savremene teorije nacije

Download savremene teorije nacije

Post on 20-Nov-2015

54 views

Category:

Documents

8 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

skripta

TRANSCRIPT

PREDMET: Savremene teorije nacije

PREDMET: Savremene teorije nacije

Uvod u sadraj

ta je nacija?

EtimologijaIzraz potjee od latinskognatioi izvorno opisuje kolege na univerzitetuili studente, prije svega na pariskom univerzitetu, koji su svi bili roeni u jednoj zemlji, govorili isti jezik i potovali isti porodini zakon.

PorijekloO porijeklu nacija se vjeno raspravlja, i ti sporovi obino ine glavnu temu u teorijinacionalizma. Postoje bioloke teorije o porijeklu, koje vide ljude kao teritorijalne ivotinjei naciju kao teritoriju u tom znaenju. Veina istraivaa odbacuje tu teoriju zbog pojednostavljenja i smatraju naciju kao relativno kasno ljudsko socijalno grupisanje. Najprihvaenije teorije smjetaju porijeklo nacija u kasno18. i 19. stoljee, iako se ovo datiranje poprilino osporava. Identifikacija sa "nacijom" je promovisana u ranom romantinom nacionalizmu koja je u suprotnosti sa multietnikim carstvima.

Savremeno shvatanjeOd 19. stoljea smatra se normom da nacija odgovara suverenoj dravi koja se naziva nacionalna drava. Ta norma i sama potjee odideologije nacionalizma koja podrava tezu da svaka nacija zasluuje svoju dravu. Prije 19. stoljea, teko je nai primjer koji odgovara savremenoj ideji nacionalne drave.

To ne znai da postoji saglasnost o broju nacija i njihovoj ekvivalentnosti s nacionalnom dravom. Vrlo malo drava i nacionalnih drava imaju neosporne teritorije i granice. Ima sluaja nacionalnog identiteta bez odgovarajue drave ili zahtjeva na dravu. Izraz "drava-nacija" se ponekad koristi za nacije gdje zajedniki identitet potjee od zajednikogdravljanstva. To vai u sluaju kada je prvo drava formirana, i da je osjeaj nacionalnog identiteta tek onda doao. Ako je nacija definisana samo po dravljanstvu, onda sunaturaliziranigraani prihvaeni kao ranvopravni lanovi nacije, a to nije sluaj. U veini drava,dravljanstvoje otro podijeljeno od nacionalnosti.

NacijaNacijaje etapa u razvoju narodakoja se oituje u stvaranju drave. Nacija ima - zajednikiteritorij, tlo, zemlju kao kolijevku ivota i garanciju opstojnosti, svoj jezik, nacionalne ustanove (obitelj, tradicionalne, obiajne, ustanove, tipinoetnike, kulturneustanove i dravusa sistemom polikihinstitucija i tijela, obiaji i prava koji nisu nita drugo do prava ljudskih osoba koje potuju i posjeduju posebne ljudskevrijednsti kao izraz nacionalnog naslijea. Unato svemu, nacija nije drutvo i ne prekoraje prag politikog reda,odnosno, nacionalne drave. Jedna od najuticajnijih doktrina u historiji je da su svi ljudi podjeljeni u grupe koje se nazivaju nacije. Doktrina je sama po sebi etika i filozofska i poetna je faza za stvaranje ideologije i nacionalizma. Pripadnici jedne nacije su specifini po tome to imaju zajedniki identitet i gotovo uvijek zajedniko srodstvo i porijeklo u smislu naslijedstva. Nacionalni identitet podrazumjeva prepoznatljive male razlike u govoru mogu biti dovoljne da se neko okarakterie kao lan druge nacije. S druge strane dvije osobe mogu biti podjeljene razlikama u miljenju, vjerovanju, mjestu boravka, vremenom pa ak i govornim jezikom, a da se meusobno smatraju i da ih i drugi smatraju, dijelom iste nacije. Smatra se da pripadnici jedne nacije dijele odreene karakteristike i norme ponaanja, odreene odgovornosti prema ostalim pripadnicima te nacije i odreene odgovornosti za djela pripadnika iste nacije. Nacije postoje vie generacija i ukljuuju i preminule lanove. Na apstraktan nain, shvatanje je da nacije ukljuuju i budue generacije. Nacija nema rok trajanja i obino je stara nekoliko vijekova. Naziv nacija se esto koristi kao sinonim za nazivetnika grupa(ponekad etnos), ali iako je etnicitet danas jedan od najvanijih aspekta kulturnog i drutvenog identiteta za pripadnike odreene nacije, osobe istog etnikog porijekla mogu da ive u razliitim nacionalnim dravama te se po tome smatrati pripadnicima zasebne nacije. Nacionalni identitet je esto osporen ak i do individualnog nivoa. Drava koja se specifino izjanjava kao domovina odreene nacije naziva se nacionalnom dravom i veina modernih drava spada u tu kategoriju, iako moda postoje otri sporevi o njenom legitimitetu. U najuobiajenom znaenju rijei nacija, zemlja i drava esto se smatraju bliskim znaenjima tj. definicija nacije moe oznaiti stanovnike teritorije jedne suverene drave.

