s dyt dhe arsimi superior 12

    Mirsevini n Vantaa!Ky udhzues sht parapar pr mbshtetjen e bashkpunimit mes shtpis dhe erdhes/shkolls si dhe pr mbshtetjen e prindris, sidomos n rastet kur familja sapo sht shprngulur n Finland. Objektiv e ktij udhzuesi sht q t jep prgjigje n ato pyetje, t cilat mund tu lindin prindrve rreth vijimit t shkolls si dhe tu tregoj se si me an t bashkpunimit mes shkolls dhe shtpis mund t mbshtetet nxnia e fmijs, rritja dhe vijimi i shkolls. Ky udhzim sht punuar n drejtorin e arsimit t qytetit Vantaa, nn financimin e projektit Osallisena Suomessa (Pjesmarrs n Finland).

    Sistemi arsimor finlandezN Finland, fmija ka mundsi t marr pjes n moshn 0-5 vjeare n edukimin e hershm, nga mosha 2,5 vjee n aktivitetin e klubit dhe n moshn 6 vjee n msim parashkollor. Prindrit me fmijt mund t njoftohen me edukimin e hershm n parqet e banorve ose n erdhet e hapura.

    N moshn 7 vjeare fillon obligimi arsimor i fmijs, e i cili mbaron kur fmija t kryej shkolln fillore ose t mbush 17 vjet. Prmbushja e obligimit arsimor sht n prgjegjsi t prindrve. Arsimi fillor zgjat 9 vjet.

    Pas ksaj msimet mund t vazhdohen n shkalln e dyt dhe m von n shkalln superiore.

    Objektiv e sistemit arsimor finlandez sht q nxnsi nprmjet shkollimit t mir fillor t fitoj mundsit e barabarta pr t vazhduar msimet, pr t shkuar n shkollimin vazhdues q dshiron si dhe t fitoj vullnet pr tu zhvilluar dhe pr t studiuar gjat gjith jets. T gjitha format e arsimimit n Finland jan t drejtuara sipas ligjeve dhe plan-programeve arsimore.

  • 4 5

    Edukimi i hershm

    erdhja e hapur dhe parku i banorve.

    Fmijt e moshs s kujdesit ditor n Vantaa, t cilt nuk kan nevoj t drejtprdrejt pr kujdes ditor, mund t marrin pjes s bashku me familjen n aktivitetet e erdheve t hapura dhe parqeve t banorve. erdhet e hapura dhe parqet e banorve ofrojn ndr t tjera edhe aste t drejtuara muzikore, t pundores ose fizkulturs. Ndrsa nganjher prqendrohen vetm n lojra dhe n njoftim me familjet tjera. Veprimtaria bazohet n shoqrimin aktiv, ku prindrit kujdesen vet pr fmijt e tyre. Kjo veprimtari sht pa pages.

    Klubet

    Aktiviteti i klubeve organizohet pr fmijt e moshs 2,5 5 vjee t cilt jan n kujdes shtpiak. Veprimtaria e klubeve planifikohet q m par. Kryesore sht lozja s bashku me fmijt tjer si dhe t msohet pr t vepruar bashkrisht, duke lozur, knduar, lvizur dhe duke br pundore s bashku. N bashkpunim me prindrit prpilohet plani i edukimit t hershm pr fmijn n klub. N klub fmija mson gjithashtu gjuhn finlandeze.

    Klube ka gjithandej qytetit Vantaa, n kuadr t parqeve t banorve, erdheve t hapura ose kopshteve t fmijve. Disa klube tubohen paradite e disa pasdite nga 2-3 her n jav. Koha e aktivitetit ditor sht 2-3 or, varsisht nga mosha e fmijs. Klubet jan me pages.

    Kujdesi ditor

    Qllim i edukimit t hershm t kujdesit ditor sht t mbshtes familjen pr t krijuar bazn pr rritjen dhe zhvillimin e fmijs. Kujdesi ditor n erdhe organizohet sipas nevojs s familjeve, ose trditor ose i pjesshm, n grupe fmijsh, madhsia e t cilave grupe ndryshon sipas moshs dhe nevojave t posame t fmijve. N kujdesin ditor alternativa jan erdhja (kopshti), kujdesi ditor familjar dhe kujdesi ditor grupor familjar.

    Msimi parashkollor

    Msimi parashkollor n Finland nuk sht i obligueshm, mirpo pothuajse t gjith fmijt marrin pjes n msimin parashkollor dhe kjo sht pr tu preferuar. Msimi parashkollor organizohet ditve t puns nga ora 8:30 14:30 dhe kalendari i pushimeve sht i njjt me at t shkolls fillore. N msimin parashkollor nprmjet lojs, aktiviteteve, prjetimeve dhe prvojave fmija mson njohuri dhe shkathtsi t cilat e prgatisin at pr vitet e ardhshme shkollore. Msimi parashkollor sht pjes e edukimit t hershm dhe detyr e tij sht t prparoj parakushtet e prshtatshme t fmijs pr rritje, zhvillim dhe nxnie si dhe t forcoj vetdijen e fmijs nprmjet prvojave pozitive msimore. Msimi parashkollor sht pa pages.

    Msimi prgatitor pr shkoll fillore pr 6-vjeart

    Msimi prgatitor pr 6-vjeart sht i parapar pr fmijt t cilt kan ardhur n Finland pak koh m par ose nse fmija ende nuk e ka msuar gjuhn finlandeze mjaft q si 6-vjear t ndjek msimet n arsimin fillor. N msimin prgatitor prqendrohemi n msimin e gjuhs finlandeze. Msimi prgatitor jepet pr do dit nga 5 or n dit n kuadr t msimit parashkollor. Msimi prgatitor jepet n erdhen e afrme nga shtpia.

