İŞ gÜvenlİĞİ ergonomİ

Click here to load reader

Post on 16-Apr-2017

569 views

Category:

Education

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Konu No : 20

    Ergonomi

    Ho Geldiniz !

    Gvenlii Uzmanl Eitimi

    smail SARIKAYA Makina Mhendisi

    A Snf Gvenlii Uzman

    [email protected]

    Tel: 0535 325 11 07

    mailto:[email protected]:[email protected]:[email protected]:[email protected]

  • 2

    Eitimimizin Amac

    Katlmclarn, ergonomi ve i fizyolojisi

    konusunda temel kavramlar bilmelerini ve

    ergonomik dzenlemeler ve alma ortam

    tasarmlar hakknda bilgi sahibi olmalarn

    salamaktr.

    renim Hedeflerimiz

    Bu dersi sonunda katlmclar,

    Ergonomi yi ve temel kavramlar tanmlar,

    Ergonomik risklerin etkilerini belirler,

    Ergonomik risklerin etkilerinin nlenmesi konusunda yaplacak almalar aklar.

  • 3

    Konu Balklarmz

    1. alma Yaam ve Ergonomi

    2. Fizyolojisi ve Biyomekanik

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    4. Bilgi Teknolojisine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

    5. Gvenlik Tekniine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

    6. Ofis Ergonomisi

    7. lgili Mevzuat

  • 4

    1.1. Ergonominin Tanm

    Ergos: i

    Nomos: Yasa

    Gnmzde ise i bilimi olarak bilinmektedir.

    Ergonomi: Yaamn insana uygun hale getirilmesidir. (insan

    faktrleri).

    Bu uygunluk salanrsa kiiler zerindeki stres kalkar,

    Daha rahat olurlar,

    lerini daha hzl yaparlar ve

    Yanllar daha az olur.

    Ergonominin temel grevi, alana ynelik i dzenlemesinin

    temel bilgilerini salamaktr.

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 5

    Bylelikle ergonomi, iin alana ve

    alann ie uyumu iin gerekli koullar belirlemektedir.

    allan yerin ve retim aralarnn analizi ve

    dzenlenmesi (alma ortam, makineler),

    evresinin analizi ve dzenlenmesi (ses, aydnlatma,

    iklim, titreimler),

    organizasyonunun analizi ve dzenlenmesi grevleri,

    iin ierii, alma ve mola zamanlar.

    alann ie uyumunda, alann bireysel yatknl;

    zellikle ya, cinsiyeti ve bedensel yaps dikkate

    alnarak, i retimi ve ie altrma gibi hususlar yer alr.

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 6

    Ergonomi, nsann doduu andan itibaren btn hayat

    boyunca renip, uygulad bir yaam biimi, bir yaam

    felsefesidir.

    nsanlar, yaamlar boyunca, i ortamlarn, dinlenme

    ortamlarn,

    Anatomik,

    Fizyolojik ve

    Psikolojik yaplarna gre, yani

    Ergonomik yapda oluturmaya alrlar.

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 7

    Ergonomi insan kullanm iin evre, sistem ve nesnelerin

    tasarmna insanla ilgili bilimsel bilginin uygulanmasdr.

    Ergonomi insanlarn iinde bulunduu her yerde vardr.

    sistemleri, spor, dinlenme, salk ve gvenlik iyi

    tasarmland zaman btn ergonomi prensiplerini

    iermelidir.

    Ergonominin birok tanm bulunmakla birlikte en yaygn

    olan iin insancllatrlarak verimliliin artrlmasdr.

    Ergonomi bilimi insan evresindeki streslerle ilgilenir.

    Bu stres ounlukla iyerlerindedir.

    Stres dzeyi limitleri aarsa; kaza, yaralanma ve lmlere

    yol aabilir.

