mekanik sistemler

of 216 /216
BĠNA ENERJĠ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ BEP III . BĠNA ENERJĠ PERFORMANSI – MEKANĠK SĠSTEMLER ĠÇĠN ENERJĠ ĠHTĠYACININ HESAPLANMASI

Author: phamkien

Post on 04-Feb-2017

254 views

Category:

Documents


1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • BNA ENERJ PERFORMANSI

    HESAPLAMA YNTEM

    BEP

    III .

    BNA ENERJ PERFORMANSI MEKANK SSTEMLER N ENERJ HTYACININ

    HESAPLANMASI

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    1

    NDEKLER

    1. ISITMA SSTEMLER ............................................................................................................................... 1

    1.1. Is retecinden Istma Sistemine Verilmesi Gereken Is .............................................................................. 4

    1.2. Is retecine Salanmas Gereken Enerji ..................................................................................................... 6

    1.3. Destek Enerjisi ............................................................................................................................................. 7

    1.4. Ksmi Yk Deerleri ..................................................................................................................................... 7 1.4.1. Is Datm ........................................................................................................................................... 7 1.4.2. Depolama ............................................................................................................................................ 7

    1.5. Kazan Nominal Gc ................................................................................................................................... 8

    1.6. Enerji Tketiminin Belirlenmesi .................................................................................................................. 8 1.6.1. Is Kontrol Ve Emisyon ....................................................................................................................... 8 1.6.2. Destek Enerjisi Kullanm ................................................................................................................... 14 1.6.3. Is Datm Qh,d - Merkezi Istma Boru Sistemi .................................................................................. 15 1.6.4. Merkezi Scak Sulu Istmada Sirklasyon in Destek Enerjisi ............................................................ 18 1.6.5. Depolama .......................................................................................................................................... 21

    1.7. Is reteci in retim Kayplar ................................................................................................................. 22 1.7.1. Kullanm Scak Suyu Ve Mahal Istma Sistemlerini Destekleyen Gne Enerjisi Sistemleri ............... 23 1.7.2. Is Pompalar ...................................................................................................................................... 29 1.7.3. Kazanlar ............................................................................................................................................. 47 1.7.4. Merkezi Olmayan Yaktl Sistemler .................................................................................................... 54 1.7.5. Elektrikli Istclar ............................................................................................................................... 54 1.7.6. Geni Hacimlerin Istlmas ................................................................................................................ 55

    Ek A ....................................................................................................................................................................... 56 A.1. Elektrik Tahrikli Is Pompalar .................................................................................................................... 56 A.2. Yanma Tahrikli Is Pompalar ..................................................................................................................... 57 A.3. Is Pompas Hesaplamalar in Varsaylan Deerler .................................................................................. 58 A.3.1 Elektrik Tahrikli Is Pompalar in Varsaylan G Ve Performans Katsays Deerleri .......................... 58 A.3.2 Yanma Tahrikli Is Pompalar in Varsaylan G Ve Performans Katsays Deerleri ........................... 59 A.4. Ksmi Ykte almas Durumunda Dzeltme Faktr .......................................................................... 62 A.4.1 Elektrik Tahrikli Is Pompalar ................................................................................................................ 62 A.5 Deiken Soutucu Akkan Debili Sistemler (VRF-VRV): Bal Isl G Performans ............................. 62

    2. SOUTMA SSTEMLER ........................................................................................................................ 65

    2.1. Hvac Sistemi le Soutma .......................................................................................................................... 67 2.1.1. Hvac Sisteminde Kullanlan Fanlar in Varsaylan G Tketim Deerleri ....................................... 67 2.1.2. Soutma Serpantinleri in Enerji htiyac ......................................................................................... 67 2.1.3. Hvac Sistemi in Soutma gc Hesab ............................................................................................ 69 2.1.4. Soutma Sistemine Gre Enerji Kullanm ......................................................................................... 71 2.1.5. Soutma Suyu Ve Soutulmu Su Datm in Destek Enerjisi ........................................................ 78 2.1.6. Yeniden Soutma in Enerji Kullanm .............................................................................................. 84 2.1.7. HVAC Sistemi ile Soutmada Nihai Enerji Gereksinimi ...................................................................... 84

    2.2. Mahal artlandrma (klimlendirme) in Soutma Enerjisi ....................................................................... 87

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    2

    2.2.1. Mahal artlandrma in Soutma Enerji htiyac .............................................................................. 87 2.2.2. Mahal artlandrma in Soutma Enerji Beslemesi ........................................................................ 877 2.2.3. Mahal artlandrma in Destek Enerjisi............................................................................................ 89 2.2.4. Soutma Sistemine Gre Enerji Kullanm ......................................................................................... 90 2.2.5. Soutma Suyu Ve Soutulmu Su Datm in Destek Enerjisi ........................................................ 93 2.2.6. Yeniden Soutma in Enerji Kullanm .............................................................................................. 98 2.2.7. Mahal artlandrma le Soutmada Nihai Enerji Gereksinimi ........................................................... 99

    3. HAVALANDIRMA SSTEMLER............................................................................................................ 117

    3.1. Havalandrma Is Kuyusu ......................................................................................................................... 119

    3.2. Isl Kayplar, Destek Enerjisi Ve rete Isl gc ...................................................................................... 120

    3.3. Istma in Enerji htiyac ......................................................................................................................... 121 3.3.1. Besleme Havas Scakl (v,Mech) .................................................................................................... 121 3.3.2. Ortalama Hava Deiim Oran (Nmech) ............................................................................................. 124

    3.4. Kontrol Ve Emisyon ................................................................................................................................. 124

    3.5. Datm .................................................................................................................................................... 127 3.5.1. Isl Kayplar ...................................................................................................................................... 127 3.5.2. Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 128

    3.6. Depolama ................................................................................................................................................ 129 3.6.1. Isl Kayplar ...................................................................................................................................... 129 3.6.2. Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 130

    3.7. retim ..................................................................................................................................................... 130 3.7.1. Isl Kayplar ...................................................................................................................................... 130 3.7.2. Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 131 3.7.3. rete Isl gc ................................................................................................................................ 133 3.7.4. Emilen Havadan Geri Kazanlan Is Girii ......................................................................................... 146

    Ek A ..................................................................................................................................................................... 151 Havalandrma Sistemleri ..................................................................................................................................... 151 A.1 Egzoz Havalandrma Sistemleri ............................................................................................................... 151 A.2 Besleme Ve Egzoz Havalandrma Sistemleri ............................................................................................ 153 A.3 Havayla Istma Sistemleri ........................................................................................................................ 156

    4. KULLANIM SICAK SUYU SSTEMLER .................................................................................................. 159

    4.1. rete Iss ............................................................................................................................................... 159

    4.2. Kullanm Scak Suyu in retece Verilmesi Gereken Is .......................................................................... 159

    4.3. Destek Enerjisi ......................................................................................................................................... 160

    4.4. Kullanm Scak Suyu Enerji htiyac .......................................................................................................... 160

    4.5. Datm .................................................................................................................................................... 161 4.5.1. Binalarda Merkezi Kullanm Suyu Beslemesi ................................................................................... 161

    4.6. Depolama ................................................................................................................................................ 167 4.6.1. Dolayl Olarak Istlan Kullanm Scak Suyu Depolama Tanklar ....................................................... 167

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    3

    4.6.2. Elektrikle Istlan Kullanm Suyu Depolama Istclar ....................................................................... 169 4.6.3. Gaz Atelemeli Kullanm Suyu Depolama Istclar ......................................................................... 171 4.6.4. Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 172

    4.7. retim ..................................................................................................................................................... 173 4.7.1. rete Kayb .................................................................................................................................... 173 4.7.2. Kullanm Scak Suyunun Istlmas in Gne Enerjisi ..................................................................... 174 4.7.3. Scak Su Hazrlanmasnda Is Pompalar .......................................................................................... 180 4.7.4. Anlk Elektrik Istclar ..................................................................................................................... 191 4.7.5. Kullanm Scak Suyu in Is retimindeki Giderlerin Elde Edilmesi ................................................. 192

    Ek A ..................................................................................................................................................................... 198 Istma htiyacn Karlamak in Enerji Kullanm ................................................................................................ 198 A.1.Elektrik Tahrikli Is Pompalar ........................................................................................................................ 198 A.2.Yanma Tahrikli Is Pompalar ......................................................................................................................... 199 Ek B ...................................................................................................................................................................... 200 Is Pompalar ........................................................................................................................................................ 200

    B.1 Kullanm Scak Suyu Is Pompalar in Performans Katsays ( ,w tCOP ) ....................................................... 200

    B.2 Depolama Kayplar in Telafi Elektriksel Enerji Girdisi (esP ) ....................................................................... 200

    Ek C ...................................................................................................................................................................... 201 alma Saatleri Tablolar .................................................................................................................................... 201

    5. BLEK ISIL G SSTEMLERNDEN ENERJ GRDSNN HESAPLANMASI............................................ 206

    5.1. Bileik Is Ve G (Chp) Tesisinin Nihai Ve Birincil Enerji htiyac ............................................................ 206 5.1.1. Tanmlar .......................................................................................................................................... 206 5.1.2. Denge Prosedr ............................................................................................................................. 207 5.1.3. Hesaplamalar................................................................................................................................... 208

    A.1 rnek Hesaplama .................................................................................................................................... 209

    6. FOTOVOLTAK SSTEMLER ................................................................................................................. 211

    6.1. Fotovoltaik Sistem Tarafndan letilen Enerji .......................................................................................... 211 6.2. Pik G ..................................................................................................................................................... 211 6.3. Sistem Performans Faktr ..................................................................................................................... 212

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    1

    1. ISITMA SSTEMLER

    Tablo 1. Semboller

    Sembol Anlam Birim

    B genilik m

    c zgl sl kapasite kWh/(kgK)

