Srebrenica: spelers en toeschouwers

Download Srebrenica: spelers en toeschouwers

Post on 14-Mar-2016

216 views

Category:

Documents

3 download

DESCRIPTION

Gedichten bij de vijftiende herdenking van de val van Srebrenica.

TRANSCRIPT

  • 1Schiet niet op de pianospeler

    Gedichten bij de vijftiende herdenking van de val van de enclave Srebrenica

  • Schiet niet op de pianospeler

    Gedichten bij de vijftiende herdenking van de val van de enclave Srebrenica

    Stichting Literaire Activiteiten Utrecht

  • Schiet niet op de pianospeler is verschenen ter gelegenheid van de vijftiende herdenking van de val van de enclave Srebrenica. Het programma Srebrenica: spelers en toeschouwers vond plaats op 11 juni 2010 en werd georganiseerd door SLAU & IKV Pax Christi i.s.m. het Bosni platform.

    www.slau.nl030 231 83 76

    Copyright 2010 Stichting Literaire Activiteiten UtrechtSamenstelling: Nadine Ancher, Dion van den Berg, Michal StokerRedactie: Nadine AncherOmslagontwerp, typografie en uitgave: Stichting Poziecircus

    Het auteursrecht van de gedichten is voorbehouden aan de verschillende dichters.Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbenden.

    ISBN 978-90-814450-2-3

    LSLAULAULAUsSlauLITERAIRE ACTIVITEITENUTRECHT

    STICHTING

  • Tussen de angst dat er iets kan gebeuren en de hoop dat het niet gebeurt, zit veel meer ruimte dan men denkt.

    In die nauwe, harde, kale en duistere ruimte brengen velen van ons hun leven door.

    Ivo Andri (1872-1975)

  • INHOUD Michal Stoker / Voorwoord 9 Ingmar Heytze / Schiet niet op de pianospeler 13

    Lucas Hirsch / De dichter 14

    Jolies Heij / Miss Srebrenica 16

    Halil Dzananovi / Sinko 17

    Jim Keulemans / Weet je t nog? 18

    Ko de Laat / Een menselijke keten in de nacht 19

    Danny Danker / Omdat als 20

    Goran Sari / Het postmodernistische tijdperk 21

    Gerard Scharn / Na de val van Srebrenica 22

    Mustafa Hadzi Ibrahimovic / Luister 23

    Marein Baas / Oprechte deelneming 24

    Dion van den Berg / Meer dan zwijgen 25

    Rob Stroeks / Betrokken 26

    Nadine Ancher / Vooral de ogen 27

    M.S. Zehra ehi - Zanai / Majka Srebrenianka (kasida) 28

    Abdulah Sidran / Srebrenica 30

    Erika de Stercke / Bloemen zonder kelken 32

    Nanne Nauta / Vertelling 34

    Merijn Schipper / Dit schrijven is er nooit geweest 35

    Ellen Deckwitz / Al die kisten gepoetst tot de neuzen glimmen 36

    Alexis de Roode / Bij de lintjesuitreiking aan Dutchbat III 36

    Gerrit Komrij / Vijf jaar na Srebrenica 38

  • 9In juli 2010 is het vijftien jaar geleden dat de VN-enclave in Srebrenica is gevallen. Ruim achtduizend mensen kwamen destijds om door radi-cale nationalistische Servische en Bosnisch-Servische agressie. Velen van hen zijn nog altijd niet teruggevonden. Voor Nederland leek dit pijnlijke hoofdstuk met het rapport Srebrenica en het aftreden van de regering Kok afgesloten. Voor velen echter, zowel in Bosni als in Nederland, grijpt de ramp nog altijd diep in op het dagelijkse leven. Dit jaar alleen al worden nog circa achthonderd recent gedentificeerde lichamen begraven.

    Een tijdje terug woedde in Nederland een verhit debat onder dichters en pozielezers of pozie er nog toe doet. Waren dichters wel betrokken ge-noeg bij de samenleving en de (politieke) actualiteit? In de aanloop naar de Srebrenica-herdenking, riepen SLAU en IKV Pax Christi dichters op om een gedicht over de ramp te schrijven. We hadden een handjevol in-zendingen verwacht, maar binnen een paar weken tijd kwamen er meer dan veertig gedichten binnen. Een deel daarvan is verzameld in deze ge-legenheidsuitgave Schiet niet op de pianospeler. Er zijn gedichten bij in de Bosnische taal, bijdragen van poetry slammers, debutanten en ervaren rotten, er zijn korte vrije verzen en rijmende kwatrijnen, varirend van een gedicht in de traditie van Ginsberg en Bukowksi tot een traditionele Bosnische Kasida.

