avrupa birliği’nin geni leme süreci: avrupa birliği ... · devlet planlama teŞkİlati...

of 139/139
DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI Avrupa Birliği ile İlişkiler Genel Müdürlüğü Avrupa Birliği’nin Genişleme Süreci: Avrupa Birliği-Romanya İlişkileri Murat KAVALALI Şubat 2006

Post on 10-May-2019

216 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

DEVLET PLANLAMA TEKLATI MSTEARLII

Avrupa Birlii ile likiler Genel Mdrl

Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii-Romanya likileri

Murat KAVALALI

ubat 2006

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

i

N D E K L E R Giri: ________________________________________________________________ 1 1. ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri_______________________ 3 2. Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):________________________ 13

2.1 Romanya ile AB Arasnda Akdedilen Avrupa Anlamas __________________ 21 2.2 Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar_______________________ 22

2.2.1 Gndem 2000 ve Romanya __________________________________ 22 2.2.2 Romanya ve Bulgaristan in Yol Haritas ______________________ 22 2.2.3 Katlm Ortakl Belgeleri___________________________________ 23 2.2.4 lerleme Raporlar _________________________________________ 25 2.2.5 Strateji Belgeleri___________________________________________ 26 2.2.6 Romanya iin 2005 Yl Kapsaml zleme Raporu ________________ 28

2.3 AB Tarafndan Romanyaya Yaplan Mali Yardmlar_____________________ 30 2.3.1 Avrupa Yatrm Bankas_____________________________________ 31 2.3.2 Avrupa mar ve Kalknma Bankas (EBRD) _____________________ 33 2.3.3 PHARE Program__________________________________________ 34 2.3.4 ISPA ____________________________________________________ 36 2.3.5 SAPARD ________________________________________________ 39 2.3.6 Romanya'ya Yaplan Makro-mali Yardmlar_____________________ 40

2.4 Romanya'nn AB Programlarna ve Ajanslarna Katlm __________________ 42 2.5 Romanya'ya Yabanc Sermaye Yatrmlar _____________________________ 44 2.6 Romanya'nn D Ticareti___________________________________________ 46

3. Romanya Katlm Antlamasnda Yer Alan Gei Dzenlemeleri _____________ 49 3.1 Kiilerin Serbest Dolam __________________________________________ 51 3.2 Hizmetlerin Serbest Dolam _______________________________________ 56 3.3 Sermayenin Serbest Dolam _______________________________________ 57 3.4 Rekabet Politikas_________________________________________________ 58 3.5 Tarm __________________________________________________________ 60

3.5.1 Tarm Mevzuat ___________________________________________ 60 3.5.2 Veterinerlik Mevzuat ______________________________________ 60 3.5.3 Bitki Sal Mevzuat ______________________________________ 61

3.6 Tamaclk Politikas______________________________________________ 62 3.7 Vergilendirme____________________________________________________ 65 3.8 Enerji __________________________________________________________ 68 3.9 evre __________________________________________________________ 69

3.9.1 Hava Kalitesi _____________________________________________ 69 3.9.2 Atk Ynetimi_____________________________________________ 71 3.9.3 Su Kalitesi _______________________________________________ 76 3.9.4 Endstriyel Kirlilik ve Risk Ynetimi __________________________ 81

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

ii

Ek-1: Temel Ekonomik Gstergeler: R O M A N Y A__________________________ 85 Ek-2: Romanyada EBRD Finansman Salanan Dorudan ve Blgesel

Yatrmlar (1991-2004) _____________________________________________ 91 Ek-3 AT tarafndan Romen irketleri Aleyhine Yrtlen Anti-damping

Soruturmalar ____________________________________________________ 99 Ek-4: Gda rnlerinde aranacak hijyen koullar hakknda 29.4.2004 tarih

ve 852/2004/EC sayl Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tz ile Hayvansal rnlerde aranacak hijyen koullar hakknda 29.4.2004 tarih ve 853/2004/EC sayl Konsey Tz ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi iletmeler ________ 107

Ek-5: AB iinde veya dnda atklarn gemiye yklenmesi kontrol ve danmanlk hakknda 1.2.1993 tarih ve 259/93/EEC sayl Konsey Tz ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi mallar__________________________________________ 109

Ek-6: Atklarn dzenli depolanmasna ilikin 26.04.1999 tarih ve 1999/31/EC sayl Konsey Direktifi ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi iletmeler _______________ 113

Ek-7: Kadmiyum dearjlarnn limit deerleri ve kalite hedeflerine dair 26.9.1983 tarih ve 83/513/EEC sayl Konsey Direktifi ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi iletmeler _______________________________________________________ 115

Ek-8: 76/464/EEC sayl Direktifin Ekinde yer alan Liste Ide belirtilen baz tehlikeli maddelerin dearjnn limit deerleri ve kalite hedeflerine dair 12.6.1986 tarih ve 86/280/EEC sayl Konsey Direktifi ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi iletmeler _______________________________________________________ 117

Ek-9: Entegre kirlilik nleme ve kontrol ile ilgili 24.9.1996 tarih ve 96/61/EC sayl Konsey Direktifi ile ilgili olarak Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemesine tabi tesisler _________________ 119

Ek-10: Byk yakma tesislerinden havaya yaylan baz kirletici maddelerin snrlandrlmas hakknda 23.10.2001 tarih ve 2001/80/EC sayl Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi (Slfrdiokside) _______________ 125

Ek-11: Byk yakma tesislerinden havaya yaylan baz kirletici maddelerin snrlandrlmas hakknda 23.10.2001 tarih ve 2001/80/EC sayl Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi (Nitrojenokside) _______________ 127

Ek-12: Byk yakma tesislerinden havaya yaylan baz kirletici maddelerin snrlandrlmas hakknda 23.10.2001 tarih ve 2001/80/EC sayl Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi (Toz) ________________________ 131

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

iii

T A B L O L A R Tablo 1: AB-MDA lkeleri likileri: Kronoloji ve Ahdi Durum ............................................ 3

Tablo 2: Temel Gstergeler..................................................................................................... 13

Tablo 3: Romanya-AB likileri: Kronoloji ve Ahdi Durum .................................................. 15

Tablo 4: Artrlm katlm ncesi yardmlar (PHARE, ISPA ve SAPARD).......................... 23

Tablo 5: Romanya lerleme Raporlar..................................................................................... 25

Tablo 6: AB ile Romanya Arasnda Mktesebat Balklar tibaryla Katlm Mzakereleri

(18 Haziran 2004 Tarihli Durum) ............................................................................ 27

Tablo 7: Romanyaya Salanan Avrupa Yatrm Bankas Kredileri (1991-2005).................. 31

Tablo 8: EBRDnin Taahhtleri inde Romanyann Pay .................................................... 34

Tablo 9: PHARE Program Kapsamnda Romanyaya Yaplan Yardmlar ........................... 35

Tablo 10: ISPA Kapsamnda Finansman Katks Salanan Projeler (2000-2004) ................. 37

Tablo 11: 2000-2006 Dnemi Sapard Program Kapsamnda Romanya Mali Program........ 40

Tablo 12: Romanyaya AT Tarafndan Yaplan Makro Mali Yardmlar ................................ 41

Tablo 13: Romanyann eitli Topluluk Programlarna Katlm ......................................... 43

Tablo 14: Romanyaya Dorudan Yabanc Sermaye Yatrmlar (1997-2003) ...................... 45

Tablo 15: Romanyann D Ticareti ...................................................................................... 46

Tablo 16: Romanyann AB-25 ile D Ticareti ..................................................................... 47

Tablo 17: AB-25nin Romanya ile Sektrel D Ticareti (2004) ............................................ 48

Tablo 18: lkeler tibaryla Romanyann 2004 Yl D Ticareti ......................................... 48

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

v

Ksaltmalar Dizini

AAET : Avrupa Atom Enerjisi Topluluu AB : Avrupa Birlii AEA : Avrupa Ekonomik Alan AET : Avrupa Ekonomik Topluluu AKT : Avrupa Kmr elik Topluluu AP : Avrupa Parlamentosu AT : Avrupa Topluluu ATRG : Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi AYB : Avrupa Yatrm Bankas Beyaz Kitap : White Paper Bireysel Planlar : Individual Business Plans Bkz. : Baknz BM : Birlemi Milletler CARDS : Community Assistance for Reconstruction, Development and

Stability in the Balkans CFSP : Common Foreign and Security Policy COMECON : Council for Mutual Economic Assistance COMECON : Karlkl Ekonomik Yardm Konseyi (Council For Mutual

Economic Assistance) DG : Directorate General DT : Dnya Ticaret rgt EBRD : European Bank for Reconstruction and Development EC : European Community ECHO : European Commission Humanitarian Aid Organisation ECSC : European Coal and Steel Community ECU : European Currency Unit EEA : European Economic Area EEAA : European Economic Area Agreement EEC : European Economic Community EFTA : European Free Trade Association EP : European Parliament EU : European Union EURATOM : European Atomic Energy Community GATT : General Agreement on Tariffs and Trade Gei Anlamas : Interim Agreement Genileme Hakknda Deklarasyon : Declaration on the Enlargement of the EU Genileme Hakknda Protokol : Protocol on the Enlargement of the EU Genilemeye likin letiim Stratejisi : Communication Strategy for Enlargement GSMH : Gayr Safi Milli Hasla GSP : Generalized System of Preferences

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

vi

GSYH : Gayr Safi Yurtii Hasla GTS : Genelletirilmi Tercihler Sistemi Glendirilmi Katlm ncesi Strateji : Enhanced Pre-accession Strategy Gndem 2000 : Agenda 2000 HAK : Hkmetleraras Konferans (Intergovernmental Conference) Helsinki Grubu lkeler : Bulgaristan, Letonya, Litvanya, Malta , Romanya, Slovakya IGC : Intergovernmental Conference ISPA : Instrument for Structural Policies for Pre-accession ISPA : Instrument for Structural Policies for Pre-accession lerleme Raporlar : Regular Reports Katlm Antlamas : Treaty of Accession Katlm ncesi Strateji : Pre-accession Strategy Katlm ncesi Yardm : Pre-accession assistance Katlmc lkeler : Acceding Countries Katma Protokol : Additional Protocol KOB : Katlm Ortakl Belgesi (Accession Partnership) Lksemburg Grubu lkeler : Macaristan, Polonya, Estonya, ek Cumhuriyeti, Slovenya, GKRY MDA : Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri Mevzuatn Analitik ncelenmesi : Analytical Examination of Screening NIE : Notice of Impending Expiry Nitelikli Oy okluu : Qualified Majority Voting-QMV No. : Numara/Say ODGP : Ortak D ve Gvenlik Politikas OECD : Organization for Economic Cooperation and Development OGT : Ortak Gmrk Tarifesi OJ : Official Journal OSCE : Organisation of Security and Co-operation in Europe PHARE : Poland and Hungary Aid for Reconstruction the Economy QMV : Qualified Majority Voting s. : sayfa SAPARD : Special Accession Programme for Agriculture and Rural

Development T.C. : Trkiye Cumhuriyeti TAIEX : Technical Assistance Information Exchange Office Tarama : Screening Ulusal Program : National Programme for the Adoption of Acquis-NPAA WEEE : Waste Electrical and Electronic Equipment WTO : World Trade Organization

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

1

Giri: Temelleri Schuman Deklarasyonu (1950) ile atlan, esasen kinci Dnya Savann

verdii byk tahribatn tekrarlanmamas amacn gden, Avrupadaki btnleme

hareketinin genel olarak baarl olduu kabul edilmektedir. Ancak, ilk drt

genileme hareketi sonucunda, btnleme sreci sadece Bat Avrupa lkelerini

kapsamtr.

