“Önce İş güvenliği”

Click here to load reader

Post on 23-Dec-2016

239 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 0

    nce Gvenlii

    nlemek demekten Ucuzdur

    Hedef Sfr lml Kaza

    Eyll- 2013

  • 1

    NDEKLER: 1-Daire Bakanl Tekilat ve Tehizat

    1.1. Tekilat 1.2. Tehizat 1.3. Muamelat Hizmetleri

    2- Denetleme ve Ar-ge ube Mdrl 2-1.Denetleme Faaliyetleri 2.1.1 Denetleme Hizmetleri 2.1.2 Kurtarma Hizmetleri 2.1.3 Yangnla Mcadele almalar 2.1.4 Patlayc Maddeler ile ilgili almalar 2.2- Ar-ge Faaliyetleri 2.2.1 Solunabilir Tozla Mcadele Mcadele almalar 2.2.2 Patlayabilir Tozla Mcadele almalar 2.2.3 Gazla Mcadele almalar 2.2.4 Maske ve Toz Laboratuvar 2.2.5 evresel Parametrelerin llmesi 2.2.6 Koruyucu Malzemeler ile lgili almalar 2.2.7 Gvenlii Projeleri 2.2.8 Mevzuat

    3- ALSz ube Mdrl 3.1 ALSz Faaliyetleri 4- Eitim b. Md. Faaliyetleri

    4.1. Mesleki Kurslar 4.2 Seminerler 4.3 Staj leri 4.4 Kltr leri 4.5 Meslek Eitimi 4.6 Terfi ve Sanat Deiimi ve e Giri Snavlar 4.7 Kuruma Bal Messeselerdeki Kurslar 4.8 Snavlar 4.9 Kurum D Kurs, Konferans ve Seminerler 4.10 Kurumu Ziyaretler 4.11 Sergi ve Fuarlar

    5- evre ve Kalite ube Mdrl Faaliyetleri 5.1 evre Faaliyetleri 5.2 Kalite Faaliyetleri 6- Laboratuvar b. Md. Faaliyetleri

    6.1 Teknik Faaliyetler 6.2 dari Faaliyetler

    7- Sal ube Mdrl 8-Kaza statistikleri 9- Dier Kurum ve Kurululara verilen Hizmetler 10- Yaynlar

  • 2

  • 3

    SALII, GVENL ve ETM DARE BAKANLII

    1 - D A R E B A K A N L I I T E K L A T I , T E H Z A T I V E M U A M E L A T H Z M E T L E R

    1. Daire Bakanl Tekilat

    Resim 1: Daire Bakanl ana giri kaps

    Sal, Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl, kanun tzk ve ynetmelikler evresinde retimin daha gvenli yaplmas amacna ynelik Kurum yer alt ve yerst iyerlerinde Sal, Gvenlii ve ile ilgili denetim, gzetim ve eitim grevlerini yerine getirir. Dnya madencilik teknolojisindeki i gvenlii ve eitime ilikin gelimeleri izleyerek bunlarn uygulanmas iin gerekli almalar yapar. Gvenlii Daire Bakanl; 24.10.1985 tarih ve 409 sayl Ynetim kurulu kararyla, Genel Mdr Yardmclna (Teknik retim) bal olarak kurulmutur. Gvenlii Daire Bakanl; Bir Bakan, retim-Denetim ube Mdrl, Aratrma Gelitirme ube Mdrl, Elektro Mekanik ube Mdrl, Muamelat servisi, Tahlisiye stasyonu ve Aratrma Merkezi Laboratuarndan olumutur. Ynetim Kurulunun 01.12.1999 tarih ve 380 sayl karar ile TTK Kurulu Grev ve alma Esaslar Ynetmeliinde ve Tekilat emasnda deiiklik yaplarak Eitim Daire Bakanl, grev kadro ve yetkilerine ait blmleri iptal edilerek bnyesinde yer alan Eitim ube Mdrl Gvenlii Daire Bakanlna balanarak Gvenlii Daire Bakanlnn bir ubesi olarak tekilatlandrlmtr. Ynetim Kurulunun 01.12.1999 tarih ve 380 sayl karar ile Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl olarak isim deiiklii yaplmtr. Ynetim Kurulunun 21.07.2000 tarih ve 226 sayl karar ile Alevszdrmazlk Test stasyonu ube Mdrl ALSz Ba Mhendislii olarak Gvenlii ve Eitim Daire Bakanlna Balanmtr. Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl, Kasm 2000 tarihinde Eitim Tesislerine tanmtr. letmeler Daire Bakanlna bal olarak faaliyet gsteren Laboratuar ube Mdrl (Kimya Laboratuar) 05.02.2004 tarihli Genel Mdrlk olurlar ile Gvenlii ve Eitim Daire Bakanlna balanmtr. letmeler Daire Bakanlna bal olarak faaliyet gsteren evre Ba Mhendislii Kimya Laboratuarna balanarak Laboratuar ve evre Mdrl olarak isim deiiklii yaplmtr. Ynetim Kurulunun 03.07.2009 tarih ve 268 sayl

  • 4

    karar ile Laboratuvar ve evre Birimleri ayrlarak evre ube Mdrl oluturulmutur. Ynetim Kurulunun 30.10.2009 tarih, 354 sayl karar ile evre ube Mdrlnn ad evre ve Kalite ube Mdrl olarak deitirilmitir. TTK Ynetim Kurulunun 22.03.2012 tarih ve 108 sayl yazlar ile Arge ube ube Mdrl ad, ALSz ube Mdrlne dntrlmtr. ALSz ube Mdrlnnn, rn belgelendirme Ba Mhendislii ve Test Ba mhendislii ad altnda iki alt birim oluturulmutur . Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl organizasyon emas Tablo1.1 de Personel Durumu Tablo 1.2de, Messese ve tahlisiye istasyonlarnda grevlendirilen i gvenlii personel durumu Tablo 1.3 de verilmitir. TTK, Trkiyede kendi i gvenlii rgtn kuran ilk kurumdur. Ocak kompleksinin byklne bal olarak her 15 yeralt iisine bir maden mhendisi decek ekilde eleman istihdam edilmektedir. Kurumda Austos 2013 sonu itibari ile 497 teknik eleman mevcuttur. 280 mhendisten 20s yevmiyeli mhendis statsnde olup, bu teknik elemanlardan 91i szlemeli statde, 46 s yevmiyeli statde olmak zere toplam 137 maden mhendisi mevcuttur. 181 teknikerden 150 si yevmiyeli statde tekniker olarak grev yapmaktadr. 750 tahlisiye personelinden 100 tahlisiyeci mhendistir. gvenlii servislerinden toplam 68 teknik eleman (mhendisi+tekniker) grev yapmaktadr. Maden mhendislerinden%21 i maden nezaretilerinden (47 si i gvenliinde, 20si tahlisiye istasyonlarnda olmak zere) % 17si dorudan i gvenliinde grev yapmaktadr. Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl; Kanun, Kararname, Tzk ve Ana Ynetmelik hkmleri erevesinde Kurum ve bal Messeselerin yeralt ve yerst iyerlerinde retimin salkl ve gvenli bir ekilde yaplmas amacna ynelik denetim ve gzetim grevlerini yerine getirir. sal, gvenlii ile ilgili tehlikeleri tespit eder. Riskleri belirler, deerlendirir, riskleri kabul edilebilir klmak iin gerekli nlemleri alr. Kaza olaylarnyerinde inceler, tekerrrn nlemek iin ada, bilimsel, teknik yntemlerle zmler gelitirir, uygulanmasn salar ve bu konularda politikalar oluturur. ISG ile ilgili tavsiye ve nerilerde bulunur. alanlarn eitilmesini salar. Dnya madencilik teknolojisindeki i sal, gvenlii ve eitime ilikin gelimeleri izler, bunlarn uygulanmas iin gerekli almalar yapar. Kurum i gvenlii hizmetleri, Genel Mdr Yardmclna (Teknik -retim) bal i Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl, Messese Mdrlne bal Gvenlii ube Mdrlkleri vastas ile yrtlr. Daire Bakanl bu hizmetleri bal Denetleme ube Mdrl, Ar-Ge b Mdrl, Eitim ube Mdrl, Laboratuvar ube Mdrl, evre ve Kalite ube Mdrl, Merkez Tahlisiye stasyonu , Ar-Ge Laboratuvar ve ALSz Test stasyonu vastas ile yerine getirir. gvenlii sorumluluu; kurumun tm kademeleri iin geerli olan bir sorumluluktur. Ynetim yaps iinde ayak nezaretisinden ocak efine, vardiya mhendisinden, Genel Mdre kadar herkes gvenlikle ilgilidir.

  • 5

    Resim 2: Eitim Oca Resim 3: Okul Binas

    Resim 4: Eitim Oca Girii Resim 5: ALSz Test stasyonu Resim 6: Tahlisiye Tatbikat Oca (eski) Resim 7: Tatbikat oca srnme kat

  • 6

    Sal, Gvenlii ve Eitim Daire Bakan

    Mesut ZTRK

    dari ve Mali ler efi Evrak ve Yaz leri efi

    Hami ALKAN

    Halil KOT

    Eitim ube Mdr

    Alevszdrmazlk ube

    Mdr Denetim ve Ar-ge ube

    Mdr evre ve Kalite ube

    Mdr Laboratuvar ube

    Mdr Sal ube

    Mdr

    Erol EREF

    Ramazan KARASLAN

    F. Ahmet SARIALOLU

    Keramettin REN

    Dr. Mustafa KILA

    Eitim Ba Mh

    ALSz Test Ba Mh

    Mekanizasyon Ba Mh

    Denetleme Ba Mh

    evre Ba Mhendisi

    Kmr Analiz Lab. Ba Mh.

    Sal Ba Hekimi

    Mehmet MEK

    Ekrem TABAK

    Emin KAYA

    Ali hsan SEZER

    Nurettin BEE

    Dr. OKAN ZYURT

    Hizmet i Eitim

    efi ALSz rn

    Belgelendirme Ba Mh Elektrifikasyon

    Ba Mh Havalandrma Ba

    Mh. Kalite Ba Mhendisi

    Malzeme Analiz Lab. Mh.

    Salk lemleri efi

    Sabri TAVUKU

    Hasan TUNCAY ELK

    Ali ZCAN

    Emel VN

    Meral METE

    Mesleki Eitim

    efi Evrak ve

    Dkmantasyon efi Ar-ge Ba Mhendisi

    Kaza Kurtarma Ba Mh

    Dkmantasyon efi

    Laboratuvar efi

    Salk Envanter efi

    Ramazan YILDIZ

    Ercan ACAR

    Zeynel ZEYNELOLU

    Muammer NAN

    Cumhur HAS

    Murat SEZGN

    Eitmenler

    Ar-ge Laboratuvar

    Merkez Tahlisiye stasyonu

  • 7

    Sal, Gvenlii ve Eitim ube Mdr

    Evrak ve Yaz leri eflii

    Eitim Ba Mhendisi

    Tahlisiye Ba Mhendisi

    Gvenlii Ba Uzman

    Havalandrma ve Tozla Mcadele Ba Mhendisi

    Kaza Takip Mhendisi

    Sal Ba Hekimi

    Eitim Mh

    Tahlisiye stasyonu

    Gvenlii Uzman

    Gvenlii Mh.

    Toz Nezaretisi

    Kaza Memuru Sal Hekimi

    Tahlisiyeciler

    Elektrifikasyon Mh

    Mekanizasyon Mh

    Emniyet Nezaretisi

    Salk lemleri efi

    Cihaz Bakm Ustas

    Ateciler

    Salk Envanter efi

    Betoncular Kapclar

    Tablo 2- Messese Mdrl Gvenlii Tekilat

  • 8

    Resim 8: Maden ileri

    MESSESE

    Tah. Mh Tek.

    Tah. Ne z-i i

    .Gv.Mh. Tek

    gv. Grev. Nez.

    gv. Gr. i

    lk Yrd Eleman

    Yer alt

    Nez.

    Yer alt i

    Toplam i

    Armutuk 15 44 14 7 14 5 36 1075 1319

    Kozlu 22 73 25 8 62 14 79 1583 2063

    zlmez 21 110 6 5 6 6 88 1422 1509

    Karadon 42 245 15 - 124 13 170 2750 2920

    Amasra 14 28 8 - 2 4 26 624 650

    Merkez - - - - - - - - -

    Toplam 100 476 68 20 208 42 399 7454 8461

    2. Tehizat

    urum i yerlerinde, ileri teknoloji rn gaz, toz, s, k, grlt vbg. eitli lme cihazlar bulunur. Tamam faal olan bu cihazlarn % 86s metan lme cihaz olup sesli, kl ikaz sistemlerine sahiptir. Bu durumu ile yeraltnda grevli her Maden Mhendisi ve Nezaretisi metan lme cihazna, yeraltna giren her ii bir gaz

    maskesine sahiptir. Ocak atmosferi, el tipi, tanabilir tip gaz cihazlar, gaz laboratuar vastas ile analiz edilmektedir.. Ayrca her messesede kurulu Merkezi Gaz zleme ve Kontrol Sistemleri (MGI) vastas ile ocak atmosferi ve makineleri srekli izlenmekte ve kontrol edilmektedir Kurum i gvenlii tehizat miktar ve kalitesi ynnden ileri bat Avrupa lkeleri ile eit dzeyde bulunmaktadr. Her yl yaklak 1.000.00 TLlk i gvenlii tehizat alm gerekletirilmektedir. Bunun 500.00 TLlk ksm yeni i gvenlii tehizat 500.00 TLlk ksmn ise yedek para ve sarf malzemesini oluturmaktadr.