    Er zijn vele bloedige en minder bloedige reacties denkbaar op de genocide van vijftien jaar geleden. Pozie lijkt de minst effectieve, de minst bevredi-gende misschien. Welk weerwoord moet je geven op de brute afslachting van achtduizend mannen en het verdriet van de tienduizenden moeders, echtgenotes, dochters, familieleden en vrienden die achterbleven? Natuur-lijk, mee herdenken / De neus op de feiten drukken / Met zn allen ervoor zorgen / dat zoiets nooit meer gebeurt, zoals de 86-jarige Jim Keulemans in zijn bijdrage schrijft. Maar kunnen we dat wel? vraagt hij zich terecht af. We hoeven slechts te denken aan Darfur, Rwanda en Congo, waar de massaslachtingen en oorlogen tot op de dag van vandaag levens eisen, om het antwoord op die vraag te weten. Politieke en diplomatieke middelen, massacommunicatie, de economische en technologische vooruitgang zijn allemaal onmachtig gebleken om dit soort horror te voorkomen. Wat moe-ten we dan met een gedicht?

    Voorwoord

  • 10

    Ten eerste: niet vergeten, opmerkzaam blijven, ook vijftien jaar na dato. Want we zijn het bijna vergeten: heeft u er ook maar n lijsttrekker tij-dens de recente verkiezingscampagne naar horen verwijzen? Srebrenica is geweest, het boek is dicht. In het gedicht van Nanne Nauta is herinneren duidelijk een taak van de dichter: dit veld met bloemen verdient eigenlijk / Ovidius voor een bloedstollende vertelling. Hij is ook heel expliciet over de rol van de Nederlanders, het falende Dutchbat: als ze eindelijk de be-tekenis vinden / worden ze door het woord geworteld. Wij hebben daar een rol gespeeld, de leiding van de Nederlandse militairen is van directe invloed geweest op de fatale loop van de gebeurtenissen: de blauwhelmen pakken een woordenboek / ze bladeren en horen de schoten niet. Nauta keert in het slot van zijn gedicht treffend weer naar het veld met bloemen uit het begin: (myosotis arvensis). Wanneer u nu net als onze Dutchbat-ters naar een woordenboek of plantengidsje grijpt: myosotis arvensis is de Latijnse benaming van het vergeet-me-nietje. De kracht van pozie zit echter niet alleen (of misschien wel: vooral niet) in de documentaire waarde. Krantenberichten, fotoseries, documentaires en reportages zijn veel beter in staat de werkelijkheid vast te leggen. Pozie moet het hebben van een juist gekozen beeld, het ritme waarin die beelden zijn opgenomen en vooral ook van alles wat er niet staat. Pozie is een uitsnede, een omkering en indikking van de werkelijkheid in n. Marein Baas heeft het over Lucht als staal, Erika De Stercke over Metalen eie-ren en Nadine Ancher schrijft: alsof je op de zon mikt / met vijfhonderd kogels. Metaforen schuren langs de werkelijkheid. Ze stapelen stukjes van de feiten in steeds andere volgorde op elkaar, net zo lang totdat er iets ont-staat wat lijkt op de werkelijkheid, maar het nt niet is. Deze talige instrumenten die de dichter hanteert, stellen hem uitstekend in staat stelling te nemen, een appl te doen, een keuze te maken. Dich-ters zijn de ware wetgevers van de wereld, schreef Shelley al. De dich-ter kan met ironie, humor, confronterende beelden en scherpe taal zeer doeltreffend zeggen waar het op staat, zonder dogmas te verkondigen. Hij kan woedend zijn zonder eindeloos te stampvoeten. Dion van den Berg: wentelend tussen wanhoop / en waarheid - of berusting / of onmetelijk / verdriet? / nee woede godverdomme . Er zit nogal wat woede in de gedichten in deze bundel, soms met hele heldere aanbevelingen: Dat ze verdomme nu hun hoofd eens buigen. / Dat ze de blik zien van wie sterven gaat, maant Gerrit Komrij. Of Alexis de Roode: officier Snorremans / die 8000 moslims liet vermoorden kreeg vandaag een lintje. (...) Misschien wordt het weer tijd voor oorlog.