Sovyet Blokunda yaanan dalma srecinin bir sonucu olarak, Avrupa Topluluu

(AT) ile Merkezi ve Dou Avrupa (MDA) lkeleri arasndaki ilikilerde, 1980li

yllarn sonundan itibaren nemli ilerlemeler kaydedilmitir. 3 Ekim 1990 tarihinde

iki Almanyann birlemesi ertesinde, 1 Mays 2004 tarihinde, sekiz MDA lkesinin

ABye yelikleriyle, ABnin beinci genileme srecinin en nemli ksm

tamamlanmtr. Bulgaristan ve Romanyann 1 Ocak 2007 tarihinde ABye ye

olmalar ile beinci genileme srecinin tamamlanmas beklenmektedir.

AB ile MDA lkeleri arasndaki ilikiler geliirken, eski Yugoslavya Federal

Sosyalist Cumhuriyetinden bamszlklarn ilan eden Hrvatistan ve Slovenyay,

ABnin 1992 yl Ocak aynda bamsz lke olarak tandn ilan etmesiyle, AB-

Bat Balkan lkeleri ilikileri gelimeye balamtr. Blgede yaanan sava

ortamnn geride braklmasyla, ilikilerde yaanan gelimeler ivme kazanmtr.

Brksel Zirvesinde (2004), Bat Balkanlardaki lkelerin geleceinin AB snrlar

iinde olduu teyit edilmi ve Hrvatistan ile katlm mzakereleri, Trkiye ile

birlikte, 3 Ekim 2005 tarihinde balamtr. Bylece, ABnin altnc genileme sreci,

fiilen balatlmtr.

almann ilk ksmnda, ABnin MDA lkeleri ile ilikilerinde kaydedilen

gelimeler ana hatlaryla ve kronolojik srada verilmektedir. almann ikinci

ksmnda ise, AB-Romanya ilikileri yine kronolojik olarak verildikten sonra,

ilikilerin geliimine temel oluturan belgeler ele alnmaktadr. almann nc

ksm ise, mnhasran Romanya Katlm Antlamasnda yer alan gei dzenlemeleri

ile ilgili tespitlere ayrlmtr.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

3

1. ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri1

Tablo 1: AB-MDA lkeleri likileri: Kronoloji ve Ahdi Durum

25 Haziran 1988 AT ile "Karlkl Ekonomik Yardm Konseyi (COMECON')" arasnda imzalanan Ortak Bildiri2 ile taraflar birbirlerini resmen tanmlardr.

19 Eyll 1989 AT ile MDA lkeleri arasnda ayr ayr yaplan Ekonomik ve Ticari birlii Anlamalar ilk olarak Polonya ile imzalanmtr. Polonya Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas3 1 Aralk 1989 tarihinde yrrle girmitir.

9 Kasm 1989 Berlin Duvarnn Ykl 18 Aralk 1989 Konsey, PHARE Programnn hukuki erevesini belirleyen

3906/89/EEC sayl Tz4 benimsemitir. 7 Haziran 1991 AKT Danma Komitesi, AKT yetki alanna giren

mallarn da Avrupa Anlamalar kapsamna dahil edilmesi hususunda ilke kararna5 varmtr.

21/22 Haziran 1993 Kopenhag Zirvesinde6, Kopenhag Kriterleri (siyasi kriter, ekonomik kriter ve mktesebat uyumu) aklanmtr.

1 Bkz.: Murat KAVALALI, Avrupa Birlii'nin Genileme Sreci: ABnin Merkezi Dou

Avrupa ve Bat Balkan lkeleri ile likileri, Devlet Planlama Tekilat Mstearl, AB ile likiler Genel Mdrl, Ankara, Ekim 2005

2 AET ve Karlkl Ekonomik Yardm Konseyi' arasnda resmi ilikilerin balatlmas hakknda Ortak Deklarasyon

22 Haziran 1988 tarih ve 88/345/EEC sayl Konsey Karar, 24.06.1988 tarih ve L 157 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 34-35

3 22.11.1989 tarih ve L 339 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi [Anlamalar, 10 yllk bir sre iin geerli olup, taraflarn birbirlerine GATTn "En ok Kayrlan lke

('Most Favoured Nation Clause')" statsn uygulamalarn ngrmektedir. AT, mevcut miktar kstlamalarn kaldracak ve MDA lkelerini "Genelletirilmi Tercihler Sistemine (GSP)" dahil edecektir.]

4 28.12.1989 tarih ve L 375 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 5 Bulletin of the European Communities, No: 4/1991 s. 44 6 Kopenhag Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EC, No: 6/1993, Balk 4

[Madrid Zirvesinde, 15-16 Aralk 1995, Kopenhag kriterlerine drdnc bir kriter eklenmitir . Buna gre; Topluluk mevzuatn i hukukuna aktaran bir lkenin, sz konusu mevzuat en iyi biimde uygulamas, ancak idari yapsn yeniden biimlendirmesi, istikrarl bir ekonomik ve parasal ortamn yaratlmas ile mmkndr.]

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

4

10/11 Aralk 1994 Essen Zirvesinde7, Komisyon tarafndan AB ile ortaklk ilikisi bulunan MDA lkelerinin ABye katlmlar hakknda "Katlm ncesi Strateji"8 ele alnmtr.

26/27 Haziran 1995 Cannes Zirvesinde9, Komisyon tarafndan MDA ortak lkelerinin i pazara hazrlanmak zere gsterdikleri almalar destekleyici ve yol gsterici nitelikte hazrlanan Beyaz Kitap10 kabul edilmitir.

Ayrca, Beyaz Kitap kapsamnda yer alan, i pazar ile ilgili mevzuata, MDA lkelerinin uyumu iin teknik destek salamak amacyla, 1996 yl Ocak aynda, Komisyon Genileme Genel Mdrlne bal olarak "Teknik Destek Bilgi Deiim Ofisi, TAIEX oluturulmutur.

7 Essen Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EU, No: 12/1994, The European Unions

external relations: 1. Relations with the countries of Central and Eastern Europe, s. 7-27 8 Konseye COM (94)320 sayl Komisyon Bildirimi, (The Europe Agreements and Beyond: a

Strategy to Prepare the Countries of Central and Eastern Europe for Accession)

Konseye COM(94)361 sayl Komisyon Bildirimi, (Follow Up to Commission Communication on The Europe Agreements and Beyond: a Strategy to Prepare the Countries of Central and Eastern Europe for Accession)

[Essen Zirvesi Kararlar Ek IVde yer alan Katlm ncesi Strateji temel unsur iermektedir: (i) i pazara hazrlk, (ii) yapsal diyalog ve (iii) ortak lkelerde srdrlen reformlarn PHARE Program kapsamnda desteklenmesi.]

9 Cannes Zirvesi Sonu Bildirgesi, Ekler, Cannes European Council, 26 and 27 June 1995, Presidency Conclusions, Part B: II-Conclusions of the ECOFIN Council, 12 June 1995,: Preparation of the Associated Countries of Central and Eastern Europe for Integration into the Internal Market of the EU, Bulletin of the EU, No: 6/1995, s. 17-18

10 2 Mays 1995 tarih ve COM(95)163 sayl Beyaz Kitap (White Paper: Preparation of the Associated Countries of the Central and Eastern Europe for Integration into the Internal Market of the Union)

[Beyaz Kitap, katlm ncesi stratejinin nemli bir unsuru olmakla birlikte, katlm mzakerelerinin bir paras deildir. Ayrca, muhtemel gei dzenlemeleri dahil olmak zere, katlm mzakerelerinin hibir blm hakknda hkm iermemektedir. Beyaz Kitap i pazara ilikin Topluluk mevzuatn kapsarken, katlm mzakereleri AB mktesebatnn tamamn kapsamaktadr. Beyaz Kitap, Avrupa Birlii ile MDA lkeleri arasnda Avrupa Anlamalarna dayal ilikileri de deitirmemektedir. Beyaz Kitap, sz konusu lkelerin, hem AT i pazarna uyumlarn somut ibirlii nerileriyle desteklemekte, hem de bu ekilde ortaklk anlamalarna en st dzeyde ilerlik kazandrlmas abalarna katkda bulunmaktadr.]

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

5

15-16 Aralk 1995 Madrid Zirvesinde11, Turin Zirvesinde12 balamas ngrlen hkmetleraras konferansn sonulanmasndan hemen sonra, Komisyondan adaylk bavurularn deerlendirmesi ve ABnin genilemesinin ne ifade ettiini detayl bir ekilde analiz etmesi istenmitir.

29 Mart 1996 ile 6/17 Haziran 1997

Turin Zirvesinde Avrupa Birlii (Maastrich) Antlamasnn revize edilmesi ve ABnin gelecek genilemesine hazrlk amacyla balatlan Hkmetleraras Konferans; Amsterdam Zirvesinde13 sonlandrlm ve Devlet/Hkmet Bakanlar arasnda Taslak Amsterdam Antlamas {(doc. CONF 4001/97)} ile Antlamann 1997 yl Ekim aynda Amsterdamda imzalanmas konularnda mutabakata varlmtr.

19 Mart 1997 COM(97)11214: PHARE Program erevesinde iki ncelikli alana dair neri; "kurumsal yaplanma" ve "yatrmlar".

11 Madrid Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EU, No: 12/1995, Balk III, A Europe

Open to the World, Enjoying Stability, Security, Freedom & Solidarity-A.Enlargement, s. 9-37 12 Turin Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin EU 3-1996, An agenda for the Intergovernmental

Conference, paragraf I.3 13 Amsterdam Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin EU 6-1997, Intergovernmental Conference:

Draft Treaty, paragraf II.4 14 COM(97)112, New guidelines for the PHARE programme concerning pre-accession

assistance

[Lksemburg Zirvesi (1997) Sonu Bildirgesinde, 2000-2006 dnemi iin PHARE Program btesinin anlan ncelikler bakmndan srasyla % 30 ve % 70 oranlarnda paylatrlmas kararlatrlmtr.]

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

6

16 Temmuz 1997 Komisyon, 16 Temmuz 1997 tarihinde "Gndem 2000"i 15

sunmutur. Gndem 2000'de; ABnin genileme ile ilgili bak as ve ileriki

yllardaki politikalar, genilemenin etkileri ve 2000 yl sonras iin genilemi bir AB dnlerek finansal altyap ele alnmtr.

Aday lkelerin her biri hakknda Komisyonun ayr ayr "Gr" yer almaktadr.

On MDA lkesi ve GKRYnin genileme srecine dahil edilmesi ngrlm; Polonya, Macaristan, ek Cumhuriyeti, Slovenya ve Estonya ile yelik mzakerelerinin almas nerilmitir.

Kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesi konusunda aday lkelerdeki gelimeleri ayr ayr inceleyen yllk "lerleme Raporlar"nn 1998 yl sonundan itibaren hazrlanaca belirtilmitir.

ABnin genileme srecinde yer alan aday lkelere, 2000-2006 dnemi iin katlm ncesi yardmlar toplam 21 milyar ECU (1997 yl sabit fiyatlaryla) ngrlmtr16,.

