bÖlÜm-2 hİsseddİcİler (sensÖrler)

Click here to load reader

Post on 02-Jan-2016

39 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

BÖLÜM-2 HİSSEDDİCİLER (SENSÖRLER). HİSSEDİCİ TİPLERİ. Hissedici eleman, kontrol edilen fiziksel değişkendeki değişmeleri ölçen ve kontrol cihazının kullanması için orantılı etki veya sinyal gönderen cihazlardır. Sıcaklık hissedici elemanlar Nem hisseden elemanlar Basınç hisseden elemanlar - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • BLM-2HSSEDDCLER (SENSRLER)

  • HSSEDC TPLERHissedici eleman, kontrol edilen fiziksel deikendeki deimeleri len ve kontrol cihaznn kullanmas iin orantl etki veya sinyal gnderen cihazlardr.Scaklk hissedici elemanlar Nem hisseden elemanlar Basn hisseden elemanlarSv akn hisseden elemanlar Dier hissedici elemanlar

  • 1. SICAKLIK HSSEDCLERBMETAL ELEMAN ROT VE TP ELEMANCONTALI KRK ELEMANREZSTANS ELEMAN TERMSTRTERMOKUPLSIVILI TERMOMETRELER

  • BMETAL ELEMAN Farkl genleme katsaylarna sahip iki metalin ince erit levhalar halinde yaptrlmasndan oluurlar. Scaklk deitike eleman eilir ve konumunda bir deime meydana gelir. Kaba scaklk lmleri iin uygundur. lm aral -20/260 0C'dir ve gecikmeli altklarndan uzaktan kullanma uygun deildir.

  • ROT VE TP ELEMAN erisinde, bir ucu tpn altna takl dk genlemeli rot bulunan yksek genlemeli metal tpten oluur. Tp, scaklktaki deiimle rotun serbest ucunun hareket etmesine sebebiyet vererek uzunluu deiir.

  • CONTALI KRK ELEMAN Krn havas boaltldktan sonra buhar ve/veya sv ile doldurulmutur. Scaklk deimeleri gaz ve/veya sv hacminde deimelere neden olur. Bunun sonucunda krkte hareket oluur.Uzak kuyruklu eleman, klcal boru vastasyla kuyruk veya kapsl takl contal krk veya diyaframdr. Sistemde yine gaz ve/veya buhar doludur. Kuyruktaki scaklk deiimleri klcal boru vastasyla krk veya diyaframda konum deiimleri meydana getirir.

  • REZSTANS ELEMANScaklk deiimine gre deien elektrik rezistansl telden yaplmtr. Tipik olarak platin, rodyum-demir, nikel, nikel-demir, tungsten veya bakrdan yaplrlar. Bu cihazlar, basit devre yapsna ve yksek dorusalla, duyarlla ve mkemmel kararlla sahip olduklarndan KS sistemlerinin otomatik kontrolnde yaygn olarak kullanlrlar.

  • TERMSTRScaklk deiimi ile elektriksel direnci deien zel bir eit yar iletkendir. Bu amala kullanlan metal-oksitlerin direnleri scaklkla byk deiik gsterir. Genellikle scaklk arttka direnci azalan elemanlar (NTC, negatif scaklk katsayl) kullanlr. Fakat zel amalarla direnci scaklkla artan (PTC, pozitif scaklk katsayl) elemanlar da mevcuttur. Termistr eleman, ayaklar ile bir galvanometreli kpr devresine balanabilir ve kalibre edilebilir. Bu lme ynteminin kolay, hassas ve hzl olmas gibi stnlkleri vardr. Termistrler, ounlukla termo-elaman ile scaklk lmlerinde referans scaklnn ayarland elektronik scaklk ayarlama devrelerinde veya hassasiyeti byk olan ve snrl alma aralklarna sahip uygulamalarnda kullanlrlar. rnek olarak split klima sistemleri verilebilir.

  • TERMOKUPLBirbirine bal ular arasnda scaklk deiiminin fonksiyonu olarak deien voltajn meydana geldii iki farkl metalin birlemesidir. Tellerin yaplm olduklar malzemelere ve birleme noktasnn bulunduu ortamn scaklna bal olarak teller arasnda bir elektromotor kuvveti oluur.Scaklk lmlerinde termokupllarn platin/nikel direnli lm cihazlarna gre hassasiyetleri daha azdr. Termokupllar, dk maliyetleri, kullanm kolaylklar ve orta derece gvenlikleri ile olduka yaygndrlar.