    Tablo 3: TTK Gvenlii ve Tahlisiye Personeli, 2013

    K

  • 9

    Her yl Messeseler tarafndan talep edilen gvenliine ait demirba ihtiya listeleri dzenlenerek yatrm programna alnmas salanr. Teknik artnameleri hazrlanarak Makine kmal Daire Bakanlna gnderilir. Yatrm gerektiren tehizat iin projeler gelitirilir. 2012 ylnda 2 adet oksijen tulumbas, 51 adet digital Metan ler, 40 adet alarml metan ler, 4 adet basn ler, 4 adet beton pompas, 16 adet hava kaps ve 2 adet sondaj makinesi temin edilmitir. Gvenlii ve Eitim Tehizat 2012 Tablo 1.3 de verilmitir. Messeselerce i gvenlii cihazlarna ait yedek para ihtiya listeleri tanzim edilerek Gvenlii ve Eitim Daire Bakanl kanal ile Makine kmal Daire Bakanlna gnderilir, bu malzemelerden temin edilenler Daire Bakanlmz koordinatrlnde i yerlerine datlr. .

    Resim 9: Eminiyet Lambas Resim 10: eitli gaz lme cihazlar

    Resim 11: Gaz Kromatograf Resim12: Multi gaz analiz seti

  • 10

    Resim 13: Hidrolik laboratuvar

    Resim 14: Eitim tatbikat aya Resim 15: Ocak k 3. Muamelat Hizmetleri Daire Bakanlnca i gvenlii ve eitim ile ilgili kurum ii, kurumlar aras, bakanlk ve messeseler arasndaki yazmalar titizlikle takip edilir, gerekleri yerine getirilir. Tm kaytlar mevzuata uygun olarak tutulur. Her yl ortalama 2000 harici ve 1000 dahili olmak zere toplam 3000 civarnda evrak servise intikal etmektedir. yerlerimizde meydana gelen ve lmle sonulanan kazalar servise intikal ettii andan itibaren en seri ekilde ilgili makamlara bildirilmektedir. Kurum yeralt ve yerst iyerlerinde lm, hafif ve ar yaralanma ile neticelenen tm kazalar; kaza sebebine, kmr retimine, kaza sklk ve arlk oranlarna, yaralanan uzva gre snflandrlmakta, gemi senelerde meydana gelen kazalarla mukayese edilmektedir. Kaza istatistikleri lml-lmsz i kazasn kapsayan sfr gnlk istirahatten, maluliyet ve lme kadar tm i kazalarn ihtiva etmektedir.

  • 11

    2 . D E N E T L E M E V E A R - G E U B E M D R L

    2.1- Denetleme Faaliyetleri

    Program gerei yaplan denetimler. Fevkalade hallerde yaplan denetimler. alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl Mfettileri raporlarnn takibi ile ilgili

    denetimler.

    i Sal ve Gvenlii Kurullarnn takibi ile ilgili denetimler. Aratrma, inceleme ve ihbara dayal denetimler .

    olmak zere 5 gurubta yrtlr. Ayrca i yerleri, retim nezaretileri, emniyet nezaretileri ve vardiya mhendisleri tarafndan her vardiya, ocak mhendisleri, i gvenlii mhendisleri, ba mhendisleri, ube mdrleri ve messese mdr ve yardmclar tarafndan her gn denetlenir.

    a- Program Gerei Yaplan Denetimler Kurum yeralt ve yerst iyerleri, retim faaliyetleri, tahkimat, havalandrma, nakliyat, kaz teknolojisi ynnden mevzuata uygun olarak i gvenlii tzk ve ynerge hkmleri dorultusunda denetlenir. Ocak yangnlarna kar alnan tedbirler, acil durumlarda ka, ferdi kurtarclar, ta tozu serpme, ta tozu ve su barajlar almalar, ilk yardm tehizat durumlar takip edilir. yeri salk ve gvenlik artlar iyiletirilmeye allarak, standartlara uygun olarak temin edilen kiisel koruyucularn kullanlmas kontrol edilir. Mekanizasyon ve elektrik mhendisleri tarafndan vinler, trafo daireleri, tulumbalar, kuyular ve brler, telesiyej tertibatlar, trolley ebekeleri, bant ve zincirli konveyrler, tm yeralt mekanik ve elektrik tehizat, ocak lokomotifleri, elektrikle alan tehizatn topraklamalar, makine koruyucular gibi ocak elektrifikasyonu ve mekanizasyonu ile ilgili denetimler gerekletirilir. i sal ve i gvenlii ynnden nem arz eden hususlar ilgili messeselere yazl olarak bildirilir, noksanlklarn yerine getirilip getirilmedii takip edilir.

    b- Fevkalade Hallerde Yaplan Denetimler lm, ar yaralanma veya tehlikeli olaylar; olayn hemen akabinde Daire Bakanlmz mhendisleri tarafndan incelenerek kazann gerek nedenleri aratrlr, alnacak nlemler tespit edilir. Kaza nedenlerinin saptanmasndan sonra bu tr olaylara kar alnacak tedbirler belirlenerek, iyerlerine gereken nlemlerin alnmas iin talimatlanr. Valilik Kriz Masasnca rdvansl sahalarda ve dier kurumlarda meydana gelen lml i kazalarnda kurtarma faaliyetlerine yardmc olunur. C.Savcl talepleri dorultusunda gerekli inceleme ve bilirkii raporlar hazrlanr.

    c- alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl Mfetti Raporlarnn takibi alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl Mfettileri tarafndan iyerleri, periyodik olarak veya deiik zamanlarda tefti edilerek denetlenir. Bu denetimlerde mevcut tzk ve ynetmelik hkmlerine gre eksiklikler belirlenir ve verilen nel sresi iinde eksikliklerin tamamlanmas istenir. Messeseler verilen nel sresi ierisinde tespit edilen noksanlklardan tamamlananlar alma ve Sosyal Bakanlna bildirir. Daire Bakanlmz mhendislerince SGB mfettilerince teftilerde tespit edilen noksanlklarn yerine getirilip getirilmedii, insan sal ve gvenlii asndan nem arz eden hususlar ve denen cezalar takip edilir.

    d- i Sal ve Gvenlii Kurullar almalarnn Takibi (SGK) : 6331 sayl sal ve gvenlii yasas ve SGK Ynetmelii gerei messeselerde, Makine kmal Daire Bakanl ve Maden Makineleri Fabrika (MMF) iletme mdrlnde olmak zere 7 adet SGK kurulu kurulmutur. SGK lar ynetmelik gerei her ay periyodik olarak toplanr. SGK, sal ve Gvenlii ile ilgili kararlar alr, alnan kararlar uygular. SGKnda alnan kararlar periyodik olarak her ay daire Bakanlna gnderilir. Daire Bakanlmz teknik elemanlarnca

  • 12

    ISGK toplantlarnn yaplp yaplmad, alnan karar ve nerilerin yerine getirilip getirilmedii takip edilir.

    e- Aratrma ve hbarlara Ynelik Denetimler, iler, i yeri temsilcileri, GMS veya baka nedenlerle ikayete konu olan iyerleri, teknik elemanlarmz tarafndan aratrlarak ikayetlerin doruluu incelenir ve tespit edilen eksikliklerin giderilmesi salanr. 2.2- Kurtarma Hizmetleri Yeraltnda meydana gelebilecek degaj, su baskn, patlama, yangn benzeri nitelikteki olaylarda insan ve malzemeyi kurtarmak iin yaplacak ie kurtarma (tahlisiye ) bu ii yapacak kurtarclarda (tahlisiyeci) olarak adlandrlr. Kurtarma hizmetleri maden iletmeleri iin vazgeilmez konulardan biridir. Tzkn 332. Maddesi: Maden ocaklarnn bir kurtarma istasyonu kurulmasn zorunlu klar. Ancak yar ap 50 km alan ierinde bulunan maden iletmeleri merkezi bir yerde ortaklaa bir kurtarma istasyonu kurabilirler. Trkiyede ilk tahlisiye istasyonu Alman (Drager) firmasnn ibirilii ile 1938 ylnda Zonguldakta kurulmutur. Tzkn 333. maddesi gerei ocaklarda alan iilerin en az %3 10 kiiden az olmamak zere kurtarc olarak yetitirilmek zorundadr. Tzkn 325. Maddesi gerei 3 kiiden az olmamak zere alan iinin %5 i ilk yardm kurslarna katlmak zorundadr. Kurtarclar en az 3, en fazla 6 kiiden oluan ekipler halinde alrlar. Ekiplerde tahkimat, kazmac, betoncu, ajstr, sihhiye motorcu vbg eitli meslek gurubundan iilerin olmasna zen gsterilir. 6 kiilik kurtarma ekibinde 1 ekip efi ( mh veya tekniker), ve 1 ekip efi yardmcs bulunur. Ekip efinin devre d kalmas durumunda ekibi ekip efi yardmcs ynetir. lk defa kurtarc olacaklar 40 saatlik yetitirme kursuna tabi tutularak kusiyerlere Kurtarc Ehliyeti verilir. Kurtarclarn ylda bir kez salk muayenesi yaplarak heyet raporu ile ie elverili olmayanlar, kurtarclk grevinden karlr. Kurtarclar 6 ayda bir kez 8 saatlik uygulamal tekrarlama eitimine tabi tutulurlar. Bu husus belgelerine yazlr. 6 aylk tekrarlama eitimine katlmayan ve periyodik salk muyenesini (ylda bir) yaptrmayan personelin kurtarclk grevi sona erer. Kurtarclar; 20 yan doldurmu ve 40 yan gememi en az ilk okul mezunu ve ocak ii ilerinde 2 yl veya daha ok deneyimli iiler arasndan salk durumlar, uygun, soukkanl, dayankl ve bu ie yatkn ve genel bilgileri yksek tam salam iiler arasndan seilir. Kurtarc olabilecek kiiler TTK Beden Gc Ynetmeliinin 82. Maddesinde aranan aadaki artlara haiz olmalar gerekir.

    Solunum ve dolam sistemi salam

    Kan basnc normal

    Sinir ve akl hastal olmayan

    Alkol ve uyuturucu alkanl bulunmayan

    Zhrevi ve deri hastal olmayan

    itme ve duyma noksanl olmayan

    Grme kusuru bulunmayan

    Protez dii bulunmayan tam salam kiiler olmaldr. Resim 16: Tahlisiyeci tetbikat srasnda

  • 13

    Resim 17: Merkez Tahlisiye stasyonu Cihaz Bakm Odas

    a-Kurum ii Kurtarma Faaliyetleri 1938 ylnda Zonguldakta kurulan ilk tahlisiye istasyonu Merkez tahlisiye istasyonu olarak hizmet vermektedir. Bilahare Kozlu, Armutuk, Karadon ve Amasra da birer istasyon kurulmutur. stasyonlardaki tm tahlisiye cihazlarn ve dier gaz lme cihazlarn kontrol ve bakmlar yaplarak her an kullanma hazr bulundurulur. Bir olaya ilk mdahale Messese tahlisiye istasyon grevlileri tarafndan yaplr. Olayn boyutlarnn messese imkanlarn amas durumunda Genel Mdrlk haberdar edilerek, yardm talebinde bulunulur. Sal ve gvenlii Daire Bakanl olaya mdahale ederek gerekli organizasyonu ve koordine eder. Gerektii durumlarda dier messese ve kurumlardan yardm alr, almalar ynetir. Merkez kurtarma istasyonu bnyesinde 1 adet (tatbikat oca lav edilerek yerine) dershane, tp dolum tesisi, cihaz bakm odas, teknik eleman odas, nbet odas ve ambar bulunmaktadr. Kurtarclarn teorik eitimleri yannda suni ocakta cihaz kuanlarak, gazl ve gazsz ortamlarda tatbikat yaptrlr. Kurtarclarn performans llr. Kurtarma istasyonlarnda 102 adet (W70) 12 adet (BG4) olmak zere toplam 114 tahlisiye cihaz mevcuttur. Her yl 750 civarnda iiye ilk yardm ve tahlisiyecilik temel ve tekaml eitimi verilir. Bu iilerin her 6 ayda bir tekaml eitimi ile bilgileri tazelenir. Her istasyonda her vardiya da tecrbeli bir tahlisiye nezaretisi nbeti bulundurulur. Merkez tahlisiye istasyonu cihaz bakm ustalar tarafndan messeselerde ve merkezde mevcut tahlisiye cihazlarnn aylk periyodlarla bakm yaplr. oksijen tpleri doldurulur. Gaz lme cihazlarnn bakm ve kalibrasyonlar yaplr. Yeralt sihhiye istasyonlar ve yangnla mcadele ekipmanlar denetlenir. Yeralt acil ka planlar, ferdi kurtarclarn kullanlmas takip edilir. Yangn nedeni ile alan kapanan panolar izlenir. Yangna msait panolarn bekleme barajlarn denetlenir. Grizu, yangn, kmr tozu infilak, degaj, su baskn vb gibi olaanst durumlarda tahlisiye cihazl olarak olaya mdahale edilir. Messese ekiplerin hazrlanmasna yardmc olunur.

  • 14

    Messeselerin i gvenlii cihazlarnn yedek ve demirba ihtiyalar tespit edilir. Gelen malzemeler isyerlerinde datlr. Merkezi gaz izleme sistemi (MGI) ve sensrlerinin bakm ve kalibrasyonu yaplr. Messeselerin kalibre gaz ihtiyalar karlanr.

    Resim 18: W70 Tahlisiye Cihaz Resim 19: BG4 Tahlisiye Cihaz

    MERKEZ TAHLSYE TATBKAT OCAININ AILII YAPILDI (29.MAYIS 2012)

    Resim 20: Merkez Tahlisiye stasyonu grn Resim 21: Kondsyon Salonu Trkiyede yurt genelinde kurtarma hizmeti veren ve tek yetkili tahlisiye istasyonu TTK Merkez Tahlisiye stasyonudur. Yeralt maden iletmelerinde kurtarc olarak yetitirilecek olanlar 44 saatlik yetitirme kursuna, mevcut tahlisiyeciler ise ylda 2 kez 8 saatlik tekrarlama kursuna tabi tutulurlar. Kursu baar ile bitirenlere tahlisiyeci ehliyeti verilir. Ehliyeti olmayan kimseler cihaz kullanamaz,

    kurtarclk grevi yapamazlar. Kurtarclar yetitirilirken eitimlerde tahlisiyeciliin nemi, ekiplerin

    tekili, ekip almas, gaz lme teknikleri, tahlisiye cihazlarnn ve gaz lme cihazlarnn kullanlmas

    cihazlarn zellikleri bakm, ilk yardm konular anlatlr, tahlisiyecilerin yaadklar tecrbelerinden yaralanlr. Ayrca Kurumumuz acil durumlarda Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl tarafndan yurtiinde meydana gelen maden kazalarda kurtarma faaliyetlerinde grevlendirilmektedir.

    lkemizde ilk tahlisiye istasyonu 1938 ylnda Zonguldakta kurulmutur. Merkez tahlisiye

    istasyonu bu tarihten gnmze kadar Trkiye genelinde 10 000 in zerinde kurtarc yetitirmitir. Ocaklarmzda yaklak 750 tahlisiyeci personel bulunmakta, her yl yaklak 50 civarnda yeni tahlisiyeci yetitirilmektedir. 2011 ylnda Kurum ii 90 adet ve kurum d 112 kurs olmak zere 202 adet kurs dzenlenmitir. Kurum ii tekaml ve yetitirme kurslarnda toplam 645 kii, Kurum d tekaml ve yetitirme kurslarnda toplam 1087 kii olmak zere toplam 1732

    kii eitilmitir.