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 8

    1.2. Ergonomi Biliminin Amalar:

    Mobilya,

    El aralar

    Ekipmanlar

    in gereklilikleri

    yeri evresi

    nsan lleri,

    Yetenekleri

    Kstllklar

    Beklentileri

    UYUMLULUK

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 9

    1.2. Ergonomi Biliminin Amalar:

    nsanlar tarafndan kullanlan ara gere ve dzeneklerin

    kullanm etkinliinin artrlmas,

    Gnlk hayatta karlalan insan kullanmna ve

    Etkileimine ak olan her eyin insana uygun tasarmyla:

    nsan performansnn artmas

    nsan gvenliinin salanmas

    nsan salnn korunmas ve iyiletirilmesi

    nsan mutluluunun ve doyumunun salanmas amalanr.

    Bu amaca ulamak iin ergonomi bilimi birok bilimle i ie

    alan Multidisipliner bir bilimdir.

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 10

    1.3. Ergonominin Bileenleri :

    Anatomik Bileeni

    Antropometri (Vcut lleri)

    Biyomekanik (Kuvvet uygulamalar)

    Fizyolojik Bileeni

    fizyolojisi (Enerji harcanmas)

    evre fizyolojisi (Fizik evrenin etkileri)

    Psikolojik Bileeni

    Bilgi deerlendirme ve karar alma

    Mesleksel psikoloji

    (Eitim, efor ve kiisel farkllklar)

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 11

    Fizyoloji, biyoloji

    Fizik

    Psikoloji

    Enformasyon bilimleri

    Adli tp

    statistik

    1.4. Ergonomiye katkda bulunan dier bilimler:

    letme yntemleri

    Tasarm

    Ynetim

    psikolojisi

    Sosyoloji

    Mhendislik sistemleri

    1. alma Yaam ve Ergonomi

  • 12

    2.1. Fizyolojisi

    in gereklerine kas iskelet sisteminin, solunum

    sisteminin ve

    Kalp-damar sisteminin yant ne olacaktr? sorusuyla

    ilgilenir.

    Dier bir deyile i iin alann ne kadar enerji

    harcanacan inceler.

    2. Fizyolojisi ve Biyomekanik

  • 13

    2.2. Biyomekanik

    nsan dokularnn zellikleri ve mekanik streslere, kuvvet uygulamalarna dokularn yant ne olacaktr? sorusuyla ilgilenir.

    Makinede alan kiilerin olas zararlardan korunmas iin

    Kask, eldiven maske vb. koruyucu ekipman retimi, biyomekanik desteiyle baarlabilir.

    Kronik ya da kmlatif bozukluklarn olumamas iin nlem almay salar.

    Kuvvet uygulamasnn temel prensiplerinin i organizasyonlarnda dikkate alnmas,

    Vcut llerine gre alma koullarnn dzenlenmesini salayacaktr.

    2. Fizyolojisi ve Biyomekanik

  • 14

    Kuvvet uygulamasnda tm yaammzda

    kullanacamz temel prensip vardr.

    2.2.1. Hareketler ritmik olmaldr.

    2.2.2. Hareketler simetrik olmaldr.

    2.2.3. Hareketler doal olmaldr.

    2.2. Biyomekanik

  • 15

    2.2.1. Hareketler ritmik olmal

    alma alannda yaplan ilerimizi ok temel olarak,

    Statik iler

    Dinamik iler, olmak zere ikiye ayrlr.

    Statik ilerde adaleler, srekli kaslma halinde kaldndan,

    kanlanma ve dolaysyla oksijenlenme normal olmadndan,

    biyokimyasal yorgunluun yannda, fizyolojik yorgunluk oluur.

    Bu nedenle, iin statik olmas arzu edilmeyen bir durumdur.

    Bir baka deyile, statik ilerde, hareketler ritmik deildir, yani statik iler ergonomik deildir.

    O halde i organizasyonlarnda, dinamik iler tercih edilmelidir.

    2.2. Biyomekanik

  • 16

    Statik iler Dinamik iler Dinlenme

    Hareketler ritmik olmal

    2.2. Biyomekanik

  • 17

    2.2.2. Hareketler simetrik olmal

    Vcudumuzu kullanarak yaptmz ilerde, rnein bir

    kaldrma ileminde, kullanlan kuvvetlerin uygulama

    noktasnn, kaldrlan cismin arlk merkezine yakn olmasna

    dikkat etmeli, vcut arlmz ters kuvvet olarak

    kullanmalyz.

