samenvatting handelsrecht

Download Samenvatting Handelsrecht

Post on 29-Jun-2015

702 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

1 Algemeen handelsrecht

Door Brecht Warnez

Samenvatting Handelsrecht3e Bachelor Rechten, 2009-2010 Prof. M. Tison Samengevat door Brecht Warnez

Titel I. Algemeen handelsrechtHB p. 1

Hoofdstuk 1. Situering van het handelsrechtHB p. 1

1. Inleiding afbakeningsvragen- Afbakening handelsrecht o O.g.v. handelaar / handelsdaden o Geen generieke afbakening Vb. volgens winstoogmerk - Toepassingsgebied handelsrecht: o In beginsel: secundaire en tertiaire sector nijverheids- en handelsondernemingen o Niet Primaire sector (landbouw) Vrije beroepsbeoefenaars Wel andere specifieke economische wetgeving Vb. apotheker die enkel geneesmiddelen verkoopt apotheker die ook shampoos e.d. verkoopt Overheidsentiteiten met economische activiteit Uitz. gedeeltelijke onderwerping als wet RH als daad van koophandel kwalificeert Vb. NMBS (autonoom overheidsbedrijf) Doel WG: onderwerping aan handelsrecht maar niet als handelaar beschouwd Cass. 18 juni 2007: verplichte inschrijving in handelsregister en Kruispuntbank van Ondernemingen met als sanctie niet-ontvankelijkheid van rechtsvordering Non-profitsector: verzorgingssector en vzws met feitelijke handelsactiviteit Vb. bierbrouwende kloostergemeenschap, automobilistenclub Redenering: geen louter winstmotief

2 Algemeen handelsrecht

Door Brecht Warnez

- Historische groei: maatschappelijke belangen o Vb. lobbywerk apothekers: willen geen handelsregister- of faillisementregeling o Vb. landbouwers: willen geen publicatieplicht o Vb. overheidsondernemingen: willen wel op bepaalde aspecten een versoepelde regeling voor o.a. bewijs en bevoegde rechtbank - Reden handelsrecht o Behoefte aan soepelheid van transacties Vb. bewijs Vb. overdracht van rechten Vb. zekerheden: zekerheidsrecht onvoldoende om derden te overtuigen Vb. pand op de handelszaak o Behoefte aan informatie over handelaren Vb. handelsregister, Kruispuntbank Ondernemingen, boekhouding o Behoefte aan organisatie van onderneming in moeilijkheden Vb. gerechtelijke reorganisatie, faillissement

2. Handelsrecht economisch recht- Economisch recht = geheel van normen van dwingende aard in regel van openbare orde die bepalen wat moet, wat niet mag of wat toegelaten is in het economisch verkeer o Bloei sinds 20ste E - Verhouding: twee luiken van een algemeen economisch recht o Handelsrecht: liberalisme (19e E) Hoe organiseren en welke middelen aanwenden Doel: handel en nijverheid bevorderen door faciliteiten Veel later: ook voor interventionisme o Economisch recht: interventionisme (eind 19e E) Aanvulling op handelsrecht Meer gebods- en verbodsvoorschriften Ruimer Ook vrije beroepers etc. Doel: ordenen en sturen van economische betrekkingen

3. Handelsrecht burgerlijk recht- Burgerlijk recht: voorschriften geldend voor eenieder - Verhouding: opva ngen: a ankelijk van benadering handelsrecht o Civilisten: handelsrecht = uitzonderingsrecht Burgerlijk recht: alle niet-geregelde materies Handelsrecht: enkel als wet toelaat o Commercialisten: handelsrecht = autonome rechtstak Burgerlijk recht: geen bron van suppletief recht

