crnogorski anali 01

Click here to load reader

Post on 28-Nov-2015

1.423 views

Category:

Documents

28 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Crnogorski Anali broj 01

TRANSCRIPT

  • Peat Ivana Crnojevia

  • 1/2013Crnogorski kulturni forum - Ce nje

    Za izdavaa: Borislav Cimea, direktor

    Redakcija:Novak Adi, Glavni i odgovorni urednik

    Borislav Cimea, Zamjenik glavnog i odgovornog urednikaAleksandar Samardi, Tehniki urednik

    tampa: IVPE Ce njeAdresa: Gipos 7/3/3, 81250 Ce nje, Crna GoraTel.: 069/244-172; 069/214-792; 067/202-724;

    020/232-176E-mail: sasas.mne@gmail.com

    asopis izlazi kvartalnoTira: 600 primjeraka

    iro raun: Crnogorski kulturni forum (Za asopis Crnogorski anali)530-6423-47 Montenegro banka (Filijala Ce nje)

    asopis je registrovan Rjeenjem Ministarstva kulture Crne Gore br. 05-2354/2 od 9.11.2012. g. i upisan u Evidenciju medija pod rednim brojem 714.

    CIP - , 3+930(497.16)

    CRNOGORSKI anali: asopis za istorijska i drutvena pitanja / urednik Novak Adi. - God. 1, br. 1(2013)- . - Ce nje (GIPOS 4/3/3) : Crnogorski kulturni forum, 2013 (Ce nje : IVPE). - 25 cm

    Kvartalno.ISSN 1800-9972 = Crnogorski analiCOBISS.CG-ID 21390608

  • SADRAJ

    Prof. dr erbo Rastoder: POECI DETABUIZACIJE CRNOGORSKE ISTORIOGRAFIJE I RASPAD IDEOLOKE PARADIGME 1989 do 2006 ............................................ 5

    Prof. Dr Radovan Radonji: DUG .............................................................................................................. 59

    Dr Danilo Radojevi: O POJAVI LIKA MILOA OBILIA KAO MITSKOG JUNAKA U SVIJESTI CRNOGORACA ....................................... 77

    Prof. Dr Novak Kilibarda: RATNIKO-POLITIKE KONOTACIJE KOSOVSKOGA MITA U PROLOSTI I DANAS ................................................105

    Prof. Sreten Perovi: DUKLJANSKI KNEZ VLADIMIR I MAKEDONSKA PRINCEZA KOSARA IZMEU LEGENDE I ISTORIJE ...............133

    Borislav Cimea: DR. SEKULA DRLJEVI O OSNOVAMA ZA FILOZOFIJU ISTORIJE MONTENEGRINAE ................................................153

    Milorad Popovi: NJEGOEVO SRPSTVO .................................................................................199

    edomir Drakovi: KATUNSKI FATUM KRSTA ZRNOVA ..............................................................215

    Sreten Zekovi: KRIVOTVORENJE POSVETE U IZVORNIKU LUE MIKROKOZMA ..................241

    Dr edomir Bogievi: SULA RADOV I CRNOGORSKI MORALNI KODEKS I OBIAJNO PRAVO .........265

    Gojko Kastratovi: VOSKRESENJE NE BIVA BEZ SMRTI (O FILMU VLADIMIRA . POPOVIA) ..........................................................275

    3SADRAJ

  • 4 Crnogorski anali, br. 1/2013Aleksandar-Saa Samardi: HERALDIKA CRNOJEVIA ............................................................................279

    Branislav Borilovi: CETINJSKA ZALONICA IZ 1864. GODINE PRETEA CRNOGORSKOG BANKARSTVA ..................................................289

    Novak Adi: POLITIKA UBISTVA U CRNOJ GORI (1919-1941) .......................................299

    Savi Markovi tedimlija: SVETOSAVSKI KULT ...........................................317

    Petar Plamenac: NIKOLA PAI, ZAO DUH EVROPE ....................................325

    Luii Kriskuolo: KAKO SU SAVEZNICI IZDALI CRNU GORU ...........................329