  • 15

    Merkez Tahlisiye stasyon Binas 1938 ylnda Alman (Draeger) firmas katklar ile yaplmtr. Merkez Tahlisiye istasyon binas 2008 ylnda yaplan restorasyon almalar ile, dershane, cihaz bakm odas, nbet odas, banyo, tuvalet, ambar, kalorifer gibi blmler yeniden yaplandrlarak hizmete sunulmutur. Kurtarma faaliyetlerinin baarl bir ekilde yrtlebilmesi, tahlisiyecilerin performanslarnn test edilmesi llmesi iin gerekli kondsyon test ekipman ile donatlmas, gerek yeralt yangn artlarna uygun scak ve nemli ortamn tesis edilmesi ve baraj kapatma, ama ilerinin gerek ocak koullarna benzetilmesi amac ile merkez tahlisiye binas nnde bulunan ve gemite TTK itfaiye tekilat tarafndan kullanlan 3 hangar yeniden yaplandrlmtr. ncelikle binann inaat ileri, kalorifer tesisat, temiz su tesisat, elektrik tesisat tamamlanmtr. Tahlisiye personelinin yeraltnda yrttkleri operasyonlar esnasnda karlaabilecekleri ortam ve artlar gvenli ve kontrollu bir senaryoya uygun olarak yerstnde simule etmek zere tasarlanmtr.

    Resim 22: Merkez Tahlisiye stasyonu Resim 23: Merkez Tahlisiye Cihaz Odas

    1. Nolu hangar, banyo tuvalet,soyunma giyinme ve cihaz odas ve kriz masas kurulacak ekilde dzenlenmitir. Eitilecek kursiyerler burada giyinip soyunmakta, cihazlar bu blmde kuanarak kondsyon salonuna gemektedir.

    2 Nolu hangar kondsyon test salonu ve kumanda odasndan olumutur. Kondsyon salonunda 3 adet kondsyon bisikleti, 3 adet ayarlanabilir kou band ve 1 adet barfiks aleti bulunmaktadr. Bu blmde bulunan kondsyon aletleri ile tahlisiyecilerin fiziksel kondisyonlar llmekte, fiziksel performanslarnn belli bir program erevesinde gelitirilmesi amalanmaktadr.

    3. Nolu hangar ise 3 katl tatbikat oca olarak dzenlenmitir. Tatbikat oca her bir kat 4 koridordan oluan 3 ayr yrme ve srnme katndan olumaktadr. Giri katnda; 3 adet barfiks aleti, nemlendirme cihaz ve bir baraj simlasyonu bulunmaktadr. Kurtarclarn her admn izleyebildii kontrol ettii kumanda merkezi bulunmaktadr. Tm kondisyon ekipmanlarnn kontrol ve programlar kontrol merkezinden gerekletirilmektedir. Kontrol masasndan kondisyon bisikleti ve kou bantlarnn zorluk dereceleri deitirilebilmekte, personelin ya, cinsiyeti, arl ve harcanmas istenen g (enerji) miktarna bal olarak fakl program senaryolar gerekletirilebilmektedir. Ayrca kursiyerlerin fiziksel glerine bal olarak hafif ve ar alma programlarnn uygulanabildii 4 farkl alma program bulunmaktadr. Sistem tasarmnda kursiyerlerin gvenlii n planda tutulmu ve bu amala eitim ve kondisyon esnasnda kursiyerin kalp atlarn izlemek zere nabz kontrol sistemi kurulmutur. Ar yksek veya dk nabz alndnda operatr eitimi yarda keserek, program durdurabilmektedir.

  • 16

    Resim 24: Kondsyon Salonu Resim 25: Merkezi Kontrol Odas

    Sistemde kursiyerlere ait bilgiler 99 adet farkl hafzada tutulabilmektedir. Kursiyerlerin harcamas istenilen hedef enerji miktar 1 ila 1000 Watt aralnda deimektedir. Kou band kontrolu kontrol masas zerinden ayarlanabilmekte, bandn eimi 25 derece eime kadar ykseltilebilmektedir. Bu zellii sayesinde kursiyerlerin yoku yukar kou yapmasna imkan tannmaktadr. Kontrol masas zerinde kursiyerlerin eitim ve kondsyon almalar esnasnda kalp at miktarn izleyen nabz gzlem sistemi bulunmaktadr. Kursiyer eitime balarken vcutlarna nabz ler sistemi balanmakta, kablosuz vericiyi zerlerinde tamaktadr. Bu sistem sayesinde kursiyerin nabz lm srekli olarak yaplmaktadr.Kursiyerin nabz srekli operatr tarafndan izlenmektedir. Acil durumda kontrol masas bzerinde bulunan acil durum butonuna baslarak labirentin aydnlatlmas ve havalandrmas salanarak ve ilk yardm personelinin ieri girmesi kurisyerin tahliyesi salanmaktadr.

    Kondsyon salonunda 1 tatbikat ocanda 3 adet barfiks aleti bulunmaktadr. Barfiks aletlerinde kursiyerlerin ekecei barfiks says kontrol masasndan ayarlanabilmekte ve cihaz zerinde yer alan klarla, kontrol masas zerinden girilen hedeflere ulalp ulalmad personel tarafndan grlebilmektedir.

    Eitim labirent ierisinde tatbikat yapan kursiyerlerin yeraltnda karlaabilecekleri yangn, patlama ve panik ortam gereki bir ekilde alglanmak zere k efekt sistemi, yangn canlandran portatif sesli ve kl yangn simlatr bulunmaktadr. Ayrca labirent iine yerletirilen pozisyon belirleyiciler vastas ile personelin hangi blmde ve ne durumda olduu takip edilebilmektedir Labirent iinde tm koridorlara yerletirilen 64 adet poziyon belirleyiciler ile kursiyer izlenmekte ve kayt edilmektedir. Labirent ierinde tm koridorlarda karanlk ortamda grlebilme zelliine sahip 13 adet kzl tesi kamera bulunmaktadr. Kameralar ile labirentin tm koridorlar ve giri blgesi kontrol masas zerinde bulunan 4 ayr LCD ekrandan izlenmektedir. Kameralardan gelen grnt yayn, kontrol masasnda bulunan video kayt cihaz srekli olarak kaydedilmekte ve kaytlar geriye dnk olarak tekrar izlenebilmektedir. Grnt kayd yannda labirent ierinde ve kondsyon salonu blmnde tm eitim srasnda kursiyerlerle srekli haberleme imkan veren 8 adet haberleme aparat bulunmakta ve kontrol masasndan haberleme kontrol edilmekte, tm blgelere operatr tarafndan talimat verme ve arma ilemi gerekletirilmektedir. Sesli haberleme kaytlar da saklanabilmektedir. . Haberleme imkanlar sayesinde tm eitim sresince kursiyerle srekli iletiim imkan bulunmakta, kursiyere talimat verme ve ar yapma eklinde ift ynl haberleme sitemi bulunmaktadr. Labirent iinde bulunan 1 adet ve kondsyon salonunda bulunan 1 adet scaklk sensrleri ile eitim galerisi ierindeki 4 ayr kattaki scaklk kontrol odasndan izlenmektedir. Yeni Merkezi Tahlisiye stasyonu yaklak 250.000 TL inaat ileri ve 500.000 TL test ve kondsyon tehizat ile yaklak 750.000 TL mal olmutur. Vilayet erkan, Belediye Bakan, niversite yetkilileri ve Protokole bal eitli kurulularn yetkilileri ve TTK

  • 17

    Yetkililerinin katlm ile ile 29 Mays 2012 tarihinde Yeni Merkez Tahlisiye stasvonunun al gerekletirilmitir.

    b- Kurum D Kurtarma Faaliyetleri alep eden kurum ve kurululara creti mukabili bir haftalk tahlisiyeci yetitirme (temel) ve ve bir gnlk tekrarlama eitimleri verilmektedir. Ayrca tahlisiye istasyonu bulunan iletmelerdeki cihazlarn yllk bakmlar yaplarak cihaz bakm ustalar eitilmektedir. Dier kurulular arzal cihazlarn Merkez Tahlisiye istasyonuna gndererek gaz lme cihazlarnn tamir ve bakmlar yaplmaktadr.

    Olaan st durumlarda grizu veya patlama hadisesi yaayan iletmelere (Valilik veya Bakanlk talimatlar erevesinde) kurtarma hizmeti verilmektedir. Yurt iinde dier illerde meydana gelen kazalara Zonguldaktan giden bir ekibin mdahale etmesi ok uzun sre almaktadr. Bu nedenle Tzk hkmleri gerei tahlisiye istasyonlarn kurulmas, tehizi ve olaya mdahale edecek kendi tahlisiye ekiplerini yetitirilmesi ok byk nem arz etmektedir. Kurumumuz bu hususta zerine deni yapmaya almaktadr. Trkiyede ehliyet verme yetkisine sahip tek istasyon TTK Merkez tahlisiye istasyonudur. stasyon bu gne kadar 10.000 in zerinde tahlisiyeci yetitirmitir. Kurtarma eitimlerinde alkali patron ve/veya soda lime kullanldndan farkl maliyetler olumaktadr. Eitimlerde genelde ekonomik olmas nedeni ile soda-lime kullanm, olaya mdahalelerde ise alkali patron kullanm tercih edilir. 10 kiilik bir tahlisiye ekibinin bir haftalk eitim maliyeti 2500 TL+KDVdir. Bahlisiyecinin bir haftalk eitim maliyeti 250 TL/ Adam tutmaktadr. Alkali patron kullanmnda bu fiyat 3 katna kmaktadr. Cihaz bakm hizmetleri iin firmalardan sadece malzeme bedeli ve KDV tutar alnmakta bunun dnda ek bir cret talep edilmemektedir. Resim 26: lkedemizde tahlisiye hizmeti verilen firmlar ve yerleri haritas

    T

  • 18

    c- Acil Durumlarda Ka ve Ferdi Kurtarclar iddi bir yeralt olayna maruz kalmama olasl, meydana gelebilecek tehlikenin erken tespiti ve alanlarn ikaz edilmesi, iilerin nceden tasarlanan hareket tarzlarn davrann uygulamalarna baldr. Kaza sonras haberleme hatlarnn hasara uramas

    beklenilen bir durum olduundan, iiler igdsel olarak olay yerini terk edip kendilerine yabanc olmayan gzergahlar takip ederek ocak dna kmaya alrlar. alanlar bazen tehlikenin yerini, boyutunu ve gzergahlardaki k yollarn bilememeleri nedeniyle yanllkla gvenli, zannettikleri gzergahta kamaya alrken hayatlarn kaybederler. Yangn, patlama, kmr ve gaz degajlar gibi ciddi yeralt olaylar sonunda ortaya kan ldrc atmosfere maruz kalan iilerin kap kurtulmalar iin nceden hareket tarz ve davranlarn renmeleri ve ka gzergahlarn seebilmeleri iin eitilmeleri ve uygun ferdi kurtarclarla tehiz edilmeleri gerekir. 1984 ylnda yaynlanan Maden ve Ta ocaklar ile Ak iletmelerde Alnacak Emniyet Tedbirleri hakkndaki Tzkn 186. maddesi; gazl ve yangna msait damarlarn alt ocaklarda alan herkesin CO maskesi ile donatlmasn zorunlu klmtr. Ancak ka iin gerekli ferdi kurtarclar 1992 ylnda temin edilmitir.

    Acil Durum Planlamas Yeralt ocaklarnda yangn, patlama vbg acil durumlardan kama kurtulma ve yangndan korunmak iin bir plan bulunur. Bu plan acil durumlara kar alnacak tedbirlerin tm ayrntlarn kapsar. Acil Durum Planlar zel olarak tutulur ve ocak planlarnda yaplan deiiklikler hemen ilenir. Acil Durum Planlar; Acil Snma Yerlerini, Acil Durumda Haberleme ve ikaz vastalarn, Ferdi Kurtarc tipini, miktarn, kullanma sresini, ferdi kurtarc Deitirme Noktalarn , Acil durum ka yollarn, Vardiyalarda alan i saysn ve yerlerini , Tahlisiye ve lk Yardm stasyonlarn , Tahlisiyeci ve ilk yardm personelinin adn, telefon numaras ve adres listesini, Yangnla Mcadele vastalarn, Yeraltndaki tm telefon ve haberleme noktalarn, Yanabilir svlarn bulunduu yerleri, Su ebekesini, Basnl hava ebekesini, Elektrik ebekesi ve devre kesicileri, Drenaj ebekesini, Patlamaya kar alnan tm nlemleri, Havalandrma bilgilerini, Aspiratrleri, Yetkililerin adlarn, adresi ve telefon numaralarn ve Yerst tesislerini kapsar.. Kurumda ilk ka planlar 1987 ylnda yaplmtr. Acil ka planlar her yl gncelenmekte, ihtiya olan FK lar temin edilmektedir.