3 Algemeen handelsrecht

Door Brecht Warnez

o Tussenoplossing: burgerlijk en handelsrecht zijn gebouwd op het gemeen recht Gemeenrechtelijke beginselen zowel uit burger- als uit handelsrechtelijke wetten halen Verschillende doelen Burgerlijk recht: bescherming van particulieren Handelsrecht: soepel en snel economisch verkeer - Belang: voorbeelden o Anatocisme (art. 1202 BW) in burgerlijk recht: woeker verbieden Particulieren beschermen handelsrecht: geen toepassing want geen bescherming nodig o Schuldsplitsing (art. 1863 BW) in burgerlijk recht SA beschermen handelsrecht: vermoeden van hoofdelijkheid o Is de delegatie-overeenkomst het oertype van de echte driepartijenovereenkomst

4. Handelsrecht consumentenrecht- Consumentenrecht o Onstaan: jaren 80 o Doel: bescherming zwakkere partij o Bronnen: Wet van 14 juli 1991 Vb. precontractuele informatieverplichtingen Vb. verbod van onrechtmatige bedingen - Verhouding o Handelaar nooit consument o Consumentenrecht treft elke verkoper O.a. handelaren

5. Ontmanteling van het Wetboek van Koophandel- Ontstaan: codificatiegolf in 19e E o Ingevoerd door Napoleon (1807) - Belang gewoonte: vb. rekening-courant o = vermenging van schulden en schuldvordering maar bij afsluiten ervan wordt intrest bij kapitaal gevoegd (kan < 1 jaar) o annatocisme = kapitaliseren van rente (art. 1134 BW) Gewoonte contra legem - Ontmanteling Wetboek van Koophandel (20e E): toenemende versnippering o Door Nieuwe aparte wetten Schrapping van Titels in Wetboek van Koophandel o Ook vervaging tussen handelsrecht en economisch recht - Tendens: hergroepering

4 Algemeen handelsrecht o Wetboek Economisch Recht: enkel marktrecht

Door Brecht Warnez

Hoofdstuk 2. De leer van de daden van koophandelHB p. 9

1. Functie van de leer toepassingsgebied- Doel leer van daden van koophandel o Bepalen wie aan handelsrecht onderworpen (handelaars) o Geldende regelen voor handelsdaden bepalen - Kritiek o Onlogisch: rechtshandelingen, ondernemingen en handelspapieren op gelijke voet o Verouderd: toevallige handelsdaden blijven buiten beschouwing o Onvolledig: bepaalde activiteiten nog steeds uitgesloten

2. De handelaar- Art. 1 W.Kh.: handelaar = hij die o Handelsdaden stelt (gedefinieerd in art. 2) o Op beroepsmatige wijze (hoofd- of bijberoep 2.1. Beroepsmatige aard - Beroepsmatig = in het kader van een algemene doelstelling o louter repe eve handelsdaden o toevallige specula es Vb. rentenier - Hoofdzakelijk of aanvullend o Hoofdzakelijk o Aanvullend Doel: strijd tegen zwartwerk bijko s g: bedrijvig eid is iddel o oofddoel te bereiken Vb. onderwijzer die aaltijd verstrekt aan zijn leerlingen andelaar Vb. onderwijzer die aaltijd verstrekt aan eerdere sc olen = andelaar - Meerdere burgerlijke en handelsrechtelijke activiteiten door n persoon o Activiteiten voldoende autonoo : afzonderlijke kwalificatie o Activiteiten nauw verweven: accessorium sequitur principale Burgerlijke of co ercile aard van oofdactiviteit bepaalt aard van nevenactiviteit Vb. uitbater tand eelkundige kliniek verkoopt tandprot eses = burgerlijk 2.2. Ondernemingsgewijze georganiseerde activiteit? - Winstoogmerk = wezenlijk kenmerk o Belang van uiteindelijk doel winst Louter om onderneming in stand te houden, of