  • 11

    Dit boekje kreeg de titel Niet schieten op de pianospeler, zoals ook de bijdrage van Ingmar Heytze heet. Heytze heeft die zin op zijn beurt weer van Dutchbat-officier Karremans, die bij de inmiddels befaamde, op film vastgelegde ontmoeting met Mladi bedremmeld precies die woorden uitbracht: I always say I am the piano player. Dont shoot the piano player. Er werd nog wat gebibberd, een glas geheven, een cadeautje van Mladi voor mevrouw Karremans in ontvangst genomen. Daarna was het toekijken geblazen. Alleen het menselijk tekort komt in de buurt van een verklaring voor de verbijsterende inertie die zich meester maakte van niet alleen Karremans en zijn Dutchbat, maar ook van de gehele internationale rechtsorde. Schiet niet op de pianospeler / hij speelt alleen verzoekjes / en u heeft hem zelf geboekt, aldus Heytze. De Nederlandse regering stelde een onderzoek in, er kwam een vuistdik rapport op tafel en een regering trad af. So far so good. Anno 2010 gaat het politieke debat weer gewoon over de hypotheekrenteaftrek en de kilometerheffing. Ook belangrijk, zul-len we maar zeggen. Wanneer de politiek klaar is met zon drama en de media er schoon genoeg van hebben, blijft de dichter over. Wanneer een van de schurken achter de genocide, Mladi compaan Karadi, ook nog eens bij schijnt te beunen als schrijver van nationalistische gedichtjes, dan is het helemaal zaak dat dichters zich in de frontlinie opstellen om - woord tegen woord - de menselijkheid te verdedigen. De meest radicale en opmerkelijke stellingname van de dichters in dit boekje, komt dan ook van Lucas Hirsch. Hij toont aan dat de dichter het lef en misschien wel de plicht heeft om zich met stuntelende pianospelers te bemoeien: Een advies van een dichter aan een generaal / Dont shoot the piano player, kill him! Wie de pianospeler in kwestie dan ook moge zijn.

    Michal Stoker,Stichting Literaire Activiteiten Utrecht

    Met grote dank aan:IKV Pax Christi, het Bosni-Platform, theater RASA, Manon Uphoff, Ralph Rousseau Meulenbroeks, Merijn Schipper en uiteraard alle participerende dichters. De Bosnische ge-dichten zijn in de oorspronkelijke taal afgedrukt. Voor de Nederlandse lezer zijn letterlijke vertalingen bijgevoegd, met dank aan Mustafa Hadziibrahimovic en Suada Pai.

  • 13

    INGMAR HEYTZESCHIET NIET OP DE PIANOSPELER

    Schiet niet op de pianospelerhij speelt alleen verzoekjesen u heeft hem zelf geboekt

    schiet niet op de pianospelerwij hebben hem nog nodigvoor fanfare bij een lintjesregen

    schiet niet op de pianospelerals u meent de dood te ruikenwant dat kan natuurlijk niet

    Schiet niet op de pianospelerzijn tranen lopen over de toetseneen rivier op zoek naar zee

    Schiet niet op de pianospeler is gebaseerd op het artikel Nederlanders zijn helden noch dichters van Herman Franke (de Volkskrant, Cicero, vrijdag 26 april 2002). De uitspraken zijn afkomstig van Luitenant-kolonel Karremans, Dutchbatters en een vrouw uit Srebrenica.

  • 14

    LUCAS HIRSCHDE DICHTER

    Ik ben doodsbang mijn vrouw aan borstkanker te verliezenIk ben niet getrouwd

    Als ik naar je lach betekent dat niet dat je me mag pijpen

    Op het mededelingenbord in de gang van het hotel laat ikeen bericht achter voor het stel in de kamer naast mijdat mij vannacht wakker hield met een langdurige neuksessie

    Yes, I can hear you!

    Ik laat mijn pozie lezen aan een ieder die het lezen wilAan degene die het niet wil lezen draag ik het voor

    Het feit dat ik in een bar zit te schrijven in Division Streetbetekent niet dat ik Charles Bukowski een goede dichter vindNee u bent niet in Los Angeles, u bent in Chicago Wel zou ik graag mijn vuist op je neus willen plantenNelson Algren daarentegen, is een groot schrijver

    Voor veel literaire critici kan het verwarrend zijndat je aan poetry slams meedoet terwijlje gedichten in De Revisor verschijnen