    Kabaca, uygulanan kuvvetler, sistemin destek noktasna gre

    simetrik olmal, yani momentler eit olmaldr.

    2.2. Biyomekanik

    Vcut arlndan

    yararlanmalyz

  • 18

    Destee gre ayaklarmzn bast yer, uygulanan tm

    kuvvetler, bir simetri ierisinde olursa, vcudumuzda

    kaslarmzn zorlanmas veya zarar grmesi o nispette daha az

    olacaktr.

    Bunun yannda kaldrma ileminde uygulanan kuvveti

    salayan kas sistemindeki grev paylamn ne kadar yksek

    dzeyde tutarsak bu zarar minimumda tutulabilir.

    2.2. Biyomekanik

  • 19

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Hassas iler Hafif iler Ar ler

    Kuvvet Kuvvet Kuvvet

    Hareketler simetrik olmaldr

    2.2. Biyomekanik

  • 20

    2.2.3. Hareketler doal olmal

    Vcudumuzla bir i yaparken, vcudumuz doal

    pozisyonundan ne kadar saparsa, o kadar daha fazla

    enerji harcar ve zarar grrz.

    Bu nedenle, organizasyonlarnda alann deiik

    organlarnn pozisyonlarnn doal durumlarndan

    sapmamasna zen gstermemeliyiz.

    Sadece i organizasyonlarnda deil, i yaparken

    kullanlan alet ve cihazlarn da, onlar kullanan

    organlarn doal durumlarn bozmayacak ekilde imal

    edilmesi gerekmektedir.

    2.2. Biyomekanik

  • 21

    Hareketler doal olmal

    Oksijen harcama kapasiteleri

    2.2. Biyomekanik

  • 22

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.1. Antropometri,

    Antropometri, insan vcudunun

    uzunluk, genilik, ykseklik, arlk, ve

    evre boyutlar ile ilgilenen bir bilim

    daldr.

    Antropometri, eldiven, maske, kask vb.

    kiisel koruyucular ile

    Elbise, mobilya, makine, tezgah, el

    aletlerinin ve ekipmanlarnn

    dzenlenmesinde;

    Kullanclarn fiziksel llerine uygun

    hale getirmek iin gerekli olan verileri

    salar.

  • 23

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

  • 24

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Edirne Trakya niversitesi Tp Fakltesi Anatomi Anabilim

    Dalnda 2001 ylnda Selman IKMAZ, Ali YILMAZ ve Recep

    MESUT tarafndan yaplan aratrmada, 50 erkek rencide

    lmler sonucunda Vitruvius karesini ifade eden lm

    mesafelerinden boy ykseklii 173.3 cm ve kola uzunluu

    178.4 cm olarak bulundu.

    Aratrma sonucunda katlmclarn yalnzca %16'snn kareye

    tam uyduu, %72'sinde kola uzunluunun boy yksekliinden

    byk olmasndan dolay karenin dna tat, %12'sinde de

    boy yksekliinin kola uzunluundan byk olmas nedeniyle

    karenin iinde kald grld.

  • 25

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Ayn aratrmada, aadaki bilgilere de yer verilmitir.

    1937 ylnda ulu nder Atatrk'n emriyle Afet nan tarafndan

    lke apnda 65.000 kii zerinde gerekletirilen ve 1947'de

    yaynlanan almann sonularna gre: Trk erkeklerinde boy

    ykseklii ortalama 165.2 cm ve kola uzunluu 171.4 cm

    bulunmutur,

    Durgut H.1995'teki almasnda 168.8 ve 171.1 cm'lik

    deerlere ulamtr.

    Bu sonular bizim verilerimizle paralellik gstermekte olup,

    erkeklerimizin kola uzunluu ortalama olarak boy

    yksekliinden byk kmakta ve ounluu karenin dna

    tamaktadr.