5 Algemeen handelsrecht

Door Brecht Warnez

Geen handelaar Vb. vzw met winst ter bevordering van immaterile doelstellingen of verschaffen van niet-stoffelijke voordelen aan leden Vb. vennootschap met sociaal oogmerk Winst aan eigenaars, beheerders of collectiviteit Handelaar - Belang o Toepassing van burgerlijk of handelsrecht o Bepaalde sectoren: afzwakken verschillen Vb. beiden BTW-plichtig, maar toch concurrentievervalsing inzake inkomstenbelasting Vb. vzws ook boekhoudplichtig - Pastoorsarrest (Cass. 19/01/1973) o Feiten: pastoor exploiteert zwemkom clinteel dagelijkse opbrengst Ter financiering van diensten die pastoor verleent aan de parochie en bevolking o Cassatie: Activiteit valt onder openbare schouwspelen (art. 2, lid 5 W.Kh.) Er is geen (persoonlijk) winstoogmerk pastoor is geen handelaar - Bizarre gevolgen o Voorbeelden Toeristenclub (vzw) die aan iedereen reizen aanbiedt handelaar gewone reisorganisator Autobestuurdersvereniging (vzw) die bijstand op de weg verleent handelaar rijdende autohersteler 2.3. Objectieve en subjectieve daden van koophandel - Objectieve daden van koophandel: in art. 2 W.Kh. o Handelsrecht altijd toepassing Zelfs alleen gesteld - Subjectieve daden van koophandel: alle handelingen van een handelaar (art. 2 in fine W.Kh.) 2.4. Toerekening van de handelsactiviteit - Regel: handel d.m.v. vertegenwoordigers o Vertegenwoordiger = handelaar o Vertegenwoordigde handelaar - Toepassing: bestuurders en organen van vennootschappen handelsagenten, commissionairs en makelaars o Wel handelaars bij daden van koophandel

6 Algemeen handelsrecht

Door Brecht Warnez

- Naamlening o = naamlener (stroman) treedt op voor een ander (achterman) zonder 3en te zijn hoedanigheid van vertegenwoordiger te doen blijken, doch partijen zijn overeengekomen dat er naamlening zal zijn o Naamlener = handelaar o Achterman = handelaar (betwisting) 2.5. Geheime/ongeoorloogde activiteit - Geheime of ongeoorloofde handelsactiviteit kan ook hoedanigheid van handelaar opleveren

3. De hoedanigheid van de handelaar: beoordeling bij rechtspersonen- Onderscheid: kwalificatie als handelaar afhankelijk van o Natuurlijke personen: werkelijk gestelde activiteit als basis o Rechtspersoon: statutair doel als basis 3.1. Burgerlijke en handelsvennootschappen - Doorslaggevend criterium: doel o Uit oprichtingsakte o Niet: rechtsvorm van vennootschap Vb. burgerlijke vennootschappen kunnen vorm van handelsvennootschap aannemen - Beginsel: geen rekening met werkelijk doel o Vb. mijnbouwactiviteit = burgerlijk, ook al bewerken ze ook grondstoffen o Uitzonderingen Geen duidelijke verwoording in statuten feitenrechter achterhaalt werkelijke gemeenschappelijke wil O.g.v. art. 1156 BW Vb. in statuten: verlenen van diensten aan architecten en aanverwante beroepen, incl. boekhouding en secretariaatswerk Veinzing ten tijde van oprichting Om wet van OO te omzeilen een burgerlijk statuut in doel inschrijven 3.2. Bijzondere illustratie: oneigenlijke vzws en faillissement - Vereniging: geen winst(verdelings)oogmerk o Winstgevende activiteiten toegestaan met oog op cultureel of filantropisch doel o Geen verrijking van zichzelf of zijn leden nastreven - Herkwalificatie als handelaar? o Handelsactiviteit met winstoogmerk in statuten: nietigheid (art. 3bis VZW-wet) o Handelsactiviteit met winstoogmerk als werkelijke activiteit: ontbinding (art. 18 VZW-wet) Gevolg: herkwalificatie ontbonden vzw tot commercile maatschap mogelijk Commercile maatschap

7 Algemeen handelsre