15 Agenda 2000 and Turkey, State Planning Organisation, DG-EU Affairs, Volume I-II, Eyll

1997 Ankara [COM(97)2000 final, "Agenda 2000, For a Stronger and Wider Union {'Reinforcing the pre-accession

strategy' & 'The effects of the Unions policies of enlargement to the applicant countries of Central and Eastern Europe (Impact Study)'}", Bulletin of the EU, Supplement 5/97, COM(97)2001 final, Commission Opinion on Hungary's application for membership of the EU, Bulletin of the EU, Supplement 6/97, COM(97)2002 final, Poland..., Bulletin of the EU, Supplement 7/97, COM(97)2003 final, Romania..., Bulletin of the EU, Supplement 8/97, COM(97)2004 final, Slovakia..., Bulletin of the EU, Supplement 9/97, COM(97)2005 final, Latvia..., Bulletin of the EU, Supplement 10/97, COM(97)2006 final, Estonia..., Bulletin of the EU, Supplement 11/97, COM(97)2007 final, Lithuania..., Bulletin of the EU, Supplement 12/97, COM(97)2008 final, Bulgaria..., Bulletin of the EU, Supplement 13/97, COM(97)2009 final, Czech Republic..., Bulletin of the EU, Supplement 14/97, COM(97)2010 final, Slovenia..., Bulletin of the EU, Supplement 15/97]

16 Agenda 2000: For a Stronger, op.cit., s. 73, Tablo 4

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

7

12/13 Aralk 1997 Lksemburg Zirvesinde, genileme srecini balatacak genel

kararlar alnmtr17: Komisyon tarafndan Kopenhag siyasi ktiterlerini yerine

getiren: Macaristan, Polonya, Estonya, ek Cumhuriyeti, Slovenya ve GKRY18 ile yelik mzakerelerinin 1998 yl ilkbaharnda balatlmasna karar verilmitir.

Romanya, Slovakya, Letonya, Litvanya ve Bulgaristan ile yaplacak mzakere hazrlklarnn hzlandrlmas Komisyondan istenmitir.

"Katlm ncesi Strateji"nin gelitirilmesi: "Glendirilmi Katlm ncesi Stratejinin19 hazrlanmas kararlatrlmtr.

Aday lkelerin Topluluk programlarna ve ajanslarna katlmlar ile ilgili hususlar ilk kez Lksemburg Zirvesi Sonu Bildirgesinin 19 il 21inci paragraflarnda yer almtr.

16 Mart 1998 Aday lkelerin, Kopenhag kriterlerine uyum iin yapmas gerekenleri, AB mktesebatna uyum ykmllklerini, salanmas gereken mali yardmlar ve yelik iin gerekli ksa ve orta vadeli ncelikleri ieren Katlm Ortakl Belgeleri20 her aday lke iin ayr ayr olmak zere "622/98 sayl Konsey Tz"21 erevesinde, Komisyon tarafndan hazrlanmaktadr.

17 Lksemburg Zirvesi, op.cit. 18 Anlan alt aday lke "Lksemburg Grubu lkeler" olarak da isimlendirilmektedir. 19 [Glendirilmi stratejinin en nemli iki unsurunu; "Katlm Ortakl ('Accession Partnership')

Belgeleri" ile "Dzenli Raporlar ('Regular Reports')" oluturmaktadr.] 20 [Katlm Ortakl Belgelerine paralel olarak, AB mktesebatna uyum salanmas iin, ilgili aday lke

mevzuatnda yaplacak deiiklikleri ve yenilikleri, uyum iin gerekli beeri ve mali kaynaklar, Katlm Ortakl Belgesinde belirtilen nceliklerin yan sra, ilgili aday lkenin gerekli grd kendi nceliklerini, AB mktesebatnn stlenilmesi iin gerekli olan idari yapnn gelitirilmesini ve ksa ve orta vadeli ncelikler takvimini ieren Ulusal Program (National Programme for the Adoption of Acquis-NPAA) aday lkeler tarafndan ayr ayr hazrlanmaktadr.]

21 16.3.1998 tarih ve 622/98/EC sayl Konsey Tz, 20.03.1998 tarih ve L 85 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 1-2 ("On assistance to the applicant States in the framework of the pre-accession strategy, and in particular on the establishement of Accession Partnership")

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

8

30 Mart 1998 ABye ye lkeler ve yelik bavurusunda bulunan on MDA lkesinin yan sra GKRY ile 30 Mart 1998 tarihinde bakanlararas ortak bir toplant gerekletirmitir.

31 Mart 1998 tarihinde ise Lksemburg Grubu lkelerle ayr ayr gerekletirilen alt Hkmetleraras Bakanlar Konferans ile katlm mzakereleri balatlm ve temsilcileraras birinci toplantnn 23-24 Nisan 1998 tarihlerinde, yine ayr ayr gerekletirilmesi kararlatrlmtr22.

15-16 Haziran 1998 Cardiff Zirvesi23, 31 Mart 1998 tarihinde alt MDA lkesi ile balatlan katlm mzakerelerinin hzla ilerledii ve yedi mktesebat balnda "Tarama srecinin tamamland, ABye aday dier be lke iin ise "Mevzuatn Analitik ncelenmesi Srecinin" balatld belirtilmitir.

11-12 Aralk 1998 TAIEXin grev alannn, AB mktesebatnn tamamn kapsayacak ekilde geniletilmesi Genel ler Konseyinin 7 Aralk 1998 tarihli toplantsnda kararlatrlmtr24.

10-11 Aralk 1999 Avrupa Konseyi Helsinki Zirve toplants25: Trkiyeye resmen aday lke stats tannmtr. Bulgaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Romanya ve

Slovakya ile yelik mzakerelerinin 2000 yl ubat aynda balatlmas26 kararlatrlmtr.

Helsinki Zirvesinde, Kln Zirvesi sonular27 nda, 2000 yl ubat aynda balayp Aralk aynda bitmesi ngrlen, sonular onay ilemlerine tabi olacak ekilde kurumsal reforlarla ilgili bir Hkmetleraras Konferansn28 toplanmas kararlatrlmtr.

22 Genel ler Konseyi'nin 30.03.1998 tarihli 2078inci toplants, Basn:86, No: 7095/98"

[Temsilcileraras birinci toplantdan, mzakerelerin modalitelerinin tespit edilmesi ve alma programnn belirlenmesi amalanmtr.]

23 Cardiff Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EU, No: 6/1998, Balk V, Developing the Union, Enlarhgement, paragraf 62-69,

24 Viyana Zirvesi Sonu Bildirgesi Ek-3, Bulletin of the EU, No: 12/1998, Council Conclusions on EU Enlargement, (Genel ler Konseyi, 7 Aralk 1998), s 26

25 Helsinki Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EU, No: 12/1999, paragraf 2-13 26 Anlan alt aday lke "Helsinki Grubu lkeler" olarak da isimlendirilmektedir.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

9

15 ubat 2000 Helsinki Grubu lkelerle, ayr ayr gerekletirilen alt Hkmetleraras Bakanlar Konferans ile, katlm mzakereleri balatlmtr29.

Mays 2000 ABye ye lkeler vatandalarna, genilemenin gerekeleri ve olumlu ve olumsuz yanlaryla etkilerinin tam olarak anlatlmasn salamaya ynelik olarak, PHARE btesinden finanse edilmek zere, "Genilemeye likin letiim Stratejisi" adl Strateji Dokman 2000 yl Mays aynda kabul edilmitir.

10 Kasm 2000 Aday MDA lkeleri, 1998-2001, Topluluk programlarna, ayr ayr alnan Ortaklk Konseyi Kararlar uyarnca katlmlardr30. 2001 ylndan sonra ise, Komisyonun "COM(2000)725 final" sayl nerisi31 dorultusunda, tek ereve kararlar yoluyla tm aday lkelerin Topluluk programlarna katlmlar salanmtr.

27 Kln Zirvesi, op.cit., Intergovenmental Conference on Institutional Questions, Balk I.21, s.

13-14, paragraf 52 ve Balk 8 Institutional Affairs, s. 129-130. 28 [Hkmetleraras Konferansta, zellikle Komisyonun oluumu ve bykl, Konseydeki oy dalm ve

Konseyde "Nitelikli Oy okluu ('Qualified Majority Voting-QMV')" ile karar alnan alanlarn geniletilmesi imkan gibi konularn ele alnmas ngrlmtr. Helsinki Zirvesi Sonu Bildirgesinde, ABnin 2002 yl sonundan itibaren, aday lkelerin yelik vecibelerini stlenme yeteneine sahip olduklarn gstermelerinin hemen ardndan ve mzakere srecinin baaryla tamamlanmas halinde yeni ye devletleri kabul edebilme durumunda olaca vurgulanmtr.

Hkmetleraras Konferans, 14 ubat 2000 tarihinde balam ve 3-4 Aralk 2000 tarihlerinde gerekletirilen 10uncu bakanlararas toplantda sonulandrlmtr.]

29 Bulletin of the EU, No: 1-2/2000, Balk 5 Enlargement, (Balk 1.5.1) Accession Negatioations, s. 78

30 [Malta, GKRY ve Trkiye ile ikili anlamalar yaplmtr.] 31 10 Kasm 2000 tarih ve COM(2000)725 final sayl:

Konsey Karar iin Komisyon nerisi ("Concerning the Community position within the Association Council on the participation of (country) in the Community programmes) ve

Konsey Karar iin Komisyon Tavsiyesi (Authorising the Commission to negotiate a framework agreement with Cyprus, Malta and Turkey concerning their participation in Community programmes")

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

10

10 Aralk 2000 Avrupa Konseyi, 7-9 Aralk 2000 tarihlerinde

gerekletirilen Nice Zirvesi ertesinde gerekletirdii toplantda "Taslak Nice Antlamasn" kabul etmitir.

26 ubat 2001 Nice Antlamas32, 26 ubat 2001 tarihinde imzalanm ve onay ilemlerinin tamamlanmasn mteakip 1 ubat 2003 tarihinde yrrle girmitir.

15/16 Haziran 2001 Gteborg Zirvesinde33, genileme srecinin geri dn olmayan bir sre olduu vurgulanmtr. Ayrca, ABnin 2002 ylndan sonra yeni yeleri kabul edebilir konuma gelecei ve 2004 ylnda yaplacak olan Avrupa Parlamentosu seimlerine yeni yelerin katlmnn salanaca belirtilmitir.

Mart 2002 Komisyon, 2002 yl Mart aynda, ABnin beinci genilemesinin ele alnd "Genilemeye likin letiim Stratejisi lerleme Raporunu"34 hazrlamtr.

15/16 Mart 2002 Barselona Zirvesinde35, Lizbon Stratejisi balatlm ve aday lkelere stratejide yer alan ekonomik, sosyal ve evresel hedefleri bir an nce kendi i hukuklarna aktarmalar tavsiye edilmitir.

21/22 Haziran 2002 Sevilya Zirvesinde36, Komisyon genilemeye hazrlk amacyla srdrlen almalar hakknda bir rapor37 sunmutur.

32 Nice Antlamas, 10.3.2001 tarih ve C 080 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi [Katlm mzakereleri balayan aday lkelerin, yelik tarihleri Antlamann imzaland tarihte

bilinmemekle birlikte, sz konusu aday lkelerin kurumsal yapda nasl yer alacaklar konusu Nice Antlamasna ekli "Genileme Hakknda Protokol" ile yirmi numaral "Genileme Hakknda Deklarasyon"da dzenlenmitir.]

33 Gteborg Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin EU 6-2001, paragraf I.2.1 ve I.4.9 34 [Rapor, iletiim stratejisi erevesinde gerekletirilen faaliyetleri zetleyecek ekilde 2003 yl Aralk

ayna kadar yirmi iki kere gncellenmitir.] 35 Barcelona Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin EU 3-2002 36 Sevilya Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin of the EU, No: 6/2000, s. 8-23 37 COM(2002)281 final, 5 Haziran 2002

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

ABnin Merkezi ve Dou Avrupa lkeleri ile likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

11

24/25 Ekim 2002 Brksel Zirvesinde38;

ek Cumhuriyeti, Malta, Estonya, Kbrs, Macaristan, Letonya, Slovenya, Malta, Polonya ve Slovak Cumhuriyeti ile Katlm Antlamas"nn Atinada 2003 yl Nisan aynda imzalanaca aklanmtr.

Komisyondan, Kopenhag (2002) Zirvesine kadar, Bulgaristan ve Romanyann kaydetmesi gereken ilerlemeleri ieren bir takvim ve artrlm katlm ncesi yardmlar da kapsayacak detayl bir yol haritas hazrlamas istenmitir.

