uzman sİstemler

of 18 /18
08260548 SERPİL GÜL

Author: cwen

Post on 10-Jan-2016

94 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

UZMAN SİSTEMLER. 08260548 SERPİL GÜL. Uzman Sistem. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • 08260548SERPL GL

  • Bir uzman sistem,insan uzmanlarn becerilerini gerektiren problemlerin zm iin bilgileri, olaylar ve sorgulama tekniklerini kullanan bilgisayar tabanl bir sistemdir. Bu sistemler, belli donanm veya yazlm konfigrasyonlar iin dizayn edilebilir. Ya da genel amal bir bilgisayar zerinde alabilecek yazlm sistemleri olarak tasarlanabilir.Uzman sistemler olarak anlan bilgi tabanl yazlm sistemleri, belirli bir alann nde gelen uzmanlarndan derlenmi bilgilere dayanarak dzenlenmi ok saydaki "eer ... ise .... dir" biimindeki kuraldan olumaktadr.

  • Uzman sistemlerin kulland bilgiler, ya kurallardan ya da belli bir ana konu ile ilgili bileenlerin davranlar hakkndaki deneyim bilgisi ile tekil edilir. Kurallar genelde, belli bir durum tanmlarn verir . rnein ; Eer bir futbol takm teknik ve kondisyon asndan iyi durumda ise ve eer kaliteli bir teknik adama sahipse ve eer dengeli bir ynetici kadrosu mevcutsa, o futbol takmnn malarn kazanmas ve ligde ampiyon olmas kuvvetle muhtemeldir.Deneyim bilgisi belli bir konu zerindeki tecrbelerin birikimi olarak yorumlanabilir.

  • Bulank uzman sistemler:Veriler zerinde akl yrtme yapan ve kesin bir sonuca varmayan bilgisayar programlardr. Yapay sinir alar:Giri ve klar olan birbirleri ile sk bir ekilde ilikilenmi ilem elemanlar olup insan beynindeki hcrelerin alma prensibini modelleyen bir bilgisayar sistemidir. Genetik Algoritmalar:Geni,karmak,saylamayan,ok boyutlu vs problemlerin zellikleri ve ihtimale dayanan arama yapsnda bir sistemdir. Uzman sistem eitlerinin saylarn arttrmak mmkn olup,en sk kullanlanlar ile vermeyi uygun buldum.Yapay zeka uygulamalarnn dnda sadece uzman bilgisi gerektiren ve klasik yntem kullanmayan her sistem bu gruba dahil edilebilmektedir.

  • Uzman sistemler, kendilerinden beklenenler dorultusunda, birok farkl yolla yaplandrlabilir ve bu farkl yap mimarileri deiik bileenler ierir. Bununla beraber, belli baz unsurlar birok uzman sistemde ortak zellik olarak gze arpmaktadr. Bunlar; Kullanc arabirimi (user interface)Bilgi taban (knowledge base)Bilgi kazanm modl (knowledge auisition module)Karar verme mekanizmas (inference engine) dir.

  • Tasarlanm bir uzman sistemde algoritma yoktur.Her zaman bilgiye dayal ilem yaplr.Bilgi tabanndan bilgi arlr,ilem yaplp arama gerekletikten sonra sonuca varlp bilgi dahilinde aklamas yaplr.Daha nceden tasarlanm bir ak diyagramlar algoritmalar yoktur.ihtiyac olduu bilgiye,ular kullanlabilir. Sistem doru ekilde tasarlanrsa kendini gelitirebilir.renme yetenei kazandrlabilir.

  • Kullanc Arabirimi ; sistem kullancs ve sistem (ya da sistem grubu) arasnda iletiim,aktarm ve deiimi (bilgi,gr,yorum,veri vs.) salayan yazlmdr. Bunun vastas ile, sistemin ana-ura konusuna ilikin belli bir durum hakkndaki olaylar ve veriler, kullanc tarafndan girilebilir ve kullanc uzman sisteme sz konusu alanda sorular yneltebilir.Uzman Sistem Bilgi Taban; zel bir konu hakknda uzman-seviyeli bilgi iermektedir. Sz konusu bilgi, bir veya daha fazla insan uzmandan elde edilmekte ve uzman sistem tasarmna mahsus olan bir bilgi sunum formunda saklanmaktadr. Aslnda uzman sistemler, bir bilgi ve veri taban ihtiva etmeleri nedeni ile ou kere ve ou yerde bilgi-tabanl sistemler olarak alglanmakta ve kabul edilmektedir.