    C sabit

    COP performans faktr, etkinlik faktr

    e gider faktr

    f faktr

    FC yk faktr

    h ykseklik m

    k Is kayp katsays

    L uzunluk m

    n say

    p basn kPa

    P g W, kW

    Q enerji kWh

    U s transfer katsays W/mK

    UA anlk s kayb W/K

    V hacim m3

    V' hacimsel debisi m3/h

    W destek enerjisi kWh

    ksm yk faktr

    verim

    scaklk C

    younluk kg/l

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    2

    Tablo 2.Alt indisler

    ndis Anlam

    aux Destek

    b htiya

    B Bekleme

    Bio Bioktle

    C ortam scaklk kontrol

    ce kontrol ve emisyon

    d Datm

    e elektrik, etkenlik

    f nihai enerji

    fl tam yk

    G bina, zon

    h Istma

    H stma sistemi

    HK stma devresi

    Hs/Hi net kalori deeri

    hydr Hidrolik

    i

    in tketim,giri

    int Kesintili

    intern

    k ebeke suyu, kazan

    km ortalama kazan scakl

    loss Kayp

    m ortalama

    max Maksimum

    n Nominal

    outg rete sl gc

    pl ksmi yk

    PM pompa kontrol

    PS depolama tank

    Pump Pompa

    Q Is

    reg Yenilebilir

    s depolama

    S ana besleme borusu

    SB Bekleme (stand-by)

    sol Gne

    sys Sistem

    v Kayp

    V dikey datm

    70 scaklk snr koullar

    100% anlk yk,tam yk

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    3

    Istma ihtiyacnn karlanmas iin stma sistemine salanmas gereken toplam enerji miktar ve

    destek enerjisi DIN V 18599 standard referans alnarak belirlenmitir. Standartta stma yaplan ay iin

    hesaplama yaplmaktadr, bu almada da aylk deerler kullanlmtr. Net enerjiden saatlik bazda

    gelen bilgiler nce aylk temele oturtulmaktadr. Istma yaplan her saat iin net stma enerjisi

    ihtiyacna karlk, salanmas gereken enerji miktar ve destek enerjisi aylk olarak belirlenerek yllk

    toplam salanmas gereken enerji miktar bulunmaktadr.

    Istma sistemleri aadaki gibi snflandrlmtr:

    -Scak sulu stma

    -Dorudan Elektrikle stma

    -Radyant stc

    -Soba ile stma

    -Is pompal sistemler

    -Elektrikli stclar

    Scak sulu stma

    Scak sulu stmada s reteci olarak kazan veya s pompas kullanlaca var saylmtr. Kullanlan

    kazan iin s retim kayplar ve s retimi iin gerekli destek enerjisi aylk olarak

    hesaplanmtr.Destek enerjisi, sistemin fonksiyonunu tam olarak yerine getirebilmesi iin kurulan

    fanlar,pompalar vb.gibi yardmc elemanlarn tkettii enerjidir.

    Istma eleman olarak 4mden dk ykseklikteki alanlar iin radyatr, sulu gml

    sistem(demeden,duvardan veya tavandan stma) ve konvektr, 4mden yksek olan alanlar iin

    hava apareyi kullanlaca kabul edilmitir.

    Istma eleman olarak radyatr seilmesi durumunda oda scaklnn kontrol, kazan alma scakl

    ve radyatrn yerleim yerine bal olarak kontrol ve emisyon kayplar aylk olarak

    hesaplanmtr.Kontrol ve emisyon kayplar, mevcut elemanlardaki kontrol cihazlar ve istenmeyen s

    geii dolaysyla meydana gelen kayplar olarak ifade edilebilir.

    Istma eleman olarak sulu gml sistem seilmesi durumunda oda scaklnn kontrol, sulu gml

    sistemin demeden stma (slak sistem, kuru sistem ya da ince rtl kuru sistem), duvardan stma

    ya da tavandan stma olmas ve yzeylerdeki sl kayplara bal olarak kontrol ve emisyon kayplar

    aylk olarak hesaplanmtr.

    Istma eleman olarak konvektr kullanlmas durumunda, konvektr saysna ve konvektr fannn g

    tketimine bal olarak kontrol ve emisyon kayplar aylk olarak hesaplanmtr.

    Istma eleman olarak scak hava apareyi kullanlmas durumunda, hava apareyinin dey ya da yatay

    fanl oluuna ve oda yksekliinin 4-8 m arasnda veya >8 m olmasna gre kontrol ve emisyon

    kayplar aylk olarak hesaplanmtr.

    Istma eleman olarak merkezi HVAC stmas kullanlmas durumunda da kontrol ve emisyon kayb

    hesaplanmtr.Ayrca HVAC stma serpantinleri iin net enerji hesab yaplmtr.

    Eer stma merkezi olarak yaplyorsa stma yaplmayan mahallerdeki boru sl kayplar aylk olarak

    hesaplanmtr. Bunun yan sra sirklasyon iin gerekli destek enerjisi de aylk olarak hesaplanmtr.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    4

    Kazan olarak kombi seilmesi durumunda borulamann stlan mahal iinde kalaca varsaymyla

    boru sl kayplar ve ayrca sirklasyon iin gereken destek enerjisi gz ard edilmitir.

    Merkezi stma yaplan sistemlerde scak su deposu olmas durumunda, deponun s kayb ve destek

    enerjisi miktar hesaplanmtr.

    Dorudan Elektrikle Istma

    Dorudan elektrikle stma iin tavana bal radyant panel, elektrikli demeden stma ve ya depolu

    elektrikli radyatr seenekleri vardr. Tavana bal radyant panel ve elektrikli demeden stma iin

    oda ykseklii ve oda scaklk kontrolne bal olarak kontrol ve emisyon kayplar aylk olarak

    hesaplanmtr. Ya depolu elektrikli depolu radyatr kullanlmas durumunda radyatrn yerleim

    yerine ve kontrol ekline gre kontrol ve emisyon kayplar aylk olarak hesaplanmtr.

    Radyant stc

    Radyant stc iin oda ykseklii ve oda scaklk kontrolne bal olarak kontrol ve emisyon kayplar

    ve ayrca s retim kayplar aylk olarak hesaplanmtr.

    Soba ile stma

    Soba ile stmada sobann yakt trne gre kat, sv ve gaz yaktl(hermetik ve bacal) olmasna veya

    inili soba olmasna bal olarak salanmas gereken toplam enerji aylk olarak hesaplanmtr.

    Elektrikli stclar

    Elektrikli stclarn kullanlmas durumunda salanmas gereken enerji miktar hesaplanmtr.

    Is Pompal Sistemler

    Is pompal sistemler hem stma hem de soutmada kullanlabilir.Enerji tketimi hesaplanrken COP

    deerleri gz nne alnr. Bu sistemler hem stmada hem soutmada rete ve eleman ilevi

    grrler.Klimalar, VRF sistemler s pompal sistemler olarak ele alnrlar.

    1.1. Is retecinden Istma Sistemine Verilmesi Gereken Enerji

    Is retecinden stma sistemine verilmesi gereken s, enerji ihtiyac ve kayp enerjilerin toplam ile

    belirlenir.

    (1)

    : Is retecinin sl gc, (kWh)

    : Net enerji ihtiyac, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan kontrol ve emisyon kayplar, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan datm sl kayplar, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan depolama sl kayplar, (kWh)

    Merkezi HVAC stmas kullanldysa;

    (2)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    5

    : HVAC stmas iin s retecinin sl gc, (kWh)

    : Merkezi HVAC stmas iin net enerji ihtiyac, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan datm sl kayplar, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan depolama sl kayplar, (kWh)

    (3)

    : Merkezi HVAC stmas iin net enerji ihtiyac, (kWh)

    : klimlendirme net enerjisi, (kWh)

    : HVAC havalandrma sistemi iin kontrol ve emisyon kayplar, (kWh)

    : : HVAC havalandrma sistemi iin datm sl kayplar, (kWh)

    Kontrol ve stlan ortama hava emisyonundan doan kayp ,vh ceQ aadaki bantdan

    hesaplanabilir.

    , , ,1vh ce vh ce vh bQ Q (4)

    Burada,

    ,vh ce : Ortam s kontrol ve emisyonu verimlilii

    Istma sistemi tasarm safhasnda, hesaplamalar , 0,9vh ce alnarak yaplacaktr.

    Besleme havas scakl ile stlan ortam scakl ok geni farkllk arz etmediinden (scaklk fark

    en fazla 10 K), datm kayb aadaki gibi hesaplanr.

    Istlan ortam iinde yerleen hava kanallarnn datm kayb,

    , 0vh dQ (5)

    Istlan ortam dnda yerleen hava kanallarnn datm kayb hesab iin stlan ortam dnda

    yerleen kanallarn yzey alan hesaplanarak aadaki ifade kullanlr. Bu ifadede stlan ortam

    dnda yerleen kanallarn zerine s iletim katsays en fazla 0.04 W/mK olan malzemeden 50 mm

    kalnlnda yaltm uyguland varsaylr.

    ,

    , ,1000

    K A

    vh d vh d

    AQ f (6)

    Burada,

    ,vh dQ : Datm kayb (kWh)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    6

    ,vh df : Hava datm iin stma kayp faktr, bilinmiyorsa varsaylan deer 16 W/ m2

    alnabilir.

    ,K AA : Istlan ortam dnda yerleen kanallarn yzey alan (m2)

    Besleme havas scakl ile stlan ortam scakl fark 10 Kden az olduundan, kanallardan scak

    hava sznt kayb ihmal edilir.

    Merkezi HVAC sistemi kullanlyorsa HVAC stma serpantinleri iin scak su sistemi scakl

    h*=70/55C alnabilir.

    1.2. Is retecine salanmas gereken enerji

    (7)

    (8)

    : Is retecine salanmas gereken enerji, (kWh)

    : Is retecinin sl gc, (kWh)

    : Istma sisteminin retim kayplar, (kWh)

    : Yenilenebilir enerji katks, (kWh)

    : Gne enerjisi katks, (kWh)

    : Pompa kontrol ile entegre edilmi s reteleri iin dzeltme faktr.

    Pompa kontrol ile entegre edilmi s reteleri iin deerleri aadaki gibidir:

    Pompa kontrol ile entegre edilmi s reteleri iin = 1,

    Pompa kontrol ile entegre edilmi ve kazan scakl d sensrlerle kontrol edilen s reteleri iin,

    = 1,03

    Pompa kontrol ile entegre edilmi ve kazan scakl i sensrlerle kontrol edilen s reteleri iin,

    = 1,06

    Pompa kontrol bulunmayan s reteleri iin = 1 alnr.