  • 26

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

  • 27

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Boy

    Omuz ykseklii

    Kala ykseklii

    Omuz genilii

    Kala genilii

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Erkek

    Kadn

    Kol uzunluu

    Kol uzunluu

    El ve n kol

    uzunluu

    Oturma ykseklii

    Baldr- Srt genilii

  • 28

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    alan insanlarn fiziksel rahatlklar ve

    Beden yeteneklerini maksimum dzeyde

    kullanabilmeleri,

    Kullandklar malzemeler,

    alma yzeyleri ve

    Hacimlerinin kendi boyutlar ile uygun olmasna

    baldr.

    Antropometrik verilerden yararlanlmaz ise:

    Kas iskelet sistemi rahatszlklar ve

    Yorgunluk sorunlar ortaya kar.

  • 29

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    llendirmenin alanlarn byk bir ksmna uygun olmas

    gerekir.

    bilimine ait kaynaklarda, genellikle alanlarn % 90

    oranndaki bir blmne uygun bir llendirilme esas

    alnmaktadr.

    Dier bir deyile, llerin normal dalmna uygun olarak

    dald kabul edilirse, % 5 ve 95 snrlar arasndaki insan

    llerine gre llendirme yaplmaktadr.

  • 30

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.1.2. Deiik alma pozisyonlar iin

    nerilen boyutlar

    3.1.1. Hacim sorunu olan binalarda

    koridor tasarmlar iin tavsiyeler

  • 31

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.1.3. Kk geitlerden gei iin nerilen boyutlar

  • 32

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

  • 33

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.1.4. Yorgunluk,

    Dikkatte azalma,

    Alglamann yavalamas ve azalmas,

    Gdlenmede azalma,

    Fiziksel ve mental performans hznda azalma,

    Ayn ktnn salanabilmesi iin daha byk

    oranda enerji harcanmas,

    Tepkisizlik yada ar tepki verme,

    kolay ve abuk fkelenme vb.

    Sonularla tanmlananr

    Gnlk yaamda deiik kaynaklarn

    birikimine bal olarak meydana gelmektedir.

  • 34

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    DNLENME

    Olumsuz evre

    Koullar

    Yorgunluk

    Skalas

    Kt

    Beslenme

    Ar ve hastalklar

    Sorumluluklar,

    Kayg ve elikiler

    iddetli ve srekli

    Fzik ve mental efor

    Biyolojik Ritim

  • 35

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Uzam i yorucudur.

    Basit fiziksel yorgunluk, otomatik fabrikalar ve

    maddeleri kaldrma ve tama aralar sayesinde

    giderek azalmaktadr.

    iler genellikle aadaki grevlerden birini yaparlar:

    Yineleyen i: Montaj hatlar

    zleme: Kontrol odalar, rn son kontrolleri

    Srclk: kara yolu tatlar, vinlerin kullanlmas.

    Makine ynetimi: Otomatik makinelerin gzlenmesi.

    Eyalarn hatalar ynnden incelenmesi

  • 36

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

  • 37

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.1.5. alrken ara verme,

    Herhangi bir i belirli bir sre devam edecek olursa,

    kiilerin byk ounluu bir molaya gereksinim

    duyarlar.

    Kiinin performansnda bir bozulma meydana gelir.

    Kiinin konsantrasyonunu en stte tutabildii sre

    snrldr. Optimum konsantrasyonunun uzunluu

    kiiye ve srdrlmekte olan grevin tipine baldr.

    Srekli grevlerde performansta dmeler olabilir

    te farkna varlmayan ya da yanl anlalan aralar

    olabilir.

  • 38

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Dinlenme, ya da kendini toplama; uyku, dinlenme

    aralar ve elenme zamanlar ile salanr.

    Yorgunluk belirtileri istirahat gereksinimini bildiren

    koruyucu bir mekanizmadr.

    Yorgunluk yorgunlua yol aan etmenlerin yorgunluu

    tolere etme kapasitemizi amas durumunda meydana

    gelir.

    Yorgunluun olumas iin ok i olmas gerekmez.

    Bu can sknts veya monotonluk ta yorgunluu

    douran zel etmenleri oluturmaktadr.

  • 39

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Can sknts veya monotonluk,

    in ilginlii kalmazsa

    le ilgili ok az motivasyon varsa

    operatrn becerisine bal deilse

    alma hz ok yavasa

    ortam donuksa vs.

    i ya da i ortamnn her hangi bir stimlasyonu sz

    konusu olmadnda meydana gelir.