    CO Maskesi (Filtreli Tip Ferdi Kurtarclar) FFK) ortamda bulunan CO gazn szerek, CO2e evirir ve kullancya temiz hava temin eder. CO filtreli ferdi kurtarclar % 18den az oksijen, %1,.5tan fazla CO ve dier zehirli gazlarn bulunduu ortamlarda kullanlamazlar. Ferdi Kurtarclarn yurt iinden temin edilememesi, snrl kullanm mrleri olmas ve tek bir defa kullanlp atlmalar, oksijen eksiklii ve dier zehirli, boucu gazlarn varlnda kullanlamamalar nedeniyle FFK larn kurtarclk grevi snrl kalmaktadr. Bu nedenle oksijen eksiklii ve dier zehirli gazlarn varl halinde FFK yerine Oksijenli tip ferdi kurtarclar (OFK)lar tercih edilmektedir. 1987 ylnda ilk ka planlar ile birlikte 13200 adet OFK temini talep edilmitir. Bir OFKnn 350 US$ olmas byk maliyete ihtiya gstermesi ve kurumun kendi z kaynaklar ile karlanmasnn mmkn olmamas nedeniyle 1990 ylnda Dnya Bankasndan temin edilen Kredi ile 5400 OFK lar satn alnmtr. Ancak Uluslararas ihalenin zorluu ve ithalatn griftlii nedeniyle maskelerin kaza ncesi temini mmkn olamamtr. 1992 ylnda 7800 adet CO maskesi temin edilmitir.

    Her yl ihtiya orannda gaz maskesi temin edilmektedir. Yer altnda alan her iiye ve ziyaretilere bir maske verilmektedir.

    C

  • 19

    Resim 27: CO maskeleri Resim 28: FFK tanmas Resim 29: FK deime yeri ve refj odas

    O2 Maskesi (Oksijenli Tip Ferdi Kurtarclar) OFK Kapal devre solunum cihazdr. Kullancnn aktivetesine (koma, oturma, varagel kma gibi) gre kullanma sresi deimektedir. Kartu iindeki potasyum speroksit (KO2) nefes verilen havann nemi KO2 ile reaksiyona girerek oksijen retir ve nefesle gelen karbondioksiti tutar. OFKlar 20 cm hacminde ve 240 bar basn altnda doldurulmu 6 lt. oksijen ihtiva eden bir startere sahiptir. Kullanm iin maske hortumu aldnda bu starter vastasyla nefes torbasna n pskrtme ile 6 lt oksijen beslenerek nefes torbasnn temiz hava ile dolmas salanr. Cihaz kullanan kii 10-12 sn ierisinde ilk nefesini bu torbadaki havadan alarak ortam havasndan soyutlanr ve kullancnn ortamdaki zehirli havadan nefes almas nlenmi olur. Oturarak bekleme durumunda 100 dakika , 30 lt dak debide 30 dakika koruma salar. D ortamdan etkilenmez, kapal devre olup bir defa kullanlr. 1990 ylnda Fransz Fenzy firmasndan 5400 adet OFK, 1998 ylnda in CINTIC firmasndan satn alnmtr. Daha sonraki yllarda Alman Draeger frmasnda OFK maskeleri satn alnmtr. 2008 ylnda KST firmasndan 1000 adet, 2009 ylnda 3400 adet, 2010 ylnda 2150 adet, 2012 ylnda 4190 adet Ci 30 OFK maskesi Ukrayna DZGA firmasndan temin edilmitir. TTK tm yeralt ocaklarnda OFK kullanmna geilmitir. Messeselerin acil durumlarda ka planlar ve ferdi kurtarclarn kullanlmalar denetlenmektedir. Yer altnda grev yapan herkes yl iinde ferdi kurtarc kullanma eitimine tabi tutulmaktadr. Ocaklarda ferdi kurtarc kullanlmas ve bakmlar srekli takip edilmektedir. Denetlemeler srasnda ferdi kurtarclar kullanmayan iyerleri ikaz edilmektedir.. Tablo 4:- Ferdi Kurtarclarn Messeselere Gre Dalm 2012

    MESSESE OFK FFK Maske Toplam

    Yer alt i Says

    OFK Eitim Test CO60/90 Eitim Test FK

    ARMUTCUK 1190 10 1 - - - 1190 1075

    KOZLU 1765 20 1 0 - - 1765 1583

    ZLMEZ 29 10 1 2792 - - 2821 1422

    KARADON 4475 40 2 - - - 4475 2750

    AMASRA 862 10 1 - - - 862 650

    TOPLAM 8321 90 6 2792 11113 11177

    Acil Hava Arz Noktalar (Bhti) Basnl hava tenefs istasyonlar - Mahsur Kalndnda veya geici olarak kullanlacak acil temiz hava vastalardr. Ani kmr ve gaz degajlarnda kullanlmak zere havalandrma yolu boyunca yer alan ve basnl hava ana ebekesinden srekli temiz hava salayan sistemlerdir. Sovyet ocaklarnda kullanlan VOZDUKHlar, kmr ve gaz degajlarndan madencileri atmosferik tehlikelere kar korumak iin temiz hava temin basnl hava musluklar tarafndan acil hava arz salanmak iin kullanlmaktadr. Bu acil hava arz cihaz martopikr veya dier aletlerin basnl hava hortumuna balanr. Cihaz basnl hava

  • 20

    ebekesine balamak iin zel bir tertibat mevcuttur. Kapan kaldrlmas ile hava otomatik olarak verilir. Madenciler normal havalandrma tesis edilene kadar bu cihazn etrafnda beklerler. Bat Alman ocaklarnda bir hortumla basnl hava kaynana bal bir tam yz maskesi kullanlmaktadr. Refj odalar ana ocak blmlerinde ka gzergah zerinde patlamadan sonra snmak iin ABD de ve ngilterede kullanlmaktadr. Kurumumuz ok geni bir alanda faaliyet gstermekte olup, yaklak 300 km ocak akl mevcuttur. Refj odalar kullanld takdirde tm madencilik faaliyetleri olumsuz etkilenecei gibi her lama kata refj odas yapmak ekonomik zm olmad iin tercih edilmemektedir. Ancak baz madenlerde snma odas ve maske deiim odas, lam arnlarnda patlatma sonras dumadan korunmak iin vantpten snma kabinleri kullanlmaktadr.

    Resim 27: Basnl hava teneffs istasyonu Resim 28: Refj Odas ddan grn

    Resim 29: Refj Odas ieriden grn

  • 21

    d- Acil Mdahale ve Kurtarma Ekipleri 17 Austos zmit ve 12 Kasm Dzce depremlerinden sonra TTK tarafndan felaketlere mdahale etmek iin 400 kiilik tahlisiyeci ve gnll iilerden oluan Acil Yardm ve Kurtarma ekibi oluturulmutur. Kurtarma ekipleri iin grev alma ynergesi hazrlanm ve gerekli ekipman listesi temin edilmitir. 10 ar kiilik ekiplerden oluan Acil mdahale ekipleri acil durumlar iin eitilmekte ve eitimler her yl periyodik olarak tekrar edilmektedir. Kurtarma ekiplerinin tehizi iin proje kapsamnda eitli ekipman temin edilerek Messeselere datlmtr. Tablo 5 Acil Mdahale Ekipleri Tehizat Listesi.

    Hidrolik g nitesi 5 tk

    Kesme takm 5 tk

    Delici krc 5 tk

    Motopomp 5 tk

    Kaldrma yastk 7 tk

    Seyyar Jeneratr ve Aydnlatma seti 5tk

    Tripod vin ve halat 5 adet

    Haberleme seti(repeter) 1 adet

    El telsizi . 25 adet

    klim adr (10 kiilik) 10 tk

    Sedye 10 adet

    Kurtarma arac Ford Ranger (5+1 personel tayc )

    1 adet

    2.3 - Yangnla Mcadele Faaliyetleri Zonguldak Kmr Havzasnda kendiliinden yanmaya msait damarlar, kendiliinden yanmaya msaitlik derecelerine gre snflandrlmtr. 1. derecede yangna msait damarlar kendiliinden yanmann en fazla meydana geldii ve yangn riskinin en ok olduu bilinen damarlardr. 2. derece yangna msait damarlar yangn tehlikesi muhtemel olan damarlardr. 3. derece damarlar hi yangn kmam ve hibir zel tedbire gerek olmayan damarlar olarak snflandrlmtr. Armutuk Messesesi, Byk damar, kyl Damar, Kozlu ve zlmez ay, Aclk, Sulu damarlar, Karadon Aclk, Sulu, Domuzcu, ay damar ve 1 nolu fay kuzeyi, Amasra Tal, Kaln damar gibi damarlar 1. derecede yangna msait damarlardr. Yangna msait panolar tzk ve ynerge hkmlerine uygun olarak dnml ayaklar olarak hazrlanr. Ayak ba ve dip rekup lamlarna yangn bekleme barajlar ina edilir. Yangn annda kullanlmak zere gerekli malzemeler baraj yaknnda depolanarak bekletilir. Yangnl panolardan srekli gaz numuneleri alnarak analiz edilir ve kzmalar erken safhada tespit edilerek izlenir. Mcadelenin yeterli olmad durumlarda pano ba ve dip bekleme barajlarndan kapatlarak yangnl ksmn hava almas nlenerek yangnn snmesi beklenir. Yeralt ocaklarnda meydana gelen yangnlarda incubation (kuluka) sreleri 4-8 ay arasnda, yangndan dolay kapal kalma sreleri 6-13 ay arasnda ve gnlk ayak ilerleme hzlar (0.4-0.7m/gn) arasnda deimektedir. Kurumda bata Armutukta 2 ve Amasra 3 olmak zere ylda 5 pano yangn sonucu kapatlmakta veya almaktadr. Ocak yangnlarna kar alnacak tedbirler iin TTK yangnla mcadele ynergesi hazrlanmtr. Yangnla mcadele iin eitli yntemler uygulanmaktadr.

    a- Kpk Uygulamalar Yangn mahalline temiz havann gemesini engellemek iin acil barajlarn (Hava Perdeleri) yaplmasnda ve Yangn barajlarnn hava szdrmasn nlemek amacyla Armutuk, Karadon ve Amasra Messeselerinde kpk uygulanarak yangnla mcadele

  • 22

    edilmektedir. Kurumumuzda Lunafleks, Dolgu kp ( Ferro fleks) ve zolasyon kp olmak zere 3 farkl kpk kullanlmaktadr. Dolgu Kp, izolasyon kp, Ferro fleks katalizr ve Ferro fleks reine den oluur. Serbest ortamda orijinal hacmn 50 kat genileyerek byk boluklarn doldurulmasnda kullanlmaktadr. Reine ve Katalizr varillerden emilerek enjeksiyon borusu iinde ekzotermik reaksiyona girer. Genleme zellii yannda yksek basma dayanmna sahiptir. Uygulama yeri scaklnn 30 dereceyi altnda olmas gerekmektedir. Bu nedenle kmr yangnlarna kar dolgu kp ve izolasyon kpkullanlmaz. Kmr yangnlarna kar, Lunafleks kpk kullanlmaldr. Tablo 6: Yllara Gre Kpk Kullanm

    Yl Messese Toplam (m3) Armutuk Karadon Amasra Kozlu

    2005 850 500 1250 2.600

    2006 600 150 1450 2.200

    2007 700 200 1100 2.000

    2008 750 250 1000 2.000

    2009 750 300 1000 2050

    2010 750 500 1000 2250

    2011 750L+1700F+150 P 300L 1000L+250F 200F 3750

    2012 250L+750F+500P 400L+1000F 500L+800F 500 P 4700

    2013 300L+750F+300P 250L+500F+350P 800L+1000F 600F+200P 5000

    L: Lunfleks, P : Projeksiyon F: Ferrofleks

    b- Azot Enjeksiyonu Ocak yangnlarna kar verilecek mcadele kmr retiminin sreklilii, hem de alanlarn gvenlii asndan ok nemlidir. Havzada allan damarlar farkl risk guruplarnda bulunmakla birlikte, tamam kendiliinden yanmaya msaittir. Kendiliinden yanma meydana gelen damarlarda yangnla mcadelede pano giri ve kta bulunan barajlardan kapatlarak yangnn snmesi beklenmektedir. Yangnn ksa srede snmesi iin kapal panoya su veya inert (Azot, Karbondioksit vbg) gazlar ile doldurulmas bilinen ve uygulanan mcadele yntemleridir. Azot gaz -200 derecede sv halde depolanr. Kriyojenik tanklarla gelen azot gaz, buharlatcda gaz haline getirilerek zel boru ebekesiyle kapal panoya sevk edilir. ten yanmalarla (endojen) yangnla mcadelede, gerek allmakta olan pano zerinden ayak arkasna sevk edilerek kendiliinden yanma engellenir. Kapatlan panonun ok ksa srede tekrar retime kazandrlmas, en nemlisi alanlarn sal ve gvenliinin salanmas bakmndan Azot Gaz Enjeksiyonu yararl sonular ortaya koymaktadr. Azot Gaz kullanm lkemizde de ilk olarak, 1986 ylnda Armutuk Messesi 12214 nolu panoda uygulanmtr. Bu amala TTK Azot Enjeksiyon Ynergesi hazrlanmtr. Franszlar (CdF) tarafndan yaplan rehabilitasyon projesi kapsamnda Haba tesislerinden temin edilen azot gaz ile yangnla mcadele edilmitir. Kapatlan panoda balangta 350 ppm olan karbonmonoksit, 20 saat sre ile 50 m3/dak' lk Azot Gaz Enjeksiyonu sonrasnda 3 ppm'e dmtr. Armutuk Byk Damar eiminin dik olmas ve panolarn birbirleri ile irtibatl bulunmas sonular olumsuz etkilemitir. Yangnlar messeselerde ciddi boyutta retim kayplarna neden olmaktadr. Amasra messesinde 2004 ylnda 2, 2005 ylnda 2 pano yangn nedeniyle kapatlmtr. Kapatlan panolardan tekrar retime alrken, alt pano halen kapal durumdadr ve yangnn snmesi beklenmektedir. 2004 ylnda Amasra Messesesinde ocak yangn sonucu kapatlan panolarn ok acele alarak retime verilmesi ihtiyacnn ortaya kmas sonucu Kaln ve Tal damarlarda azot gaz enjeksiyonu yaplarak ksa srede retime almas salanmtr.