13 Kasm 2002 Komisyon, katlm mzakerelerinde kaydedilen ilerlemeler bakmndan geriye den ve bu nedenle 1 Mays 2004 tarihinde gereklemesi ngrlen ABnin beinci genilemesinde yer almayacak olan, Romanya ve Bulgaristan iin "Yol Haritas"39 hazrlamtr.

12/13 Aralk 2002 Kopenhag Zirvesinde, Katlm Antlamasnn onay ilemlerinin tamamlanmasn mteakip, mezkur aday lkelerin 1 Mays 2004 tarihinde Avrupa Birliine ye olaca aklanmtr.

1 ubat 2003 Nice Antlamasnn yrrle girii. 16 Nisan 2003 ek Cumhuriyeti, Malta, Estonya, Kbrs, Macaristan,

Letonya, Slovenya, Malta, Polonya ve Slovak Cumhuriyeti ile "Katlm Antlamas, Selanikte imzalanmtr. Anlan lkeler Antlamann yrrle giri tarihi olan 1 Mays 2004 tarihinde ABye ye olmulardr.

38 Brksel Zirvesi Sonu Bildirgesi, Bulletin EU 6-2001, paragraf I.1 39 COM(2002)624, 13 Kasm 2002

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

13

2. Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

Romanya, Avrupann gneydousunda, Balkan Yarmadasnn kuzeyinde yer alr.

Karadenize 234 km kys olup, 238.391 km2 yzlm ile Avrupann corafi

adan en byk 11inci lkesidir. Dalk bir lke olup, lkenin ortasndan geen

Karpat Dalarnn gney ve batsnda geni ovalar ve platolar bulunmaktadr. Bu

blgede toplanan tarm alanlar lkenin toplam yzlmnn % 62,1ini

olutururken, ormanlar % 28, gller ve nehirler % 3,7 ve dier alanlar ise lkenin %

6,2sini kaplamaktadr. lkenin balca yer alt kaynaklar ise altn, gm, tuz,

mermer, petrol rezervleri ve doalgaz rezervleridir. lkenin toplam snrlar 3,187

km uzunluundadr.

Tablo 2: Temel Gstergeler

Yzlm 237.500 km2 Nfusu 22.355.551 Komular Bulgaristan (608 km), Macaristan (443 km), Moldovya

(450 km), Srbistan Karada (476 km), Ukrayna (kuzeyde 362 km gneyde 169 km), ky uzunluu 225 km

Ortalama mr 71.12 (Erkekler iin 67.63, Kadnlar iin 74.82) Nfus Art Hz % -0.11 Etnik Yap Romen % 89.5, Macar % 6.6, ingene % 2.5, Dier %

1.4 Dinler % 87.0 Ortodoks, % 6.8 Protestan, % 5.6 Katolik, % 0.35

Mslman, % 0.25 Dier Konuulan Diller Romence (Resmi Dil), Macarca, Almanca Ynetim Biimi Cumhuriyet Doal Kaynaklar Petrol, kereste, doal gaz, kmr, demir, tuz lke nternet Kodu ro

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

14

Avrupa Birlii ile Romanya arasndaki ilikiler hzl bir geliim gstermitir:

Taraflar arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamas 1 ubat 1993 tarihinde

imzalanm ve 1 ubat 1995 tarihinde yrrle girmitir.

Romanya, 22 Haziran 1995 tarihinde ABye yelik bavurusu yapmtr.

Helsinki Zirvesinde (10-11 Aralk 1999) Romanya ile katlm mzakerelerinin

balatlmas kararlatrlm, mzakereler 15 ubat 2000 tarihinde Dileri

Bakanlar dzeyinde toplanan Hkmetleraras Konferans ile balamtr.

Brksel Zirvesi (16-17 Aralk 2004) Sonu Bildirgesi 13nc pararaf;

Romanyann katlmla ilgili hazrlklarn baaryla tamamlayaca beklentisiyle

AB Konseyi, Avrupa Parlamentosunun da rzas olmas kaydyla, 2005 Nisan aynda

gerekletirilecek Genel ler ve Dilikiler Konseyi toplants vesilesiyle

Bulgaristan ve Romanyayla Katlm Antlamasnn sonulandrlmas arsnda

bulunur aklamas yaplmtr. Bu erevede olmak zere Bulgaristan ve Romanya

Katlm Antlamas40 25 Nisan 2005 tarihinde imzalanmtr. Katlm Antlamasnn

onay ilemlerinin tamamlanmasn mteakip 1 Ocak 2007 tarihinde yrrle

girmesi beklenmektedir.

40 Bulgaristan ve Romanyann Katlm Antlamas:

21 Haziran 2005 tarih ve L 157 sayl Avrupa Birlii Resmi Gazetesi

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

15

Tablo 3: Romanya-AB likileri: Kronoloji ve Ahdi Durum*

22 Ekim 1990 AT-Romanya Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas (imza) 1 Mays 1991 AT-Romanya Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas41

(yrrle giri)

1 ubat 1993 AT ile Romanya arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamas (imza) Anlamann Ticari Hkmlerine likin Geici Anlama (imza)

1 Mays 1993 Geici Anlama (yrrle giri)

22 Aralk 1994 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa Anlamasnn ve Gei Anlamasnn eki kinci Katma Protokol (94/937/EC sayl Konsey Karar42),

22 Aralk 1994 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa Anlamasnn ve Gei Anlamasnn eki kinci Katma Protokol (94/982/EC sayl Konsey Karar43),

Romanya ve AT arasnda transit geiler hakknda Anlama44 (Mektup teatisi),

31 Aralk 1994 Romanya ve AT arasnda i su yolu tamacl altyaps hakknda Anlama45 (Mektup teatisi),

Romanya ve AT arasnda kesimlik canl hayvanlar hakknda Anlama46 (Mektup teatisi),

1 ubat 1995 Romanya ve AT Arasnda Avrupa Anlamas47 (yrrle giri),

20 ubat 1995 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamasnn eki Katma Protokol (tekstil rnleri)

41 AT-Romanya Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas:

26/03/1991 tarih ve OJ L 79 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 42 31/12/1994 tarih ve L 366 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0025 43 31/12/1994 tarih ve L 378 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0006 44 31/12/1994 tarih ve L 357 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0183 45 31/12/1994 tarih ve L 357 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0184 46 31/12/1994 tarih ve L 357 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0186 47 31/12/1994 tarih ve L 357 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0002

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

16

Avusturya, Finlandiya ve svein ATna katlmlar ertesinde tadil eden Anlama {(Not Teatisi), (95/131/EC sayl Konsey Karar48)}

10 Nisan 1995 Romanya-AT Ortaklk Konseyinin ileyi kurallarna ilikin 1/1995 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar49

18 Eyll 1995 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa Anlamasnn eki Katma Protokol {(tekstil rnlerinin ticareti), (97/295/EC sayl Konsey Karar50)},

22 Haziran 1995 Romanyann Avrupa Birliine yelik bavurusu

28 Kasm 1995 eitli demir-elik rnlerinin Toplulua ihracatna ilikin 2/1995 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar51

4 Aralk 1995 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa Anlamasnn eki Katma Protokol (95/561/EC, Euratom sayl Konsey ve Komisyon Karar52)

19 Aralk 1995 eitli demir-elik rnlerinin Toplulua ihracatna ilikin 3/1995 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar53

16 Temmuz 1997 Romanyann yelik bavurusu hakknda Komisyon gr (Gndem 2000)

30 Mart 1998 Romanya Katlm Ortakl Belgesi {(1998/261/EC sayl Konsey Karar54), (Katlm Ortakl Belgesi gncellenmitir55)}

5 Ekim 1998 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa Anlamasnn ticari hkmlerini (meyva ve sebzeler),

48 26/04/1995 tarih ve L 094 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0391 49 21/07/1995 tarih ve L 171 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0041 50 20/05/1997 tarih ve L 127 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0001 51 16/12/1995 tarih ve L 304 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0040 52 30/12/1995 tarih ve L 317 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0039 53 30/12/1995 tarih ve L 325 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0051 54 23/04/1998 tarih ve L 121 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 11-15 55 29/06/1998 tarih ve C 202 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 73-82

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

17

Avusturya, Finlandiya ve svein ATna katlmlar ertesinde tadil eden Protokol (98/626/EC sayl Konsey Karar56)

4 Kasm 1998 Birinci Romanya lerleme Raporu {COM(1998)702}

16 Mart 1999 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamasnn 64(1) i ve ii ile 64(2)inci maddelerinin uygulama kurallar hakknda 2/1999 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar57

13 Ekim 1999 kinci Romanya lerleme Raporu {COM(1999)510}

6 Aralk 1999 Romanya Katlm Ortakl Belgesi (1999/82/EC sayl Konsey Karar58)

10/11 Aralk 1999 Romanya ile katlm mzakerelerinin balanmas karar 15 ubat 2000 Hkmetleraras Konferans ile yelik mzakereleri resmen

balamas

15 Mays 2000 AB Mktesebatnn stlenilmesine likin Romanya Ulusal Program

29 Eyll 2000 Romanyann Eitim ve Staj ile ilgili Topluluk Programlarna katlmna dair 3/2000 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar59

13 Ekim 2000 Romanyann Genlik Programna katlmna dair 4/2000 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar60

17 Ekim 2000 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamasnda yer alan baz tarm rnlerine uygulanacak Topluluk tarife kotalarnn yeniden dzenlenmesi hakknda 2435/2000/EC sayl Konsey Tz61

8 Kasm 2000 nc Romanya lerleme Raporu {COM(2000)7010}

56 11/11/1998 tarih ve L 301 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0001 57 10/04/1999 tarih ve L 096 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0022 58 28/12/1999 tarih ve L 335 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 15- 21 59 02/12/2000 tarih ve L 303 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0031 60 17/11/2000 tarih ve L 290 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0033 61 04/11/2000 tarih ve L 280 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0017

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

18

2001 Gncelletirilmi Ulusal Program (2001-2004)

22 Mart 2001 Romanya ve ATnin eitli araplarn aralarndaki ticaretine uygulayacaklar tercihli ticaret hakkndaki Anlama62 (Mektup teatisi)

10 Nisan 2001 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamasnn devlet yardmlarna ilikin 64nc maddesinin uygulama kurallar hakknda 4/2001 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2001/390/EC63)

15 Mays 2001 Romanyann 2001-2006 yllar arasnda Socrates II ve Genlik Programlarna katlmna dair 5/2001 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2001/623/EC64)

18 Haziran 2001 Romanyann Avrupa evre Ajansna katlmna dair AT ile Romanya arasndaki Anlama65

17 Ekim 2001 Romanyann Kltr 2000 Programna katlmna dair 6/2001 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2001/802/EC66)

13 Kasm 2001 Drdnc Romanya lerleme Raporu {SEC(2001)1753}

18 ubat 2002 Romanyann Topluluk programlarna katlmnn genel koullar hakknda 1/2002 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2002/257/EC67)

14 Mays 2002 Romanyann Fiscalis Programna katlmna dair 2/2002 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2002/814/EC68)

1 Haziran 2002 28 Haziran 2001 tarihinde imzalanan AT-Romanya Transit Kara Tamacl Anlamasnn yrrle girii 69

62 04/04/2001 tarih ve L 094 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0014 63 22/05/2001 tarih ve L 138 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0016 64 11/08/2001 tarih ve L 217 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0009 65 07/08/2001 tarih ve L 213 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s.21-28 66 21/11/2001 tarih ve L 304 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s.0017 67 06/04/2002 tarih ve L 091 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0020 68 18/10/2002 tarih ve L 280 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0084 69 31/05/2002 tarih ve L 142 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0075

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

19

20 Haziran 2002 1 Temmuz-31 Aralk 2002 tarihleri arasnda, eitli demir-

elik rnlerinin Romanyadan ATna ihracna dair 1499/2002/EC sayl Konsey Tz70.