  • SIVILI TERMOMETRELERSvl termometreler, stma, soutma, havalandrma ve iklimlendirme uygulamalarnda kullanlrlar. Bu kullanmlarn bazlar, soutucu, stc akkan ve hava scaklklarnn belirlenmesidir. Yksek doruluk ve dk maliyetlerinden dolay cval cam termometrelerin scaklk lmlerinde kullanm olduka yaygndr. Fakat gazlardaki lmlerde sl nmdan etkilenirler. Teorik lm aralklar -38/550 0C'dir.

  • Scaklk sensrleri

  • Cep tipi termometreElektronik termometreler

  • Termometre problar

  • Termokupllar

  • Termokupllar

  • 2.NEM HSSEDEN ELEMANLAR HGROSKOPK Boyutsal ve ekilsel deierek mekaniksel bir sapmaya sebebiyet veren sa, ahap, kat veya hayvan zar gibi organik malzemeler veya naylon gibi yapay malzemeler.ELEKTRKSEL Elemann higroskopik yapsndan dolay diren veya kapasitansnn deiimine sebebiyet veren genellikle yar iletken elemanlar.

  • Elektronik nem lerNem kaydedici

  • Higrostati noktas monitr

  • i noktas transmitteriTermo-higrometre

  • 3. BASIN HSSEDEN ELEMANLAR 1. Basn ve vakum deerleri kg/cm2 veya mmHg (mm civa) cinsinden lldnden, eleman genellikle krk, diyafram veya Bourdon tpdr. lm elemannn bir taraf atmosfere ak olabilir ki bu durumda eleman, atmosferik seviyenin stndeki veya altndaki basnlara cevap verebilir.2.Hava kanalndaki statik basn genelde su stunu cinsinden lldnden lm eleman, ya iine daldrlm ters bir an, geni bir diyafram veya geni esnek bir metal krktr. Orifislerle balantl olarak kullanlrsa fark basnlarn da lebilir. rnek olarak Pitot tpleri ile hem statik hem de dinamik (hz) basncn lebilirler.3.zerindeki basnca bal olarak direnci veya kapasitans deien yar iletkenler hassas kontrol sistemlerinde yaygn olarak kullanlmaktadr.

  • Silikon basn hissediciler PC'ye balanabilen basn hissediciler

  • Basn gstergeleri

  • Basn transdzerleri

  • Kriojenik basn transdzeriMilivolt kl basn transdzeri

  • 4.SIVI AKIINI HSSEDEN ELEMANLAR Sv akn hisseden elemanlar, eitli temel hissetme prensiplerini ve aadaki aygtlar kullanabilirler: Orifis (delik) plakas, Pitot tp, venturimetre, ak nozullar, trbinmetre, rotametre, pervaneli ak ler ve vorteks geirmeyen ak ler.Bunlarn her birisinin lm aral, hassasiyeti ve karmaklna bal olarak deien ve farkl durumlar iin tercih edilme nedenleri vardr. Genelde fark basn tipli aygtlar (orifis plakalar, Pitot tpleri, venturiler ve ak nozullar) basit olup fiyatlar uygundur, ancak lme sahas snrldr. Bu elemanlarn hassasiyetleri uygulama ve kullanm ekline baldr.

  • Basn-ak transmiteri Mini hava hz ler (anemometre)

  • Ak hissediciler

  • Debi ler Deplasmanl debi ler

  • Scak telli (termal) hava hz lerleri (anemometre) Pervaneli anemometre

  • Pervaneli anemometre Pitot tp

  • Rotametre tipi debi lerler

  • Kadranl ak lerElektromanyetik ak lerler

  • Gaz debi ler

  • Hz transdzeriAk transmitteri

  • 5.DER HSSEDC ELEMANLARYangn alglama ve duman younluu, i hava kalitesi, rzgar yn/iddeti, iletkenlik, seviye, ortam meguliyeti, yer ekim kuvveti, akm, karbondioksit (CO2), karbon monoksit (CO) vb. deerleri lme gibi baka amalar i.in kullanlan hissedici elemanlar, stma, havalandrma ve iklimlendirme sistemlerinin tamamen kontrol iin ou kez gereklidir.

  • SEVYE LMLER

  • Seviye TransmitteriUltrasonik seviye lm

  • Ultrasonik seviye kontrol cihazUltrasonik seviye lm

  • Ultrasonik seviye lmDesibelmetre