    Nee ik kus je kont niet omdat je voor een subsidieverstrekkende organisatie werkt Nee ik vind je geen goede dichter omdat je in het fonds van een grote uitgeverijbent opgenomen en nee ik vind je geen belofte voor de Nederlandse literatuur als je de Buddingh wint, ook niet omdat NRC Handelsblad dat schrijft

    Ik vind je een goede dichter omdat je het lef hebt om je vuist zonder schroom op mijn neus te planten, omdat je zonder gne je vriendin in de kamer naast mijdrie keer gillend klaar laat komen

  • 15

    Pozie is een psychiatrische patint die niet geholpen wil worden door allerlei goedbedoelende instanties waar mensen met goede opleidingen werken die graag goed willen doen omdat goed willen doen zo goed voelt

    Joegoslaven die Engels spreken klinken gefokter dan Italianen dieItaliaans tegen je spreken als je in een dronken bui het woord piccolo naar ze roept

    Toen de gehele moslimpopulatie van Srebrenica door generaal Mladic SS-style werd gezuiverd opperde overste Karremans niet op de pianist te schieten

    Ik ben bang voor wat er komen gaat als de in traditionele gebedskledij gestoken Marokkaanse taxichauffeur, die zo vriendelijk is om midden in de nacht voor mij te stoppen in Oud West, zich verontschuldigend tot mij richt en de volgende woorden als vuisten op mijn neus laat vallen

    Niet schrikken hoor!

    Insjallah!Ik ben een MoslimenclaveIk ben een laffe generaalIk ben een jaloerse teefIk ben een historicus die niets deedIk ben een dichter

    Als je kritische gedichten schrijft over de samenleving waarin je nietwilt leven, noemt men je een dichter die gengageerde gedichten schrijft

    Had ik al gezegd dat ik graag mijn vuist op je neus wil planten?

    Morgen word ik wakker zonder last van mijn geweten te hebbenKrijg ik op mijn flikker van mijn vrouw omdat ze de bloed en bodem vlekkenniet uit mijn kleren krijgt

    Een advies van een dichter aan een generaalDont shoot the piano player, kill him!

  • 16

    JOLIES HEIJMISS SREBRENICA

    ze draagt de dodenonder haar rokken, geurtnaar kaneel of iets oudsen hard als de houten knuistendie de spaden in de grond stakenze droomt haar witte dromenhaar uitgestalde dijenop het spijkerbedvan de ingelijste tijd

    ze dacht aan maskeradesmaar het bleken massacresvoor de mannen die het daglichtniet meer aanschouwdenhet zijn de moordenuit naam van god weet wiedie rechtop in haar nachtmerries staandie haar rozenkransen stelendoornen in haar vlees stekenhaar ombrengenmet getallen keer op keer

  • 17

    HALIL DZANANOVISINKO

    Ti ovaj tudjinskiKao maternji jezik-jezicas

    Ako te kadgod stogodO Srebrenici priupitajuNajvise ces reciAko budes sutio

    Ako budesI ako te bude

    MIjN zooN

    jij spreektDeze vreemde taalAls jouw moedertaal Als iemand ooitover Srebrenica vraagtzou jij het meest vertellenAls je zwijgt Als je bentAls je dan nog bestaat

  • 18

    JIM KEULEMANSWEET JE T NOG ?

    Srebrenica zeg jeWat is er nu weer meeO, gaan ze het herdenkenHoe was t toch ook weerOorlog in de BalkanMoorden, genocideEn Nederlandse soldatenDie deden er toch ietsOf deden ze dat juist nietJa, het Haagse TribunaalDat gaat er ook overMeer weet ik eigenlijk niet

    Je hebt gelijk, in de krantstaat er soms wat overMaar dat lees ik nooitEr is al zo veel ellendeNatuurlijk, ook op TVzijn soms reportagesMaar dan zap ik wegnaar een leuke quiz of zoNu gaan ze het herdenkenVijftien jaar geleden alweerTjonge, waar blijft de tijdHoe snel kun je vergeten

    Weet je wat ik nu ga doenEven googlen op internetShit, weer verkeerd gespeldNog maar eens proberenAllemachtig, wat eenstroom van informatiekrijg ik nu voorgeschoteld.Wel achtduizend mannenzo maar ineens vermoordAl die vrouwen en kinderendie er daarna over blevenEn Dutchbat dat zijn wapensniet mocht gebruikenmaar vocht met schuldgevoel

    Dat ik daar na vijftien jaarzo weinig nog van wistIk voel nu zelf ook schuldal weet ik niet waaromWat moet ik er nou mee

    Wat kan ik er nog aan doenNatuurlijk, mee herdenkenDe neus op de feiten drukkenMet zn allen ervoor zorgendat zoiets nooit meer gebeurt

    Maar kunnen we dat wel ?