  • Bilgi Kazanm Modl; insan uzmanlardan bilgi toplamak amacyla uzman sistemler ve uzman bireyler arasnda diyalog kurmasn salayan yazlmdr. Bu birim,elde edilen bilgiyi,sistemin veri tabanna yerletirir. Uzman sistem ve uzman birey arasndaki arabirim, bazen kullanc arabirim olmakta, bazen de bilgi-tedarik usulne zg olarak yaplandrlmaktadr.uzKarar Verme Mekanizmas; uzman sistemin sahip olduu veriler ve imkanlar dahilinde sonulara erime srasnda kullanld mantk srecini salayan yazlmdr. Bu ounlukla, (interface engine) olarak adlandrlr. Mekanizma,yeni bilgiler oluturmak veya bir sorunun cevabna eriebilmek iin, uzman sistemin veri tabanndan ya da kullanc tarafndan salanan verilerden yararlanlr.Yukarda bahsedilen temel uzman bileenleri, deiik yollarla tasarlanm ve uygulamaya sokulmutur. Bazen koullara ve beklentilere gre, zel tasarml bileenler gelitirilmitir. Tm bu bileenlerin farkl bileimleri, muhtelif uzman sistem (US) mimarilerinin gelimesine yol amtr.

  • Uzman sistem tasarlarken seilen problem ;zm iin bilgi sistemleri teknolojisini uygulamaya imkan tanmaldr.Tasarlanacak olsan sistemin ekonomisi ve baka faydalar olup olmad aratrlmaldr. Bilgiye dayal sistemlerin tasarmnda bu hazrlan srasna uyulmas problemin zmnde nemli bir rol oynamaktadr. Problemin zmnn amac belirlenmelidir. Anlald kadaryla problemin temelindeki sebep aratrlmaldr.Problemi birka probleme ayrarak alt amalar ortaya karmaldr. Disiplin alannn znitelikleri belirlenmelidir. Seilen disiplin alannda bir uzman bulunmal ve bilgiye dayal sistemin tasarlanmasna yardmc olmaldr.Uzmanla birlikte birka problem zmne katlmal uzmann uygulam olduu yntemler belirlenmelidir.Bu yntemler daha sonraki admlara kolaylk salamas asndan detayl bir ekilde incelenmelidirSistem oluturulurken gereken program aralar seilmelidir.Uzman ile birlikte rnek programlara ait bilgi taban incelenmeli ve kullanlacak olan bilgi taban yaplatrlmaldr.Bilgi tabannn oluturulmas,nesneler arasndaki ilikiler ve hiyerariler belirlenmeli.Konulara daha ufak paralara ayrlarak zme ulamak kolaylatrlmaldr. Bilgi tabanndaki bilgilerin dngler incelenmeli tutarsz bilgilerin uygunsuzluu giderilmelidir. Sistem belgelerinin ilenilip hazrlanmas. Sistem modler olarak hazrlanmal.lk batan itibaren kstlda olsa alabilmeli.

  • Bilgi tabanmz hazr olduktan sonra buradan bir sonu karabilmemiz iin akl yrtme yntemine ihtiyacmz olacaktr.Kurallar ilememizin iki yolu vardr bunlar: *Geriye Zincirleme *leriye Zincirleme

  • Bir rnek verecek olursak; (ekil 3) Hipotezimize (H),ve bunu kantlayacak delillerimize de (D1,D2,D3)diyelim.

    Hipotezimizi kantlamak iin D2 ve D3 Delillerini sorgulamak gerekir. Fakat D1 de D2nin sorgulanmasn istemektedir. D3 ise tek bana hipotezimizi dorulamaya yetmektedir.

  • leri zincirleme yntemimizde de bir nceki rneimizin aynsn ileri zincirleme ile kuralm. Hipotezimize (H),ve bunu kantlayacak delillerimize de (D1,D2,D3)diyelim.

    Eer D1 doru ise dierine D2 ye gei yaplr.D2 de doru ise D3 ve D3 nde doruluu kantlanr ise hipotezimiz dorudur.Bir nceki adm gerekletirmeden dierine gei yoktur.

  • retim ArtSreklilikMaliyet TasarrufuKalite Dzeyinin YkselmesiUzmanln YaygnlatrlmasEitim VermeSalkl neri retimiGvenilirlikTam ve Kesin Olmayan Bilgi ile alabilmeAra Sonular GsterebilmeGelecein Fabrikalarnn Gelimesine Katk

  • Uzmanlk Bilgisinin OlmayUzmanlardan Bilgi Edilmesindeki GlklerAyn Konuya Uzmanlarn Farkl Bak AlarDar Alana Ynelik Olmasst Dzey Yneticilerin TutuculuuYaratclkrenme