  • 40

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    etkinlii grev zerinde dikkat ve

    konsantrasyonunun optimum olduu dnemin tesine

    geerse, performans der,

    Bu da kendisini kt ya da retim hznda dme,

    hata saysnda ve kazalarda artma ile gsterir.

    Eer uygun aralar veya dinlenme dnemleri konulursa

    tazelenmi optimum etkinlik dnemlerine balanabilir.

    Drt tip i aras vardr:

    1. Spontan

    2. Maskelenmi

    3. -koullu

    4. nceden programlanm

  • 41

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Spontan aralar ar zorlayc ilerde alann

    kendisince verilir.

    Maskelenmi ara ise halen yaplan ile ilgili olmayan

    ikincil bir iin yaplmasdr.

    Bir makinenin temizlenmesi, alma masasnn

    dzenlenmesi alma arkadalarna danmak zere

    alma alanndan ayrlma vb. i koullu aralar.

    nceden programlanm aralar:

    Wyatt ve Fraser (1928) elle sigara sarma iinde

    alanlarda yaptklar bir aratrmada aadaki bu

    durumu deerlendirdiler.

  • 42

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Bu i iki aamaldr. Birincisi sigarann sarlmas dieri

    ise makasla ularnn kesilmesidir. Be farkl durum

    test edildi:

    1. Sigara sarma sonra kesme, istee gre.

    2. Bir saat sarma bir saat kesme

    3. 1, 5 saat sarma, 1, 5 saat kesme

    4. 3 saat sarma ve 3 saat kesme

    5. Btn gn kesmeksizin sigara sarma.

    En yksek verimin 2 ve 3 uygulamasnda olduu 4 ve

    5 uygulamalarnda verimin dt gzlenmitir.

  • 43

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    Hutchinson un 1954 ylnda yapt almada kahve ve

    sandvi molas veren kiilerin konsantrasyonlarnn daha

    yksek olduu grlmtr.

    Endstri ilerinde alanlarda aadaki alma-dinlenme

    programlar nerilmektedir:

    alma srecinin dinlenme aralar salad orta iddetteki

    ilerde, sabah bir ara, leden sonra bir ara (10-15 dakika).

    Yiyecek iecekle birlikte.

    Yksek alma hzyla bekleme aras olmakszn srdrlen

    ilerde, sabah ve leden sonra yiyecek-iecekle birlikte ara,

    ayrca gnn her iki alma yarsnda bir veya iki ksa 5 er

    dakikalk aralar.

  • 44

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2. alma Ortamnn Tasarm

    3.2.1. Antropometrik adan alma yerinin dzenlenmesi

    3.2.2. Fizyolojik adan alma yerinin dzenlenmesi

    3.2.3. Psikolojik adan alma yerinin dzenlenmesi

    3.2.4. Organizasyon adan alma yerinin dzenlenmesi

  • 45

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.1. Antropometrik Adan alma Ortamnn Tasarm

    alma yerlerini dzenlenmesinde alan vcudunun en

    nemli organlarnn uzunluklarn ve uzanma mesafelerini,

    ellerin ve ayaklarn hareket boyutlarn bilmek gereklidir.

  • 46

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.2. Fizyolojik adan alma yerinin dzenlenmesi

    alma yntemlerinin, alma tekniklerinin ve alma

    koullarnn insan vcuduna uydurulmas ve

    nsan almasnn daha iyi hale getirilmesidir.

    Aada belirtilen durumlar dikkate alnarak fizyolojik alma

    yeri dzenlemeye gidilmektedir.

    3.2.2.1. Kassal alma

    3.2.2.2. evre Koullar.

  • 47

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.2.1. Kassal alma

    alann eilerek, melerek, diz kerek, ba zerinde

    alma durularndan dolay ar yklenmesi nlenebiliyor

    mu?

    Statik tutma / statik duru ii, uygun dzenekler (rnein

    destekler) araclyla azaltlabilir veya nlenebilir mi?

