antiinfektivni lijekovi

Download ANTIINFEKTIVNI  LIJEKOVI

Post on 02-Apr-2015

2.422 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

ANTIINFEKTIVNI LIJEKOVI ANTIINFEKTIVNI LIJEKOVI NAZIVAJU SE I ANTIMIKROBICI, A TERAPIJA OVIM LIJEKOVIMA HEMOTERAPIJA. U OKVIRU HEMOTERAPIJE IZUAVAJU SE I CITOSTATICI, KOJI DJELUJU NA MALIGNE STANICE. ANTIINFEKTIVNI LIJEKOVI DJELUJU TETNO NA PATOGENE UZRONIKE BOLESTI, KAO BAKTERIJE, GLJIVICE, VIRUSE I PROTOZOE. PREMA PORIJEKLU ANTIINFEKTIVNI LIJEKOVI MOGU BITI PRIRODNOG, SEMISINTETSKOG I SINTETSKOG PORIJEKLA. MEHANIZAM DJELOVANJA ANTIMIKROBIKA JE SPECIFIAN, TO ZNAI DA OTEUJE PATOGENE UZRONIKE, A DA PRI TOM NE DJELUJE TETNO NA ORGANIZAM DOMAINA ( OVJEK, IVOTINJA ). NAJEI MEHANIZMI DJELOVANJA ANTIMIKROBIKA SU : -INHIBICIJA SINTEZE VANIH SUPSTANCIJA U ELIJSKOM ZIDU BAKTERIJA.NAJPOZNATIJI I NAJVANIJI ANTIBIOTICI KOJI OVAKO DJELUJU SU PENICILINI I CEFALOSPORINI. OVAKVO DJELOVANJE NAJEE PROUZROKUJE POTPUNO RASPADANJE ( LIZU ) BAKTERIJA. OVAJ MEHANIZAM DJELOVANJA IMA KAO POSLJEDICU BAKTERICIDNI EFEKAT. -PROMJENA PERMEABILNOSTI ELIJSKE MEMBRANE BAKTERIJA. NA OVAJ NAIN DJELUJU AMFOTERICIN B, NISTATIN I POLIMIKSIN. AKO SE POREMETI FUNKCIONALNI INTEGRITET ELIJSKE MEMBRANE, BAKTERIJA GUBI VRLO VANE SASTOJKE, TO IZAZIVA NJENO VRLO TEKO OTEENJE ILI AK I SMRT. -INHIBICIJA SINTEZE PROTEINA. NA OVAJ NAIN DJELUJE VELIKI BROJ ANTIMIKROBNIH LIJEKOVA MEU KOJIMA SU1

NAJVANIJI: HLORAMFENIKOL, TETRACIKLINI, AMINOGLIKOZIDNI ANTIBIOTICI ( STREPTOMICIN, KANAMICIN, GENTAMICIN, TOBRAMICIN, AMIKACIN), ERITROMICIN, LINKOMICIN I DR. -INHIBICIJA SINTEZE NUKLEINSKIH KISELINA: INDIREKTNO TRIMETOPRIM ), DJELOVANJE ( SULFONAMIDI, DJELOVANJE

DIREKTNO ( RIFAMPICIN,FLUOROKINOLONI ).

SVAKI ANTIMIKROBIK DJELUJE NA ODREENU VRSTU PATOGENIH UZRONIKA, TO SE OZNAAVA SPEKTROM DJELOVANJA. NA OSNOVU SPEKTRA DJELOVANJA ANTIMIKROBICI SE DIJELE NA ANTIMIKROBIKE USKOG I IROKOG SPEKTRA DJELOVANJA. TIP DJELOVANJA NEKOG ANTIMIKROBIKA OZNAAVA VRSTU VITALNOG OTEENJA PATOGENOG UZRONIKA. UKOLIKO ANTIMIKROBIK IZAZIVA TAKVO OTEENJE DA DOVODI DO SMRTI PATOGENOG UZRONIKA, GOVORI SE O BAKTERICIDNOM DJELOVANJU, DOK BAKTERIOSTATSKI DJELOTVORNI ANTIMIKROBICI ZAUSTAVLJAJU RAST I RAZMNOAVANJE PATOGENIH UZRONIKA. REZISTENCIJA NEOSJETLJIVOST ANTIMIKROBIK. PATOGENIH UZRONIKA OZNAAVA PATOGENIH UZRONIKA NA ODREENI

PRIRODNA REZISTENCIJA OZNAAVA PRIRODNU NEOSJETLJIVOST PATOGENOG UZRONIKA NA DJELOVANJE ODREENOG ANTIMIKROBIKA, I NIJE POSLJEDICA PRETHODNIH KONTAKATA SA ODREENIM ANTIMIKROBIKOM. STEENA REZISTENCIJA JE UVIJEK POSLJEDICA PROCESA SELEKCIJE, A MOE BITI PRIMARNA I SEKUNDARNA.2

POSTOJI JO I UKRTENA UKRTENA REZISTENCIJA.

