de vrouwen van srebrenica

Download De vrouwen van Srebrenica

Post on 11-Jan-2017

214 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • De vrouwen van Srebrenica

    1

    De vrouwen van SrebrenicaVerslag van een bezoek

    door Agnes Kanten Alok van Loon

  • De vrouwen van Srebrenica

    2

  • De vrouwen van Srebrenica

    3

    Voorwoord

    De val van Srebrenica is nu bijnazes jaar geleden. Het gruwelijkedrama dat zich daar heeft voltrok-ken, ligt nog vers in ons geheugen.De discussie hoe in de safe areadeze grote massaslachting konplaatsvinden, wordt nog volop ge-voerd.Maar hoe gaat het eigenlijk met deoverlevenden en nabestaanden?De weduwen, de moeders, de zus-ters en de kinderen van devermoorde mannen? Een deel isopgevangen in vluchtelingenkam-pen, een ander deel kreeg tijdelijk(veelal kapotgeschoten) woningenvan gevluchte Servirs toegewe-zen. Na het akkoord van Dayton(december 1995) kwam de interna-tionale hulpverlening op gang.

    We zijn nu bijna zes jaar verder.Waar leven de vrouwen van Sre-brenica nu? En hoe? Onder welkeomstandigheden? Hoe staat hetmet hun zoektocht naar hun ver-misten? Wat voor hulpverlening iser nu nog? Bereikt die deze vrou-wen? Is het voldoende?

    Met deze vragen vertrok ik samenmet freelance journaliste Alok vanLoon, die al eerder de vrouwen

    van Srebrenica opzocht en hun lotonder onze aandacht bracht, naarSarajevo. Door diverse gesprekkenmet hulpverleners, medewerkersvan het internationaal bestuur,deskundigen en natuurlijk met devrouwen zelf hebben we in zesdagen zoveel mogelijk informatieverzameld. We verbleven bij eenvaderloos gezin in de geruneerdewijk Otes in Sarajevo. Onze gast-vrouw Zeljka Hasic is de voorzittervan Zene Podrinja, een van de zesbelangenorganisaties van nabe-staanden die zon 2500 vrouwenvertegenwoordigt.

    Het bezoek aan het afgelegen op-vangkamp Grab Potok heeft op onsde meeste indruk gemaakt. Hierverblijven sinds de val zon 250vluchtelingen onder mensonwaar-dige omstandigheden. Al zes jaareen troosteloos, uitzichtloos be-staan, na de hel van Srebrenica.Volgens de Bosnische arts BrancaAntic is het merendeel van debewoners geestelijk ziek en is ereen tekort aan alles: geld, kleding,voedsel en medicijnen.

    Het is onze bevinding dat, ondanksde inzet en goede bedoelingen, de

    hulp voor een groot deel van devrouwen van Srebrenica tekort-schiet. Er zijn zonder meer eenaantal zeer goede initiatieven,waar een (klein) deel van de vrou-wen baat bij heeft. Maar het over-grote deel blijft verstoken vanhulp, mede omdat zij niet in beeldzijn. Zo zijn de nabestaanden bij-voorbeeld nooit officieel geregis-treerd. De vrouwen leven emotio-neel en economisch aan de randvan de afgrond. Ze hebben geldnoch kader om zich goed te organi-seren en hebben daarom geengezicht bij hulpverleners en dono-ren. Zij voelen zich door alles eniedereen in de steek gelaten en ver-raden en lopen nog iedere dag methun hoofd tegen een muur.

    Juist voor deze vrouwen brengenwij deze rapportage uit van onsbezoek. Zodat zij niet langergezichtloos zijn en naar ik vurighoop hun situatie niet langer uit-zichtloos.

    mei 2001,Agnes Kant

    Hajra Hodziczoon verloren

  • De vrouwen van Srebrenica

    4

    Kapotgeschoten appartementenin Otes, verlaten door Servirs ennu bewoond door weduwen vanSrebrenica.