21 Haziran 2002 1 Temmuz-31 Aralk 2002 tarihleri arasnda, eitli demir-elik rnlerinin Romanyadan ATna ihracna dair 3/2002 sayl Romanya-AT Ortaklk Konseyi Karar (2002/665/EC71)

31 Temmuz 2002 Katlm ncesi dnemde, tarm ve krsal kalknma konularnda Romanyadaki ajanslara yaplacak yardmlara dair 2002/638/EC sayl Komisyon Karar72

9 Ekim 2002 Beinci Romanya lerleme Raporu {SEC(2002)1409}

13 Ekim 2002 Komisyon tarafndan Romanya (ve Bulgaristan) iin hazrlanan Yol Haritas73

19 Aralk 2002 Romanya ve AT arasnda bir ortaklk kuran Avrupa Anlamasnn ticari hkmlerini (karlkl tarm tavizleri) tadil eden Protokol (2003/18/EC sayl Konsey Karar74)

28 Mart 2003 2003/18/EC sayl Konsey Kararnn uygulanmasna ilikin ve 2809/2000/EC sayl Komisyon Tzn tadil eden, Romanya kl baz tahl rnlerine ait tarife kotalarna dair 573/2003/EC sayl Komisyon Tz75

19 Mays 2003 Romanya Katlm Ortakl Belgesi (2003/397/EC sayl Konsey Karar76)

5 Kasm 2003 Altnc Romanya lerleme Raporu {SEC(2003)1211}

24 ubat 2004 Avrupa Komisyonu nsan Haklar, D leri ve Ortak Gvenlik ve Savunma Politikas Komitesi Romanya Raporu

70 23/08/2002 tarih ve L 227 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0001 71 23/08/2002 tarih ve L 227 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0038 72 03/08/2002 tarih ve L 206 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0031 73 COM (2002) 624 final, 13 Kasm 2002, Communication from Commission to the Council and

the European Parliament; Roadmaps for Bulgaria and Romania 74 14/01/2003 tarih ve L 08 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 18 - 21 75 29/03/2003 tarih ve L 082 sayl Avrupa Birlii Resmi Gazetesi, s. 0025 76 12/06/2003 tarih ve L 145 sayl Avrupa Birlii Resmi Gazetesi, s. 21-39

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya-AB likileri (Kronoloji ve Ahdi Durum):

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

20

6 Ekim 2004 Yedinci Romanya lerleme Raporu {SEC(2004)1200}

22 ubat 2005 Romanyann (ve Bulgaristan) ABye katlmna dair Komisyon gr {COM(2005)55}

14 Nisan 2005 Avrupa Anlamasnn 2 numaral ekinin 9(4)nc maddesinde, Romen Demir-elik Sanayinin Yeniden Yaplandrlmas amacyla ngrlen srenin uzatlmasna dair Komisyon nerisi {COM(2005)140}

18/25 Nisan 2005 ABnin son genilemesini dikkate alnmas amacyla, Romanya (ve Bulgaristan) Avrupa Anlamasna bir Protokol eklenmesine dair Konsey Karar

9 Kasm 2005 Romanya iin 2005 Yl Kapsaml zleme Raporu (*) AT-Romanya Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas, taraflar arasndaki Avrupa Anlamasnn

yrrle girii ile yrrlkten kalm olmakla birlikte tabloda yer verilmektedir.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

21

2.1 Romanya ile AB Arasnda Akdedilen Avrupa Anlamas

Romanya, MDA lkeleri arasnda AT ile resmi ilikiye geen ilk lkedir. Romanya

ile AT arasnda, Romanyann ATnin Genelletirilmi Preferanslar Sistemine (GSP)

dahil edilmesine dair Anlama 1974 ylnda, Endstriyel rnler Anlamas ise 1980

ylnda imzalanmtr.

Romanyann demokratik sisteme gemesiyle, taraflar arasndaki ticarette dengeli bir

gelimeyi, eitlilii ve karlkl kar olan alanlarda ticari ve ekonomik ibirliini

arttrmay amalayan Ekonomik ve Ticari birlii Anlamas77, 22.10.1990da

imzalanm ve 01.05.1991de yrrle girmitir.

Romanya ile Avrupa Topluluu arasnda bir ortaklk ilikisi kuran Avrupa

Anlamas78 01.01.1993de imzalanm ve 01.02.1995de yrrle girmitir. Avrupa

Anlamasnn onay ilemlerinin tamamlanmasnn uzun zaman alaca dncesi ile

Anlamann ticari hkmlerinin uygulanabilmesini teminen, taraflar arasnda Gei

Anlamas (Interim Agreement) ve Gei Anlamasna ek Katma Protokol

(Additional Protocol) yaplmtr. Gei Anlamas (Interim Agreement)

01.02.1993 tarihinde imzalanarak, 01.05.1993 tarihinde yrrle girmitir.

Romanya ile AT arasndaki ortaklk ilikisinin en st karar alma organ olan Ortaklk

Konseyi birinci toplantsn 10 Nisan 1995 tarihinde gerekletirilmitir.

Romanya, 22 Haziran 1995te Avrupa Birliine yelik bavurusunda bulunmutur.

Bakanlar Konseyi Roma Antlamasnn O maddesi (Amsterdam m.49) uyarnca

yelik bavurusunu kabul etmitir.

77 Ibid. 78 AT-Romanya Avrupa Anlamas:

31/12/1994 tarih ve L 357 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

22

2.2 Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

2.2.1 Gndem 2000 ve Romanya Komisyon, 16 Temmuz 1997 tarihli Gndem-2000 erevesinde Romanya ile ilgili

olarak hazrlad Grnde79, zetle;

Romanyann Kopenhag siyasi ve ekonomik kriterlerine uyum salamada

ilerleme kaydettii,

Ancak, kaydedilen ilerlemelere ramen, Romanyann, zellikle Pazar ile

ilgili mktesebatn zorunlu unsurlarna uyum salayamad,

Mktesebatn stlenilmesi ve uygulanmas amacyla idari reformlarn

gerekletirilmesi gerektii belirtilmektedir.

Sonu olarak, Komisyon, Gndem 2000 erevesinde katlm mzakerelerinin balatlmasn

nerdii lkeler arasna Romanyay dahil etmemitir.

2.2.2 Romanya ve Bulgaristan in Yol Haritas 24-25 Ekim 2002 tarihinde gerekletirilen Brksel Zirvesi Sonu Bildirisinde80,

Komisyondan, 12-13 Aralk 2002 tarihlerinde gerekletirilmesi ngrlen

Kopenhag Zirvesine81 kadar, Bulgaristan ve Romanyann kaydetmesi gereken

ilerlemeleri ieren bir takvim ve artrlm katlm ncesi yardmlar da ierecek

detayl bir yol haritas hazrlamas istenmitir. Zirvede, ayrca, anlan aday lkelerin

1 Ocak 2007 tarihinde ABye ye olmak ynndeki abalarnn desteklendii

aklanmtr.

79 COM(97)2003 final, Commission Opinion on Romania, Bulletin of the EU, Supplement

8/97 80 Brksel Zirvesi, op.cit., paragraf 5 81 Kopenhag Zirvesi, op.cit., s 8-15

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

23

Komisyon, 13 Kasm 2002 tarihinde, Helsinki grubu aday lkeler arasndan, katlm

mzakereleri bakmndan Lksemburg grubu lkelerin gerisine den ve bu nedenle

1 Mays 2004 tarihinde gerekleen ABnin beinci genilemesinde yer almayan,

Romanya ve Bulgaristan iin Yol Haritas ('Roadsmaps for Bulgaria and

Romania')82 hazrlamtr. Sz konusu Belge, Kopenhag Zirvesinde

benimsenmitir. Komisyon, Yol Haritasnda, Romanya ve Bulgaristann Topluluun

eitli ajanslarna ve komitelerine gzlemci statsnde katlmasnda fayda mtalaa

ettiini ve anlan iki lke iin yeni Katlm Ortakl Belgelerinin hazrlanmas

gerektiini belirtmitir.

Tablo 4: Artrlm katlm ncesi yardmlar (PHARE, ISPA ve SAPARD)

(milyon ) 2004 2005 2006 Toplam

Romanya (%70) 860 931 1.002 2.793 Bulgaristan (%30) 368 399 430 1.179 Toplam (%100) 1.228 1.330 1.432 3.990

Komisyon, Romanyann Kopenhag siyasi kriterlerine uyum salam olduunu,

ancak ekonomik kriterler ve mktesebata uyum kriterleri bakmndan eksiklikleri

bulunduunu, ayrca kamu idaresi ve adalet alanlarnda reformlar gerekletirmesi

gerektiini vurgulamtr.

2.2.3 Katlm Ortakl Belgeleri 1997 ylnda Lksemburgda toplanan Avrupa Birlii Devlet ve Hkmet Bakanlar

Zirvesi, Katlm Ortakl Belgesini Glendirilmi Katlm ncesi Stratejinin

anahtar olarak addetmitir. Katlm Ortakl Belgeleri, her aday lke iin ayr ayr

82 COM(2002)624, 13 Kasm 2002

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

24

olmak zere 622/98 sayl Konsey Tz83 uyarnca, Komisyon tarfandan

hazrlanmakta ve Konseyde nitelikli oy okluu ile karara balanarak

yaymlanmaktadr.

1998/261/EC sayl Konsey Karar84 ile, 30 Mart 1998 tarihinde, Romanya iin ilk

Katlm Ortakl Belgesi kartlmtr. Sz konusu Belge, 6 Aralk 199985 ve 28

Ocak 200286 tarihlerinde olmak zere iki kere gncellenmitir.

13 Kasm 2002 tarihinde Komisyon tarafndan aklanan Romanya ve Bulgaristan

iin Yol Haritas ile getirilen neri erevesinde, Konsey, 19 Mays 2003 tarih ve

2003/397/EC sayl Karar87 ile ikinci Romanya Katlm Ortakl Belgesini

aklamtr.

Anlan, Katlm Ortakl Belgesinde, Romanyann henz Kopenhag ekonomik

kriterlerini yerine getirmedii belirtilmekte ve 2004 ylnn sonuna kadar yerine

getirmesi gereken hususlar vurgulanmaktadr.

83 Council Regulation (EC) No 622/98 of 16 March 1998 on assistance to the applicant States in

the framework of the pre-accession strategy, and in particular on the establishement of Accession Partnership,

20/03/1998 tarih ve L 085 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 1-2 84 Romanya ile Katlm Ortaklnn kapsad ilkeler, ncelikler ve koullara dair 30 Mart 1998

tarih ve 98/261/EC sayl KONSEY KARARI

23/04/1998 tarih ve L 121 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 11-15 85 Romanya ile Katlm Ortaklnn kapsad ilkeler, ncelikler ve koullara dair 6 Aralk 1999

tarih ve 1999/852/EC sayl KONSEY KARARI

28/12/1999 tarih ve L 335 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0015 86 Romanya ile Katlm Ortaklnn kapsad ilkeler, ncelikler ve koullara dair 28 Ocak 2002

tarih ve 2002/92/EC sayl KONSEY KARARI

14/02/2002 tarih ve L 044 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 0082 87 Romanya ile Katlm Ortaklnn kapsad ilkeler, ncelikler ve koullara dair 19 Mays 2003

tarih ve 2003/397/EC sayl KONSEY KARARI

12/06/2003 tarih ve L 145 sayl Avrupa Birlii Resmi Gazetesi, s. 21-39

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

25

2.2.4 lerleme Raporlar 12/13 Aralk 1997de gerekletirilen Lksemburg Zirvesinde, Komisyondan,

Kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesi konusunda aday lkelerdeki gelimeleri

ayr ayr inceleyen yllk lerleme Raporlar ('Regular Reports') hazrlamas

istenmitir88. Bu erevede, Komisyon, 1998-2004 yllar arasnda tm aday lkeler

iin, ayr ayr olmak zere ilerleme raporu hazrlamtr.