  • 23

    Resim 30: Buharlatrc Resim 31: Kriyojenik Azot tank Resim 32: Azot gaznn buharlatrcya nakli 11. Kasm 2007 tarihinde ilimizde yaanan frtna 16:37-22:00 saatleri arasnda sk sk elektrik kesintileri sonucu enerji dalgalanmalar ve ar akm yklenmelerine neden olmutur. Elektrik dalgalanmalar sonucu oluan arklar Karadon Messesesi Gelik letme Mdrl 260 kat/ 41300 lamnda bir ak alevli yangn meydana getirmitir. Yangna once -260 katndan su ile mdahale edilmi, ancak baarl olunamamas zerine 13.11.2007 tarihinde saat 13:00 de yangnl sahann kapatlmasna karar verilmitir. Yangnl saha -360, -260, -160 ve -55 katlarna yaplan 14 adet barajla kapatlmtr. Gelik iletmesi tm ile devre d kalmtr. Yangnl sahann ksa srede retime alabilmesi iin sahaya Azot gaz baslmasna karar verilmitir. Yangnla kapatlan sahada gaz baslacak hacmin yaklak 85 .000 m3 olduu hesaplanmtr. Kapatlan sahaya infilakeleri nlemek zere yaklak 1000 ton N2 baslmtr. Gaz numunelerinin analizinden 7.12.2007 tarihinde ak yangnn snd anlalmtr. Yangnla daha etkin ve blimsel bir mcadele yrtlmesi amac ile Daire Bakanlmzca Yangnla Mcadele Projesi hazrlanmtr. DPTce 2008 yl Yatrm Program Rehabilitasyon Ettleri kapsamnda, Yatrm Program Uygulama Kararnamesi erevesinde Takmr Ocaklarnda Yangnla Mcadele Projesi uygun grlerek kabul edilmitir. Yangnla Mcadele Projesi kapsamnda: 2009 ylnda Armutuk, Kozlu, zlmez, Karadon, Amasra Messeselerine Su ekme Donanm, Tozlu Yangn Sndrc, Yksek Basnl Kpk Jeneratr, temin edilmitir. Respiratr yayn olan Ukrayna Yeralt Kmr Madenlerinde Yangn Emniyet Kurallar ve Donbas maden ocaklarnda Endojen yangnlarn erken aamada tespiti, yaylmas ve sndrlmesinin kontrol ile lgili ynetmelik, tercme ettirilmi, yaynlar bastrlarak Messese Mdrlklerine, niversitelere ve Maden letmelerine ve diger ilgililere datlmtr.

    c- Dolgu Pompa Sistemi zellikle yangna msait damarlarn ilerletimli alld ocaklarda ayak ba ve dip taban yollarn erit ramble etmek ve acil durumlarda yangn barajlarn uzaktan kapatmak amac ile dolgu pompa sistemleri satn alnmtr. Kozlu Messesesi iin satn alnan hidrolik pompa sistemi su baslmas srasnda ocakta kalm, ocaklarn almas ile dar karlarak bakm yaplmtr. Ayrca kl ve imento karmlar yatay 300 metre dey 40 metre dikey mesafeden baraj mahalline baslmak zere 6 adet Pleiger pompalar satn alnmtr. Pompalarla, ta tozu ve imento karm yangn mahalline baslmaktadr.

    d- Otomatik Sprinkler Tertibat Kuyu, br, galeri ve motor garajlarnda yangn meydana gelmesi durumunda buradaki yangnn sndrlmesi ve ocan dier ksmlarna ulamasna nlemek zere termik esasl sensrler donatlmaktadr. Isya duyarl otomatik sprinkler (su pskrtme) tehizat Asma Gelik Rehabilitasyon projeleri kapsamnda bir kuyu, bir galeri ve bir motor garaj iin satn alnm, kurulmu ve alr vaziyette servise verilmitir.

  • 24

    e- Dier tehizat Yeralt kmr ocaklarnda, kzmalar izlemek ve ocak yangnlarn kontrol altnda tutmak iin el tipi cihazlar, laboratuar cihazlar ve merkezi izleme sistemleri kullanlmaktadr. Yangnla mcadelede yangn eidine bal olarak CO2, toz ve kpkl tip yangn sndrler kullanlmaktadr. Kurumumuz ve Respiratr enstits yetkilileri arasnda imzalanan protokol 25.08.2008 tarih ve 218 sayl TTK Ynetim Kurulunca onaylanmtr. Yeralt yangnlarnn oluturduu gazlarn abuk ve doru analizi iin Ukrayna Yangn Entits(Respiratr) ile teknik ibirlii iin almalar 2009 ylnda balatlmtr. Respiratr Ensttsnden PH 1 cihaz satn alnarak Kromatograflara eklenmitir. Dier alkalen gazlarn analizi iin gerekli ekipman, devar kaplar, sv azot, deirmen vs gibi bir ok laboratuvar ekipman temin edilmitir.

    Resim 33: Deirmen Resim 34 : Sarsma cihaz ve Elek takm

    Yangnla mcadele projesi kapsamnda Ukraynal uzmanlar 25.03.2011 ile 01.04.2011 tarihleri arasnda Kurumumuza gelerek Yangn sndrme ekipmanlarnn kullanm ve yangnlarn sndrlmesi ile ilgili uygulamal eitim vermitir. Uzmanlar Zonguldaka gelmi ve kmr damarlarnn yanabilirlikleri konusunda Ar-Ge personeli ile birlikte almtr. Bu sre ierisinde farkl kmr damarlarndan alnan kmr numunelerinin kendiliinden tutuabilirlik faktrnn bulunmas iin, kmrn krlabilirlik deneyleri yaplarak krlabilirlik katsays; gaz kromotografnda yaplan deneysel alma sonucu oksitlenme hz katsays ve aktivasyon enerjisi; reaktrde yaplan deneysel alma ile de oksitlenme ss bulunmutur. Kmrlerin kendiliinden yanabilirliinin belirlenmesine etki eden dier faktrler kmrn ierdii nem oran, gaz miktar, s iletimi, kmrn oluum ekli ve irilii olarak incelenmitir.

    Dier taraftan Doymam hidrokarbonlarn oranlarnn kmr scaklna bal olarak doymam hidrokarbonlarn k, periyodik ve kritik hava numunelerinin analizi, hidrokarbon (etilen ve asetilen) deerlerinin gemii ile kmr scaklna karar verilerek yeraltnda yangnn seyri takip edilecek ve kapal sahalarn almasna karar verilebilecektir. Kmrlerin krlabilirlikleri ve deneylerin devam kurum personeli tarafndan devam ettirilerek sonulandrlacaktr.

  • 25

    Resim 35: Gaz Kromatograf Resim 36: Prof. Bodan Koshovski Tablo 6. Kmr Scaklna Bal Olarak Etilen/Asetilen Oranlar

    Kmr

    Scakl (0C)

    TTK Kurumu ocaklar iin kmr scaklna bal olarak etilen ve asetilen konsantrasyonlar oran

    Karadon Gelik

    Karadon Kilimli

    zlmez Kozlu Armutuk Amasra

    0 1 1 1 1 1 1

    50 6 6 6 6 6 7

    100 18 18 18 20 20 23

    150 43 43 43 47 47 50

    200 78 78 78 81 81 94

    250 128 128 128 135 135 153

    300 193 193 193 203 203 229

    >300

    300 0C nin zerindeki scaklklar iin yangnn odak noktasnda kme scakln kesin bir ekilde tayin etmeye gerek yoktur. Bu durumda beyan kadna Scaklk 300 0C nin zerinde ibaresi yazlr ve meydana gelen olay olarak : Yangn ibaresi kayt edilir.

    Resim 37: Sv Azot Tank (-200 C ) Resim 38: Dewar kaplar

  • 26

    f - TG/DTA -Ktle Spektrometresi Zonguldak havzasnda bulunan kmr damarlarnn kendiliinden yanmaya yatknlklarn tespit etmek, amac ile Gvenlii Daire Bakanlnca hazrlanan Takmr Ocaklarnda Yangnla Mcadele Projesi kapsamnda; kmrn kendiliinden tutumas ile ilgili deneylerin yrtlecei TGA cihazna bal Ktle Spektrometresi(MS) cihaz alnmtr. Cihazn kullanm ile ilgili eitimler Hacettepe niversitesi Kimya Blm retim yelerinden Prof. Dr. Bekir SALH tarafndan gerekletirilmitir. Kmr ocaklarndan alnan numuneler, TTK Ar-Ge laboratuarnda ve Hacettepe niversitesinde bulunan GC-MS ve Kat-probe-MS ile gerekletirilmitir. Kmrlerin zerinde nasl almalar yaplaca ve elde edilen sonularn nasl ve ne ekilde yorumlanarak yanma scaklklarna karlk gelen gazlama scaklnn belirlenmesi hususunda almalar yaplmtr. Resim 37: DT/ TGA Cihaz Kmr damarlarnn yanabilirlikleri konusunda TGA ve MS Cihaz ve kat probe MS cihaz ile yaplan almalar Prof. Bekir Salih tarafndan 12.08.2011 tarihinde Genel Mdrlk toplant salonunda verilen brifingte sunulmutur. Ocaklardan alnan kmr numuneleri TGA cihazna bal ktle spektrometresinde analiz edilmitir. Farkl damarlardan alnan kmr numunelerinin yanma scaklklarn tespit etmek amac ile scaklk tarama hzlar, tane byklkleri, kmrn nemi, kmrn inert azot ortamnda yanma scaklklarnn tespiti iin optimum kriterler belirlenmitir. almalar sonucunda en optimum scaklk tarama hznn 5 oC/dak olduuna, optimum partikl byklnn ise 105 m olduuna karar verilmitir. Damarlardan alnan kmr nmuneleri havasz ortam ve kuru hava ortamnda yaklmas netiesinde gsterdii davranlar, yanma esnasnda meydana gelen uucu kimyasal trleri seimli iyon seerek ktle spektrometresi ile tayin edilmesi, oksidasyon ile etilen /asetilen, karbon monoksit/karbon dioksit oranlarnn birbirleriyle olan deiimleri incelenmitir. Karadon Kilimli iletmesinde farkl kmr damarlardan alnan numuneler iin bulunan tutuabilirlik deerleri allm ve deerler aada Tabloda verilmitir. Dier damarlar iin almalar devam ettirilmektedir.

  • 27

    Tablo 7. Takmr Havzas Kmr Damarlarnn Yanma Scaklklar, 2012

    Messese Ad

    letme Ad

    Kmr Numunesi

    Ort. Tutu. Scak. 0C

    Snflandrma

    I. derece 1700C den az

    II.derece

    170-200 0C

    III.derece 2000Cden fazla

    KO

    ZL

    U

    Kozlu -425/964 Kurul

    (Milopero) 194,5 II

    Kozlu -560 Hacmemi

    taban 197 II

    Kozlu -560 Sulu ayak 187 II

    Kozlu -425/930 ay

    3.kat 196 II

    AM

    AS

    RA

    Amasra 3. Ocak Tal

    damar 142,4 I

    Amasra 1. Kartiye

    Tavan damar -236/-300

    153,8 I

    Amasra 2. Ocak

    Kaln damar 144,2 I

    Z

    L

    ME

    Z

    Asma 5. Ocak Kurul

    197,8 II

    Asma 2.Ocak Piri

    196,7 II

    KA

    RA

    DO

    N

    Gelik -150/260

    41306 Sulu By.

    203 III

    Gelik -150/260

    42321 Hacmemi

    195.9 II

    Bu nedenle TGA sisteminde oluan gazlarn ayrlarak teker teker tr ve miktarn tayin etmek ve ilave olarak ocaklardan alnan gaz numunelerinin analizini yapmak zere bir gaz kromatograf cihaz temin edilecektir. TGA erilerinden gerekli bilgilerin elde edilmesi iin TGA erilerinin trevleri alnarak DTG (Trevsel Termal Gravimetri) erileri zerinde exterpolasyon yaplarak tutuma scaklklar bulunmaktadr. Hata payn en aza indirmek iin DTG erisine gerekli teetlerin bir bilgisayar yazlm ile izdirilmesi iin bir ara yazlm gerekecektir.

  • 28

    Tablo 8. Kmr Damarlarna Ait Tutuma Scaklklar,2012

    M

    ess

    ese

    Kmr Numunesi Alnan Yer

    Tutuma Scakl

    (0C)

    Pik Scakl (0C)

    Son Yanma Scakl

    (0C)

    Yandktan Sonra Kalan

    Ksm %

    Ko

    zlu

    Kurul 194.5 496,2 578.4 35.7

    Hacmemi 197 505,2 582.2 11.4

    Sulu 187 465,6 574.8 4.2

    ay 196 471,5 572.6 12.1

    Am

    asr

    a

    Tal 142.4 431,4 546.1 22.5

    Tavan 153.8 436,1 560.6 23.2

    Kaln 144.2 433,6 553.6 36.5

    z

    lmez

    Kurul 197.8 483,7 592.8 21.6

    Piri 196.7 476,7 593.3 20.1

    Kara

    do

    n

    Sulu 203 484,8 591.4 37.7

    Hacmemi 195.9 479,2 591.2 23.9

    2.4- Patlayc Maddelerle ilgili Faaliyetler Yeralt i yerlerinde kullanlan patlayc maddelerin tzk kurallarna uygun olarak depolanmas, kullanlmas ve kaytlarnn tutulmas takip edilir ve denetlenir. Kullanlmayan ve bozulan patlayc maddeler biriktirilerek tze ek ynetmelik gerei imha edilir. Patlayc maddelerin atelenmesi sonunda meydana gelen tozun berteraf edilmesi iin su fisketeleri yannda su dolu plastik sklama kartular kullanlarak kan tozu en aza indirmek mmkn olabilmektedir. Bu amala kullanlan sulu sklama kartular antistatik ve alev geciktirici zelliklere haizdir.. Ateleme tellerinin izole edilmesi iin plastik koruyucularn kullanlmas yaygnlatrlmaya allmaktadr. Dinamit satn alma ve kullanma ruhsatlar her yl yeniden karlmaktadr. Patlayc madde Tzk deiiklii nedeniyle uyum sresi sonuna kadar patlayc madde depo ruhsatlar karlmtr. Kurumda ylda ortalama 300 ton dinamit 1 milyon adet kapsl kullanlmaktadr. Ocakta kullanlan manyetolar, tzk gerei aylk kontrol ve bakmlar takip edilmektedir. ALSz istasyon tarafndan verilen rapor dorultusunda messeseler ikaz edilmektedir Daire Bakanmz Mesut ZTRK tarafndan hazrlanan Yeralt Patlatmalar ve Pratik Lam Atma isimli kitap bastrlarak tm madencilerin hizmetine sunulmutur.