  • 19

    KO DE LAAT

    Een menselijke keten in de nachtOp zoek naar iets dat niemand durft te hopenMet veel geluk wordt deze tocht volbrachtGeen mens kan zeggen hoe dit af gaat lopen

    Op zoek naar iets dat niemand durft te hopenAls vreemdelingen in hun eigen landGeen mens kan zeggen hoe dit af gaat lopenZe schuifelen behoedzaam hand in hand

    Als vreemdelingen in hun eigen landZe zien niks, maar ze vrezen wat ze horenZe schuifelen behoedzaam hand in handWie loslaat is vannacht voorgoed verloren

    Ze zien niks, maar ze vrezen wat ze horenZe waden in een rij door een rivierWie loslaat is vannacht voorgoed verlorenEr is gewoon geen andere manier

    Ze waden in een rij door een rivierWaarschijnlijk door de vijand waargenomenEr is gewoon geen andere manierOm aan hun wrede noodlot te ontkomen

    Waarschijnlijk door de vijand waargenomenEen schietschijf als ze ven blijven staanOm aan hun wrede noodlot te ontkomenGedoemd om als een keten door te gaan

    Een schietschijf als ze ven blijven staanZe hebben dorst, en zijn, zoals ze wetenGedoemd om als een keten door te gaanWie water pakt, ontregelt heel de keten

    Ze hebben dorst en zijn, zoals ze wetenVan water zo ver weg n zo nabijWie water pakt, ontregelt heel de ketenDie machteloosheid leidt tot razernij

    Van water zo ver weg n zo nabijZo ver van haast onmogelijke doelenDie machteloosheid leidt tot razernijt Is n gevoel om eeuwig na te voelen

    Zo ver van haast onmogelijke doelenMet veel geluk wordt deze tocht volbrachtt Is n gevoel om eeuwig na te voelen:Een menselijke keten in de nacht

  • 20

    DANNY DANKEROMDAT ALS

    het weer konna onderdrukkingalle hoofden opgeheven

    geen nummers of namen meerin restrictie of regelgevinggevangen

    maar zicht op gezichten met een hervonden stem

    in de vrijheid van beleven met als enige streven om je als mens

    in dit levenalleen nog maar aan de liefde

    over te geven

  • 21

    GORAN SARIHET POSTMODERNISTISCHE TIJDPERK

    De gelukkige landen,de landen van Luther,ze lijden - door het gebrek aan beroering. Ze hebben het lawaai in de winkelstraat nodig,het schandaal op de beurs,de poep van de mol in hun netjes opgeknapte tuinen. Voor ons,van de hoge, verre bergen,stapelvol walging, is sotto voce goed genoeg, een zeer zachtemuziek om middenacht,de kalmerende klankvan een heel oud radiotoestel. Al wie,slechts een keer naar de granaat luisterde,vindt het scherpe, gevaarlijke moordgeluid,mooi, het suizen van de bladeren te veelals de late,donkere herfstOoit komt. (vertaling: Peter van Dam)

  • 22

    GERARD SCHARNNA DE VAL VAN SREBRENICA

    iemand heeft de doden ruim geteldal zijn er genoeg nog niet gevondenvrouwen vaders moeders zoons endochters hebben ze nooit geteld al zijn er nu nog genoeg te vinden nabestaanden is een moeilijk woord voor hen die daarmee zitten

    al liggen nu al daders op het kerkhof

  • 23

    MUSTAfA HADZIIBRAHIMOVICLUISTER Ik zag wat ik niet had mogen zienIk hoorde wat ik niet had mogen horenIk voelde wat ik niet had mogen voelen

    Nu zwijg ikIk zwijg, terwijl mijn blik alles zegtLuister naar mijn stilte

    Hoor de stem die ongehoord moest zijnNu jij het weetLaten we samen stil zijn

  • 24

    MAREIN BAASOPRECHTE DEELNEMING Ik ben nooit in een woestijn geweest, maar ik kan lezen, en ik heb een leven.Droge mond: ik praat wel eens te lang. Verschroeide huid: te hete pan.Lucht als staal en alles leeg? Zondagochtend, dronken geweest.Verdwaald en wachten tot je sterft? Oma heeft Alzheimer, maar niet altijd.Voor mij is weinig nieuw, ik heb een leven en ook nog fantasie. Dus. Als je vannacht weer naar een vrachtwagen moet kijken, kom naar mij.Ik zal voor je huilen.Ik was er bij.