Tablo 5: Romanya lerleme Raporlar

lerleme Raporlar(*) Tarih Say 1 4 Kasm 1998 COM(1998)702 2 13 Ekim 1999 COM(1999)510 3 8 Kasm 2000 COM(2000)7010 4 13 Kasm 2001 SEC(2001)1753 5 9 Ekim 2002 SEC(2002)1409 6 5 Kasm 2003 SEC(2003)1211 7 6 Ekim 2004 SEC(2004)1200

(*) lerleme Raporlar Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesinde yaymlanmamtr.

Romanyaya ilikin 2004 yl lerleme Raporu, zetle, aada belirtilen eksikliklere

dikkat ekmektedir;

(iii) Siyasi Kriter: Romanyann Kopenhag Siyasi Kriterlerini yerine getirdii

belirtilmekle birlikte, baz sorunlarn halen tam olarak zme ulamad

vurgulanmaktadr. Bunlar arasnda yolsuzlukla mcadelenin yetersiz kal ve

ingenelere kar uygulanan fiil ayrmcln yaygn olarak devam etmesi

balca eksikliklerdir.

(iv) Ekonomik Kriter: Raporda ilk defa olarak Romanyann ileyen bir pazar

ekonomisine sahip olduu belirtilmektedir. Romanyann, AB ii rekabeti

88 Lksemburg Zirvesi , op.cit., d. Review procedure, paragraf 29

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

26

basklarla ba edebilmesi iin, makro ekonomik istikrar korumak ve yapsal

reformlar derinletirmek iin aba gstermesi gerektii vurgulanmaktadr.

(v) yelik Ykmllklerini stlenebilme Kapasitesi: Romanyann bir ok

mktesebat balnda, uyum konusunda ilerleme gsterdii ve idari

kapasitesini de bu ynde gelitirdii belirtilmektedir.

Ayrca, Pazara ilikin mevzuata genel olarak uyum salanm olmakla

birlikte, kamu almlar bakmndan halen eksiklikler bulunduu ifade

edilmektedir. Adalet ve i ileri alannda; g, iltica ve yargda i birlii

konularnda gzle grlr bir ilerleme kaydedilmi olmakla birlikte, yarg

bamszl ve idari kapasitenin glendirilmesi bakmndan; sosyal politika

ve istihdam alannda ise, zellikle iyeri sal ve gvenlii bakmndan

daha fazla aba sarfedilmesi gerektii vurgulanmaktadr.

(iv) dari Kapasite: Bata irketler hukuku, rekabet politikas, evre, adalet ve i

ileri, gmrkler ve mali kontrol olmak zere, idari kapasitenin gelitirilmesi

gerektii vurgulanmaktadr

Komisyon, sonu olarak; Romen Hkmetinin siyasi kriterleri yerine

getirmeyi srdrdn ve son bir sene ierisinde yelik kriterleri

bakmndan ilerleme kaydettiini, ayn kararlln srdrerek eksiklikleri

tamamlamas halinde, Romanyann 2007 yl Ocak aynda yelie hazr

olabileceini belirtmitir.

2.2.5 Strateji Belgeleri Strateji Belgesi, yllk ilerleme raporlaryla birlikte hazrlanan, tm aday lkeleri

kapsayan ve Gndem-2000 raporlarnn sistematiini kullanan bir belgedir. Aday

lkeler iin ayr ayr hazrlanan ilerleme raporlar beraberce Komisyon tarafndan

analiz edilmekte ve sentezlenmektedir.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

27

2004 tarihli Strateji Belgesinde, Romanya ve Bulgaristann katlm mzakerelerinin

artk paralellik gsterdii belirtilmektedir. Bylece, tasla Temmuz 2004te

yazlmaya balanan Katlm Antlamasnn 2005te imzalanmas ve 1 Ocak 2007

tarihinde de yrrle girmesinin ngrld belirtilmektedir.

2004 Strateji Belgesinde, ayrca, Komisyonunun Romanyann herhangi bir ihmalini

tespiti durumunda, Avrupa Konseyine katlm antlamasnn yrrle giriini Ocak

2008e ertelemesini nerecei belirtilmektedir.

Tablo 6: AB ile Romanya Arasnda Mktesebat Balklar tibaryla Katlm

Mzakereleri (18 Haziran 2004 Tarihli Durum89)

Mktesebat Bal Mktesebat Bal 1 Mallarn Serbest Dolam X 17 Bilim ve Aratrma X2 Kiilerin Serbest Dolam X 18 Eitim ve Staj X3 Hizmetlerin Serbest Dol. O 19 Telekomnikasyon X4 Sermayenin Serbest Dol. X 20 Kltr, Grsel-itsel X5 irketler Hukuku X 21 Blgesel Politikalar O6 Rekabet ve Devlet Yard. O 22 evre O7 Ortak Tarm Politikas X 23 Tketicinin Kor. ve Salk X8 Ortak Balklk Politikas X 24 Adalet ve leri O9 Ortak Tamaclk Politikas X 25 Gmrk Birlii X10 Vergilendirme X 26 D likiler X11 Ekonomik ve Parasal Birlik X 27 Ortak D ve Gvenlik Pol. X12 statistik X 28 Mali Kontrol X13 Sosyal Pol. ve stihdam X 29 Mali ve Btesel ler X14 Enerji O 30 Kurumlar X15 Sanayi Politikalar X 31 Dierleri O16 KOBler X

Mzakereye Alan Toplam Balk Says : 31 - Geici Olarak Mzakerelere Kapanan Balk Says : 24 - Mzakerelerin Srd Balk Says : 7

(X): Geici olarak mzakerelere kapatlan balklar, (O): Mzakerelerin srd balklar.

89 Avrupa Komisyonu Genileme Genel Mdrl

http://europa.eu.int/comm/enlargement/negotiations/pdf/stateofplay.pdf

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

28

2.2.6 Romanya iin 2005 Yl Kapsaml zleme Raporu Katlm Antlamasnn imzalanmas ertesinde, katlmc lkeler iin hazrlanan

izleme raporu, Romanya iin ilk kez 25 Ekim 2005 tarihinde, Romanya iin 2005

Yl Kapsaml zleme Raporu90 {COM (2005)534} adyla aklanmtr.

Bahse konu raporda, Komisyon;

(i) Siyasi Kriter: 2004 Yl Strateji Belgesinde Romanyann Kopenhag Siyasi

Kriterlerini yerine getirdii ynndeki grnn bu rapor iin de geerli

olduu:

Adalet sistemi reformu, aznlklarn entegrasyonu, ocuklarn korunmas

gibi baz konularda ilerleme kaydedildii,

Ancak; kamu idaresi reformu, yolsuzlukla mcadele erevesinde yksek

dzeyli idarecilerin yarglanmas, insan kaakcl ile mzadele, gzetim

altnda kt muamele ve ingenelerin entegrasyonu konularnda ilerleme

salanmas gerektii vurgulanmaktadr.

(ii) Ekonomik Kriter: 2004 yl Stratreji Belgesinde, Komisyon, Romanyann

ileyen bir piyasa ekonomisine sahip olmakla birlikte, AB ierisinden gelecek

rekabeti basklarla ba edebilmesi iin yapsal reform programn uygulamas

gerektii belirtilmitir. Komisyon, grnn halen geerli olduunu

vurgulamaktadr.

Romanya GSYHsnn 2004 ylnda reel olarak % 8,3 byd ve 2005

ylnn ilk yarsnda da benzer byme oranlarnn gzlemlendii, enflasyonda

dme ve istihdamda ise artma eiliminin srd, yapsal reformlarn

srdrld ve bylece orta vadede ekonominin rekabet gcnn

90 COM (2005)534, 25 Ekim 2005, Communication from the Commission, Comprehensive

monitoring report on the state of the prepardness for EU membership of Bulgaria and Romania

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

Romanya Hakknda Hazrlanan Baz AB Raporlar

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

29

kuvvetlenecei belirtilmektedir. Ancak, byme eksenli politikalarn makro

ekonomik dengesizlikleri artrd ve zelletirmenin, Hkmet Programnda

belirtilenden daha yava bir hzla srd vurgulanmaktadr.

(iii) yelik Ykmllklerini stlenebilme Kapasitesi: 2004 yl Stratreji

Belgesinde, Komisyon, Romanyann bir ok mktesebat balnda, uyum

konusunda ilerleme gsterdii ve idari kapasitesini de bu ynde gelitirdii

belirtilmektedir. Bu kez, 30 Eyll 2005 tarihi itibaryla, uyum ve uygulama

bakmndan ilerleme kaydedildii belirtilmekle beraber baz alanlarda

ilerlemenin yetersiz kald vurgulanmaktadr.

Ancak, aada ksaca zetlenen baz alanlarla ilgili olarak, ivedilikle nlem

alnmamas halinde, Romanyann mktesebat uygulayamayaca ve/veya

katlm tarihinde AB fonlarndan yararlanamayaca belirtilmektedir:

Taklit ve korsan mallar ile mcadele,

iftilere dorudan yardm verecek kurulularn oluturulmas,

Veterinerlik mevzuatna uyum salanmas ve uygulanmas,

Snr kontrol altyapsnn ve snr kontrolr says bakmndan eksikliklerin giderilmesi,

Yolsuzlukla mcadele,

AB yapsal fonlarnn kullanmnn kontrol bakmndan idari kapasitenin glendirilmesi,

Kamu almlar alanndaki AB mktesebatna tam uyum salanmas,

AB vergi sistemine uyum ve sisteme elektronik olarak entegre olunmas,

Entegre kirlilik kontrol ve nlenmesi,

Topluluk mevzuatnn tercmesi91.

91 Ibid., s. 9

[Romanya halen mktesebatn ancak % 60n tercme edebilmitir. Ancak tercme edilen mevzuatn yaklak yarsnn tekrar gzhen geirilmesi gerekmektedir. Ayrca, Romanya, ayda 6,000 sayfa tercme yaplmasna imkan verecek idari yaplanmay tamamlayamamtr.]

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

30

2.3 AB Tarafndan Romanyaya Yaplan Mali Yardmlar Topluluk, klasik ortaklk anlamalar olarak kabul edilen Ankara ve Atina

Anlamalarndan farkl olarak, ortak MDA lkelerine, mali protokoller vastasyla

ikili ilikiler erevesinde mali yardmda bulunmak yerine, Avrupa Anlamalarnn

amalarnn yerine getirilebilmesi iin ok tarafl bir erevede, mali yardmda

bulunmay ngrmtr.

Bylece, Avrupa Anlamalarnn mali yardmlara ilikin kapsamn,

Topluluun PHARE Program erevesinde salad yardmlar ve/veya ok tarafl erevede ortak lkelere salanabilecek yeni mali yardmlar ile

Avrupa Yatrm Bankas tarafndan bu lkelere salanabilecek krediler oluturmaktadr.

Ayrca, Topluluun, baz zel durumlarda parann konvertibilitesini, orta vadeli

istikrar ve yapsal uyum abalarn desteklemek amacyla (demeler dengesi

yardmlar da dahil) geici olarak mali yardm yaplmas hususunu incelemesi de sz

konusudur. Bu kapsamda, 1990 ylna kadar sadece ye lkelere salanan makro-

mali yardmlar, aralarnda MDA lkelerinin de bulunduu baz nc lkelere

salanmtr.

AT, MDA lkelerine ve bylece Romanyaya ynelik mali yardmlarn; Avrupa

Yatrm Bankas ve Avrupa mar ve Kalknma Bankas yan sra PHARE, ISPA ve

SAPARD programlar vastasyla gerekletirmitir.