REZISTENCIJA,

PARCIJALNA POSTOJE I

PORED GENETSKI USLOVLJENE REZISTENCIJE BIOHEMIJSKI MEHANIZMI REZISTENCIJE.

SULFONAMIDI SULFAMETOKSAZOL, SULFAGVANIDIN, SULFASALAZIN

SULFAMETROL,

SULFONAMIDI SU SINTETSKI ANTIMIKROBICI OTKRIVENI 1935. GODINE. OD TADA JE SINTETIZIRAN VELIKI BROJ SULFONAMIDA, KOJI SE MEUSOBNO RAZLIKUJU NAJVIE PO FARMAKOKINETSKIM SVOJSTVIMA. DIJELE SE U DVIJE GRUPE : -SULFONAMIDI KOJI SE APSORBIRAJU IZ DIGESTIVNOG TRAKTA ( SULFAMETOKSAZOL, SULFAMETROL ) -SULFONAMIDI KOJI SE NE DIGESTIVNOG TRAKTA ( SULFASALAZIN ). APSORBIRAJU IZ SULFAGVANIDIN,

-SULFONAMIDI KOJI SE TEKO APSORBIRAJU U PROBAVNOM TRAKTU TE SU POGODNI ZA LIJEENJE INFEKCIJA DIGESTIVNOG TRAKTA ( SULFAGVANIDIN, SULFASALAZIN ), U LOKALNOJ PRIMJENI SULFACETAMID KAO MAST I KAPI ZA OI I SULFADIAZIN SREBRO, U PREVENCIJI INFEKCIJA KOD OPEKOTINA. MEHANIZAM DJELOVANJA SULFONAMIDA VEZAN JE ZA FOLNU KISELINU, KOJA SLUI KAO FAKTOR RASTA BROJNIM PATOGENIM UZRONICIMA. STRUKTURALNO SU SLINI PARA-AMINO-BENZOJEVOJ KISELINI ( PABA ), KOJA INI CENTRALNI DIO FOLNE KISELINE, TE U TOKU SINTEZE FOLNE KISELINE KOMPETITIVNO ISTISKUJU PABA-u I VEU SE UMJESTO NJE. NASTALA FOLNA KISELINA JE FUNKCIONALNO NEAKTIVNA, IME SE ZAUSTAVLJA PROCES SINTEZE NUKLEINSKIH KISELINA I, DALJE PROTEINA.3

SULFONAMIDI DJELUJU SPECIFINO, TO ZNAI SAMO NA PATOGENE UZRONIKE, A NE NA HUMANE STANICE KOJE KORISTE VE GOTOVU FOLNU KISELINU. FARMAKOKINETIKA SVOJSTVA SULFONAMIDI KOJI SE APSORBIRAJU IZ DIGESTIVNOG TRAKTA APSORBIRAJU SE U KOLIINI OD 70-90% PRIMIJENJENE DOZE, DOBRO PRODIRU U TKIVA I TJELESNE TENOSTI, UKLJUUJUI I CEREBROSPINALNI LIKVOR. PROLAZE PLACENTARNU BARIJERU, RAZGRAUJU SE U JETRI I IZLUUJU PUTEM URINA. SPEKTAR DJELOVANJA NA SULFONAMIDE SU OSJETLJIVE GRAM-POZITIVNE BAKTERIJE I NEKE GRAM-NEGATIVNE BAKTERIJE, MNOGE ENTEROBAKTERIJE, NOKARDIJE I KLAMIDIJE. DJELUJU NA UZRONIKE TOKSOPLAZME I TROPSKE MALARIJE. PRIMJENJUJU SE U TRETMANU INFEKCIJA RESPIRATORNOG I URINARNOG TRAKTA, KAO REZERVNA SREDSTVA U LIJEENJU MALARIJE, A NETOPIVI U LIJEENJU INFEKCIJA PROBAVNOG TRAKTA. LOKALNO SE PRIMJENJUJU U OBLIKU KAPI I MASTI U LIJEENJU INFEKCIJA KONJUNKTIVE OKA. NEELJENI EFEKTI SULFONAMIDA SU ESTI. NAJEE SE JAVLJAJU OSIP, FOTOSENZIBILIZACIJA, MUNINA, POVRAANJE, PROLJEV. TEI NEELJENI EFEKTI SU ANEMIJA, GRANULOCITOPENIJA, TROMBOCITOPENIJA. DA BI SE SPRIJEILA KRISTALIZACIJA SULFONAMIDA ( KOJA JE EA U KISELOM URINU NASTAJE TALOENJEM ACETILOVANIH SULFONAMIDA U BUBRENIM TUBULIMA ), PREPORUUJE SE UZIMANJE VEIH KOLIINA TENOSTI TOKOM TERAPIJE SULFONAMIDIMA, ODRAVANJE ALKALNE REAKCIJE URINA I PRIMJENA DOBRO TOPLJIVIH SULFONAMIDA. TRIMETOPRIM4

JE DERIVAT DJELOVANJA.