    Merkezi HVAC sistemi ile stma yaplyorsa;

    (9)

    (10)

    : HVAC stma sisteminden s retecine salanmas gereken enerji, (kWh)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    7

    : HVAC stmas iin s retecinden stma sistemine verilmesi gereken enerji,

    (kWh)

    : Istma sisteminin retim kayplar, (kWh)

    : Yenilenebilir enerji katks, (kWh)

    : Gne enerjisi katks, (kWh)

    1.3. Destek Enerjisi

    (11)

    : Istma sistemi iin destek enerjisi, (kWh)

    : Istma sisteminin kontrol ve emisyon destek enerjisi, (kWh)

    : Istma sistemi datm destek enerjisi, (kWh)

    : Istma sistemi depolama destek enerjisi, (kWh)

    : Istma sistemi retim destek enerjisi, (kWh)

    1.4. Ksmi Yk Deerleri

    1.4.1. Is Datm

    Datm sistemindeki saatlik ortalama ksmi yk u ekilde hesaplanr:

    (12)

    : Hesaplama dnemindeki enerji ihtiyac, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan kontrol ve emisyon kayplar, (kWh)

    : Binann maksimum stma yk, (kWh)

    th : O ay iersindeki stma saatleri (h)

    1.4.2. Depolama

    Depolama sistemindeki saatlik ortalama ksmi yk u ekilde hesaplanr:

    (13)

    : Hesaplama dnemindeki enerji ihtiyac, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan kontrol ve emisyon kayplar, (kWh)

    : Istma sisteminden evreye olan datm sl kayplar, (kWh)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    8

    th : O ay iersindeki stma saatleri (h)

    1.5. Kazan Nominal Gc

    Kazan nominal gc bilinmiyorsa, hesaplama modeli iin aadaki formller kullanlr.

    1994ten sonra retilmi kazanlar iin:

    (14)

    1994ten nce retilmi kazanlar iin:

    (15)

    : Kazan nominal gc, (kW)

    : Binann maksimum stma yk, (kW)

    1.6. Enerji Tketiminin Belirlenmesi

    1.6.1. Is kontrol ve emisyon

    Is kontrol ve emisyon kayplar

    Kontrol ve emisyona bal kayplar aadaki formlden hesaplanr.

    (16)

    : Istma sisteminden evreye olan kontrol ve emisyon kayplar, (kWh)

    : Hesaplama dnemindeki enerji ihtiyac, (kWh)

    : Hidrolik balans faktr,

    : Kesintili alma katsays,

    : Radyasyon etkisini belirlemek iin kullanlan faktr (sadece geni hacimli blgeler

    (h> 4m) stlrken hesaba katlr.

    Varsaylan deerler:

    Odann ykseklii 4 metreden kk veya eit ise 1.00 seilir. Odann ykseklii 4 metreden

    byk ise ve sistem tavana bal radyant panel, borulu radyant stc, alevli radyant stc veya

    elektrikli demeden stmadan biriyse 0.85 seilir.

    = 1,

    =1 alnabilir.

    Ortalama verim deeri aadaki forml ile hesaplanr.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    9

    (17)

    : Dey hava scakl profili iin ksmi verim deeri

    : Oda scakl kontrol iin ksmi verim deeri

    : D bileenlerin zgl s kayb iin ksmi verim deeri

    Dorudan elektrikle stmada elektrikle demeden stma iin kullanlan verim deerleri Tablo 3 ve

    Tablo 4ten alnr.

    Tablo 3. Ykseklii 4mden 10 mye kadar olan odalar iin dorudan elektrikle stmada

    elektrikle demeden stma iin kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    4m 6m 8m 10m

    Scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Istma Sistemi

    Elektrikle demeden stma 1 0,99 0,97 0,96 1

    Tablo 4. Ykseklii 10mden fazla olan odalar iin dorudan elektrikle stmada elektrikle

    demeden stma iin kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    12m 15m 20m

    Scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Sistem Elektrikle demeden stma 0,94 0,92 0,89 1

    Dorudan elektrikle stmada tavana bal radyant panel ile stma iin kullanlan verim deerleri Tablo

    5 ve Tablo 6dan alnr.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    10

    Tablo 5. Ykseklii 4mden 10 mye kadar olan odalar iin dorudan elektrikle stmada tavana

    bal radyant panel ile stma iin kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    4m 6m 8m 10m

    Scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Istma Sistemi

    Tavana bal radyant panel 1 0,99 0,97 0,96 1

    Tablo 6. Ykseklii 10mden fazla olan odalar iin dorudan elektrikle stmada tavana bal

    radyant panel ile stma iin kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    12m 15m 20m

    scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Sistem Tavana bal radyant panel 0,94 0,92 0,89 1

    Dorudan elektrikle stmada elektrikli depolu radyatr ile stma iin kullanlan verim deerleri Tablo

    7den alnr.

    Tablo 7. Dorudan elektrikle stmada elektrikli depolu radyatr ile stma iin kullanlan verim

    deerleri

    Parametreler Ortalama verim ( )

    D duvarda

    Kontrol yok 0,78

    P kontroll (1K) 0,88

    PID kontroll 0,91

    duvarda

    Kontrol yok 0,75

    P kontroll (1K) 0,85

    PID kontroll 0,88

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    11

    Radyant stc ile stma iin kullanlan verim deerleri Tablo 8 ve Tablo 9da verilmitir.

    Tablo 8. Ykseklii 4mden 10 mye kadar olan odalar iin radyant stc ile stma iin kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    4m 6m 8m 10m

    Scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Istma Sistemi

    Radyant stc 1 0,99 0,97 0,96 1

    Tablo 9. Ykseklii 10mden fazla olan odalar iin radyant stc ile stma iin kullanlan verim

    deerleri

    Parametreler

    Ksmi verimler

    L C B

    12m 15m 20m

    Scaklk kontrol

    Kontrol yok 0,8

    ki kademeli kontroll 0,93

    P kontroll (2K) 0,93

    P kontroll(1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptiv kontrol 0,99

    Sistem Radyant stc 0,94 0,92 0,89 1

    Merkezi HVAC stmas sistemlerinde kontrol ve emisyon verim deerleri h,ce aadaki tablodan

    alnr.

    Tablo 10. Hava ile stmada kullanlan verim deerleri

    Sistem dzeni Kontrol parametresi h,ce

    Besleme havas yedek stma ile (ilave stc)

    Oda scakl 0,84

    Oda scakl (besleme havas scaklnn kademeli kontrol) 0,89

    Ortamdan emilen hava scakl 0,83

    Devirdaim havas ile stma (emme(indksiyon) terminal niteleri,fan konvektrleri) Oda scakl 0,91

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    12

    Scak su ile stmada stma eleman olarak radyatr kullanlmas durumunda kullanlan verim deerleri

    Tablo 11 den alnr.

    Tablo 11. Scak su ile stmada stma eleman olarak radyatr kullanlmas durumunda kullanlan verim deerleri

    Parametreler

    Verimler

    L C B

    Oda scaklnn kontol

    Radyatr vanas 0,8

    Termostatik vana 0,88

    P kontrol (2K) 0,93

    P kontrol (1K) 0,95

    PI kontrol 0,97

    Adaptif kontrol 0,99

    Tasarm scakl

    L1 L2

    90/70 0,88

    70/55 0,93

    55/45 0,95

    Radyatrn yeri

    Radyatr i duvarn zerinde 0,87 1

    Radyatr d duvarn zerinde

    -radyasyon korumasz Pencere 0,83 1

    -radyasyon korumal pencere 0,88 1

    -normal d duvar (penceresiz) 0,95 1

    Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-zeminden stma-slak, kuru sistem

    kullanlmas durumunda verim deerleri Tablo 12den alnr.

    Tablo 12. Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-zeminden stma-slak, kuru sistem kullanlmas durumunda verim deerleri

    Parametreler Ksmi verimler

    L C B

    Oda Scaklnn Kontrol

    Kontrol yok 0,75

    Temin suyu scaklk kontroll 0,78

    Su scaklk fark kontroll 0,83

    Master kontrol 0,88

    P kontrol 0,93

    PI kontrol 0,95

    Sistem

    Zeminden stma B1 B2

    -Islak sistem 1 0,93

    -Kuru sistem 1 0,96

    Yzeylerdeki sl kayplar

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olmayan demeden stma

    0,86

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olan demeden stma

    0,95

    DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona sahip olan demeden stma

    0,99

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    13

    Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-duvardan stma kullanlmas

    durumunda verim deerleri Tablo 13ten alnr.

    Tablo 13. Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-duvardan stma kullanlmas durumunda verim deerleri

    Parametreler Ksmi verimler

    L C B

    Oda Scaklnn Kontrol

    Kontrolsz 0,75

    Temin suyu scaklk kontroll 0,78

    Su scaklk fark kontroll 0,83

    Master kontrol 0,88

    P kontrol 0,93

    PI kontrol 0,95

    Sistem B1 B2

    Duvardan stma 0,96 0,93

    Deme yzeyinden olan zel s kayplar

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olmayan demeden stma

    0,86

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olan demeden stma

    0,95

    DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona sahip olan demeden stma

    0,99

    Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-tavandan stma kullanlmas

    durumunda verim deerleri Tablo 14ten alnr.

    Tablo 14. Scak su ile stmada stma eleman olarak sulu gml sistem-tavandan stma kullanlmas durumunda verim deerleri

    Parametreler Ksmi verimler

    L C B

    Oda Scaklnn Kontrol

    Kontrolsz

    0,75

    Temin suyu scakl kontroll 0,78

    Su scaklk fark kontroll 0,83

    Master kontrol 0,88

    P kontrol 0,93

    PI kontrol 0,95

    Sistem Tavandan Istma B1 B2

    0,93 0,93

    Deme yzeyinden olan zel s kayplar

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olmayan demeden stma

    0,86

    DIN EN 1264'e gre minimum izolasyonu olan demeden stma

    0,95

    DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona sahip olan demeden stma

    0,99

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    14

    Tablo 11, Tablo 12,Tablo 13 ve Tablo 14te karmza kan , , ve deerlerinin nasl

    kullanlaca aadaki eitliklerle hesaplanr.

    (18)

    (19)

    1.6.2. Destek enerjisi Kullanm

    Scak su ile stmada stma eleman olarak hava apareyi veya konvektr kullanlmas durumunda

    destek enerjisi kullanm hesaba katlr.

    Istma eleman olarak konvektr kullanlmas durumunda destek enerjisi aadaki formlle hesaplanr.