    Yklerin kaldrlmas iki el ile tama, vcuda yakn kaldrma

    vb. teknikler kullanlarak kolaylatrlabilir mi?

  • 48

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.2.2. evre Koullar

    alan kii gnlk almalar srasnda ani iklim deiimlerine

    maruz kalyor mu?

    Gzlenen nesne ile evresi arasnda parlaklk ve kontrast

    asndan bulunan fark byk m veya ihmal edilebilir mi?

    En fazla grlt yapan makineler, alanlardan mmkn

    olduu kadar uzaa yerletiriliyor mu?

  • 49

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.3. Psikolojik adan alma yerinin dzenlenmesi

    alann kendisini tekdze bir almada uyaracak,

    Deiiklik olana salayacak ve

    ok genel olarak onun motivasyonunu artracak rahat bir evre

    olmaldr.

  • 50

    3. Antropometri ve alma Ortam Tasarm

    3.2.4. Organizasyon adan alma yerinin dzenlenmesi

    rgtsel Dzenleme lkeleri

    geniletme,

    zenginletirme,

    deiimi

  • 51

    4.1. Fiziksel etmenler: evre koullar (eyalar)

    Dk scaklk

    Vibrasyon

    Yinelenen ya da srekli yaplan i

    Ar kuvvet

    Belirli prosudrlerde almak

    Lokalize mekanik temas basklar

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 52

    4.1.1. Dk scaklk dereceleri

    Aracn tutulmas ve ince iin yaplmasn, periferik dolam var olan nrolojik bir hastaln semptomlarn etkiler.

    Deri scaklnn 20C altna dmesi durumunda yan etkiler ortaya kabilir.

    4.1.2. Vibrasyon

    Vibrasyonun, yumuak doku zerine dorudan etki yapt alanlarn alma materyalini tutma ve kullanma etkinliini deitirir.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 53

    4.2. Biyolojik etmenler:

    Vcut boyutlar, vcut yetenekleri, fizyolojik sreler

    alan insanlarn fiziksel rahatlklar ve

    Beden yeteneklerini maksimum dzeyde kullanabilmeleri,

    Kullandklar malzemeler,

    alma yzeyleri ve

    Hacimlerinin kendi boyutlar ile uygun olmasna baldr.

    Antropometrik verilerden yararlanlmaz ise:

    Kas iskelet sistemi rahatszlklar ve

    Yorgunluk sorunlar ortaya kar.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 54

    4.3. Psikolojik etmenler:

    Mental iyk, bilgi ileme, eitim, gdlenme

    alann kendisini tekdze bir almada uyaracak,

    Deiiklik olana salayacak ve

    ok genel olarak onun motivasyonunu artracak rahat

    bir evre olmaldr.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 55

    4.4. Etmenleri:

    i gereksinimleri (zaman, hz), i tasarm

    yeri gzlemi, lmler, Video kaytlar deerlendirilerek,

    Stresler belirlenir ( ii deerlendirmesi), sralanr ve arlklandrlr.

    4.4.1. Yinelenen ve srekli olan alma

    Her saatte ya da vardiyadaki alma says i standard ve yntem analizleri ile belirlenir.

    Yinelenen hareketler,

    Yaplan uygulamalarn hz ve frekans,

    Uygulama dneminin arasndaki toparlanma dneminin sresi,

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 56

    4.4.2. Zorlu alma

    alma ynteminin basamaklarnn gzlenmesiyle

    kuvvetler belirlenebilir.

    Kuvvetler, alma dngsnn balangcndan

    uygulamann sonuna kadar deiir.

    Kuvvet gereksiniminin deerlendirilmesinde aadaki

    faktrler gz nne alnmaldr;

    Arlk, diren ve reaksiyon kuvvetlerinin boyutu,

    Srtnme etkisi,

    Denge,

    Tempo,

    Eldivenler

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 57

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 58

    4.4.3. Duru biimine bal stersler

    Uzanm mesafeleri,

    Dirsek ykseklii,

    Gvdenin arkasna erime,

    Tam dirsek fleksiyonu,

    Ulnar, radial bilek deviasyonu,

    Bilek fleksiyonu,

    Tam bilek ekstansiyonu alarndan deerlendirme yaplmaldr.

    in gzlenmesi ya da video kaytlar kullanlr.