  • De vrouwen van Srebrenica

    5

    Het gruwelijke drama in Srebreni-ca vond plaats in 1995. Op 11 julivan dat jaar namen Servische troe-pen de stad in, en startten onmid-dellijk met een massale etnischezuivering van de moslimenclave.In de safe area verbleven ten tijdevan de val ongeveer 40.000* men-sen, waaronder duizenden vluchte-lingen uit andere plaatsen in dePodrinja, de regio rond de rivier deDrina, waar ook Srebrenica ligt.Op 11 juli 1995 bevonden zich28.000 mensen op of rondom deNederlandse VN-basis Potocari.De meer dan 3500 mannen die zichonder de vluchtelingen bevondenwerden door de Servirs afgezon-derd en zijn sindsdien vermist. Demensen die in het stadje warenachtergebleven zijn geliquideerd.Van de 12.000 mannen (en eenpaar vrouwen) die door de bossennaar Tuzla probeerden te vluchten,hebben iets meer dan 4000 mensende barre tocht overleefd. De ande-ren kwamen om door landmijnen,granaten, uitputting en na gevan-genneming.Vanaf 12 juli werden gedurendetwee dagen vrouwen en kinderenper bus naar Kladanj gedeporteerd.En konvooi met 400 vrouwen is

    nooit aangekomen. Van hen ont-breekt sindsdien ieder spoor.Officieel is nog steeds niet duide-lijk hoeveel moslims zijn ver-moord, de meest gebezigde schat-ting is 7500.

    Met het akkoord van Dayton, indecember van hetzelfde jaar, werdBosni opgesplitst in de Federatievan Moslims en Kroaten en deRepublika Srpska. Veel Servirsuit de Federatie zijn gevlucht naarde Republika Srpska en wonendaar sindsdien in de huizen vangevluchte moslims. De moslimsuit het Servische deel vluchttennaar de Federatie en leven nu in devrijgekomen woningen van ge-vluchte Servirs. Een ware volks-verhuizing.Bosni kent derhalve nog steedsveel displaced persons, DPs zoalsde internationale hulpverlenershen noemen.De Podrinja, de regio waar Sre-brenica ligt, werd onderdeel van deRepublika Srpska. De overlevendeinwoners van Srebrenica, maarook duizenden vluchtelingen uithet omliggende gebied, verspreid-den zich door de hele federatie. Devrouwen en kinderen werden

    gehuisvest in kampen, leegstaandewoningen van gevluchte Servirsen zogenaamde collectieven, groteleegstaande gebouwen (zoalsstaatshotels en bejaardentehuizen),waar men per gezin een kamerkrijgt.

    * Bron: Srebrenica: het verhaalvan de overlevenden

    Het drama en de vlucht

    Hafiza Malagictwee zonen endrie broers verloren

  • De vrouwen van Srebrenica

    6

    Grote foto links:Collectief Technocrat

    Linksonder: Kamp in Jezevac

    Rechtsonder: Kamp in Grab Potok

  • De vrouwen van Srebrenica

    7

    De woon- en leefomstandigheden nu

    Wij hebben vrouwen bezocht in deopvangkampen Jezevac en GrabPotok en in het collectief HotelTechnocrat in Tuzla. Gedurendeons verblijf logeerden we in dewijk Otes in Sarajevo. Al deze oor-den worden voor het overgrotedeel bewoond door mensen die injuli 1995 in Srebrenica zaten. Hetmoge duidelijk zijn dat dit slechtsvoorbeelden zijn en er nog veleandere kampen, collectieven enkapotgeschoten wijken zijn waarde vrouwen en kinderen van Sre-brenica wonen.