    (20)

    : Destek enerjisi, (kWh)

    : : Kontrol sisteminin destek enerjisi (o ay iin), (kWh)

    : Fanlarn ve pompalarn destek enerjisi (o ay iin), (kWh)

    ve deerleri aadaki formllerle hesaplanr.

    : Kontrol sisteminin anlk elektrik tketim gc, (W) (21)

    : Ay iersindeki gn says

    : Fan nitelerinin says,

    : lave pompa nitelerinin says,

    : Fanlarn anlk elektrik tketim gc, (W)

    : Pompalarn anlk elektrik tketim gc, (W)

    : Aylk tasarm alma sresi (h)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    15

    Konvektr iin fan gc bilinmiyorsa Tablo 15ten alnr.

    Tablo 15. Konvektr iin fan gc

    Parametre G W

    PV Konvektr fan 10

    Pompa gc bilinmiyorsa

    : Istma serpantininin tketim gc (kW)

    Istma eleman olarak hava apareyi kullanlmas durumunda destek enerjisi aadaki formlle

    hesaplanr.

    (22)

    : Destek enerjisi, (kWh)

    : Cihazlarn anlk g tketimi, (W)

    Istma eleman olarak hava apareyi kullanlmas durumunda destek enerjisi ihtiyac Tablo 16dan alnr.

    Tablo 16. Istma eleman olarak hava apareyi kullanlmas durumunda destek enerjisi ihtiyac

    Parametre G W

    Ph,c

    e,a

    ux

    Yatay sirklasyon fanl(Oda ykseklii8m) 0,016.Qh,b

    Dey sirklasyon fanl(Oda ykseklii8m) 0,013.Qh,b

    : Net stma enerjisi ihtiyac, (kW)

    1.6.3. Is datm - merkezi stma boru sistemi

    Merkezi scak sulu stma sistemi boru s kayb

    Borulardan olan s kayb iin genel denklem aadaki gibidir:

    (23)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    16

    : Birim uzunluk bana toplam s gei katsays (W/m.K)

    : Kazan alma scakl ortalama deeri, (C)

    : Istlmayan ortam scakl, (C)

    : Borulama uzunluu, (m)

    : Aylk tasarm alma sresi (h)

    U deeri borularn yaltml olup olmamasna gre belirlenmelidir. Yaltml borularda, bu deer

    hakknda bilgi yoksa; bina 1980 ve ncesinde ina edilmi ise U deeri 0,4 W/(m.K), 1980den sonra

    ina edilmi ise 0,2 W/(m.K) alnabilir. Yaltmsz borularda kat alan 200 m2ye kadar olan binalar iin

    U deeri 1 W/(m.K), kat alan 200 m2

    ile 500 m2 arasnda olan binalar iin 2 W/(m.K), 500 m

    2den

    byk kat alanna sahip binalar iin 3 W/(m.K) alnabilir.

    ekil 1.Scak su borulama sistemi

    Yukardaki ekilde scak su borulama sistemi grlmektedir. Datm kayb alnrken, ekilde krmz ile

    gsterilmi ksmdaki gibi stlmayan blgede yer alan yatay borulardan olan kayplar hesaba

    katlmaldr. Boru uzunluu olarak da, stlmayan alanlardaki boru uzunluu dikkate alnmaldr.

    Yaklak boru uzunluu deeri bilinmiyorsa aadaki eitlik yardmyla hesaplanabilir.

    (24)

    : Binann boyu, (m)

    : Binann eni, (m)

    Bu eitlikteki LG ve BG deerleri bina formlarna uygun olarak hesaplanr. Aada bina formlarna gre

    alnacak deerler gsterilmektedir.

    Dikdrtgen Form

    (25)

    (26)

    ekil 2. Dikdrtgen Form

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    17

    L Form

    (27)

    (28)

    T Form

    (29)

    (30)

    U Form

    (31)

    (32)

    Art + Form

    (33)

    (34)

    Avlulu Dikdrtgen Form

    (35)

    (36)

    ekil 3. L Form

    ekil 4. T Form

    ekil 5. U Form

    ekil 6. Art + Form

    ekil 7. Avlulu Form

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    18

    kili Dikdrtgen Form

    (37)

    (38)

    1.6.4. Merkezi Scak Sulu Istmada Sirklasyon in Destek Enerjisi

    Sirklasyon pompalarnn almas iin gerekli olan destek enerjisi, datm sisteminin hidrolik enerji

    gereksinimi ve pompann gider faktr gz nnde bulundurularak hesaplanr. Hesaplamada

    kullanlan forml aadaki gibidir:

    (39)

    : Destek enerjisi tketimi, (kWh)

    : Hidrolik enerji gereksinimi, (kWh)

    : Pompa gider faktr

    1.6.4.1. Hidrolik enerji gereksinimi

    Is datm sisteminin hidrolik enerji gereksinimi, tasarm noktasndaki hidrolik g (Phydr) ve datm

    sistemindeki ortalama ksmi yk ( ) deerinden elde edilir. ve dzeltme faktr deerleri de

    hesaba katlr.

    Pompa kontrol entegresi sirklasyon pompasnn alma zamann drr, bu durum fd,PM faktr

    gz nnde bulundurarak hesaba eklenir.

    Hidrolik enerji gereksinimi ve pompa gider faktr aadaki formllerdeki gibi bulunur:

    (40)

    : Pompann hidrolik gc, (W)

    : Ortalama datm ksmi yk

    : Pompa kontroll s reteleri iin dzeltme faktr

    : Hidrolik evrim iin dzeltme faktr

    : Hidrolik balans iin dzeltme katsays

    ekil 8. kili Dikdrtgen Form

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    19

    1.6.4.2. Pompann hidrolik gc

    Pompann alma noktasndaki hidrolik gc bilinmiyorsa aadaki gibi ifade edilir:

    (41)

    : alma noktasndaki su hacimsel debisi, (m3/h)

    : alma noktasndaki basn dm,(kPa)

    alma noktasndaki su hacimsel debisi, tasarm stma yk deeri ve alma scaklklar

    fark den elde edilir.

    (42)

    : Tasarm stma yk ,(kWh)

    : alma scaklklar fark, (K)

    alma noktasndaki basn dm borulamadaki diren ve ek diren salayan bileenler ile elde

    edilir.

    (43)

    : Maksimum borulama uzunluu, (m)

    : Demeden stmann basn dm = 25kPa (eer varsa)

    : Is retecinin basn dm, (kPa)

    bilinmiyorsa u kabulllere gre hesaplanr:

    Is retecinin su ierii < 0,15 l/kW iken,

    < 35 kW ise =20* V2dir.

    35 kW ise =80 kPadr.

    Is retecinin su ierii > 0,15 l/kW ise =1 kPa

    Maksimum boru uzunluu bilinmiyorsa aadaki formlle hesaplanr:

    (44)

    : Bina boyu, (m)

    : Bina genilii, (m)

    : Istlan kat says

    : Ortalama kat ykseklii, (m)

    : 10 (ki borulu sistemde balantlar iin kabul edilmi deer), (m)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    20

    1.6.4.3. Dzeltme katsaylar

    Hidrolik evrim faktr:

    =1

    Hidrolik balans faktr:

    1

    Pompa kontroll s reteleri iin dzeltme faktr:

    Pompa kontroll olmayan s reteleri iin fd,PM = 1,

    Kazan scaklk kontrol d sensrlerle yaplan pompa kontroll s reteleri iin;

    =0.75,

    Kazan scaklk kontrol i sensrlerle yaplan pompa kontroll s reteleri iin;

    =0,45.

    1.6.4.4. Gider faktr

    Gider faktr pompann ebatlar ve verim deerinin yannda ksmi yk deerine ve kontrol

    performansna bal olarak hesaplanr. Hesaplama iin kullanlan forml aadaki gibidir.

    (45)

    : Saatlik ortalama datm ksmi yk deeri

    CP1ve CP2 deerleri sabit deerlerdir ve Tablo 17den alnmaktadr. deerleri ise eitlik 12den

    hesaplanr, hesaplanamad takdirde Tablo 17deki varsaylan deerler alnr.

    Tablo 17. Gider faktr iin pompa kontrolne gre CP1 ve CP2 sabit deerleri

    Pompa kontrol CP1 CP2

    Kontrol yok 0,25 0,75

    Sabit basn fark 0,75 0,25

    Deiken basn fark 0,9 0,1

    : Verimlilik faktrdr ve aadaki gibi hesaplanr.

    (46)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    21

    1.6.4.5. Kesikli kullanm

    Bu durum pompann kulanlmad zamanlarda beklemede altrlmas veya kapatlmas iin geerlidir. Sirklasyon pompalarnn elektrik tketimi aadaki gibi hesaplanr.

    : Destek enerjisi tketimi, (kWh)

    : Hidrolik enerji gereksinimi, (kWh)

    : Pompa gider faktr

    : Aylk tasarm alma sresi (h)

    th : O ay iersindeki stma saatleri (h)

    : beklemede alma veya kapatlma dzeltme faktr

    deeri, beklemede alma veya kapatlma durumunda 0,6 ve kapatlma durumunda

    0 alnr.

    1.6.5. Depolama

    1.6.5.1. Is Kayb

    Eer stma evrimi depolama tankyla salanyorsa depolama kayplar aadaki formldeki gibi

    hesaplanr:

    (47)

    : Depolama tanknn s kayb, (kWh)

    : Depolama tanknn ortalama scakl (Tasarm scaklklarnn ortalamas), (C)

    : Deponun bulunduu ortamn scakl, (C)

    : Bekleme s kayb, (kWh)

    : Ay iersindeki gn says

    Is reteci ve depolama tank ayn mahalde bulunduunda s reteci ile depo arasndaki boru s kayb

    fVerbindung =1,2 olarak alnr. Farkl mahalde bulunduklar durumlardaki boru kayplar daha nce

    belirtildii ekilde hesaplanmaldr.

    Eer deponun bekleme s kayb bilinmiyorsa, depolamaya bal sl kayplar aadaki formldeki gibi

    hesaplanr.

    (48)

    qB,S: Bekleme s kayb, (kWh)(Stand-by)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    22

    V: Depolama tanknn hacmi, (l)

    Eer depolama tanknn kapasitesi 1500 lyi aarsa, 1500 llik bir depo ve kalan kapasite iin de baka

    bir depo varm gibi dnlp hesaplamalar ona gre yaplr ve depolama kayplar birbirine eklenir.