Nacionalnostilinarodnostoznaava pripadnost osobenarodu ili naciji. Pojam "narod" upotrebljava se za razliite koncepcije. Osim toga moe se odnostiti i za lanstvo politikiodreenoj koncepciji dravljanstva. Koncepcija dravljanstva koristi se za jednu i za drugu definiciju nacije. U konanici koritenje ovisi otradicionalno-kulturnomili politikom stavu.

Nacionalizammoe znaiti vie stvari, u pozitivnom smislu nacionalizam je isto to i domoljublje (patriotizam), u negativnom smislu nacionalizam se poistovjeuje s ovinizmom prema svim nepripadnicima veinske nacije. Openito, nacionalizam jeideologija u kojoj je nacionalni identitet osnovni (i dovoljni) razlog za postojanje neke drave.

Odreeni fenomeni koji bi se mogli nazvati nacionalizmom su postojali kroz sve vrijeme povijesti, ali se u svom modernom obliku nacionalizam javlja tek u Novom vijeku, prvo sa stvaranjem apsolutnih monarhija koje su stvorile okvir za stvaranje zajednikog nacionalnog identiteta meu podanicima, potom kao kulturni pokreti u vieetnikim dravama gdje je prosvjetiteljstvo i irenje pismenosti dovelo do stvaranja posebnih nacionalnih identiteta. Nacionalizam se esto proima s drugim ideologijama kao to su konzervativizam, socijalizam i liberalizam.U19. stoljeu se nacionalizam poeo izraavati kao rasizam i imperijalizam, a u 20. stoljeu je posluio kao podloga za faizam (nacizam). Krajem 20. stoljea se pod odreenim okolnostima poeo izraavati i kao vjerski fundamentalizam.

Nacionalizam se u 19. stoljeu nametnuo kao dominantna ideologija u svijetu te je imao kljunu ulogu u mnogim vanim dogaajima kao to je izbijanje prvog i drugog svjetskog rata, odnosno cijelog niza etnikih sukoba od kojih mnogi traju i do dananjeg dana. S obzirom na ulogu koju je odigrao u izbijanju nekih od najkrvavijih dogaaja u povijesti, nacionalizam esto ima pejorativno znaenje te se povezuje uz etniku netoleranciju, etniko ienje, ovinizam i militarizam. S druge strane mu se esto iz ideolokih razlika daje pozitivan predznak kada se manifestira u obliku oslobodilakih pokreta protiv velikih imperijalistikih sila (Velika Britanija i Indija) ili malih, a napornih susjeda (npr. Indija-Pakistan), odnosno kada daje poticaj za napredak kulture i tehnologije kroz miroljubivo natjecanje nacionalnih drava.