  • 29

    Resim 38: Patlama planlanmas Resim 39: Kapsllerin balanmas ve patlatma arn TTK/SSA Teknik birlii Kapsamnda ISSA Mining Patlatma Uzman Mr. Martin HANELT ve Georg BEYER 30.07.2012/03.08.2012 tarihleri arasnda Kozlu ve Amasra Messeselerinde teknik incelemelerde bulunmutur. Uzmanlar tarafndan hazrlanan raporda, Kurumumuzda kullanlan patlayc madde ve kapsllerin ( A tipi olduu)AB normlarna uygun (U tip) patlayc madde ve kapsllerin kullanlmas gerektii belirtilmitir. Bu kapsamda, Kurumumuzda kullanlan kapsller MKE yapm (A) tipi (0,18 Amper) kapsller olduu iin, 2088/43/EC direktifine uygun gazl kmr ocaklarnda kullanlan ateleme enerjisi daha yksek (U) tipi (0,45Amper) kapsllerin temini iin Makine ve kmal Daire Bakanl nezdinde gerekli giriim yaplmtr. Makine ve kmal Daire Bakanl (U) tipi kapsllerin temini iin MKE Kapsl Fabrikas Mdrl yetkilileri ile yaptklar grmeye gre; U tipi kapsllerin retimi iin Avrupa normlarna uygunluk asndan zorunlu olarak iki yldr alma yapld ve retim aamasnda olduklarn, patlatma testler yaptklarn ve olumlu sonular aldklarn belirtmilerdir. Fabrika ynetimi ve teknik elemanlar, U tipi kapslleri Kurumumuz kmr ocaklarnda( Asma ocaklarnda) test edilerek olumlu sonular alnmtr. Gerekli Ateleme vastalarnn ( manyeto, devre test cihaz vbg) temin edildikten sonra U tipi kapsl kullanmna geilecektir. Almanyada uygulanan gvenli tip patlayclarla ilgili yasal mevzuat trkeye evrilerek ilgili birimlere gnderilmitir. Ayrca Proje kapsamnda her Messeseden patlatma mhendisi olarak eitilecek mhendisler tespit edilerek C snf ehliyetine sahip patlatma mhendisi yetitirelecektir. SSA MINING Patlatma Uzman tarafndan hazrlanan raporda, kapsl telleri ekleme yerlerini izole etmek iin plastik izole klflarn kullanlmas nerisi zerine plastik izolatr miktarlar belirlenmi ve ilk etapta 111 500 adet plastik izolatrn ihale si yaplmtr.

    Resim 40: Delik istikametleri Resim 41: Ateleme sistemi simlasyonu

  • 30

    2.5. Solunabilir Tozla Mcadele almalar Yurdumuzda toz sorunu 1950 li yllarda ele alnmtr. 1954 ylnda Zonguldak Kmr Havzasnda taa delik delme ileminde kullanlmak zere sulu martoperferatrler sipari edilmi ve sulu martoperferatrle alma usulleri Alman Teknisyenlerce yeralt ve yerst iilerine gsterilmitir. Ancak insan salna zararl solunabilir tozla mcadele 1960l yllarda balam ve sonraki yllarda adm adm gelitirilmitir. 1974 Ylnda Gvenlii ube Mdrlne bal Toz ve Gazla Mcadele Bamhendisliinin tekilatlanmas salanmtr. 11.11.1977 tarihinde zlmez Messesesi eski Kok fabrikasnda toz laboratuar kurularak tozla mcadele almalarna bilimsel olarak balatlmtr. Laboratuar 1978 ylna kadar eitim ve deneme almalarn srdrm ve bu tarihten itibaren periyodik lmelere gemitir.

    Resim 42: Casella 113 A Toz Resim 43: Toz Resim 44: Toz rnekleme toplama cihaz filtereleri Cihaznn kurulmas Solunabilir toz konsantrasyonlarn tespit etmek zere antigrizu zellikte 4 veya 8 iri toz toplama kanall 18 adet gravimetrik esasl Casella 113A toz numunesi alma cihaz mevcuttur. Cihazlardan 16 adedi messeselerde ve kalan 7 adedi merkezde kullanlmaktadr. Bu cihazlarla 0.0-5- mikron ebatlarndaki 50 mgr/m e kadar solunabilir toz numunesi alnabilmektedir. Toz rnekleme cihaz ile alnan numuneler laboratuarda deerlendirilerek aylk lm sonular iletmelere, Blge alma Mdrlne, Genel Maden ileri Sendikasna gnderilmektedir. Ayrca Asma -Gelik rehabilitasyonu kapsamnda 6 adet Optik esasl digital toz lme (Hund) cihaz temin edilmitir. Bu cihazlarla laboratuar hizmetlerine gerek kalmakszn annda veya birikmeli olarak toz konsantrasyonlarn gravimetreik olarak tespit etmek mmkn olabilmektedir. Toz younluu lm iin cam elyaf filtreler, silis analizleri iin membran filtreler kullanlmaktadr. Silis analizleri iin yeni bir nfrared spektofotometre temin edilmitir. Yksek toz konsantrasyonlarnda silis analizleri yaplmaktadr. letmelerde grevli tozla mcadele personeli, yeralt nezaretisi seviyesindeki personelden seilmektedir. Messelerde havalandrma ve tozla mcadele ba mhendisine bal olarak grev yapmaktadr. Merkezde ise 1 Ba mhendis, 3 maden teknikeri ve bir laborant dorudan tozla mcadele ii ile grevlendirilmitir. Tozla mcadelede grev yapacak elemanlar nce merkezde iki haftalk eitime tabi tutulmaktadr. Cihaz kullanma, tutulacak kaytlar, tozla mcadele yntemleri konusunda eitilirler. Her nezareti haftalk 4 lnn dnda bir gn pnomokonyozlular takip eder ve tozla ilgili bilgileri deerlendirir, grafikleri izer. Ayrca ayda bir kez merkezde yaplan seminere itirak ederek karlatklar sorunlar, uygulama sonular ve yeni teknikler grlr. Laboratuarda mevcut cihazlarn bakm ve kalibrasyonu yaplr. Her yeni yln banda yl iinde alacak olan ve izlenmesinde fayda umulan iyerleri iletme mdr, i gvenlii mhendisi, emniyet efi ve toz nezaretilerinin mtereken tespit ettikleri toz lme istasyonlar numaralandrlarak merkeze bildirilir. Bir istasyona verilen kimlik numaras iyeri kapansa dahi baka bir istasyona verilmez.

  • 31

    a- Periyodik Toz lmeleri Ayaklarda ve bacalarda ayda bir, taban ve lamlarda 4 ayda bir , yeralt nakliyat yerlerinde 6 ayda bir, yerst i yerlerinden 12 ayda bir defa periyodik olarak numune alnarak toz konsantrasyonlar tespit edilir. Periyodik toz numune almlar messeselerin tozla mcadele nezaretileri tarafndan yaplmaktadr. Kurumumuz messeselerine bal yeralt ve yerst i yerlerinde her yl ortalama toplam 600 civarnda lme gerekletirilmektedir. lmelerin %90 yeralt i yerlerinden alnmaktadr. Yerst numuneleri, laboratuar ilemleri ve deerlendirme Daire Bakanl elemanlar tarafndan gerekletirilmektedir. Tablo 9- Messeselere gre ortalama toz konsantrasyonu (mg/m3), 2013

    Armutuk Amasra zlmez Karadon Kozlu

    Yl YA YU YA YU YA YU YA YU YA YU

    2000 2,09 0,92 0,99 0,97 0,89 0,00 2,13 0,00 4,93 0,00

    2001 1,07 0,81 1,40 0,48 1,05 0,00 2,01 0,70 2,86 0,00

    2002 1,79 0,67 1,63 0,94 1,04 0,00 2,54 1,90 1,67 0,00

    2003 1,51 0,90 1,45 0,96 0,80 1,00 3,03 0,70 2,06 0,00

    2004 1,44 0,54 2,24 0,93 0,99 0,00 1,73 0,80 1,52 0,00

    2005 1,58 0,67 3,44 2,58 1,36 0,00 4,19 1,85 1,54 0,00

    2006 1,46 0,80 0,65 0,54 1,23 0,00 2,68 1,46 1,30 0,00

    2007 2,92 1,48 1,61 1,04 1,32 1,33 2,36 1,18 1,64 0,00

    2008 1,74 0,53 1,10 0,79 1,07 0,80 2,10 1,03 2,77 0,00

    2009 1,49 0,63 1,44 0,91 0,98 0,76 3,06 0,87 1,80 0,00

    2010 1,96 0,90 2,32 1,14 1,46 0,30 2,22 0,82 1,80 0,00

    2011 2,07 1,70 2,32 1,57 2,52 1,79 2,66 1,05 2,25 0,00

    2012 1,97 0,62 1,98 1,18 1,78 1,26 2,33 0,00 1,77 0,00

    YA: Yer alt; YU: Yerst

    b- Aratrma Toz lmeleri Periyodik lmeler dnda ikayet, inceleme ve yeni uygulanan retim teknikleriyle ilgili olarak aratrma lmeleri yaplmaktadr. Yksek toz konsantrasyonlarnn tespit edilen ve ikayet konusu olan tozlu i yerlerinde aratrma lmeleri yaplr.

    c- nlem Toz lmeleri Toz konsantrasyonlar 5 mg/m3den yksek olan yerler nlem kapsamna alnarak toz konsantrasyonu allabilir snrlara dnceye kadar nlem almalarna paralel olarak nlem lmelerine devam edilir. nlem ve aratrma lmeleri oklu cihazla yaplr.Tozla mcadele almalarnn yaplmas iin tavsiye ve nerileri kapsayan raporlar hazrlanarak ilgili messeselere bildirilir. Resim 45: Infrered Spektofotometre cihaz

  • 32

    d- Sulu Sistemlerin Gelitirilmesi Havzada 1964-66 yllarna kadar susuz tip martoperferatrler kullanlmtr. Bu yllardan sonra Merkez atlyesi tarafndan sulu tip martoperferatrler imal edilerek sulu delik delme ilemi balatlmtr. Merkez atlyesi tarafndan 100 bara kadar su enjekte eden yksek basnl su enjeksiyon tulumbalar yaplarak ocaklarda kullanlmaya balanmtr. Otomatik su pskrtme sistemleri, plastik su fisketeleri imali, yksek basnta damara su enjeksiyonu, ayaklara su ebekesi ekilmesi , yzeysel sulama, damara tavan tandan yaplan sondajlarla su verilmesi iin 2010 ylnda 200-250 bara kadar basabilen Kozlu 4 ve Karadon 5 olmak zere toplam 9 adet su enjeksiyon tulumbas, 2011 ylnda 3 adet kmr gevetme makinesi (sehpal), satn alnmtr. yerleri, nce tozla mcadele almalarna nem ve zen gstermeleri ve bunlara paralel kiisel koruyucu kullanm konularnda uyarlmaktadr.

    e- Pnomokonyozla Mcadele Kmr madenciliinde meslek hastalklarnn en nemli ksmn Pnomokonyoz oluturur. Pnomokonyoz mcadelesi gemi yllardan beri devam etmektedir. Kurumumuzda temel kural tozu kaynanda bastrmak , gen iileri ve pnomokonyozlular korumaktr. Pnomokonyoz phelisi iiler de pnomokonyozlu iiler gibi 7-10 gn ierisinde korunmaya alnrlar. 1968li yllarda 3 000 civarnda olan pnomokonyozlu says bugn 300 civarna ekilmitir. 1988 ylnda ILO yardm ile temin edilen X RAY Rontgen cihaz ile mikro filmlere gre 125 kat daha hassas meslek hastal tehisleri yaplabilmektedir. Gs radyografilerinin standart grafilerle ekilmesi sonucu grnt sekelleri 125 kat daha bytlm, mesleki rahatszlklar daha erken tespit etmek mmkn olmutur. yerlerinde yksek toz konsantrasyonlar tespit edilen iyerleri nlemlere alnarak takip edilmektedir. Tablo 10- alma Durumuna gre Meslek Hastas Saylar, 2000-2012

    Yer alt (Mesl. Hst + p)

    Yerst (Mesl. Hst + p) Toplam(1) Toplam(2) Genel

    alan Emekli Toplam alan Emekli alan Emekli Toplam

    2000 20 83 103 2 0 22 83 104

    2001 18 30 48 0 1 18 31 49

    2002 3 57 60 1 3 4 60 64

    2003 7 141 148 0 2 7 143 150

    2004 2 11 13 1 1 3 12 15

    2005 54 195 249 2 4 56 199 255

    2006 3 2 5 1 0 4 2 6

    2007 24 7 31 1 0 25 7 32

    2008 28 11 39 0 0 28 11 39

    2009 165 13 178 15 1 180 14 194

    2010 10 3 13 - 1 10 4 14

    2011 86 28 114 11 - 97 28 125

    2012 52 22 74 8 1 60 23 83

    3.2- Patlayc Kmr Tozu ile Mcadele almalar Yeralt iyerlerinde kmr istihsali srasnda veya kmr nakli srasnda oluan kmr tozlar havalandrma ile btn oca dolaarak galeri yzeylerinde birikir. 20 meh (840 mikron) den iri tozlar patlamaya ender olarak katlr, 200 meh (76 mikron) dan ufak tozlarn % 80 i patlamaya itirak eder. Tane boyutu ok kk olan ve havaland zaman kmesi uzun sren kmr tozlar havalandrma akm ile btn oca dolarlar. Hem alanlarn sal hem de infilak edebilmeleri nedeni ile tehlikeli ortam yaratrlar. 1 m hava iin kmr tozu alt patlama snrnn 32-80 gr arasnda olup ortamda metan gaznn varl bu patlama snrn deitirir. inde % 65 den fazla yanmaz madde veya % 20 den fazla nem ihtiva eden kmr tozlarnn patlamaz olduu kabul edilmektedir. Kozlu felaketi sonras kmr tozlar ile daha etkin alma yaplmas gerektii ortaya kmtr.