  • 25

    DION VAN DEN BERG MEER DAN ZWIJGEN zo lichtals de platte houten bodem waarinik rammelend in ruste ontdaanvan alle soft tissue niet meer dande helft van een skeletvermoed zo zwaarweegt het gemoed van allen hierzich wentelend tussen wanhoopen waarheid - of berustingof onmetelijkverdriet? nee woede godverdomme maar moedermeer dan zwijgenen voorzichtig vasthoudenkan ik niet

  • 26

    ROB STROEKSBETROKKEN Verslagengeslagenhoezo vrijurendagentrekken beeldenaan mij voorbijDe wilskrachtde moedzit vastin het geronnen bloedvan de burendat onverwachtsvrij kwamin dieallereerste uren.De verwoestingvan de stadmannen, vrouwen, kinderenopa en omaverwoestingop ieders padVerraad, belegNiet elke vluchtis echtwegMijn vluchtelingmijn liefis ookvertrokkenen ikkan de knopmaar nietomzettenBen ik nuookbetrokken?

  • 27

    NADINE ANCHER VOORAL DE OGEN

    Ze zei maar wij gaan het graf inen genocide is echtgeen geschiedenis

    na de slachtpartijsloot het leger de deur

    hij zei maar wij blijven beesten staan slechts met botten in een al bloedende stad

    op elke heuvel zullen nu lijken liggen in kleren meelzakken op omgewoelde grond onder kaken een bekkenonder kasten een rib breekt de schaduw van schedels

    alsof je op de zon mikt met vijfhonderd kogels schrijf dan - op dat de bommen de moestuin de pruimen mijn pantser de aarde rakenom nul zes punt nul nul uur

    zagen ze allen alles werd zwart een leven lang voor de val de enclave - graaf je in klamp je vast aan een vangrail blinddoek bang voor al de ogen.

    Ze logen.

  • 28

    M.S. ZEHRA EHI - ZANAIMAJKA SREBRENIANKA (kasida) Ui majka svake noiUi ona djeci svojoj,Svake noi par jasinaI u svakom vidi sina. la ilahe illellah

    Srebrenice, naa SrebreniceEno majke opet brie lice,Brie majka suzno lice,Suzno lice mila Srebrenice.la ilahe illellah

    I akam kad joj projde,I jacija joj opet dojde,Uzima majka Kur-an-jasinePo imenu ih zove-sine, sinela ilahe illellah

    Od akama pa do jacijeSa suzama majka mije lice,Mije lice do sabaha ranogUz jasina jo ne izitanog.la ilahe illellah

    Majka trai od Allaha milosti-Da se na Ahhiret Preseli,Da joj denetsku kapiju otvori,I sinovima samo jednu prozbori.la ilahe illellah

    Nije majci teko uitiAlje majci teko gledatiSuze su joj oi zatvorileI Ahhiret kapiju otvorilela ilahe illellah

    Allah se je majci smilovao,Molitvu je majke usliao,Kapija se Ahhireta otvorilaNa Ahhiret je djeci preselila.la ilahe illellah

  • 29

    M.S. zeHrA eHI - zANAIMAjKA SreBreNIANKA (kasida)

    De moeder bidt iedere nachtzij bidt voor haar kinderen,Iedere nacht een paar gebedenen in ieder gebed ziet ze haar zoon.la ilahe illellah

    Srebrenica, onze SrebrenicaDe moeder veegt haar gezicht weer,De moeder veegt haar betraand gezicht,Betraand gezicht lieve Srebrenica. la ilahe illellah

    en als het avondgebed voorbij gaat,en het nachtgebed weer komt,Begint de moeder het Kur-an-jasin (speciaal gebed)zij roept ze bij hun namen mijn zoon, mijn zoon.la ilahe illellah

    Vanaf het avond- tot het nachtgebedWast de moeder haar gezicht met tranen,zij wast haar gezicht tot de vroege ochtendMet het gebed dat nog niet uitgelezen is.la ilahe illellah

    De moeder vraagt de genade van Allah-Dat ook zij mag heengaan, Dat de deuren van het Paradijs voor haar open mogen gaan, en dat ze voor heel even haar zonen mag spreken. La ilahe illelah