    1.6.5.2. Depolama in Destek Enerjisi

    Depolama tank iin ayr bir sirklasyon pompas gerekiyorsa, destek enerjisi eitlikteki gibi hesaplanr.

    (49)

    : Pompann destek enerjisi, (kWh)

    : Pompann g tketimi, (W)

    : Pompann ay iersindeki alma sresi (h)

    Eer pompa gc bilinmiyorsa, aadaki formlle hesaplanabilir.

    =

    (50)

    :Pompann g tketimi, (W)

    : Bina uzunluu, (m)

    : Bina genilii, (m)

    : Istlan kat says

    1.7. Is reteci in retim Kayplar

    Istma sisteminde, havalandrma sisteminde bulunan emilen hava s pompas veya gne enerjisi

    sistemi gibi s reteleri varsa, s retim gereksiniminin hesabnda bu retelerin katks dikkate alnr

    Ek Is reteci (kazan gibi) bu retelerin karlayamad geri kalan s ihtiyacn (s an) karlar

    Ek s retecinin karlayaca geri kalan s ihtiyac aadaki denklem ile hesaplanr.

    *

    , , , , ,h outg h outg h sol rv h outgQ Q Q Q (51)

    Burada;

    *

    ,h outgQ : Ek s retecinin rete s kts (ilgili ay iin), (kWh)

    ,h outgQ : Is datmndaki rete s kts (ilgili ay iin), (kWh)

    ,h solQ : Mahal stmasnda gne enerjisi sisteminin katks (ilgili ay iin), (kWh)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    23

    , ,rv h outgQ : Mahal stmasnda konut havalandrma sisteminin rete s kts (ilgili ay

    iin), (kWh)

    1.7.1. Kullanm Scak Suyu Ve Mahal Istma Sistemlerini Destekleyen Gne Enerjisi Sistemleri

    1.7.1.1. Birleik Gne Sistemleri Tarafndan Enerji htiyacnn karlanmas

    Aadaki denklem birleik (kombine) sistemde toplam gne enerjisi katksn hesaplamak iin

    kullanlmaktadr.

    , , ,K sol w sol h solQ Q Q (52)

    Burada;

    ,w solQ : Kullanm scak suyu stmas iin gne enerjisi sisteminden gelen katk (ilgili ay

    iin), (kWh)

    ,h solQ : Mahal stmas iin gne enerjisi sisteminden gelen katk (ilgili ay iin), (kWh)

    Birleik sistemlerde kullanm scak suyu stmas iin gne enerjisinden gelen katk aadaki

    denklem yardmyla hesaplanr.

    , , ,w sol K sol K wQ Q f (53)

    Burada;

    ,K wf : Birleik sistem tarafndan salanan enerjinin kullanm scak suyu iin kullanlan

    oran

    Mahal stmas iin gne enerjisi sisteminden gelen katk ise aadaki denklem yardmyla

    hesaplanr.

    , , ,(1 )h sol K sol K wQ Q f (54)

    Yukardaki denklemde yer alan ( ,K wf ) oran aadaki denklemde gsterildii ekilde hesaplanr.

    , ,

    ,

    , , ,

    w outg w outg

    K w

    W ges h outg w outg

    Q Qf

    Q Q Q

    (55)

    Burada;

    ,W gesQ : Kullanm scak suyu ve mahal stmas iin gerekli toplam s yk, (kWh)

    1.7.1.2. Birleik Sistemlerin Hesaplama Yntemi

    Aadaki denklem kullanlarak gne enerjisi sisteminin yllk katksndan yola karak stmadaki

    aylk enerji katks bulunur.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    24

    , , ,K sol M K sol aQ f Q (56)

    Burada;

    , ,K sol aQ : Gne enerjisi sisteminin yllk enerji katks, (kWh)

    ,K solQ : Gne enerjisi sisteminin ilgili aya ait enerji katks (kWh)

    Mf : Gne enerjisi sisteminin yllk enerji katksn ilgili aylara dalmn salayan faktr

    Gne enerjisi sisteminin yllk enerji katksnn aylara gre dalmn veren referans tablo aada yer

    almaktadr.

    Tablo 18. Yllk gne enerjisi desteinin aylara dalmn gsteren faktrn deerleri

    Ay fM

    Ocak 0,035

    ubat 0,048

    Mart 0,062

    Nisan 0,099

    Mays 0,116

    Haziran 0,137

    Temmuz 0,156

    Austos 0,128

    Eyll 0,094

    Ekim 0,058

    Kasm 0,039

    Aralk 0,029

    Birleik sistemlerde yllk enerji katks aada gsterilen denklem ile hesaplanr.

    , , , ,K sol a sys NA sir s loss h TQ Q f f f f (57)

    Burada;

    , ,K sol aQ : Birleik sistemin yllk enerji katks, (kWh)

    sysQ : Referans koullarda birleik sistemin yllk enerji katks, (kWh)

    NAf : Enlem ve boylam alaryla ilikili dzeltme faktr

    sirf : Gne yk oran iin dzeltme faktr

    ,s lossf : Depolama tanknn ya da tanklarnn s kayp miktar iin dzeltme faktr

    ,h Tf : Mahal stmasnda scaklk seviyesinden dolay gelen dzeltme faktr

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    25

    1.7.1.2.1. Birleik Sistemlerin Yllk Enerji Katksnn Referans Sisteme Gre Hesaplanmas

    Referans koullardaki birleik sistemin yllk enerji katksn veren denklem aada gsterildii gibidir.

    0 1 2199 16.3 504 133 (50 ) 0.590 23.5osys cQ k k IAM c A (58)

    Burada;

    0 : Dntrme faktr

    1k : Is kayp katsays, (2/( )W m K )

    2k : Is kayp katsays, (2 2/( )W m K )

    (50 )oIAM : 050 iin geli as dzeltme faktr

    c : Efektif s kapasitesi, ( /kJ kg K )

    cA : Kolektrn nma maruz kalan alan, (2m )

    1.7.1.2.2. Enlem Ve Boylam Alarna Gre Dzeltme Faktrnn NAf Elde

    Edilmesi

    Aadaki tablo yardmyla NAf deeri elde edilir.

    Tablo 19. Kollektrn gneyden sapma alarna gre dzeltme faktrleri

    NAf

    Sapma as

    Dou: 90o Bat: 90o

    Kolektr eim as

    90o 60o 40o 20o 0o 20o 40o 60o 90o

    0o 0.66 0.66 0.66 0.66 0.66 0.66 0.66 0.66 0.66

    15o 0.66 0.73 0.76 0.79 0.81 0.80 0.78 0.75 0.68

    30o 0.65 0.78 0.85 0.90 0.93 0.92 0.88 0.82 0.70

    45o 0.64 0.81 0.90 0.97 1.00 0.98 0.94 0.86 0.70

    60o 0.62 0.80 0.91 0.99 1.02 1.01 0.95 0.86 0.68

    75o 0.56 0.76 0.87 0.95 0.99 0.98 0.92 0.82 0.64

    90o 0.49 0.67 0.76 0.83 0.86 0.86 0.82 0.75 0.57

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    26

    1.7.1.2.3. Gne Yk Oran in Dzeltme Faktrnn sirf Elde Edilmesi

    Aadaki tabloda gne yk oran iin dzeltme faktr (sirf ) deerlerinin ,K wf ve slr deerlerine

    gre deiimi verilmektedir.

    slr ifadesi aadaki denklem yardmyla hesaplanr.

    ,

    c

    W ges

    Aslr

    Q (59)

    Burada;

    cA : Kolektrn nma maruz kalan alan, (

    2m )

    ,W gesQ : Kullanm scak suyu ve mahal stmas iin gerekli toplam s yk, (kWh)

    Tablo 20. Gne yk oran iin dzeltme faktr sirf

    slr 2[ / ]m kWh , 0.1K wf , 0.2K wf , 0.3K wf , 0.5K wf

    0.00025 1.569 1.751 1.957 2.213

    0.0005 1.312 1.466 1.634 1.852

    0.00075 1.162 1.300 1.446 1.642

    0.001 1.056 1.182 1.312 1.492

    0.00125 0.973 1.091 1.208 1.376

    0.0015 0.906 1.016 1.124 1.281

    0.00175 0.849 0.953 1.052 1.021

    0.002 0.799 0.898 0.990 1.132

    0.0025 0.717 0.807 0.886 1.016

    0.003 0.649 0.732 0.801 0.921

    0.0035 0.592 0.669 0.730 0.841

    0.004 0.543 0.614 0.667 0.771

    0.0045 0.499 0.566 0.613 0.710

    0.005 0.460 0.522 0.564 0.655

    1.7.1.2.4. Depolama Tanknn Is Kayp Miktar in Dzeltme Faktrnn

    ,s lossf Elde Edilmesi

    Gerek sistemin anlk zgl s kayb referans sistemin anlk zgl s kayb ile aada gsterildii

    ekilde ilikilendirilmektedir.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    27

    *

    ,

    , ,

    , ,

    ( )

    0.0447 0.14

    0.10187

    ss loss

    w outg sol ref

    w outg sol ref

    UAR

    Q V

    Q V

    (60)

    Burada;

    *( )sUA : Toplam anlk zgl s kayb, ( /W K lt )

    ,sol refV : Referans sistemin yedekleme (buffer) gne depolama tanknn hacmi, ( lt )

    ,w outgQ : Kullanm scak suyu iin toplam yllk s gereksinimi, (kWh)

    Referans sistemin yedekleme (buffer) gne depolama tanknn hacmi aada gsterildii ekilde

    hesaplanmaktadr.

    2 2

    , 70( / ) ( )sol ref cV lt m A m (61)

    Burada;

    cA : Kolektrn nma maruz kalan alan, (2m )

    70 : Sabit katsay, ( 2/lt m )

    Aadaki tabloda depolama tanknn ya da tanklarnn s kayp miktar iin dzeltme faktrnn

    ,s lossR deerine gre deiimi verilmektedir.

    Tablo 21. Depolama tankndaki ya da tanklarndaki sl kayplar iin dzeltme faktr ( ,s lossf )

    ,s lossR 0.25 0.50 0.75 1.00 1.50 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0

    ,s lossf 1.053 1.035 1.018 1.000 0.965 0.930 0.895 0.860 0.825 0.790

    Yukardaki saysal veriler yerine eri uydurma yoluyla elde edilen aadaki denklem de kullanlabilir.