  • 33

    a- Kmr Tozlarnn Ta Tozu ile Ntralizasyonu ozlanmaya msait damarlarda arna su enjeksiyonu yaplr. Kmrn nakli srasnda btn aktarma noktalarnda fisketeler yerletirilir. Tozlu sahalarn srekli ykanarak toz birikmesine frsat verilmez ve biriken tozlarn toplanarak ortamdan uzaklatrlr veya ta tozu ile

    ntralize edilir. Havzada kmr tozu birikimini nlemek, ntralize etmek ve patlamalarn yaylmasn nlemek iin yeterli sayda ta tozu baraj ve su barajnn kurulmutur. Patlayc kmr tozlaryla mcadele her yl dzenlenen seminerlerle ilgililere anlatlmaktadr. Patlayc kmr tozlarn ntralize edilmesi, 1988 ylnda Bolu imento fabrikasndan temin edilen kalker tozu ile balam, ancak 1993 ten sonra standartlara uygun hale gelmitir. Tablo 11- Ta tozu sarflar, 1991-2013

    Messese Armut (*) Kozlu zlmez Karadon(*) Amasra TTK

    Yl Sarf Sarf Sarf Sarf Sarf Sarf (ton)

    1991 24,5

    1992 65 61 11 68 13 218

    1993 225 1172 213 640 122 2372

    1994 (*) 1326 369 978 2573

    1995 (*) 992 258 740 2267

    1996 (*) 1165 328 907 2400

    1997 (*) 1143 319 355 1817

    1998 108 565 229 300 47 1251

    1999 93 335 151 282 71 1307

    2000 73 460 161 456 36 1187

    2001 108 280 223 500 46 1159

    2002 103 253 159 408 65 988

    2003 53 407 44 317 46 864

    2004 26 355 28 312 70 790

    2005 25 355 28 312 70 790

    2006 121 321 21 276 61 801

    2007 69,8 370,2 22,1 315,7 87,7 865,5

    2008 52,4 370,9 15,7 223,3 88,2 760,6

    2009 50,8 589,4 23 281 129 1073

    2010 50,5 483 32 243 148 957

    2011 75 484 25 268 141 993

    2012 80 396 34,5 249 143 903

    Not: (1) (*) Emprenye ta tozu = 2x Normal tatozu (2)Serpilen ta tozlarna ilave olarak 59 barajda 949 raft bulunmaktadr. Her yl barajlarda yaklak 99 ton tatozu kullanlmaktadr.

    b- Su ile Mcadele ve Su Barajlar Havzada patlayc kmr tozuna kar, Kuzey Ren Westfalye eyalati su barajlar standartlar esas alnarak Su Barajlar ile ilgili Ynerge hazrlanm ve bu ynerge dorultusunda mcadele yaplmaktadr. 90 lt. kapasiteli su tekneleri kullanlmaktadr. Armutuk Messeseinde 18 barajda 464, Kozlu Messesesinde 65 barajda 1990, zlmez Messeseinde 5 barajda 140, Amasra iletmesinde 8 barajda 160 adet olmak zere toplam 156 barajda 4172 tekne mevcuttur Su teknesi ve su torbalarndan ibaret barajlarda yaklak 366 ton su bulunmaktadr. Ta tozu ile mcadele yerine su baraj yapm yaygnlamaktadr.

    T

  • 34

    Reism 46:Kmrtozupatlamas Resim 47: Tatozu uygulmas Tablo 12- Su Barajlar Tablosu, 1992-2012

    Yl Armutuk Kozlu zlmez Karadon Amasra TTK

    Baraj (Ad)

    Su (ton)

    Baraj (Ad)

    Su (ton)

    Baraj (Ad)

    Su (ton)

    Baraj (Ad)

    Su (ton)

    Baraj (Ad)

    Su (ton)

    Baraj

    (Ad)

    Su ton)

    1992 8 16,6 7 71,4 15 23,8

    1993 25 49,6 22 45,1 7 16,7 14 24,3 18 30,8 86 166,8

    1994 54 105,2 39 71,4 53 105,3 145 282,0

    1995 54 105,2 27 53,6 55 109,3 136 268,2

    1996 118 244,8 38 74,5 156 313,8 312 633,2

    1997 94 193,0 23 45,0 43 84,0 160 322, 0

    1998 35 70,0 59 122,0 8 146,0 43 84,0 15 29,0 160 322,0

    1999 16 26,1 67 133,0 12 26,3 32 71,0 14 19,1 141 275,7

    2000 16 26,1 64 133,0 - - 32 71,0 14 19,1 141 275,7

    2001 13 27,7 61 130,0 15 28,4 28 64,3 15 34,6 132 285,5

    2002 13 27,7 61 120,7 15 29,7 30 57,4 15 34,6 134 270,3

    2003 13 27,7 61 130,3 15 28,4 28 64,3 15 34,6 132 285,5

    2004 13 24,6 69 146,5 15 28,4 30 62,7 15 34,6 140 297,0

    2005 13 25,7 69 146,5 15 28,4 30 62,7 13 31,2 140 293,5

    2006 18 37,1 65 159,2 5 11,2 30 65,6 8 17,6 156 366,0

    2007 16 36,9 66 154,9 4 9,0 28 60,3 22 39,4 136 300,5

    2008 13 32,2 82 211,5 3 6,9 29 57,6 8 15,4 164 324,7

    2009 9 19,6 65 133,4 2 4,4 33 71,1 13 25,7 122 254,4

    2010 9 19,6 68 140,0 5 10,5 38 87,7 16 26,8 136 284,8

    2011 9 15,8 65 154,0 4 6,4 33 71,1 16 28,1 127 275,5

    2012 10 17,6 65 154,0 2 3,2 32 73,2 25 44,0 134 292,0

    Not: (*) 10 m2 kesitli bir barajda 90 lt kapasiteli en az 22 adet su teknesi bulunmaktadr. 1994-1997 Armutuk ve Amasra Messeseleri letme yaplarak Kozlu, Karadon ve zlmeze balanmtr.

  • 35

    . Resim 48: Vantp su 49: Su teknesi Resim 509:Toz patlatma Resim 51: Otomatik torbalar deneyi yangn bariyeri 3.3- Gazla Mcadele almalar Gazla mcadelede temel iyi bir havalandrma ile kan gaz gelirini yenmek ve ocak gazlar ile kirlenen havay ana aspiratrler vastasyla dar atmaktr. Havalandrma suretiyle metan gelirinin kontrol edilemedii ve yenilemedii durumlarda bu ksmlar kapatlr veya gazdan arndrma yntemleri uygulanmaktadr. Havzada 13 aspiratr vastas ile 300 km mesafeden dakikada 54.000 m3 hava emilmekte, 185 tali vantilatr vastas ile 34 km mesafe havalandrlmaktadr. Son yllarda yaplan yatrmlarla alt yap yatrmlar tamamlanmtr. Yeralt ocaklarda retimi tamamlanan st kotlar terk edilerek hava akmnn uzun mesafeler katetmesini nlenmitir. Gelik 75. yl, Karadon 1 nolu kuyu gibi yeni kuyular alm ve Uzun mehmet 1 ve 2 kuyular, Armutuk 14 nolu kuyular derinletirilmitir. Gelik, Asma ve Amasraya yeni aspiratrler kurulmutur. Mevcut aspiratr yedeklerinin otomatik devreye girmesi salanmtr. Ana havalandrma ebekelerinin ulaamad ksmlar, tali havalandrma vantilatrleri ile havalandrlr. Gvenlii i ekipmanlar mevzuatna uygun yeni susturuculu tali vantilatrler satn alnmtr, tali havalandrma kaytlar yeniden dzenlenmitir. Tzk ana hava dns yollarnda %1. ayak dn yollarnda %1.5 ve kartiyelerde %2ye kadar metan konsantrasyonlarna msaade eder. Tzk %0.3 Troley lokomotiflerinin almasn, % 1i geen yerlerde patlayc maddelerin atelenmesini, % 1,5 elektrikli aletlerin almasn ve % 2yi geen ksmlarda ise insanlarn almasn yasaklar. Havalandrma akmnn dzenlenmesi iin galeriler otomatik hava kaplar ile donatlmtr. Ocaklara (80 adet) otomatik hava kaps kurulmutur.

    ekil 52: ebeke Analiz ekil 53: Srekli Gaz Analiz Seti ekil 54: Otomatik hava sistemi (elik) kaplar

    a. Ocak Havalandrma ebekesi Analiz Sistemleri Kurumumuzda 1992 yl ncesi Henningsen havalandrma programlar kullanarak Havalandrma hesaplarn Hardy Cross metoduna gre gz metodu ile havalandrma hesaplar yaplmakta ve ok byk kapasitede bilgisayarlara ihtiya gstermekte idi. JICA ile gerekletirilen Gvenliini Gelitirme Projesi kapsamnda Havalandrma ebeke Analiz Sistemi (Kazemaru

  • 36

    havalandrma program, gerekli bilgisayarlar, plotter) temin edilmitir. Sistem Eyll 1996 da kullanma hazr hale getirilmi, havalandrma programnn kullanlmas iin ksa dnem JAPON uzman olarak Prof. INOUE kuruma gelmi ve TTK havalandrma mhendislerimizi eitmitir. Havalandrma ekipleri vastas ile ocaklardaki lmeler tamamlanm, Kazemaru havalandrma programna gre Havza ocaklarnn modifikasyonlar yaplmtr. Kazemaru havalandrma program, kullanclara ocak havalandrma sistemi ebeke analizini zel bir kurs gerekmeksizin yapmak iin gelitirilmitir. Bu program ile normal ve yangn durumunda havalandrma ebeke analizi , yangn esnasnda havalandrmann kontrol, yangn esnasnda optimum ka rotasnn tayini yaplr. Havalandrma program ile su boru ebeke analizi ve kollardaki hava ak, ak bilgilerinde anormallikler, ebekedeki ve kollardaki nem, scaklk ve analizi ve llerin evre bilgilerin analizini yapmak mmkndr. Kazemaru programnn avantajlar; Havalandrma ebeke analiz bilgileri grafik olarak ve interaktiv modda yazlr. Hava ak ve basn dalmnn ekranda grafik gsterimi yapmak, yazc ve iziciden (plottrdan) kt olarak almak mmkndr. Programda tabii havalandrma basnc, fan karakteristik erisi ve sabit akml kollar dikkate alnr. Ocak yangnlar seimli olarak simule edilebilir. Scaklk yangn dumanlarn konsantrasyonu ve yangn yerini grafik olarak ekranda gstermek mmkndr. 1000 den fazla kavak ve 1500 den fazla kollu geni ebekelere uygulanabilir. JICA teknik ibirlii ile temin edilen KAZAMERU havalandrma program, izgisel ve leksiz plan zerinde ebeke analizleri yapt iin Havalandrma uzmanlar dndaki kimseler tarafndan anlalmas zordu ve teknolojik mrn doldurmas nedeni ile Ventsim Visual Advanced (VVA), 3 Boyutlu havalandrma program tek kullancl olarak satn alnmtr. VVA Messeselerin yeni havalandrma planlar hazrlanmtr. Bu programda lekli olarak katlar, havalandrma ebekesi zerindeki yaplar, hava hzn, miktarn grmek yangn vbg simlasyonlar yapmak mmkn mmkndr. Tm maden mhendisleri tarafndan takibi ve anlalmas kolaydr. Program lisans szlemesi nedeni ile tek kullancl olarak temin edilmitir. Messeseler, havalandrma programn talep etmektedir. Kullanc saysnn artrlmas ve ok kullancl olarak kullanlabilmesi iin firma ile grmler srdrlmektedir. Tali havalandrma ile ilgili Duct-Sim isimli program temin edilmitir. Programlarn kullanm iin T den havalandrma mhendisleri iin eitim hizmeti satn alnmtr. 2012 Ylnda ihaleleri tamamlanan Kozlu ncirharman ve Ali Soyda, Armutuk ve Karadon Messesesi Aslan bahesi pervanelerinin montaj almalar devam etmektedir.

    b. Gaz Analizleri Gaz analizleri el tipi cihazlar, tanabilir test cihazlar, gaz analiz setleri ve izleme sistemleri (monitor) vastas ile yaplmaktadr. Drager gaz test pompas, El tipi digital gaz lerler, Interferometreler (Riken ), Alarml tip metanometre gibi.el tipi gaz lme cihazlar ile tek tek ocak gazlar llr veya varl tespit edilir. Her maden mhendisi ve her maden nezaretisi metan lme cihazna sahiptir.Tanabilir tip kombine gaz test cihazlar ile CO ,O2-CH4 gazlar llr. gvenliini iyiletirme projesi kapsamnda eitli el tipi (digital) gaz lme cihazlar (CO, O2 ) satn alnarak messeselere datlmtr.

    c. Gaz Analiz Laboratuvar 3 adet tam gaz analiz seti mevcuttur. Setlerden biri Armutuk, biri Kozlu, dieri ise Amasrada kurulmutur. Laboratuar 11 madene haftada 7 gn hizmet verecek ekilde almaktadr. Luft tip Full gaz analiz setinde yeralt ocak atmosferinde bulunan tm gazlar (CO,CO2,CH4,O2 ve H2) analiz edilir. N2 ise hesaplanr.lme sonular Messese ve dier yetkilileri iletilir. Gerekletirilen bir bilgisayar program vastasyla patlayabilir gaz karmlar annda irdelenmesi, yangn seyri ve patlama temayl tespit edilerek tehlikeli ortamda nasl hareket edilecei nceden tasarlanabilmektedir.