    IZVJETAJ MIHAILA-MILA PLAMENCA OD 20. SEPTEMBRA 1919. GODINE O STANJU U CRNOJ GORI NAKON NJENE NASILNE ANEKSIJE SRBIJI 1918. GODINE ....................................................337

  • 5Prof. dr erbo Rastoder: POECI DETABUIZACIJE CRNOGORSKE ISTORIOGRAFIJE I RASPAD IDEOLOKE PARADIGME 1989 do 2006

    1. Tradicija i inovacija. Da je bio u pravu, jedan od najveih istoriara XX vijeka Lisjen Fevr kada je napisao Istorija je ki svoga vremena, nema istorije, postoje samo istoriari teko da ima boljeg primjera od crnogor-ske istoriografske tradicije. Teko da ima manjeg prostora a vie u litarnih ideolokih paradigmi zainteresovanih da sadanjost predstave kao logian nastavak prolos . Smjena razlii h ideolokih paradigmi uslovljavala je i otvaranje drugaijih perspek va budunos , to je u konanom rezul ralo i potrebom preispi vanja prolos . Jedino to dugujemo istoriji je njeno ponovno pisanje, rekao bi Oskar Vajdl, dok bi Herman Melvil trijumfalno zakljuio da je Prolost je prirunik rana, a budunost je biblija slobodnih ljudi. I zaista, teko da bi pronali pogodnije primjere za naprijed navedene opaske, od onih koje nam nudi analiza crnogorske istoriografske tradicije. Da bi uopte spoznali opseg, domen i vrijednosni parametar te tradicije, morali bi predhodno defi nisa , ta podrazumijevamo pod pojmom crnogorska isto-riografi ja. Sigurno je, da u crnogorskom sluaju ovaj pojam ne moe ima primarno nacionalno obiljeje, zato to njega u bi ne bi pra o adekvatni sadraj. Da bi se izbjegla nedoumica proistekla iz u caja razlii h tradicija, mislimo da bi pod pojmom crnogorska istoriografi ja bilo najbolje podra-zumijeva svo pisano nasljee o prolos Crne Gore, bez obzira na sadraj, autora, ideoloku, nacionalnu ili bilo koju drugu paradigmu. No i pored toga to je istoriografska tradicija u Crnoj Gori je izuzetno duga i bogata u odno-su na druge junoslovenske prostore, teko da bi se u vremenskom rasponu od Ljetopisa popa Dukljanina (XII vijek), odnosno vladike Vasilija Petrovia (1754. godina), koji je napisao prvu Istoriju Crne Gore) pa do dananjih dana unutar te tradicije u metodolokom smislu mogla nazre neka original-na i autohtona tradicija u pisanju i shvatanju istorije kao nauke. Konstanta

    Prof. Dr erbo Rastoder, akademik

    DANU, BANU

    POECI DETABUIZACIJE CRNOGORSKE ISTORIOGRAFIJE I RASPAD IDEOLOKE PARADIGME 1989 do 2006

  • 6 Crnogorski anali, br. 1/2013crnogorske istoriografi je je tradicionalno shvatanje o u litarnoj funkciji istori-je i istorijske nauke zaduene za oblikovanje kolek vne svijes u sadanjos . Kako je sadanjost na ovim prostorima bila promjenljiva, to se prolost koja je opravdavala takoe mijenjala. Otuda crnogorska istoriografska tradici-ja posjeduje zavidan dinamizam, ne pian i za mnogo vee prostore i istorije. Uz to, poto je prostor Crne Gore u svom tradicionalnom razvoju bio pian obrazac usmenog drutva patrijarhalnog mentaliteta, plemenske tradicije i mentalne arheologije, to je latentno bio izraen sukob usmenog i pisanog kazivanja o prolom, odnosno sukob kri ke i mitske istorijske svijes koja se moe prepozna do dananjeg dana. Pri tome, veoma kasno pojavljivanje kri ke istoriografi je i naune istorijske svijes uzrokovalo je pojavu da ona esto nije ni bila orue razlaganja mita, ve njegovog dokazivanja. Time se u crnogorskom sluaju deavala ne pina intelektualna inverzija u kojoj su na-slage mentalne arheologije uobliene u arhi p postale osnov tabuiziranja sa kojom se intelektualna elita suoavala na razliite naine, od koke ranja do sporadinih pokuaja kri kog preispi vanja.