Nacionalizamje ideologija koja dri da je nacija, etnika pripadnost, ili nacionalni identitet osnovni dio ljudskog drutva, i koja ima politike implikacije utemeljene na ovom miljenju; prije svega, tvrdnja da je nacija jedina pravovaljna osnova zadravu, te da svaka nacija zasluuje svoju dravu. U ovome obliku, nacionalizam je univerzalna idelogoija; ali ovaj izraz takoer odnosi se na odreene ideologije nacionalnih pokreta, koje imaju politike tvrdnje u ime pojedinih nacija. Izraz "nacionalizam" se openito koristi za opisivanje dva fenomena: 1. stav koji pripadnici nacije imaju kada se brinu o svom nacionalnom identitetu i 2. radnje koje pripadnici nacije poduzimaju kada ele ostvariti. Stoga je tradicionalno razlikovati nacije od drava nacija se esto sastoji od etnike ili kulturne zajednice, dok je drava politiki entitet s viim stupnjem neovisnosti. Dok su mnoge drave nacije u nekom smislu, postoje mnoge nacije koje nisu nezavisne drave.

Nacionalizam se razvija iz ideje da se nacija, nasuprot naciji-dravi, sastoji od domicilnog stanovnitva nekog podruja. To je najdugovjeniji i najrazumniji oblik vladavine, jer okuplja u zajednicu ljude koji imaju zajedniki jezik, kulturu i naslijee. Moderna nacija-drava namee politika ogranienja na nekom podruju, naseljava ljude na to podruje, te ga proglaava "nacijom", ali bez ovog nedostatka inherentnog konsenzusa takve drave postaju trgovita umjesto ivuih kulturnih entiteta.

Pokuaji definiranja nacije i nacionalizma

Procese modernizacije,a zatim i raspad vienacionalnih carstava u Europi prati razvoj nacija. Takvo stanje predstavlja podlogu za javljanje nacionalistikih tenji i, naravno, ini ih jednim od glavnih predmeta prouavanja suvremenih teoretiara drutva. Iako se ovaj rad nee baviti konkretnim teorijama niti oslanjati na odreene definicije nacije i nacionalizma, kratko emo proi kroz savremene teorije da bi imali bar nekiuvid u naine razumijevanja ovog problema koji su, kako smo u uvodu spomenuli, esto podlijegali vremenskim odrednicama konteksta u kojem je nastajao.Hronoloki gledano, prva skupina savremenih teorija o nacionalizmu bila je primordijalizam. Izraz "primordijalno" znai neto prirodno, izvorno, prvotno, to upuuje na dublju i trajnu utemeljenost nacionalnog identiteta. Tako je prema A. Smithunacija "povijesno ukorijenjena, to je moderna nasljednica i preobrazba mnogo starije etnije i kao takva okuplja u sebi sve simbole i mitove predmoderne etninosti." (Katunari, 2003:150). Ovakve teorije nacije i nacionalizma imaju mnogo nedostataka, a najvei prigovor jest taj to ne uzimaju u obzir formiranje identiteta i u odnosu prema drugima; strancima, susjedima, a ne iskljuivo u okvirima vlastite kategorije. Takva simplifikacija ini ih bliskim nacionalistikim shvaanjima.Moderne teorije moemo smatrati odgovorom primordijalnim jer bitno drukije objanjavaju naciju. Kreu od toga da je ona proizvodmodernizacije, tj. da nacionalni osjeaj drutvene pripadnosti jest iskonstruiran od strane politikih i kulturnih elita i da nacionalizam kao takav prethodi naciji. Iako razliiti autori modernistikih teorija na razliite naine objanjavaju ostvarenje nacionalistikog projekta, uglavnom se slau svi da su presudan utjecaj na nastanak nacije imale industrijska modernizacija i medijska revolucija. Jedan od vanijih autora modernistikih teorija Benedict Andersondefinir

View more