  • 37

    d. Merkezi Gaz zleme ve Kontrol Sistemleri (MGI) 1983 ylnda meydana gelen grizu facialarndan sonra 1985 ylnda Japon Riken firmasndan 60 noktada metan ve 30 noktada CO gazlarn srekli olarak izlemek zere bilgisayarl Komple 2 sistem satn alnmtr. Sistemler Kozlu ve Armutcuk Messeselerinde kurularak almaya balamtr. Daha sonraki yllarda yeni sistemlerden birinin Armutuka kurulmas nedeniyle buradan alnan BL 2300 Merkezi Gaz zleme sistemi Amasraya nakledilmitir Her 4 saniyede bir sensrlerden gelen bilgiler sorgulanarak ani metan gaz ykselmelerinde otomatik olarak devre kesiciler vastasyla ilgili ksmn cereyan kesilmekte gaz konsantrasyonu yasal snrlar altna dnceye kadar o ksma cereyan verilmemektedir. Kozlu ve Armutuktaki monitor sistemi ile %3 e kadar CH4, 100-500 ppme kadar CO gazlar izlenmektedir. 1990 ylnda Dnya Bankas kredisinden faydalanarak ocak gazlar yannda makinelerin izlenmesi ve kontrolunu da yapacak daha gelimi izleme ve kontrol sistemleri satn alnmtr. Yeni alnan MGI sistemleri ile 152 noktada CH4, 46 noktada CO, 72 noktada Hava hz gibi ocak parametrelerinin izlemesinin yannda 77 noktada havalandrma kaplarnn pozisyonlarnn, 6 Ana fan, 23 tali fan ve 17 adet bant konveyr, 7 Silo, 40 adet havuz su seviye sensr ve ok sayda vibrasyon, su basnc, s, nem ve basn fark dedektlerinden olumaktadr. Sistemle drt haftaya kadar bilgileri depolamak ve bilgileri deerlendirmek ve grafik olarak gstermek mmkn olabilmektedir. Ani gaz konsantrasyonu ykselmelerinde ocak makinelerinin elektrii otomatik olarak kesilmektedir. Kozluda infilak sonras -200 kat altndaki katlarda bulunan verici sensr, kablolar ve haberleme tehizat tahrip olmas zerine TTK/JICA ibirlii erevesinde gvenliini gelitirme projesi kapsamnda JICA tarafndan 1 set izleme sistemi ve yeralt haberleme sistemi temin edilerek Kozlu messesesine kurulmutur. Karadon, zlmez, Armutuk, Kozlu ve Amasra ocaklarna kurulan bilgisayarl izleme ve kontrol sistemleri ile ocak atmosferi takip edilmektedir. Karadon, zlmez, Armutuk Messeselerinde ocak atmosferi CO, CH4, O2 gazlar yannda, hava hz, tulumbalar, fanlar, ocak hava kaplar, silolar, bantlar izlenmekte ve kontrol edilmektedir. Ani gaz konsantrasyonu ykselmelerinde ocak makinelerinin elektrii otomatik olarak kesilmektedir. 2005 ylnda Armutuk, 2006 ylnda Karadon Messesesine ait MGI sistemleri yenileme almalar Davis Derby firmas tarafndan tamamlanmtr. . zlmez messesesi MGI dier messeselereen kalan yedeklerle ikame edilecektir. Kozlu messesesi MGI sistemi 2011 ylnda ihale edilmitir, Ancak sistemin kuruluu 2013 ylna kalmtr. Montaj almalar devam etmek tedir..

    Kozlu Oca Merkezi Gaz zleme ve Kontrol Odas

    Resim 55: Kozlu Merkzi Gaz zleme ve Kontrol Sistemi

  • 38

    e-Acil Tahliye ve kaz Sistemleri Tm Messeselerde kurulu gaz izleme sistemleri ile ocak gazlar ve dier parametreler izlenmektedir. Ancak alanlarmz olas tehlikelere kar uyar sistemi olarak alarml metanometreler ve telefon haberlemesi kullanlmaktadr. Bu amala Kozlu Messesine kurulan MGI sistemi ve haberleme sistemi (konveyr haberleme sistemi) ile ayn zamanda acil tahliye ve ikazlar gerekletirilmi olacaktr. Uygulamann yararlar grlmesinden sonra dier messeselere yaygnlatrlacaktr.

    f- Damar Gaz eriklerinin Tespiti Havzada mevcut kmr damarlarnn gaz ierikleri tespit edilerek, retimin artmas durumunda gaz gelirinin ne olaca ,metan drenajna ihtiya olup olmadnn ve ne gibi nlemler alnacana karar vermek zere damar gaz ieriklerinin tespiti yaplmaktadr. Gazllk almalar 1986 ylnda Kanadal iki uzman A.KAHL ve Dr.Denis MASSnin Kurumumuzu ziyaretleri ve metan drenaj ile ilgili almalar balatlmtr. Uzmanlar Karadon, Kozlu, Armutuk Messese ocaklarnda tetkikler yapmlar, raporlarnda Havzada metan drenaj yapacak miktarda gaz geliri tespit edilemediini ancak almalarn devam etmesi gerektiini nermilerdir. Bu almalar srasnda kurum personeli numune alma, lme ve deerlendirme konularnda eitilmi olup, halen numune alma ve lm ileri Gvenlii Dair Bakanl personeli tarafndan devam ettirilmektedir. Kurumumuz kmr damarlarnn metan gaz ieriklerinin tespiti iin son teknolojiye uygun olarak hazrlanm, gelitirilmi ve Alman DMT tarafndan uygulanan ok ksa srede dorudan yntemlerle (72 saat iinde) gaz ieriklerinin belirlenmesi amacyla gaz ierii tespit ve deerlendirme iin Gaz ierii tespit laboratuar temin edilmek zere yatrm programa alnm olup, 2012 ylnda ilk ihalesi yaplmtr. Gaz laboratuvarnn2013 Kasm ay iinde montaj gerekletirlecektir.

    g- Ani Gaz ve Kmr Pskrmeleri Ani gaz ve kmr pskrmesi olaylar 1880 ylndan beri bilinmekle birlikte gk olaylar ile kartrlmtr. Baz durumlarda normal metan gelirinden farkl olarak jeolojik devirlerde olumu fay ve krklarda anormal miktarlarda birikmi basn altnda gaz depolar bulunur. Bu rezeruarlar (gaz -evre ) ortam basn dengesinin deimesi veya gaz deposunu evreleyen topuklar gaz basncnda karlayamad durumlarda ani gaz veya kmr pskmeleri eklinde ortama binlerce metrekp gaz yaylar veya pudra eklinde tonlarca kmr tozu aa kar. Normal artlara gre havalandrlan ocaklarda, ani ve youn gaz basmas sonucunda gaz kontrol mmkn olamaz. Bu gibi ani gaz degaj olabilecek ksmlar zel tedbirler alnarak allsada zaman zaman istenmeyen durumlar ortaya kabilir. Havzada bilinen ilk degaj olay 1962 ylnda Kozluda -300 seviyesinde grlmtr. Karadonda degaj olaylar -160 kat seviyesinde grlmtr. 2007 ylna kadar 31i Kozluda olmak zere 62 degaj olay meydana gelmitir. Bu olaylardan 28i lmle sonulanarak olaylarda toplam 300 kii hayatn yitirmitir. Degaj olaylar ile toplam 5800 ton ince taneli kmr atlm ve binlerce m3 metan gaz aa kmtr. 1969 ylnda Karadon'da meydana gelen olayda 700 ton kmr atlmtr. 26.02.2006 tarihinde Kozlu Messesesi, -560 Mesolu Bayukarda ani gaz ve kmr pskrmesi sonucu yaklak 600 ton kmr ve 16 000 m3 metan gaz aa kmtr. Burada alanlarn eitilmi olmalar ve bilinli davranmalar sayesinde can kayb olmamtr. Havza ocaklarnn derinlemesiyle birlikte degaj olasl da artmtr. Bu tr kazalarn artmas zerine Ani Degajlar konusu ile ilgili olaylar incelemeye alnarak kazalarn tekrar yaanmamas iin oluturulan Komisyon almalarn tamamlamtr. 31.03.2011 tarihinde Karadon Messesesi, Gelik letme Mdrl -360 Aclk Tabanda ani gaz ve kmr pskrmesi sonucu yaklak 1500 ton kmr ve 10 000 m3 metan gaz aa kmtr. Son iki olaydada alanlarn eitilmi olmalar ve bilinli davranmalar sayesinde can kayb olmamtr 11.04.2012 tarihinde Karadon Messesesi, Kilimli letme Mdrl -460

  • 39

    Aclk Tabanda ani gaz ve kmr pskrmesi sonucu yaklak 500 ton kmr ve 5000 m3 metan gaz aa kmtr. . 07.01.2013 Tarihinde Kozlu Messesesi, -630 kat 111063450 Kuzey dou lam, -630/111063405 Kuzey Rekup lam, B14 kesitte Yklenici firma STAR A tarafndan srlmektedir. -630/111063405 Kuzey Rekup Lamnda meydana gelen degaj olaynda yaklak 2000 ton kmr postas atlm, binlerce metrekp metan gaz aa kmtr. Olay sonras 3 ii posta altnda kalm, 5 ii gazdan boularak vefat etmi, 1 ii gazdan etkilenerek sa olarak kurtulmutur. Bu degaj olay havzada bu bugne kadar yaanan en ok kmr postas atlan degaj hadisesidir. Havza ocaklarnn derinlemesiyle birlikte degaj olasl da artmtr. Degaj olasl bulunan yerler 1977 ylnda yaynlanm bulunan ynetmenlike uygun olarak allmaktadr. Bakanlmzn 2006 ylnda Ukrayna ile yapt Enerji Konularnda ibirlii anlamas kapsamnda 11 teknik personel Ani Degaj konusunda Ukraynaya eitilmitir TTK, Degaj Ynergesi hazrlanarak iyerlerine datlmtr. Avrupa Ekonomik Topluluu tarafndan 1967 ylnda dzenlenen Kmr ve Gaz Pskrmelerine likin Seminer Notlar tercme edilerek tm iyerlerimize, niversite ve maden iletmelerine dalmtr. Degajlarn nlenmesine ynelik olarak sondaj ekipman temini ve alanlarn eitilmesine devam edilmektedir.

    h- Gazdan Arndrma (Metan Drenaj) Havzada 1970 li yllarda havalandrma suretiyle gaz geliri yenilemeyen panolar gazdan arndrmak iin venturi sistemi denilen emiciler kullanlmaya balamtr. 1974 ylnda ngiliz Teknik Yardm ile Kozlu Messese Ali Soyda kuyusu civarna bir Metan Drenaj istasyonu kurulmutur. stasyon 14.11.1975 tarihinde tamamlanarak almaya balamam ve 11.5.1979 tarihinde sistemi besleyecek seviyede metan geliri temin edilememesi (yaplan sondaj delikleri gaz gelirinin dk olmas, eski imatlarda almalarn artmas vbg. nedenlerle istasyon stop edilmitir. Havalandrma suretiyle metan geliri yenilemeyen baz ayak klarnda venturiler vastas ila metan gaz emilerek nefesliklere verilmeye devam etmektedir. Uygulama Kozlu, Armutuk ve Karadon ocaklarnda zaman zaman yaplmaktadr. Youn metan ihtiva eden kmr damarlarnn bulunduu Kozlu ve Armutuk ocaklarnda damar bnyesinde bulunan metan gaznn venturi veya lokal tulumbalarla emilerek alnmas ve k havasna verilmesi ve derlendirilmesine ynelik almalar devam etmektedir. Bu amac gerekletirilebilmesi iin yeraltnda lokal deranaj yapacak tulumbalarn temini, VAM ve metan drenaj konusunda T ve yabanc lkelerle(ABD) birlikte. almalar srdrlmektedir. Kmr kaynakl metan gaz aratrma ve iletme projesini 24.01.2005 tarihinde yaplan ihaleyi Hema Endstri A firmas kazanmtr. Proje uygulama sresi 2 yl arama ve 15 yl iletme safhas olmak zere toplam 17 yldr. lk sondaj Amasra sahasnda yaplm 1605 m de tamamlanmtr. kinci gaz arama sondaj lokasyon hazrlklar Karadon Messesesinde balatlmtr. Ayrca Armutuk sahasnda bir ve zlmez Balk sahasnda ve Kozlu messesesinde birer adet sondaj lokasyon almalar balatlmtr. Gelimeler mit vericidir. 3.4- Kiisel Koruyucu Malzemeler Kurumda yaralanma kazalarnn vcuda dalm; %33sn el, %21 ayak, %22si gvde, 12.5 ba, %4.2 kol, % 2.5 diz ve % 1.8 bacak yaralanmalar olutmaktadr. Kiisel koruyucularda standartlarn gelitirilmesine ve standartlara uygun kiisel koruyucu malzemelerin teminine allmaktadr. Yeralt ve yerst iyerlerinde alma artlarnn iyiletirilemedii durumlarda alanlar korumaya ynelik nlemlere arlk verilmektedir. Kiisel Koruyucu Donanmlar 2003 tarihide yaynlanan (KKD)ynetmelii ve D Ticaret Mstearl teblileri dorultusunda EN standartlarna uygun, CE-Belgeli Koruyucu malzemeler temin edilmektedir.

  • 40

    Resim 56: Baret ve elbise Resim 57: Madenci Resim 58: Madenci elbisesi izmesi a- Ba ve Yz Koruyucular

    Ba koruyucular olarak TS EN 397 (DIN 4840)normuna uygun baretler temin edilmektedir. Baretler; yer alt artlarnda kullanma uygundur Alev geciktirici ve antistatik zelikte, arlklar 450 gr dan azdr. Balk lambas takma yeri ve lamba kordonu tutucusu mevcuttur. inde darbe hafifletici donanm vardr. 500 volta kadar elektrik akmna kar koruyuculuk zelliine sahiptir. Baretler 5 yl miyatla verilmekte ve 1995 ylndan itibaren her iki ylda bir 4500-5000 civarnda ithal (Schubert) baretler temin edilmi