Bu kalemlere ilave olarak, Komisyon, 10.02.2004 tarihinde {SEC (2004)16092},

Bulgaristan ve Romanyaya katlm takip edecek ilk yl iin (2007, 2008 ve 2009

yllar) toplam 15,4 milyar tutarnda yardm tahhdnde bulunmay

kararlatrmtr.

92 A Financial Package for the Accession Negotiations with Bulgaria and Romania,

Bulletin of the EU1/2-2004, paragraf 1.5.2 [1 Mays 2004 tarihinde ABye ye olan on lkeye ise katlm mteakip ilk yl iin toplam 9 milyar

yardm taahhdnde bulunulmutur.]

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

31

2.3.1 Avrupa Yatrm Bankas AYB, Avrupa Anlamalar hkmleri erevesinde MDA lkelerine 1995-2002

tarihleri arasnda 16.9 milyar Euro kredi salamtr. Ayn dnemde, Romanyaya

salanan krediler MDA lkelerine verilen kredilerin yaklak yzde 15ine tekabl

eden 2,5 milyar dur.

Romanyaya proje baznda verilen AYB Kredileri aada tablolatrlarak

verilmektedir. AYB, Romanyaya, 31/07/1991-15/09/2005 tarihleri arasnda, 55

proje ile toplam 3,4milyar kredi salamtr.

Tablo 7: Romanyaya Salanan Avrupa Yatrm Bankas Kredileri93 (1991-2005)

SEKTR ONAY TARH

PROJE ADI TUTAR (Milyon )

Genel (kredi) 15/09/2005 Romanya HVB Bankas (GK II) 20 Salk, Eitim 28/02/2005 Salk Sektr Rehabilitasyon Projesi 66 Su Sistemi 28/02/2005 SAMTID 13 Genel (kredi) 23/11/2004 Romanya Kalknma Bankas (GK II) 16 Genel (kredi) 10/09/2004 Romanya Kalknma Bankas (GK II) 34 Su Sistemi 19/03/2004 me Suyu Altyaps (ehirler II) 29 Tamaclk 24/12/2003 ARAD-TIMISOARA-LUGOJ Karayolu 200 Genel (kredi) 30/10/2003 Dou Avrupa (SPIMINT) GK I 25 Sanayi 23/10/2003 SCHWEIGHOFER Kerestecilik San. 10 Salk, Eitim 07/10/2003 Bkre Okul Alt Yap Rehabilitasyon Projesi 112 Sanayi 21/08/2003 SCHWEIGHOFER Kerestecilik San. 25 Salk, Eitim 11/07/2003 Okul Alt Yap Rehabilitasyon Projesi 131 Altyap (ehirler) 21/05/2002 Romanya Kalknma Bankas 6 Altyap (ehirler) 21/05/2002 Romanya Kalknma Bankas 17 Genel (kredi) 16/05/2002 Romanya Kalknma Bankas 27 Tamaclk 08/03/2002 Karayolu Rehabilitasyon Projesi 240 Hizmetler 08/03/2002 Sulina Kanal Koruma Projesi 8 Tamaclk 08/03/2002 Sulina Kanal Koruma Projesi 30 Su Sistemi 08/03/2002 me Suyu Altyaps (ehirler) 55

93 Veriler Avrupa Yatrm Bankas 1999-2004 yllar Yllk Faaliyet Raporlar ve AYB web

sitesinden derlenmitir.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

32

Tablo 5: (Devam) SEKTR ONAY

TARH PROJE ADI TUTAR

(Milyon ) Genel (kredi) 17/09/2001 Romanya HVB Bankas (GK) 20 Genel (kredi) 18/05/2001 Romanya Citibank Bankas (GK) 20 Tamaclk 19/12/2000 Bkre ehir Altyaps 110 Enerji 08/12/2000 Ulusal Enerji letim irketi 96 Tamaclk 06/11/2000 Karayolu Rehabilitasyon Projesi IV 245 Tamaclk 06/11/2000 Constanta Liman evre ve Altyap Projesi 2 Su Sistemi 06/11/2000 Constanta Liman evre ve Altyap Projesi 9 Tamaclk 06/11/2000 Bkre Metrosu Modernizasyon Projesi 115 Tamaclk 06/11/2000 Demiryolu Modernizasyon Projesi II 15 Enerji 06/11/2000 Constanta Liman evre ve Altyap Projesi 5 Tamaclk 06/11/2000 Bkre - Tamaclk Rehabilitasyon Projesi 7 Genel 09/08/2000 Yeniden naa (Sel Hasar) 250 Tamaclk 27/12/1999 TAROM Filosu Yenileme 40 Tamaclk 19/11/1999 Romanya Karayollar 210 Tamaclk 19/11/1999 Bkre - Tamaclk Rehabilitasyon Projesi 63 Enerji 20/08/1999 Cluj Napoca Blgesi Istma Sistemi 4 Tamaclk 20/08/1999 Timisoara-Tamaclk Rehabilitasyon Pro. 19 Tamaclk 09/06/1999 Bkre Metrosu Modernizasyon Projesi 60 Tamaclk 24/07/1998 Karayolu Rehabilitasyon Projesi III 225 Tamaclk 30/06/1998 Demiryolu Modernizasyon Projesi 200 Genel (kredi) 26/03/1998 ABN-AMRO Bankas Genel kredi 10 Sanayi 22/12/1997 MDF retim Fabrikas 47 Enerji 14/11/1997 Bkre Istma Sistemi Rehabilitasyon Projesi 35 Haberleme 14/11/1997 Haberleme 40 Tamaclk 27/03/1997 Bkre Metrosu Modernizasyon Projesi 20 Tamaclk 20/12/1996 Bkre Metrosu Modernizasyon Projesi 20 Tamaclk 25/10/1996 Karayolu Rehabilitasyon Projesi II 70 Tamaclk 18/12/1995 CONSTANTA Liman Rehabilitasyon Projesi 35 Enerji 31/10/1995 Istma ve Enerji Rehabilitasyon Projesi 60 Haberleme 16/05/1995 Haberleme 80 Enerji 13/12/1994 ROM-GAZ Rehabilitasyon Projesi 50 Tamaclk 13/12/1994 ATS-Romanya 16 Tamaclk 09/07/1993 ATS-Romanya 24 Tamaclk 10/05/1993 Karayolu Rehabilitasyon Projesi I 65 Genel (kredi) 10/05/1993 APEX Genel Kredi 30 Enerji 31/07/1991 Genel I 25 T O P L A M 3.405

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

33

2.3.2 Avrupa mar ve Kalknma Bankas (EBRD) EBRDnin kurulu Anlamas, aralarnda Trkiyenin de kurucu ye olarak yer ald

40 lke, Komisyon ve AYB tarafndan 29 Mays 1990 tarihinde Pariste

imzalanmtr94. Taraflar, dier baz hususlar yan sra;

Bankann kurulu sermayesinin 10 milyar ECU olmas95,

Topluluk, Toplulua ye lkeler ve AYBnin bankann yzde 51 hissesine sahip olmas,

Bankann 1991 ylnn ilk yarsnda faaliyete gemesi,

Komisyonun bir governor atamas ve idare meclisinde bir ye ile temsil edilmesi kararlatrmtr96.

EBRDnin, Romanyada 1991-2004 yllar arasnda finansman salad projelerin

tam listesi Ek-2de verilmektedir. Banka, halihazrda, pazar ekonomisine almak ve

bu geii hzlandrmak isteyen MDA lkeleri, Bamsz Devletler Topluluu yeleri

ve Bat Balkan lkelerine ekonomik, teknik ve kltrel alanlarda kredi, yatrm

garantisi ve teknik yardm eklinde imkanlar salamaktadr. Banka giderek ok

partili bir demokratik rejimi, oulculuu ve pazar ekonomisini gerekletirme

hedeflerini n planda tutan lkelere kaynaklarn kullandrma eilimindedir97.

94 90/674/EEC: Council Decision of 19 November 1990 on the conclusion of the Agreement

establishing the European Bank for Reconstruction and Development , 21/12/1990 tarih ve L 372 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 1-2

97/135/EC: Council Decision of 17 February 1997 providing that the European Community should subscribe for extra shares as a result of the decision to double the capital of the European Bank for Reconstruction and Development, 22.02.1997 tarih ve L 052 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 15

95 31 Aralk 2003 tarihi itibaryla, EBRDnin sermayesi, 5.2 milyar Eurosu denmi toplam 19 milyar Eurodur. Trkiye, Bankann sermayesine (60.4 milyon Eurosu denmi) toplam 230 milyon Euro katkda bulunmutur. (EBRD, Annual Report 2003-Annual Review and Financial Report, s.37)

96 Bulletin of the European Communities, No: 5/1990 97 Avrupa Birlii ve Trkiye, D Ticaret Mstearl, 5. Bask, Ankara Kasm 2002, s. 170

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

34

Tablo 8: EBRDnin Taahhtleri inde Romanyann Pay98 (1991-2003, milyon Euro)

Romanya'ya Taahhtler

Toplam inde Pay (%)

EBRD Toplam

TaahhtleriRomanya

(Proje Says) Toplam

(Proje Says)

1999 134 6,2 2.162 5 88 2000 126 4,7 2.673 4 95 2001 282 7,7 3.656 4 102 2002 447 11,5 3.899 6 102 2003 385 10,3 3.721 14 119

1991-2003 2.361 10,4 22.668 75 1.017

2.3.3 PHARE Program Konsey, 18 Aralk 1989 tarihinde, Komisyonun Polonya ve Macaristana yaplacak

yardmlara ilikin nerisini99, Avrupa Parlamentosunun olumlu gr100

dorultusunda, EEC 3906/89 sayl Tz101 benimsemitir. Bylece, PHARE

Programnn hukuki erevesi belirlenmitir. Konsey, Polonya ve Macaristandan

sonra, insan haklarna sayg, liberal ekonomik ve oulcu demokratik sistemin

benimsenmesi gibi baz temel artlar yerine getiren dier MDA lkelerini de zaman

ierisinde PHARE Program kapsamna dahil etmitir.

98 Veriler EBRDnin 1999-2003 yllar Yllk Faaliyet Raporlarndan derlenmitir. 99 COM(89) 536 Final, 24/11/1989 tarih ve C 296 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 100 22/01/1990 tarih ve C 015 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 101 28/12/1989 tarih ve L 375 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

35

Bu erevede, Komisyonun nerisi102, APnun olumlu gr103 dorultusunda

Romanya, EEC 2698/90 sayl Tzk104 ile PHARE Programna dahil edilmitir.

Halihazrda, Bulgaristan ve Romanyann yan sra sekiz yeni ye lke de PHARE

programndan yararlanmaktadr. Ancak, 1 Mays 2004 tarihinde ABye ye olan

malum sekiz MDA lkesi, 2003 yl PHARE programna son kez dahil edilmilerdir.

Sz konusu ye lkeler, devam eden projelerin tamamlanabilmesi amacyla 2006

ylna kadar PHARE Program kapsamnda bulunabileceklerdir. Ayrca, 2000 ylna

kadar PHARE programndan yararlanan Arnavutluk, Bosna Hersek ve Makedonya,

2001 ylndan itibaren Bat Balkan lkeleri iin oluturulan CARDS Programndan

yararlanmaktadrlar.

Tablo 9: PHARE Program Kapsamnda Romanyaya Yaplan Yardmlar 105

(1990-2002, milyon Euro) Romanya Lehtar MDA lkeleri Toplam Tahhtler Szlemeler demeler Tahhtler Szlemeler demeler 1990-1998 972 676 598 8.891 6.697 5.589

1999 212 152 60 1.338 1.218 766 2000 255 88 126 1.651 987 1.292 2001 288 220 149 424 228 188 2002 280 290 151 1.695 1.359 913

Toplam 2.007 1.426 1.084 13.999 10.489 8.748

102 COM (90) 318, 31/07/1990 tarih ve C 191 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 103 17/09/1990 tarih ve C 231 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 104 21/09/1990 tarih ve L 257 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 105 Veriler PHARE Program 1998-2002 yllar Yllk Raporlarndan derlenmitir.