    Analizde, boyun, dirsek, bilek el vb tm eklemler kapsanmaldr.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 59

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 60

    4.4.4. Lokalize mekanik stersler

    Lokalize temas stresi, vcudu etkileyen kuvvetin temas

    yzeyine blnmesiyle hesaplanr.

    istasyonu ve aralarn zellii nedeni ile kuvvetler eit

    yaylm gstermeyebilir.

    Analizde ortalama ve pik stresler gz nne alnmaldr.

    4.5. rgtsel etmenler: ynetim biimleri

    Ergonomik stres iilerle grlerek belirlenir.

    Tm iilere ayn sorular sorulmal,

    Ynlendirici olunmamaldr.

    Deerlendirme iin iilerin algladklar alma iddeti

    ya da rahatszl puanlamalar istenebilir.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 61

    4.5. Birikimsel zedelenme

    hastalklar

    Ergonomik risk etmenleri sonucunda

    aadaki hastalklar grlr:

    Kmlatif travma hastalklar

    Travma hastalklar

    le ilgili kas-iskelet sistemi hastalklar

    Repetitif zorlanma zedelenmeleri,

    Ar zorlanma zedelenmeleri,

    Ar kullanm sendromlar.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 62

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 63

    4.6. Ergonomik Risk Ynetimi

    4.6.1. Konuyu tanmla;

    htiyalar belirle,

    Olas zmleri aratr,

    Olas sonular belirle

    Etkilenecek olan iilerle ibirlii yap

    4.6.2. Hedefini belirle

    Ergonomik hedefler ne olacak

    Bu hedeflere ulaabilmek iin stratejiler

    Programn amalar ve zaman izelgesini olutur.

    Kaynaklar ve bilgi iin ergonomistler ile gr

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 64

    4.6.3. Aratrma yap

    ilerle grme ya da aratrma yap

    ileri alrken videoya al

    Durum analizi raporunu hazrla

    Kaynaklar ve bilgi iin ergonomistler ile gr

    4.6.4. neriler gelitir

    Toplanan verileri deerlendir.

    Belirlenen problemleri sorgulamaya ya da nlemeye

    ynelik uygulamalar gelitir,

    iler ve yneticiler iin eitim materyali gelitir.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 65

    4.6.5. Bu programlar yrt

    nerilen zmleri test et

    zmleri normal evrede uygula

    ilerin yorumlarn ve onlarn rettikleri zmleri

    dikkate al

    ileri eit

    in yeni biimine uyumun salanmas iin iilerin

    eitimine devam et

    Stresin azaltlmas iin egzersiz ve dinlenme aralarnn

    etkili kullanlmas konusunda eitim ver.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 66

    4.6.6. Ergonomik deerlendirme kriterleri:

    in ergonomik olup olmadn deerlendiren kriterler:

    Yapabilirlik: Bir i, insann saln tehdit edici unsurlar

    iermiyorsa, biyolojik dengesini bozmuyorsa yaplabilir bir itir.

    Katlanabilirlik: Yaplan i, i tekniine ve organizasyona

    uygun ve srekli performans snrlar ierisinde yaplabilen bir

    i ise katlanabilir bir itir.

    Beklenebilirlik: Kiisel ve psikolojik bir sorundur. Bir i

    yapabilirlik ve katlanabilirlik artlarn yerine getirmesine

    ramen, rutin olduu iin alan beklentilerini karlamayabilir.

    Honutluk: Psikolojik bir sorundur. alanlarn ilerini sevip

    sevmedikleri retim sonularna bakarak bulunabilecei gibi,

    anket ve grme ile de ilerinde honut olup olmadklarn

    anlamak mmkndr.