    , ,1.07 0.07s loss s lossf R (62)

    1.7.1.2.5. Mahal Istmasnda Scaklk Seviyesinden Dolay Gelen Dzeltme

    Faktrnn ( ,h Tf ) Elde Edilmesi

    Mahal stmasnda scaklk seviyesinden dolay gelen dzeltme faktrnn ( ,h Tf ) slr ve h

    deerlerine gre deiimini veren tablo aada yer almaktadr.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    28

    Tablo 22. Mahal stmasnda scaklk seviyesinden dolay gelen dzeltme faktr ( ,h Tf )

    h [ ]oC slr 2[ / ]m kWh

    0.00035 0.0006 0.001 0.004 0.006

    20 1.034 1.050 1.076 1.090 1.104

    30 0.017 1.025 1.038 1.045 1.052

    40 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000

    50 0.983 0.975 0.962 0.955 0.948

    60 0.966 0.950 0.924 0.910 0.896

    70 0.949 0.925 0.886 0.865 0.844

    80 0.932 0.900 0.848 0.820 0.792

    1.7.1.2.6. Kullanm Scak Suyu in Birleik Sistem Tarafndan Gelen Enerji Oran

    Aadaki tabloda kullanm scak suyu iin birleik sistem tarafndan gelen enerji orannn slr ve

    ,K wf deerlerine gre deiimi verilmektedir.

    Tablo 23. Kullanm scak suyu iin birleik sistem tarafndan gelen enerji oran

    slr 2[ / ]m kWh , 0.1K wf , 0.2K wf , 0.3K wf , 0.5K wf

    0.00025 0.539 0.781 0.908 0.953

    0.0005 0.390 0.602 0.732 0.859

    0.00075 0.323 0.518 0.645 0.803

    0.001 0.283 0.465 0.589 0.764

    0.00125 0.255 0.428 0.550 0.734

    0.0015 0.234 0.399 0.519 0.709

    0.00175 0.218 0.377 0.495 0.688

    0.002 0.205 0.359 0.475 0.670

    0.0025 0.184 0.330 0.443 0.640

    0.003 0.169 0.308 0.418 0.615

    0.0035 0.158 0.291 0.399 0.594

    0.004 0.148 0.277 0.382 0.576

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    29

    0.0045 0.140 0.265 0.369 0.560

    0.005 0.133 0.255 0.357 0.545

    1.7.1.2.7. Gne Enerjisi Sistemindeki Pompann almas iin Gereken Destek Enerjisi

    Aadaki denklem yardmyla gne enerjisi sistemindeki pompalarn almas iin destek enerji

    ihtiyac hesaplanabilir.

    , ,

    , ,1000

    P sol P sol

    h g aux

    P tQ

    (63)

    Burada;

    , ,h g auxQ : Gne enerjisi sistemindeki pompann almas iin destek enerjisi ihtiyac (ilgili

    ay iin), (kWh)

    ,P solP : Gne enerjisi sitemindeki pompann anlk g tketim deeri, (W)

    ,P solt : Gne enerjisi sistemindeki pompann alma sresi (ilgili ay iin), (h)

    Eer yukarda bahsedilen parametreler mevcut sistemde bilinmiyorsa aadaki denklem kullanlarak

    gne enerjisi sistemindeki pompa iin destek enerjisi yaklak olarak hesaplanabilir.

    , , ,0.05h g aux h solQ Q (64)

    1.7.2. Is pompalar

    Hesaplama admlar olarak aadaki fiziksel faktrler dikkate alnacaktr. Bu faktrler s pompasnn

    performansn ve tkettii enerji miktarn etkilemektedir.

    Is pompasnn tipi (hava-su, deniz suyu-su, su-su ve hava-hava tipi s pompalar);

    Sistem yaplandrmalar (kullanm scak suyu stlmas ve alma modu);

    Kullanm scak suyu ve stma sistemi iin rete s retimi;

    Is kaynandaki ve s kuyusundaki scaklk dalgalanmalarnn, s pompasnn performans

    katsaysna ve gcne olan etkisi;

    Is pompasnn almasnda ihtiya duyulan destek enerjisi;

    Depolama tanklarndan olan sl kayplar.

    Yukarda bahsedilen girdiler sonucu aadaki ktlar elde edilecektir.

    retecin s retimini salayacak gerekli enerji ,w fQ (elektrik gc ya da yakt);

    Is pompasnn toplam sl kayplar ,l gQ ;

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    30

    Is pompasnn almas iin gerekli destek enerji gereksinimi , ,w g auxQ ;

    Is pompasnn geri kazanlabilir toplam sl kayplar ,rl gQ .

    ten yanmal motor ile alan s pompalarnda retece girdi olarak verilen geri kazanlm yakt oran

    ,rd motp , gaz yaktl motoru ile altrlan s pompalarnda , 0.4rd motp ve dier tm s pompalarnda

    ise , 0rd motp olarak alnr.

    Is pompasnn enerji performans hangi artlar altnda kullanldna bal olarak ok deiiklik

    gstermektedir. zellikle s kaynann ve s kuyusunun scaklna dorudan baldr. Is kaynann

    (d hava scakl gibi) herhangi bir ay iinde bile olduka deiim gstermektedir. Is pompalarnn

    enerji etkenliinin deerlendirilmesinde herhangi bir ay iin tek admda hesaplanmasnn yerine ilgili ay

    iin s kaynandaki scaklk dalgalanmalarnn dikkate alnarak hesap yaplmas gerekmektedir.

    Is kayna d hava olan s pompalar

    Is kayna d hava olan s pompalarn hesaplanmas prosedrnde d hava scaklndaki

    deiimin deerlendirilmesi esas alnmaktadr. Herhangi bir ay iinde belirli bir d hava scaklnn

    ortaya kma frekans 1 K aralklar iin verilmektedir.

    Is pompasnn performans katsaysnn ve s retiminin llmesi sadece belli scaklk

    kombinasyonlar iin mmkn olmaktadr. D hava scaklnn dalm aralklar scaklk snflarna

    (bins) blnmtr. Her scaklk snf (bin) bir st scaklk deeri upper ve bir alt scaklk deeri lower

    ile snrlandrlmtr. Is pompasnn tasarm alma koullar iinde yer ald scaklk snfnn (bin)

    ortasnda yer alan alma noktas ile karakterize edilmektedir.

    Is reteci iin gerekli s ve s pompas tarafndan beslenen s iin ikinci bir retece gerek duyulabilir.

    Is pompasnn almasyla ilikili kayplar her scaklk snf(bin) iin hesaplanr.

    Hesaplama periyodu(ay) iin genel sonular her scaklk snf sonularndan elde edilir, zgn scaklk

    snflar arlkl ortalamas alnr.

    ekil 9. D hava scaklna gre toplam bin saatlerinin dalm

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    31

    Scaklk snflar (bins) iin rete ss

    Bir ayda rete s ktsnn farkl scaklk snflar ( i ) zerinde dalm iw arlk faktr kullanlarak

    aadaki ifade ile yaplmaktadr.

    , , ,h outg i h outg iQ Q w (65)

    Burada;

    , ,h outg iQ : Hacim stmas iin rete s retimi (her bir ilgili ay ve scaklk snf iin),

    (kWh)

    ,h outgQ : Hacim stmas iin rete s retimi (her bir ilgili ay iin), (kWh)

    iw : Bin inin arlk faktr

    Bin inin arlk faktr iw aadaki eitlikten hesaplanr:

    upper lower

    i

    t

    HDH HDHw

    HDH

    (66)

    upperHDH : Bin inin st scaklk snrna kadar olan stma derece saatleri(heating degree

    hours), (Kh)

    lowerHDH : Bin inin alt scaklk snrna kadar olan stma derece saatleri(heating degree

    hours), (Kh)

    tHDH : Hacim stmasnda ortamn st scaklk snrna kadarki stma derece saatlerinin

    toplam says, (Kh)

    Varsaylan deerler:

    Eer stma st scaklk snr deeri bilinmiyorsa aadaki deerler kullanlabilir:

    Pasif enerji evleri iin 10C, tm dier binalar iin 15C alnabilir.

    Herhangi bir x scakl iin stma derece saatleri aadaki eitlikle belirlenebilir:

    min

    ( ) ( )x

    x iHDH n

    (67)

    min : klim verileriyle bantl minimum d hava scakl, (C)

    x: Derece saat hesab iin stmada scaklk snr (Bu deer stma iin olan ortam st

    scakl deerinden yksek olmamal), (C)

    i: ortam ayar scakl, (C)

    n : x scaklnn bir ay iinde ortaya kma saat says, h (Tablo 24)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    32

    Basitletirmek amacyla i =20C alnabilir. Deiik d hava scakllarnn ortaya kma saat saylar

    aylara gre referans bir il iin (stanbul) aadaki tablodaki gibidir.