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

36

2.3.4 ISPA Katlm ncesi dnemde, ABye aday Merkezi ve Dou Avrupa lkelerinin evre ve

ulatrma alt yapsn gelitirmek amacyla oluturulmu mali yardm programdr106.

21 Haziran 1999 tarih ve 1267/99/EC sayl Konsey Tz107 ile oluturulmutur.

2000-2006 dneminde, ISPA programnn yllk btesi, on MDA lkesi iin yllk

1.040 milyon Euro olarak 108,109 ngrlmtr. Ancak, ISPA Programnn btesi, 1

Mays 2004 tarihinde sekiz MDA lkesinin AB yelii nedeniyle, Bulgaristan ve

Ronmanyay kapsayacak bir ekilde 2004 yl iin 452 milyon Euro olarak revize

edilmitir.

2000-2004 yllar arasnda, Romanyada srdrlen yaklak deeri 4 milyar

tutarndaki 47 adet projeye, ISPA programndan yaklak 3 milyar katk (% 78)

salanmas Komisyon tarafndan karara balanmtr.

106 Avrupa Birlii Szl, Devlet Planlama Tekilat Mstearl,

AB ile likiler Genel Mdrl, Ekim 2004, s. 32 107 26/06/1999 tarih ve L 161 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 108 Agenda 2000: For a Stronger and Wider Union,

Bulletin of the EU, Supplement 5/97, s. 73, Tablo 4 109 Interinstitutional Agreement of 6 May 1999 between The European Parliament, The Council

and the Commission on the budgetary discipline and improvement of the budgetary procedure,

18/06/1999 tarih ve C 172 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi, s. 12

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

37

Tablo 10: ISPA Kapsamnda Finansman Katks Salanan Projeler (2000-2004)110

Referans Proje Ad Komisyon Karar

Proje Deeri 1000

ISPA Katks

% 1000

2000/RO/16/P/PE/001 Piatra Neamt: Atk letmesi Program 23/10/2000 13,846 75 10,384 2000/RO/16/P/PT/001 Bkre-Fetesti : Demiryolu A Rehabilitasyon P. 23/10/2000 308,972 75 231,729 2000/RO/16/P/PT/002 Bkre-Girgiu: Karayolu Geniletme almas 23/10/2000 65,810 66 43,434 2000/RO/16/P/PT/003 Bkre-Cernavoda: Karayolu Geniletme al. 23/10/2000 95,616 75 71,712 2000/RO/16/P/PE/003 Constanta: Atk Su leme Tesislerinin Rehabi. 16/11/2000 96,566 75 72,417 2000/RO/16/P/PE/006 Iasi: Su ve Atk Su Sistemi 22/12/2000 51,378 75 38,533 2000/RO/16/P/PE/002 Craiova: Atk Su Toplama Sistemi ve leme

Tesislerinin Rehabilitasyonu 22/12/2000 70,378 75 52,783

2000/RO/16/P/PE/009 Valea Jiuliu: Danutoni Atk Su leme Tesisini Bytme Projesi

22/12/2000 9,680 75 7,260

2000/RO/16/P/PE/010 Braila: Atk Su leme Gelitirme Projesi 15/02/2001 59,877 75 44,908 2000/RO/16/P/PE/011 Arad: Atk Su leme Gelitirme Projesi 15/02/2001 18,000 75 13,500 2000/RO/16/P/PA/001 Bkre Atk Su leme Sistemi Teknik Yardm P. 22/02/2001 1,810 75 1,357 2000/RO/16/P/PT/004 Turnu Severin-Craiova, Karayolu Rehabilitasyonu 22/02/2001 117,002 75 87,752 2000/RO/16/P/PA/002 Drobeta-Lugoi Teknik Yardm Projesi 01/03/2001 1,500 75 1,125 2000/RO/16/P/PE/008 Cluj: Su ve Atk Su Sistemi Yenileme Projesi 31/05/2001 46,755 75 35,066 2001/RO/16/P/PE/012 Focsani: Atk Su leme Gelitirme Projesi 14/08/2001 15,876 74 11,748 2001/RO/16/P/PE/013 Oredea: Atk Su leme Tesisi Rehabilitasyon P. 14/08/2001 23,906 70 16,734 2001/RO/16/P/PT/005 IV Numaral Karayolu Geii Projesi 14/08/2001 90,521 75 67,890 2001/RO/16/P/PE/015 Targu Mures: me Suyu ve Atk Su Sistemi G. P. 20/11/2001 27,909 75 20,932 2000/RO/16/P/PE/004 Timisiora: Atk Su leme Tesis. Rehabilitasyonu 04/12/2001 48,080 71 34,136 2000/RO/16/P/PE/005 Pascani: Su ve Atk Su Sistemi 12/12/2001 16,262 75 12,196 2001/RO/16/P/PT/006 Lugoj-Drobeta Turnu Severin: Karayolu

Rehabilitasyon almas 13/12/2001 184,015 75 138,011

2001/RO/16/P/PA/008 Curtici-Ssimeria: Macaristan Snrnda Demiryolu A Rehabilitasyon Projesi

20/12/2001 800 75 600

2001/RO/16/P/PE/014 Ramnicu Valsea: Entegre Atk letmesi 11/04/2002 14,673 75 11,004 2000/RO/16/P/PE/007 Brasov: me Suyu ve Atk Su Sistemi Gelitirme

Projesi 07/06/2002 58,708 71 41,683

2001/RO/16/P/PA/009 Uygulayc Kurulularn dari Kapasitesini Gelitirme Projesi

17/06/2002 605 100 605

2001/RO/16/P/PA/003 Baia Mare, Botosani, Drobeta, Galati, Deva ve Hunedoara: Teknik Yardm Projesi

17/09/2002 3,500 75 2,625

110 The Mini ISPA Report 2000-2004, Avrupa Komisyonu evre Genel Mdrl, s 18-19

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

38

Tablo 8: (Devam) Referans Proje Ad Komisyon

Karar Proje

Deeri 1000

ISPA Katks

% 1000

2002/RO/16/P/PE/023 Pietra Neamt: Su ve Atk Su Sistemi yiletirme Projesi

10/12/2002 28,594 74 21,159

2002/RO/16/P/PE/019 Satu Mare: Su ve Atk Su Sistemi yiletirme P. 13/12/2002 37,355 71 26,522 2002/RO/16/P/PE/021 Buzau: Su ve Atk Su Sistemi yiletirme Projesi 13/12/2002 35,433 74 26,220 2002/RO/16/P/PA/011 Tuna Nehri Tamacl Teknik Yardm Projesi 13/12/2002 2,000 75 1,500 2002/RO/16/P/PE/022 Sibiu: Su ve Atk Su Sistemi yiletirme Projesi 18/12/2002 37,588 68 25,559 2002/RO/16/P/PE/018 Bacau: me Suyu ve Atk Su Sis. Gelitirme P. 01/09/2003 52,006 75 39,004 2003/RO/16/P/PT/007 CampinaPredeal: Demiryolu A Rehabilitasyon

Projesi 30/11/2003 199,485 75 149,614

2003/RO/16/P/PA/012 Uygulayc Kurulularn dari Kapasitesini Gelitirme Projesi

01/12/2003 7,000 100 7,000

2003/RO/16/P/PE/026 Pitesti: Su ve Atk Su Sistemi yiletirme Projesi 01/12/2003 41,750 75 31,312 2003/RO/16/P/PA/013 evre Sektrnde Proje Hazrlama Teknik

Yardm Projesi 01/12/2003 12,750 78 9,945

2001/RO/16/P/PE/017 Dambobita: Kat Atk Toplama, Tama ve leme Projesi

01/12/2003 25,894 75 19,420

2002/RO/16/P/PE/024 Teleorman: Entegre Atk letmesi 01/12/2003 20,801 75 15,600 2003/RO/16/P/PE/027 Galati: Kat Atk projesi 09/10/2004 23,000 75 17,250 2003/RO/16/P/PE/025 Bistrita: me Suyu Projesi 29/11/2004 22,500 75 16,875 2004/RO/16/P/PE/001 Botosani: me Suyu ve Atk Su Sistemi Gel. P. 29/11/2004 42,500 75 31,875 2003/RO/16/P/PE/008 Drobeta Tr. Severin me Suyu ve Atk Su

Sistemi Gelitirme Projesi 06/12/2004 41,600 75 31,200

2003/RO/16/P/PE/025 Ramnicu Vilcea Su ve Atk Su Projesi 06/12/2004 29,000 75 21,750 2004/RO/16/P/PE/004 Baia Mare: Su letim Sistemi 08/12/2004 42,629 70 29,840 2004/RO/16/P/PE/003 Bkre: WWTP 13/12/2004 108,300 65 70,395 2004/RO/16/P/PT/008 Deva-Orastie Karayolu Geii Projesi 13/12/2004 151,646 75 113,734

Toplam ISPA Katks

Toplam Proje Deeri 1000

% 1000

3,807,000 78 2,979,693

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

39

2.3.5 SAPARD Katlm ncesi dnemde, ABye aday Merkezi ve Dou Avrupa lkelerinde

srdrlebilir tarmsal ve krsal kalknmay desteklemek amacyla oluturulmu mali

yardm programdr111. 21 Temmuz 1999 tarih ve 1268/99/EC sayl Konsey

Tz112 ile oluturulmutur. SAPARD programnn yllk btesi, 2000-2006

dneminde on MDA lkesi iin 520 milyon Euro olarak 113,114 ngrlmtr. Ancak,

SAPARD Programnn btesi 2003 yl ertesinde, sekiz MDA lkesinin AB yelii

nedeniyle, Bulgaristan ve Romanyay kapsayacak bir ekilde 2004 yl iin 225.2

milyon Euro olarak revize edilmitir.

Romanyaya SAPARD Programndan, 2000-2006 yllar arasnda salanmas

ngrlen mali yardmlar tablolatrlarak aada sunulmaktadr. Sz konusu dnem

iin, ilgili projeler bakmndan toplam kamu harcamalar ierisinde ABnin katks %

75 dolaynda bulunmaktadr.

111 Avrupa Birlii Szl, op.cit., s. 41 112 16/09/1999 tarih ve L 244 sayl Avrupa Topluluklar Resmi Gazetesi 113 Agenda 2000: For a Stronger and Wider Union, op.cit., s. 73, Tablo 4 114 Interinstitutional Agreement of 6 May 1999, op.cit., s12

Kavalal Avrupa Birliinin Genileme Sreci: Avrupa Birlii - Romanya likileri

http://ekutup.dpt.gov.tr/ab/kavalalim/romanya.pdf

40

Tablo 11: 2000-2006 Dnemi Sapard Program Kapsamnda Romanya Mali Program115 (milyon )

Toplam Harcamalar

Kamu Harcamalar AB Katks

Ulusal Kamu Harcamalar

zel Sektr Katks

1=2+5 2=3+4 3 4 5 lenmi Tarm ve balklk rnlerinin rekabet gnn

glendirilmesi 588 297 223 74 291

Krsal kalknma ve tarm altyapsnn glendirilmesi 492 492 369 123 0

Krsal ekonominin glendirilmesi 1.025 599 449 150 426

nsan kaynaklarnn glendirilmesi 90 90 69 21 0

T O P L A M 2.195 1.478 1.110 368 717

2.3.6 Romanya'ya Yaplan Makro-mali Yardmlar Balangta, 1968/88/AET sayl Tze istinaden, ye lkelere iinde bulunduklar

demeler dengesi glklerini aabilmelerini temin edecek bir ara olarak ngrlen

makro-mali yardmlar, 1990 ylndan beri nc lkelere116, zellikle baz MDA

lkelerine, arlkl olarak gei srecind