    De moeder vindt het niet zwaar om de gebeden voor te lezen,Maar de moeder heeft wel moeite om ze goed te zienDoor de tranen zijn haar ogen geslotenen de deuren naar het Paradijs geopendla ilahe illellah

    Allah was de moeder genadig, Haar gebeden zijn verhoord,De deuren van het Paradijs gingen openzij is naar haar kinderen heengegaanla ilahe illellah

    (er is geen andere God dan God -Allah)

  • 30

    ABDULAH SIDRAN SREBRENICA

    Govore namDeset nam godina govoreKako je u BosniPrestao ratUe nasI pisane nam upute o tome aljuKako je u naoj draviBosni i HercegoviniPrestao ratI kako vie nikoNe smijeGledati u prolostZar oniUistinu vjerujuDa smo ivi miKoji ovdje stojimoI sa ovog mjestaGovorimo takoKako da stvarno jesmo iviZar misle da se zove zdravljeZar misle da se zove razumOno to je u nama preostaloOd negdanjeg naeg zdravlja i razuma?Zar ne vide, zar ne ujuZar ne znaju, da smo mi,ta nas je preosalo, mrtviji od svihNaih mrtvih, i da ovdje danas, njihovim glasom,Glasom naih mrtvih, iz njihovih grla,Vritimo, i njihovim vriskom govorimo?Ne date namDa u prolost gledamo!A mi u nju ne gledamo, nego ona u nas gleda!Vi kaete:U budunost gledajte!A mi njuNikakvu i nigdjeI nikako ne vidimoNit vidimo da onaIkakvijem okomU nas gledaA kamo li da nas vidiI o nama brineMi imamo sadanjost

    U koju se ljudskim okomPogledati ne moeMi istiOd olova zrakU naoj SrebreniciKoje vie nemaDiemo sa onimaije su oiije su rukeije su dueU naoj krvi ogrezleI samo se oniMogu radovatiVaoj komandiDa u prolost ne gledamoA ta mi to drugo osim nje imamoU ta mi to drugoNego u njuImamo gledati?Zar moeteMateri kazatiDa ne gleda sina?Zar sestri moeteKomandu slatiDa ne gleda brata?Uzmite nam oi -Al ne uite nas vie, ne aljite nam vieTakve savjete, upute i komande!

    Neka seUz Boiju pomoSastave i smireSveOd svijeh vremenaSrebrenike dueIDue ove naealosne i mrtveSa ivim duamaSvih naih mrtvih

  • 31

    ABDULAH SIDRAN SREBRENICA

    Tien jaar lang vertellen ze ons dat de oorlog in Bosni voorbij isze onderwijzen ons - sturen ons aanwijzingen bevelenDat de oorlog in ons land Bosni-Herzegovina voorbij isen dat niemand meer naar het verleden mag kijken Geloven ze echt dat we levend zijnWij die vanaf deze plek sprekenAlsof we echt levend zijnDenken ze dat het gezondheid heetDenken ze dat het verstand heetDat, wat in ons gebleven isVan de gezondheid en het verstand dat we ooit hadden? zien ze niet, horen ze nietWeten ze niet, dat wijDie overgebleven zijn, meer dood zijn danonze doden en dat wij hier vandaag, met hun stemMet de stem van onze doden, uit hun keel,Schreeuwen en met hun schreeuw - spreken? jullie laten ons nietNaar het verleden kijken!Maar wij kijken niet naar het verleden, het verleden kijkt naar ons!jullie zeggen:Kijk naar de toekomst!Maar we zien de toekomst niet - we zien de toekomst nergensWe zien niet dat de toekomst met ogen naar ons kijkt - over ons waakt We hebben een hedenWaar met een menselijk oog niet naar gekeken kan wordenWij ademen dezelfde loden lucht in Srebrenica dat niet meer bestaatMet hun ogen, hun handen, hun zielen in ons bloeden alleen zij kunnen zich verheugen op jullie commandoDat we niet meer naar het verleden kijkenMaar wat hebben we behalve het verledenWaar kunnen we - anders dan naar het verleden - kijken?Kun jij tegen een moeder zeggen dat ze niet moet uitkijken naar haar zoon?Kun je een zuster bevelen niet naar haar broer uit te kijken? ontneem ons onze ogenMaar leer ons niets meer, stuur ons niet meerzulke adviezen, aanwijzingen en bevelen! Moge met Gods hulpAlle zielen van SrebrenicaVan alle tijden rust vindenen onze zielenTreurig en doodherenigd worden metde levende zielen van onze doden