    U razvoju moderne istoriografi je1 u Crnoj Gori se prepoznaju tri perioda, ije su hronoloke granice odreene i dravno-pravnim statusom Crne Gore. Sama ta injenica ubjedljivo ukazuje da je istoriografi ja sluila uglavnom kao orue dokazivanja i da unutar nje nije bilo metodolokih pre-vrata, ve bi se prije moglo rei da su oni bili nus proizvod poli kih. Prvi period hronoloki obuhvata vrijeme do 1918. godine, dakle do stvaranja ju-goslovenske drave i nestanka Crne Gore kao samostalnog dravno-pravnog subjekta. Drugi period bi obuhvatao razdoblje 1918-1941, dakle period kada je Crna Gora bila sastavni dio centralis ki ureene jugoslovenske zajednice; Trei period 1945-1989 (91), kada je Crna Gora bila ravnopravna federalna jedinica u jugoslovenskoj dravnoj zajednici. U okvirima tri velika hronoloka razdoblja uobliavala se istorijska svijest i istoriografska tradicija koja je pli-vala na matrici tradicionalizma i u kojoj je nemogue bilo prepozna napor i potrebu distanciranja od naracije i kretanja ka konceptualizaciji problema. Si-gurno, da je razlog tome mogue trai i u nedostatku ins tucionalnog i orga-nizovanog izuavanja istorije Crne Gore ali i u au s noj intelektualnoj misli ije su koordinate dopirale tek do najblieg okruenja a dome unutar zaro-bljenog uma. U smislu stvaranja ins tucionalnog okvira izuavanja istorije u Crnoj Gori izvjesne pretpostavke se stvaraju tek u periodu izmeu dva svjet-ska rata, kada se otvara prvi muzej (1926), pokree prvi asopis (1927) i stva-

    1 Odrednica moderna istoriografi ja bi se mogla shva u irokom kontekstu nje-nog razvoja od nacionalroman zma do savremenih trendova i u tom smislu bi teko mogue bilo izvri preciznu hronoloku podjelu na prednaunu i naunu jer je takva granica teko prepoznatljiva.

  • 7Prof. dr erbo Rastoder: POECI DETABUIZACIJE CRNOGORSKE ISTORIOGRAFIJE I RASPAD IDEOLOKE PARADIGME 1989 do 2006raju prva drutva istoriara (1933) sa ciljem da sistema no i organizovano rade na izuavanju istorije Crne Gore. Dome navedenih inicija va bili su ogranieni uslijed ekonomskih i intelektualnih limita tadanjeg drutva u Cr-noj Gori, te e se tek poslije II svjetskog rata (1945) poe da nastaju ins tu-cije u modernom smislu, koje e stvori osnov za razvoj istoriografi je u Crnoj Gori na postula ma tradicionalnog, ins tucionalnog, saznajnog i metodolo-kog okvira koji e rezul ra zavidnom produkcijom u ovoj oblas . Poto se u samoj Crnoj Gori, tek poslije II svjetskog rata kons tuisala intelektualna elita kolovanih istoriara i osnovane esnafske profesionalne ins tucije za izuava-nje istorije (Istorijski ins tut osnovan 1948. godine), a kasnije i neke akadem-ske i visokokolske ins tucije poput Crnogorske Akademije Nauka i Umjetno-s (osnovana 1976) ili katedre za istoriju na Vioj pedagokoj koli (1947), studije na Odsjeku za istoriju -geografi ju na Nastavnikom, odnosno Filosof-skom fakultetu u etvorogodinjem trajanju (osnovane 1980), to bi se sa sta-novita ins tucionalnog okvira moglo zakljui da je organizovano izuavanje istorije, kao nacionalne discipline, u Crnoj Gori tek novija pojava. S ovom i-njenicom je nesaglasna bibliografi ja radova o crnogorskoj prolos , koja svo-jim b