DIAMINOPIRIMIDINA,

BAKTERIOSTATSKOG

KOMBINACIJOM TRIMETOPRIMA SA SULFONAMIDIMA (SULFAMETOKSAZOL), U ODNOSU 1: 5, POSTIE SE BAKTERICIDNO DJELOVANJE I PROIRUJE SPEKTAR DJELOVANJA, NAROITO NA GRAM-NEGATIVNE BAKTERIJE. OVA KOMBINACIJA JE POZNATA POD NAZIVOM KOTRIMOKSAZOL. KOTRIMOKSAZOL SE PRIMJENJUJE ORALNO U TERAPIJI INFEKCIJA URINARNOG, RESPIRATORNOG TRAKTA, TE INFEKCIJA DIGESTIVNOG TRAKTA UZROKOVANIH SALMONELAMA, IGELAMA. PENICILINI SU PRIRODNI ILI POLUSINTETSKI ANTIMIKROBICI, BAKTERICIDNOG DJELOVANJA. OSNOVNO JEZGRO SVIH PENICILINA INI 6-AMINO- PENICILANSKA KISELINA, KOJA SE SASTOJI IZ BETA-LAKTAMSKOG I TIAZOLIDINSKOG PRSTENA. NOSILAC FARMAKOLOKE AKTIVNOSTI PENICILINA JE BETALAKTAMSKI PRSTEN. RAZGRADNJOM BETA- LAKTAMSKOG PRSTENA POMOU PENICILINAZE GUBI SE FARMAKOLOKA AKTIVNOST PENICILINA, TO JE OSNOV REZISTENCIJE NEKIH PATOGENIH UZRONIKA. MEHANIZAM DJELOVANJA PENICILINA SASTOJI SE U INHIBICIJI SINTEZE VANJSKOG STANINOG ZIDA PATOGENIH UZRONIKA. PENICILINI DJELUJU SAMO NA UZRONIKE U FAZI DIOBE, DOK DJELOVANJEM PENICILINA NISU POGOENI UZRONICI KOJI MIRUJU. FARMAKOKINETIKA SVOJSTVA PENICILINI SE PRIJENJUJU ORALNO I PARENTERALNO. IROKO SE DISTRIBUIRAJU U ORGANIZMU I POSTIU RAZLIITE KONCENTRACIJE U POJEDINIM TKIVIMA I TJELESNIM TENOSTIMA, A SLABO PRODIRU U CEREBROSPINALNI LIKVOR. KOD UPALE MENINGA PENETRACIJA PENICILINA U CEREBROSPINALNI LIKVOR JE MNOGO BOLJA, TAKO DA SE PENICILINI MOGU PRIMIJENITI U TERAPIJI MENINGITISA. PENICILINI DOBRO5

PROLAZE PLACENTARNU BARIJERU, A DISTRIBUIRAJU SE I U MAJINO MLIJEKO. PENICILINI SE METABOLIZIRAJU U JETRI, BRZO ELIMINIRAJU IZ ORGANIZMA, NAJVEIM DIJELOM PUTEM BUBREGA, PROCESIMA GLOMERULARNE FILTRACIJE I TUBULARNE SEKRECIJE. MALE KOLIINE PENICILINA IZLUUJU SE PUTEM UI. NEELJENI EFEKTI PENICILINI SU SLABO TOKSINI LIJEKOVI. NAJVEI NEDOSTATAK PENICILINA JE ESTA POJAVA ALERGIJSKIH REAKCIJA. SENZIBILIZACIJA SE NAJEE RAZVIJA NAKON LOKALNE PRIMJENE, A NAJRJEE NAKON ORALNE PRIMJENE PENICILINA. ALERGIJSKE REAKCIJE MOGU SE JAVITI U NAJBLAOJ FORMI KAO OSIP, DO NAJTEE KAO ANAFILAKTIKI OK, KOJI MOE U ROKU NEKOLIKO MINUTA ZAVRITI LETALNIM ISHODOM. ZATO, PRIJE PRIMJENE PENICILINA TRBA PROVJERITI OSJETLJIVOST PACIJENTA I PRI RUCI UVIJEK IMATI SPREMNU ANTIOK TERAPIJU. ADRENALIN JE LIJEK IZBORA U TRETMANU ANAFILAKTIKOG OKA. PRIMJENJUJE SE SUBKUTANO ILI INTRAMUSKULARNO. AKO ELJENI EFEKAT ADRENALINA IZOSTANE, APLIKACIJA SE PONAVLJA SVAKIH 20-30 MINUTA. NAKON ADRENALINA MOGU SE PRIMIJENITI ANTIHISTAMINICI I KORTIKOSTEROIDI, TE HEMODIJALIZA S CILJEM ELIMINACIJE PENICILINA. PENICILINI SE DIJELE U ETIRI GRUPE: -PENICILINI OSJETLJIVI NA PENICILINAZU, -PENICILINI OTPORNI NA PENICILINAZU, -PENICILINI IROKOG SPEKTRA DJELOVANJA ( AMPICILIN, AMOKSICILIN, PIVAMPICILIN, MEZLOCILIN ), -PENICILINI DJELOTVORNI NA (KARBOKSIPENICILINI, UREIDOPENICILINI ). PENICILINI OSJETLJIVI NA PENICILINAZU6