    JezevacJezevac is een kamp waar tussende 600 en 700 mensen wonen.Voor het merendeel zijn het wedu-wen met kinderen en kleinkin-deren. De mannen die er wonenzijn veelal oud of oorlogsinvalide.De bewoners leven met twee ge-zinnen in kleine witte huisjes. Ie-der huis heeft twee slaapkamers,n per gezin, en een klein woon-keukentje dat gedeeld moet wor-den. Het kamp is overbevolkt. Vol-gens de Bosnische arts BrancaAntic, die het kamp regelmatig be-zoekt, is de situatie van de bewo-ners explosief. De hyginische

    omstandigheden zijn slecht. Hetkamp heeft regelmatig geen stro-mend water. Kinderen wordenverwaarloosd omdat de ouders meestal alleenstaande moeders zelf te veel problemen hebben. Eris veel huiselijk geweld, omdat teveel mensen nu al jaren gedwon-gen op elkaars lip zitten.

    Grab PotokDrie kilometer verderop ligt, weg-gestopt in de bossen aan een haastonbegaanbare weg, het opvangcen-trum Grab Potok. Een hoofd-gebouw en een barak biedenonderdak aan ongeveer 250 bewo-ners. Hier lijkt het laatste beetjemenselijke waardigheid verdwenente zijn. Het vuil ligt opgestapeldlangs de oevers van het riviertjewaaraan dit kampement gelegen is.Gezinnen leven op n kleinekamer, keukens worden gedeeld.Hier wonen de allerkwetsbaarsten,verstoken van de meest elementai-re hulp; zwaar getraumatiseerdevrouwen. Kinderen vertonen ge-stoord gedrag. Volgens BrancaAntic is acute hulp (medisch, psy-chisch en materieel) nodig. Er iseen tekort aan medicijnen, kleding,voedsel en natuurlijk geld. Grab

    Potok is vlak na de val van Sre-brenica opgezet door de internatio-nale hulpverlening, maar valt nuonder het lokale bestuur van Bano-wici. Lokale overheden hebbenweinig geld en mogen geen schul-den maken.

    Hotel TechnocratIn Tuzla is een oud staatshotel om-gebouwd tot een zogenaamd Col-lectief Smjestaj. De situatie lijkter beter dan in Jezevac en GrabPotok, maar is ook treurig. Gezin-nen leven hier op een hotelkamer,waar geslapen, gewoond, gegeten,gekookt wordt. Alles in n ruimte.Het voordeel is dat gezinnen onderelkaar zijn.

    OtesVlakbij het vliegveld van Saraje-vo, in het voorstadje Ilidza, ligt dewijk Otes. Vroeger een welgestel-de buurt met mooie flats waar veelServirs woonden, nu een kapot-geschoten getto waar veel wedu-wen uit de Podrinja met hun(klein)kinderen verblijven. Eenzeer deprimerende omgeving voordeze getraumatiseerde vrouwen.De aanwezige mannen zijn voorhet grootste deel oorlogsinvaliden.

    De wijk lag gedurende de oorlog inde frontlinie. Geen huis is meerheel. Naar beste kunnen wordt ge-probeerd de kapotgeschoten toch-tige flats met houtkachels warm tehouden, hetgeen in een beetjestrenge winter niet lukt. Maar hetergste is de onzekerheid van de be-woners of ze morgen nog wel eendak boven hun hoofd hebben. Allevluchtelingen in deze wijk lopenhet risico om uit huis gezet te wor-den (eviction).

    EvictionsVolgens het akkoord van Daytonmoet iedereen kunnen terugkerennaar de woonplaats en woning vanvoor de oorlog. De Law on Proper-ty van 1999 maakt dat woningenweer beschikbaar moeten komenvoor de eigenaren en de voormali-ge bewoners.In de wijk Otes heeft dit tot gevolgdat binnen afzienbare tijd allevluchtelingen hun huidige woningmoeten verlaten. Aangezien velengeen vervangende woonruimtehebben, worden ze uiteindelijk oplast van de rechter door de politieuit hun huizen gezet. Zon evictionverloopt niet altijd even zachtzin-nig. Bewoners worden met hun

    Camka Ibisevicvader en broer verloren

  • De vrouwen van Srebrenica

    8

    hele hebben en houden op straatgezet. Dit zorgt voor veel onrust,wanhoop en angst onder de bewo-ners.Wij waren ter plekke op eenmome

Recommended

View more >