    Arsimi fillor

    Shkolla fillore n Finland zgjat 9 vite dhe nxnsi fillon t shkoj n shkoll n vjeshtn e atij viti kur mbush 7 vjet. N klasn e par dhe t dyt kan nga 4-5 or msimore n dit. Gjat atyre orve msojm shkathtsi shkollare, si pr shembull shkathtsit pr bashkpunim, kujdesi ndaj gjrave personale dhe atyre t prbashkta si dhe bartja e prgjegjsis rreth nxnies s msimeve. N or t msimit nxm dituri n lndt e gjuhs dhe letrsis finlandeze, matematik, njohuri natyre dhe mjedisi, fe ose shkenc mbi jetn, muzik, art figurativ, pundore dhe fizkultur. T gjitha lndt nuk shnohen patjetr n orar, sepse gjat nj ore mund t msojm lnd t ndryshme. N klasat m t larta pastaj, ort e msimit shtohen dhe ato ndahen sipas lndve. Nxnsit megjithat punojn kryesisht n t njjtin grup nn udhheqjen e msuesit t klass.

    Klasat 3-6

    N klasn e tret fillon msimi i gjuhs s huaj, e cila, n t gjitha shkollat e Vantaas sht anglishtja. N klasn e katrt mund t filloj nxnien e gjuhs s huaj vullnetare, n shkollat e Vantaas ofrohet mundsia pr t nxn gjuh frnge, suedisht, gjermanisht ose rusisht. N klas t pest t gjith fillojn nxnien e biologjis, gjeografis, fiziks dhe kimis si dhe t historis. Ather fillon gjithashtu edhe msimi i zgjedhur. N klas t gjasht vazhdojm nxnien e lndve msimore t filluara n klasn e pest.

    Klasat 7-9

    Vijimi i shkolls ndryshon shum kur nxnsi del n klas t shtat. N vend t msuesit t klass, nxnsit i japin msim shum msues lndsh (arsimtart). Nga kta arsimtar, nj sht caktuar si kujdestar klase ose si instruktor grupi, i cili kryen punt e klass dhe mban kontakte me prindrit e nxnsve.

    N klasn e ciklit t lart lnd msimore jan: gjuha dhe letrsia finlandeze, gjuha joamtare (suedeze), anglishtja, matematika, biologjia, gjeografia, fizika, kimia, edukata shndetsore, feja ose shkenca mbi jetn, historia, dituri shoqrie, muzika, arti figurativ, pundore, fizkultura, amvisria, dhe lnd t zgjedhura, ndr t cilat njra mund t jet gjuha A e filluar n klas t katrt. Pos ksaj, t gjith nxnsve u jepet udhzim nxnsi.

    Udhzimi i nxnsit

    Msuesit, instruktori i nxnsit si dhe personeli tjetr i shkolls udhzojn nxnsin n vijimin e shkolls, nxnien e lndve msimore dhe n zgjedhjen e msimeve si dhe n planifikimin e ardhmris. Me an t udhzimit mbshtesim zhvillimin e shkathtsive t nxnsit pr nxnie dhe bashkpunim si dhe vet-veprim. Nj fush e udhzimit sht njoftimi me jetn n pun. N plan-programin shkollor t nxnsve t klass s nnt bn pjes nj periudh dyjavore e njoftimit me jetn n pun (TET). T ktilla mund t ket edhe gjat klasave 7-8 n periudha njoftimi 2-5 ditore.

    Msimi prgatitor pr shkoll fillore

    Nxnsi ndjek msimet n klasn prgatitore nse ai ka ardhur rishtazi n Finland dhe nuk sht ende n gjendje t ndjek msimin n gjuh finlandeze. Msimi prgatitor jepet n grup t vogl t veant ose n mnyr t mbshtetur n grup t msimit fillor. Qllimi i ktij msimi sht q nxnsi t msohet t nx n gjuh finlandeze. Msimi prmban lnd msimore sipas plan-programit msimor. Brenda mundsive, nxnsi merr pjes edhe n ort e msimit t gjuhs amtare. Msuesi n bashkpunim me prindin e prpilon plan-programin msimor personal pr nxnsin. Msimi prgatitor zgjat prafrsisht nj vit, pas s cilit nxnsi transferohet n grupin e msimit fillor.

  • 6 7

    SYYSLUKUKAUSI

    KESLOMA

    Talviloma viikko 8

    Psiisloma Joululoma alkaa viimeistn 24.12.

    Vappu 1.5.(vapaa)

    Helatorstai(vapaa)

    Koulut pttyvtja kesloma alkaa viikko 22

    Koulut jatkuvatloppiaisen jlkeen

    Itsenisyyspiv 6.12.(vapaa)

    Syysloma

    Koulut alkavat elokuussa

    KEVTLUKUKAUSI

    Praktikat e vijimit t shkollsViti shkollor dhe pushimet Viti shkollor ndahet n gjysmvjetorin vjeshtor dhe n at pranveror. Gjysmvjetori vjeshtor fillon n gjysm t gushtit dhe mbaron n dhjetor para 24.12. Gjat gjysmvjetorit vjeshtor ka disa dit pushim vjeshtor dhe pos ksaj edhe dita e pavarsis s Finlands m 6.12. sht dit pushimi. Pushimi i krshndellave fillon disa dit para vigjiljes s krshndellave dhe zgjat deri n janar mbas 6.1.

    Gjysmvjetori pranveror fillon n janar, n ditn e par t puns pas fests s epifanis dhe mbaron n fund t majit ose n fillim t qershorit, n javn 22. Gjat gjysmvjetorit pranveror sht nj jav pushimi dimror n javn tet si dhe pushimi i pashkve n mars ose prill. Gjithashtu 1 Maji sht dit pushimi sikur edhe e Enjtja e