PSEUDOMONAS

(BENZILPENICILIN, PROKAIN-BENZILPENICILIN, BENZATIN-BENZILPENICILIN, FENOKSIMETILPENICILIN). BENZILPENICILIN( PENICILIN G, KRISTACILIN) JE PRVI OTKRIVENI PRIRODNI PENICILIN. IMA UZAK SPEKTAR DJELOVANJA, KOJI UKLJUUJE MNOGE GRAM-POZITIVNE MIKROORGANIZME( STREPTOKOKI, KLOSTRIDIJ, STAFILOKOKI KOJI NE STVARAJU PENICILINAZU), SPIROHETE I AKTINIMICETE, KAO I NEKE GRAM- NEGATIVNE MIKROORGANIZME ( GRAM-NEGATIVNI ANAEROBI, PSEUDOMONAS SPP., ENTEROBAKTERIACEAE). BENZILPENICILIN JE LIJEK IZBORA U TERAPIJI PNEUMOKOKNIH, STREPTOKOKNIH, MENINGOKOKNIH I GONOKOKNIH INFEKCIJA, TE SIFILISA, AKTINIMIKOZE, DIFTERIJE, ANTRAKSA, GASNE GANGRENE I TETANUSA. NA BENZILPENICILIN SU REZISTENTNI STAFILOKOKI KOJI STVARAJU BETA-LAKTAMAZU, MIKOBAKTERIJE, GLJIVICE I RIKECIJE. BENZILPENICILIN IMA VEOMA KRATAK POLUIVOT ELIMINACIJE, TAKO DA SE PRIMJENJUJE SVAKA ETIRI DO EST SATI INTRAMUSKULARNO ILI INTRAVENOZNO. RADI PRISTUPANIJE PRIMJENE ( RJEA PRIMJENA ), SINTETIZIRANI SU DEPO PREPARATI BENZILPENICILINA( PROKAINBENZILPENICILIN, BENZATIN-BENZILPENICILIN) IJOM PRIMJENOM SE TERAPIJSKI EFEKAT ODRAVA I DUE OD 24 SATA. FENOKSIMETILPENICILIN JE PRIRODNI PENICILIN KOJI IMA SPEKTAR DJELOVANJA JEDNAK SPEKTRU DJELOVANJA BENZILPENICILINA, ALI JE OTPORAN NA DJELOVANJE ELUANE KISELINE PA SE MOE PRIMJENJIVATI ORALNO. PENICILINI OTPORNI NA PENICILINAZU ( DIKLOKSACILIN, METICILIN ) KLOKSACILIN, FLUKLOKSACILIN,

7

TO SU POLUSINTETSKI PENICILINI KOJI POSJEDUJU VEOMA JAKO DJELOVANJE NA STAFILOKOKE KOJE STVARAJU PENICILINAZU. KLOKSACILIN I FLUKLOKSACILIN SE PRIMJENJUJU ORALNO I PARENTERALNO. PENICILINI IROKOG SPEKTRA DJELOVANJA ( AMPICILIN, AMOKSICILIN ) DJELUJU NA VELIKI BROJ GRAM-POZITIVNIH I GRAMNEGATIVNIH BAKTERIJA, DOK NE DJELUJU NA UZRONIKE KOJI STVARAJU PENICILINAZU. PRIMJENJUJU SE U TRETMANU INFEKCIJA RESPIRATORNOG I URINARNOG TRAKTA, KOE, GONOREJE, TE INFEKCIJA IZAZVANIH