    Tablo 24. Deiik d hava scaklklarnn ortaya kma saat says

    D hava scakl C

    Ocak saatler

    ubat saatler

    Mart saatler

    Nisan saatler

    Mays saatler

    Haziran saatler

    Temmuz saatler

    Austos saatler

    Eyll saatler

    Ekim saatler

    Kasm saatler

    Aralk saatler

    -15 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -14 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -13 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -12 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -11 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -10 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -9 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -6 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -5 7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -4 24 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -3 34 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    -2 33 17 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4

    -1 32 25 0 0 0 0 0 0 0 0 0 24

    0 21 74 4 0 0 0 0 0 0 0 5 51

    1 66 48 17 4 0 0 0 0 0 0 32 61

    2 30 19 51 6 0 0 0 0 0 0 33 54

    3 32 20 83 34 0 0 0 0 0 0 37 59

    4 47 57 93 30 0 0 0 0 0 0 52 51

    5 47 42 126 53 0 0 0 0 0 0 67 68

    6 45 38 109 58 0 0 0 0 0 6 56 50

    7 49 47 47 81 0 0 0 0 0 11 35 46

    8 59 43 42 79 0 0 0 0 0 27 47 44

    9 31 58 41 104 0 0 0 0 0 45 37 42

    10 45 42 35 60 3 6 0 0 5 64 52 44

    11 53 37 30 40 2 1 0 0 8 63 36 28

    12 27 31 14 24 20 7 0 0 26 107 58 43

    13 41 24 25 27 122 9 0 0 37 79 31 27

    14 18 21 12 21 131 12 0 0 45 51 22 22

    15 2 14 11 25 97 13 0 4 49 30 44 12

    16 0 3 3 27 70 58 0 13 54 48 31 4

    17 0 4 1 5 54 54 2 18 62 39 20 4

    18 0 0 0 7 57 45 1 86 65 38 17 2

    19 0 0 0 8 61 68 20 109 76 27 5 3

    20 0 0 0 12 35 85 24 103 57 41 3 1

    21 0 0 0 7 19 49 83 84 44 32 0 0

    22 0 0 0 6 22 57 110 84 45 15 0 0

    23 0 0 0 1 24 47 106 64 33 12 0 0

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    33

    24 0 0 0 1 14 38 84 58 34 6 0 0

    25 0 0 0 0 9 36 61 43 29 3 0 0

    26 0 0 0 0 2 42 72 31 27 0 0 0

    27 0 0 0 0 1 33 74 24 8 0 0 0

    28 0 0 0 0 1 32 73 21 7 0 0 0

    29 0 0 0 0 0 14 25 2 4 0 0 0

    30 0 0 0 0 0 7 9 0 5 0 0 0

    31 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0

    32 0 0 0 0 0 4 0 0 0 0 0 0

    33 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

    Is kayna d havadan farkl olan s pompalar

    Is kayna d havadan farkl olan s pompalar iin aadaki prosedr uygulanr:

    Sabit kaynak scaklklar iin arlkl ortalama faktr (wi );

    Toprak kaynakl: 0C scaklk snf (bin) iin 1.

    Yer alt suyu kaynakl: 10C scaklk snf (bin) iin 1.

    Ortamdan emilen hava kaynakl: 20C scaklk snf (bin) iin 1. Bu tarz s pompalar

    havalandrma sistemleri ksmnda ele alnmaktadr.

    Is geri kazanml ortamdan emilen (extract) hava kaynakl s pompalar: Is geri kazanm

    nedeniyle scaklk dmesi dikkate alnmaktadr. Is geri kazanm nitesi s pompas egzoz

    havasnn kt yere konulmaktadr. Her ay iin egzoz havas scakl scaklk snf (bin)

    metoduna gre hesaplanr.

    Egzoz havas scakln veren ifade aada yer almaktadr.

    , ,Fortluft mth ex ex e WT mth (68)

    Burada;

    ,Fortluft mth : Egzoz havas scakl, (oC )

    ex : Mahalden alnan emilen(extract) havann scakl, (oC )

    e : D hava scakl, (oC )

    ,WT mth : Is geri kazanm dikkate alnarak s deitiricisi etkinlii (ilgili ay iin), ( oC )

    Varsaylan deerler:

    Is deitiricisi etkenlii, toprak-besleme havas tipi s deitiricisi yokken: ,

    0.60WT mth

    Is deitiricisi etkenlii, toprak-besleme havas tipi s deitiricisi varken: ,

    0.67WT mth

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    34

    Scaklk snflarnn saat deerlerinin aylara dalm aadaki tablodaki gibidir.

    Tablo 25. Deiik scaklk snflarna (bin) ait test noktas aylk toplam saat says

    Ay

    Scaklk Snf (Bin) w-7 w2 w7 w10 w20

    Aylk toplam saat says nhours

    Test noktas -7 2 7 10 20

    Scaklk Limitleri C -15 -2 -2 4 4 8 8 15 15 32

    Ocak Saat says 90 213 196 245 0 744

    ubat Saat says 15 229 177 238 13 672

    Mart Saat says 0 219 336 182 7 744

    Nisan Saat says 0 67 246 329 78 720

    Mays Saat says 0 0 0 336 408 744

    Haziran Saat says 0 0 0 43 677 720

    Temmuz Saat says 0 0 0 0 744 744

    Austos Saat says 0 0 0 2 742 744

    Eyll Saat says 0 0 0 152 568 720

    Ekim Saat says 0 0 34 435 275 744

    Kasm Saat says 0 138 211 279 92 720

    Aralk Saat says 3 278 222 225 16 744

    Yl Saat says 108 1144 1422 2466 3620 8760

    1.7.2.1. kinci rete tarafndan desteklenen Istma Enerji htiyac hesab (Yedek stma (back-up heating) )

    Istma enerjisi iin gereken snn elde edilmesinde destek sistemin (ikinci bir rete) kullanlmas

    sistem tasarm kriterlerine baldr ve alma moduna gre (sral (birbirini takiben), paralel ve ksmi

    paralel alma) ve ilgili scaklklara, s pompas iin kapal konum scaklklar ve ikinci rete iin ak

    konum scaklklarna gre karakterize edilirler.

    1.7.2.1.1. Sral alma

    Sral almada, belirlenmi d hava devreden kma scaklna kadar s pompas tm s ihtiyacn

    karlar. D hava scakl s pompasnn devreden kma scaklnn altna derse, s pompas

    devre d braklr ve ikinci rete tm s ihtiyacn karlar. Devre d braklan scakln ait olduu

    scaklk snf iin arlk faktr wi , ( ) ( )ltc lowerHDH HDH

    eitliiyle yeniden hesaplanr.

    Aadaki ekilde s pompasnn (A11 ve A12 alanlar) ve ikinci retecin (A2 alan) karlad scaklk

    snflarna (binlere) ait toplam saat says verilmektedir.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    35

    ekil 10. Sral almada s pompasnn ve ikinci retecin(yedek) bin saatleri ve enerji oranlar

    ,

    ( )ltcbu h

    t

    HDHp

    HDH

    (69)

    ,bu hp : kinci retecin (yedek) enerji oran,

    ( )ltcHDH : kinci retecin devreden kma alt scaklk limitine (belirlenmi d scaklk)

    kadarki toplam stma derece saatleri, (Kh)

    tHDH : Istma derece saatlerinin toplam says, (Kh)

    1.7.2.1.2. Paralel alma

    Paralel almada s pompas tek bana, gerekli sy belirlenmi d hava scaklna dene kadar

    (denge noktas scaklna kadar) salar. Denge noktas scaklnn altnda kalan scaklklarda ikinci

    rete de devreye girer. Her iki rete paralel olarak alr. kinci rete s kapasitesi

    snrlandrlmasndan dolay s pompasnn karlayamad ksm karlar.

    Aadaki ekilde s pompasnn (A11 , A12 ve A13 alanlar) ve ikinci retecin (A2 alan) karlad

    scaklk snflarna (binlere) ait toplam saat says verilmektedir.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    36

    ekil 11. Paralel almada s pompasnn ve ikinci retecin(yedek) bin saatleri ve enerji

    oranlar

    ,

    ( ) ( ) ( )bp i bp hours bpbu h

    t

    HDH np

    HDH

    (70)

    ,bu hp : kinci retecin (yedek) enerji oran,

    hoursn :kinci retecin denge noktas scaklna kadar toplam saat says,

    bp : Denge noktas scakl, (C)

    i :Ortam scakl (stlmayan blgede13C, stlan blgede 20C)

    ( )bpHDH : kinci retecin denge noktas scaklna kadar toplam stma derece

    saatleri, (Kh)

    tHDH : Istma derece saatlerinin toplam says, (Kh)

    Paralel almada s pompas tek bana, gerekli sy belirlenmi d hava scaklna

    dene kadar (denge noktas scaklna kadar) salar. Denge noktas scaklnn

    altnda kalan scaklklarda ikinci rete de devreye girer. Her iki rete paralel olarak

    alr.

    1.7.2.1.3. Ksmi Paralel alma

    Ksmi paralel almada s pompas tek bana, gerekli sy belirlenmi d hava scaklna dene

    kadar (denge noktas scaklna kadar) salar. Denge noktas scaklnn altnda kalan scaklklarda

    ikinci rete de devreye girer. Her iki rete paralel olarak alr. kinci rete, sadece s pompasnn

    gcnn tesindeki s ihtiyacn karlar. Scaklk, devreden kma alt scaklk snrna dtnde, s

    pompas kapal konuma getirilir ve ikinci rete tek bana gerekli sy karlar.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    37

    Aadaki ekilde s pompasnn (A11 ve A12 alanlar) ve ikinci retecin (A2 alan) karlad scaklk

    snflarna (binlere) ait toplam saat says verilmitir.

    ekil 12. Ksmi paralel almada s pompasnn ve ikinci retecin(yedek) bin saatleri ve enerji

    oranlar

    1,

    2

    ( ) ( ) ( ( ) ( ))bp i bp hours bp hours ltcbu h

    t

    HDH n nAp

    A HDH

    (71)

    ,bu hp : kinci retecin (yedek) enerji oran,

    hoursn : kinci retecin denge noktas scaklna kadar toplam saat says,

    bp : Denge noktas scakl, (C)

    i :Ortam scakl (stlmayan blgede13C, stlan blgede 20C)

    ltc :Is pompas iin devreden karma limiti (kapal konum) scakl, (C)

    ( )bpHDH : kinci retecin denge noktas scaklna kadar toplam stma derece

    saatleri, (Kh)

    tHDH : Istma derece saatlerinin toplam says, (Kh)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    38

    1.7.2.2. Tam ykte Is Pompasnn Gc ve Performans Katsays (COP)

    1.7.2.2.1. Elektrik Tahrikli Is Pompalar

    Kaynak Scakl iin Dzeltme

    Varsaylan deerler Ek Ada verilmitir ve eer baka veri verilmediyse bu deerler kullanlabilir.

    Bunlar tipik s pompas iin deerlerdir. Istma sisteminde rete olarak sadece s pompas

    kullanlmsa, s pompasnn gc maksimum sl yke eit olacaktr.

    Eer scaklk snfndaki (bindeki) kaynak scakl test noktasn karlamyorsa interpolasyon veya

    ekstrapolasyon yaplarak dorulanabilir.

    Ortalama d hava scaklna gre ortalama yeralt suyu scaklklar aadaki tabloda verilmektedir.