  • 32

    Erika DE StErckEBloEmEn zonDEr kElkEn metalen eieren, opgeladen gefokt razen naar de daverende dakenn knal, een tweede, een derdeeen misplaatst koor van geluiden het lichtspel, langgerekt dan met flitsen zet de dorpen op de wereldkaartin vuur tussen zwart gebinte en schrale bomen strompeltverdoofd een hond

  • 33

    NANNE NAUTAVERTELLING

    dit veld met bloemen verdient eigenlijk Ovidius voor een bloedstollende vertellingdit is zijn werkschema:

    mensen worden meegenomen ze voorvoelen een zeker einde(de prolepsis goed uitwerken)

    ze draaien hun hoofd naar hun beroepshalve beschermers (vergelijken met orpheus?)

    ze roepen iets, een schreeuw, een kreetin een taal die niet wordt verstaan(het poticale lekker dik aanzetten)

    de blauwhelmen pakken een woordenboekze bladeren en horen de schoten niet(dit met de landsaard van de Hollanders verbinden)

    als ze eindelijk de betekenis vindenworden ze door het woord geworteld(myosotis arvensis)

  • 34

    MERIJN SCHIPPER

    Dit schrijven is er nooit geweesthet is de kogelgaten niet ontvluchten stucte geen dichttelde de plekken niet

    noch hen die in hulzen wonendromen aan een kogel, noch hendie als een schot zijn afgevuurden nooit

    en nooit is het er geweest, dit schrijven. Het ligt van scherven aan schaamte.

  • 35

    ELLEN DECKWITZ

    al die kisten gepoetst tot de neuzen glimmenal die kisten gepoetst tot de nagels glimmenhelemaal in ons filmpje ja

    we kennen beddingen we kennen verdiepingenflatgebouwen en grondvesten en bewonersis het niet klaas vaak schep nog wat zand

    zijn daar niet de beddingendaar zullen kogels daar zullen messen ons geen tweede keerontkomen

    ondertussen klettert het vleugelsover veren ontfermen we ons

    we maken van handen een komwaarbinnen een enclave kan bestaanuit louter zuurstof maken we van handen een kom

  • 36

    ALExIS DE ROODEBIJ DE LINTJESUITREIKING AAN DUTCHBAT III, 4 DECEMBER 2006

    Toen de tweede wereldoorlog lang geledennog een droom was, hadden wij Michiel de Ruyter, een echte zeeheld en een jongenvan Jan de Witt. Maar Jan de Witt is dood. Kinderen weten niet meer wat een ruiter is. Nergens ruikt men nog paarden. Wij hebben nu asfalt en autos enheel ver weg, op de televisie, vliegdekschepen.Hoor je dat Michiel? Hoor je mij in Elysium?Al het geweld is zinloos, geen jongen leert meer vechten,want vechten is not done. Wij spreken de taal van de vijand nu.

    Misschien zijn de mensen veranderd, Michiel. Jan en Kees de Witt werden nog gewoon geslacht en gevild als beesten door gewone mensen met normen en waarden Michiel dat is nu ondenkbaar. Jij ontsnapte. Het is allemaal een kwestie van overleven, hoor je mij? In je praalgraf ligt geen stofje Michiel meer. Misschien wordt het tijd voor een comeback.Want de helden komen terug, Michiel let op mijn woorden.De antichrist is al zestig jaar dood en officier Snorremans die 8000 moslims liet vermoorden kreeg vandaag een lintje. Van onze eigen minister Michiel. Hoor je mij roepen in Elysium? Misschien wordt het weer tijd voor oorlog.

  • 37

    GERRIT KOMRIJVIJf JAAR NA SREBRENICA

    Het is een spookbeeld dat niet wijken wil: Soldaten spelen hun soldatenspel En, zogenaamd onopgemerkt, is stil Een sjofele groep verdwenen, richting hel. Vergeet de laffe onderkolonel. Hij is gestuurd. Waar is de generaal, De man van de medaille en het bevel? Waar de minister, kronkelend als een aal? Owee, men weet weer van de prins geen kwaad. Ze staan zichzelf lamlendig toe te juichen En spelen blindeman. Het is iets geks, Die Nederlandse oogkleppenreflex. Dat ze verdomme nu hun hoofd eens buigen. Dat ze de blik zien van wie sterven gaat.

  • 40 isbn 978-90-814450-2-3

Recommended

View more >