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 67

    4.7. Ergonomik Risk Etmenlerini belirlemek iin

    rnek kontrol listeleri

    4.7.1. Antropometri Kontrol Listesi

    4.7.2. alma Psikolojisi Kontrol Listesi

    4.7.3. Hareket Teknii Kontrol Listesi

    4.7.4. Gvenlik Teknii Kontrol Listesi

    4.7.5. Grlt Kontrol Listesi

    4.7.6. Renk Kontrol Listesi

    4.7.7. Aydnlatma Kontrol Listesi

    4.7.8. Temel Konfor Kontrol Listesi

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 68

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 69

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 70

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 71

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 72

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 73

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 74

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 75

    4. alma Alanlarnda Ergonomik Risk Etmenleri

  • 76

    5. Gvenlik Tekniine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

    5.1. Robotlarn ergonomik almaya faydalar

    Ergonomi hzl retim gerektiren yerlerde alan memnuniyeti, devamll ve sal asndan nemli bir kriterdir.

    Bu sebeple birok robotik uygulama alan ergonomi gereksinimi sonucu ortaya kmaktadr.

    Robotik zmlemede ergonomi olarak aadaki hususlara zm aranmaktadr.

    alnn, vardiyada tad yk miktarn drmeye almak.

    alann, allan blgeye vcut eriim ekli ve skntlarn ortadan kaldrmak.

    rnn tanma mesafesi ve alann alma blgeleri arasndaki yrme mesafesini azaltmak.

  • 77

    5. Gvenlik Tekniine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

  • 78

    5.2. Elektropnmatik Krc

    Yksek gle almasna ramen en az ses ve en az titreme salar

    En dk seviyede ses ve titreme

    Srekli alma iin kitlenip alabilen tetik

    Ergonomik, kauuk sap

    5. Gvenlik Tekniine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

  • 79

    5.3. Maniplatrler

    5. Gvenlik Tekniine Dayal Ergonomik Dzenlemeler

  • 80

    6. Ofis Ergonomisi

  • 81

    6.1. alma Sresince Gereken

    Egzersizler

    Oturarak yaplan iler iin i

    istasyonlarnn ergonomik ynden kt

    dzenlenmesi ve hareketsizlik, fiziksel ve

    bir dereceye kadar psikolojik stres

    oluturarak kas-iskelet sistemi

    zedelenmeleri oluumuna katkda

    bulunmaktadr.

    Bu nedenle kas iskelet sistemi

    zedelenmelerini nleyici ergonomik

    dzenlemelerle birlikte oturarak

    alanlarda bro egzersizlerinin doru ve

    etkin ekilde kullanlmas gerekmektedir

    6. Ofis Ergonomisi

    http://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/abdominal.JPGhttp://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/pektorger.JPGhttp://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/izom2.JPGhttp://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/boyfl2.JPGhttp://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/izom3.JPGhttp://www.ftryo.hacettepe.edu.tr/sporweb/masabasi/izom4.JPG

  • 82

    6. Ofis Ergonomisi

  • 83

    Gn boyu bilgisayar banda

    altnz zamanlar, sk sk ara

    vererek dinlenmeyi ihmal

    etmeyiniz.

    Dinlenme esnasnda omuz,

    boyun, el ve kollarnz ile

    ayaklarnz rahatlatmak ve

    Gerilen kaslar gevetmek iin

    yandaki egzersizleri 3-5 kez

    yapmanz yerinde olur.

    6. Ofis Ergonomisi

  • 84

    7- lgili Mevzuat

    6.1. 22.5.2003 tarihli ve 4857 sayl Kanunu

    6.2. 29.5.1990 tarihli ve 90/269/EEC sayl Avrupa Birlii Konsey Direktifi

    6.3. Elle Tama leri Ynetmelii

    (Resmi Gazete Tarihi: 11.02.2004 Says: 25370)

    6.4. Ekipmanlarnn Kullanmnda Salk ve

    Gvenlik artlar Ynetmelii

    (Resmi Gazete Tarihi: 11.02.2004 Says: 25370)

    6.5. i Sal ve Gvenlii Tz (SGT)

    (Resmi Gazete Tarihi: 11.1.1974 Says: 14765)

    http://www.emkapsikoteknik.com/_dinamik/57/34.jpghttp://en.isguvenligi.com/resimlerim/calisan_hak_ve_sorumluluklari.jpg