    Tablo 26. Ortalama d hava scaklna gre ortalama yeralt suyu scaklklar

    Ortalama d hava scakl oC Ortalama yeralt suyu scakl oC

    20 12.0

    10 10.7

    7 10.2

    5 10.0

    2 9.6

    0 9.3

    -2 9.0

    -5 8.6

    -7 8.4

    -10 8.0

    Ayrca aadaki tabloda aylara gre ortalama d hava scaklna bal olarak ortalama deniz suyu

    (brine) scakl scakl verilmektedir.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    39

    Tablo 27. Ortalama deniz suyu scaklklarnn aylara gre ortalama d hava scakl ile

    deiimi

    Aylar Aylk ortalama hava scaklklar

    (C) Aylk ortalama deniz suyu scaklklar

    (C)

    Ocak 5 10

    ubat 6 9

    Mart 7 9

    Nisan 12 10

    Mays 16 14

    Haziran 21 20

    Temmuz 23 25

    Austos 23 25

    Eyll 20 24

    Ekim 16 20

    Kasm 12 16

    Aralk 8 13

    Datm Scakl iin Dzeltme

    Su esasl stma datm

    Eer s pompas, test lmlerindeki scaklk farklarndan sapan stma devre dolam ve geri dn

    scaklklar arasndaki scaklklarda altrlyorsa bu yntem kullanlr. Tablo 28den dzeltme faktr

    alnarak hesaplama yaplr.

    TCOP COP f

    (72)

    TCOP : Is pompasnn dzeltilmi performans katsays

    COP : Test llerinden alnan(Ek Adan) performans katsays

    f :Tablo 28den alnan dzeltme faktr.

    M : Test llerinden gelen scaklk fark (Varsaylan deeri: 10 K)

    B : Is pompasnn almas srasnda scaklk fark; Istma modunda B HK

    alnr.

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    40

    Tablo 28.Is pompas almasnda ve lmnde scaklk farklarndaki sapmalardan dolay

    dzeltme faktr f

    B M

    3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

    3 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928 0,918 0,908 0,898 0,887 0,877

    4 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928 0,918 0,908 0,898 0,887

    5 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928 0,918 0,908 0,898

    6 1,031 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928 0,918 0,908

    7 1,041 1,031 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928 0,918

    8 1,051 1,041 1,031 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939 0,928

    9 1,061 1,051 1,041 1,031 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949 0,939

    10 1,072 1,061 1,051 1,041 1,031 1,020 1,010 1,000 0,990 0,980 0,969 0,959 0,949

    1.7.2.2.2. Elektrik Tahrikli Olmayan Yanma Tahrikli Is Pompalar

    Yanma tahrikli s pompalar motorla altrlan ve sourmal s pompalarn kapsar. Eer bir bilgi

    verilmediyse Ek Adaki deerler kullanlr.

    1.7.2.3. Ksmi ykte Is Pompasnn Performans Katsays (COP)

    1.7.2.3.1. alma prensibi

    Is pompalar sabit devirli kompresrlerle altrldndan ve bu kompresrler de ksmi ykte ak ve

    kapal konumda evrim yaptndan s pompasnn performans katsaysn (COP) der. Ksmi yk

    koullarnda deiken kapasiteli kompresrler daha etkindir.

    Ksmi ykteki performans katsays aadaki eitlikten elde edilir:

    pl fl plCOP COP f (73)

    plCOP :Ksmi ykteki performans katsays,

    flCOP :Tam ykteki performans katsays,

    plf : Ksmi ykteki alma iin dzeltme faktr.

    Elektrikle alan s pompalar iin plf Ek Ada radyatrler, konvektrler ve yzey stmas iin

    verilmitir.

    Absorbsiyonlu s pompalar iin plf , Ek Ada dtc olarak verilmitir.

    Is pompasnn alma zaman yk faktr ile ilintilidir. Yk faktr aadaki eitlikle hesaplanr:

    , ,ON g i

    i

    tFC

    t

    (74)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    41

    FC : Yk faktr,

    , ,ON g it : Bin ideki s pompasnn alma zaman, (h)

    it : Bin ideki toplam zaman( aylk),h (Eer s kayna d hava ise, Tablo 25ten alnr.)

    1.7.2.3.2. Is Pompasnn alma Zaman

    Is pompasnn alma zaman ihtiya duyulan s miktarna ve alma koullarna baldr. htiya

    duyulan s miktar binann s ykne, datm sistemine ve i kayplara baldr. Is pompasnn her

    bir scaklk snf (bin) iin alma zamann belirlemek iin aadaki denklem kullanlmaktadr.

    , ,

    , ,

    ,0,001

    h outg i

    ON g i

    g i

    Qt

    (75)

    Burada;

    , ,ON g it : Her bir scaklk snfndaki (bin) s pompasnn alma zaman, (h);

    , ,h outg iQ : Her bir scaklk snfnda (bin) rete s kts, (ilgili ay iin), (kWh);

    ,g i : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn s kts, (kW) (Maksimum net

    enerji ykne eittir.)

    Snr artlar aada gsterildii gibidir.

    , , ,M ON ON g i

    T Bins

    t t

    (76)

    Burada;

    , ,ON g it : Is pompasnn alabilecei maksimum zaman (ilgili ay iin), (h).

    Is pompasnn alabilecei maksimum zaman Tablo 25te verilmitir. Yukardaki eitlik scaklk

    snflarndaki (binlerdeki) alma zamanlarn snrlar. Is pompasnn alma zaman s ihtiyacna

    bal olduundan s pompasnn alma modu nem kazanr.

    Eer s pompas hem mahalin hem de kullanm scak suyunun stlmasnda kullanlacak ise s

    pompasnn mahal stmas iin gerekli maksimum alma zaman alma zamanlarnn toplamyla

    snrlanmaktadr. Kullanm scak suyu iin alma zamanlar Kullanm Scak Suyu Sistemleri ksmnda

    ele alnmaktadr.

    Eer alma zaman, Eitlik 75 ve 76dan elde edilen mmkn olan maksimum alma zamanndan

    bykse, stma ve kullanm scak suyu iin alma zamanlar ayn saat saylaryla azaltlabilir.

    Is pompasnn sl gc gerek alma zamanna snrldr.

    , , , , , , ,0,001h outg i WP ON g i WP g iQ t (77)

    Burada;

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    42

    , ,h outg WPQ : Is pompasnn her bir scaklk snf (bin i) iin rete sl gc, (kWh)

    , , ,ON g i WPt : Her bir scaklk snfnda (bin) s pompasnn gerek alma zaman, (h);

    ,g i : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompas retecinden elde edilen s miktar,

    (kW).

    1.7.2.4. rete Isl Kayplar

    Scak su Depolama Tank

    Eer depolama tank s pompasnn bir ksmn oluturuyorsa, kayplar (47) eitliiyle hesaplanr ve

    aadaki eitlikle binlere (scaklk snflarna) datlr.

    , , , ,i

    h g s i h s

    h

    tQ Q

    t (78)

    , , ,h g s iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin depolama tankndan evreye olan s kayb (ilgili

    ay iin), (kWh);

    ,h sQ : Depolama tanknn s kayb (ilgili ay iin), (kWh); (Eer rn bilgileri bulunmuyorsa

    1.6.4. ksmndaki varsaylan deerler kullanlabilir.)

    it : Her bir scaklk snfndaki (bin) saat says (ilgili ay iin), (h)

    ht : Istma saatlerinin aylk says, (h)

    retecin dier sl kayplar

    Elektrikli tahrikli s pompalar iin dier kayplar ifade edilmemitir. Yanma tahrikli s pompalar iin

    test sonularndan veya retici firmalardan gelen veriler kullanlabilir.

    , , , , , , , ,h g i h g s i h g WP iQ Q Q (79)

    Burada;

    , ,h g iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin reteten olan s kayb (ilgili ay iin), (kWh);

    1.7.2.5. Istma in Is Pompasnn Toplam(Nihai) Enerji Tketiminin Hesaplanmas

    1.7.2.5.1. Elektrik Tahrikli Is Pompalar

    Hacim stmas iin destek g tketimini veren denklem aada yer almaktadr.

    , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,, ,1

    1 1sin, ,

    1bin binn nh outg WP i h g i h combi rd g h g aux i h outg combi i h g i h combi rd g h g aux ih f

    i ii combi i

    Q Q p k Q Q Q p k QQ

    COP COP

    (80)

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    43

    Burada;

    , ,1h fQ : Hacim stmasnda s pompasnn almas iin tketilen enerji (ilgili ay iin),

    (kWh)

    ,h combip : Istma ve kullanm scak suyunun kombine ve ezamanl olarak almas

    durumundaki oran,

    , , ,h outg WP iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn tek modlu (sadece hacim

    stmas) almas durumundaki retecin rettii s, (kWh)

    , , ,h outg combi iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn kombine (hem hacim stmas

    hem de kullanm scak suyu iin s retimi) almas durumundaki retecin rettii s,

    (kWh)

    , ,h g iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin retecin s kayb, (kWh)

    ,rd gk : Isl enerji olarak geri kazanlan destek enerjisi oran, , 0rd gk

    , , ,h g aux iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn hacim stmas modundaki

    almas iin destek enerjisi, (kWh)

    sin,iCOP : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn tek modlu (sadece hacim

    stmas) almas durumundaki performans katsays, (kWh) (Ortalama alma

    artlarnda)

    ,combi iCOP : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn kombine (hem hacim stmas

    hem de kullanm scak suyu iin s retimi) almas durumundaki performans katsays,

    (kWh) (Ortalama alma artlarnda)

    binn : Scaklk snf (bin) says.

    1.7.2.5.2. Yanma Tahrikli Is Pompas

    Is pompasna yakt giri enerjisi aadaki eitlikle hesaplanr:

    , , , , , ,

    , ,1 /

    1

    binnh outg i rd g h g aux i

    h f Hs Hi

    i t

    Q k QQ f

    COP

    (81)

    Burada;

    , ,1h fQ : Is pompasnn tkettii enerji (gaz) (ilgili ay iin), (kWh)

    , ,h outg iQ : Istma sistemindeki her bir scaklk snf (bin) iin retecin rettii s, (kWh)

    ,rd gk : Isl enerji olarak geri kazanlan destek enerjisi oran, , 0rd gk

  • BNA ENERJ PERFORMANSI HESAPLAMA YNTEM

    44

    , , ,h g aux iQ : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn hacim stma modundaki

    almas iin destek enerjisi, (kWh)

    iCOP : Her bir scaklk snf (bin) iin s pompasnn tek modlu (sadece hacim stmas)

    almas durumundaki performans