uredba o nacionalnom programu prevencije, leČenja ... · pdf file povredama u srbiji, 2003....

Click here to load reader

Post on 13-Jul-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Specijalni dodatak časopisa

    "Nefro"

    "NACIONALNA STRATEGIJA"

    Decembar 2015.

    UREDBA O NACIONALNOM PROGRAMU PREVENCIJE, LEČENJA, UNAPREĐENJA I KONTROLE BUBREŽNE

    INSUFICIJENCIJE I RAZVOJA DIJALIZE DO 2020. GODINE

  • Uvodna reč

    Dragi prijatelji, Na isteku 2015. godine i sa optimizmom da će 2016. godina ostvari-

    ti naše želje, nade i veru u mirniju i lepšu budućnost, nema lepše poruke za nas, bubrežne bolesnike, osim one za što duži i srećniji život.

    U ovom dodatku, koji ima i radno i svečano obeležje, trudeći se da što racionalnije iskoristimo skromna finansijska sredstva i da što većem broju naših članova približimo informacije i propise kojima se kreira i normativno predviđa naša budućnost, kroz smernice i uputstva, a u ovom slučaju kroz Strategiju, pokušaćemo da Vam ukažemo na nekoli- ko životno značajnih elemenata:

    y Strategija za poboljšanje položaja OSI kroz nacionalni program prevencije, lečenja, unapređenja i kontrole bubrežne insuficijencije i razvoja dijalize u RS do 2020. godine, doneta je još 2011 godine. Mnogi su se elementi iz strategije promenili, promenio se broj dijaliznih centara, ali su na žalost mnogi problemi i dalje nerešeni i samo su mrtvo slovo na papiru korektno urađene strategije. y Pitamo se, šta je sa programom obuke zdravstvenog osoblja, kako na primarnom, tako i na sekundarnom nivou, jer za sad još uvek postoji sigurnost nas bubrežnih invalida da tercijalni nivo zdravstvene zaštite uliva nadu i poverenje. y Šta je sa kampanjama o zaveštanju organa, donatorstvu i transplantaciji i gde je par- tnerski odnos predstavnika Ministarstva zdravlja i Regionalnih koordinatora sa legitimnim i najmasovnijim savezima, Savezom bubrežnih invalida Vojvodine i Savezom organiza- cija bubrežnih invalida Republike Srbije, koji i pravno i faktički predstavljaju bubrežne bolesnike (OSI sa 100% invalidnosti) koji se leče nekom od metoda dijalize ili transplan- tacijom. y Šta je sa elementima strategije i zvanično pokrenutim inicijativama za omogućavanje rehabilitacije dijaliziranih bubrežnih bolesnika na teritoriji naše zemlje i zašto ne funk- cionišu predviđeni centri, počev od Niške banje, Zlatibora, preko Vrnjačke banje i do budućih jedinica za hemodijalizu pri našim poznatim banjskim lečilištima, a za čije fi- nansiranje postoje zainteresovane kompanije, što je nadležnim ministarstvima poznato. y Ko iz strategije pokušava da eleminiše privatno-javno partnerstvo, ko sprečava ulaganja u zdravstveni sistem, zašto novoizgrađeni savremeni dijalizni centri stoje prazni, dok se u velikom broju dijaliznih centara mimo zdrave logike i svih principa efikasne i bezbedne hemodijalize, ona obavlja u tri smene i u uslovima na granici sanitarno - zdravstvene samoodrživosti.

    Ne želimo dalje da komentarišemo poglavlja iz strategije ali očekujemo da, nakom protekle četiri godine, neko ko je nadležan u ovoj državi stavi prst na čelo, sagleda svoja ovlašćenja, realnu situaciju i možda, napokon, potraži i mišljenje nekog od 5.000 pacijenata sa hemodi- jalize. Sigurno bi zaključio da strategije ne trebaju da budu vašarski lilihip, već alarm za angažovanje i ozbiljan pristup u rešavanju nagomilanih i teških problema bubrežnih bole- snika, čija životna sudbina, zdravstvenog osoblje i nas, vezuje za zdravstvene ustanove svakog drugog dana, doživotno.

    Zoran Mišković, Predsednik

    Saveza bubrežnih invalida Vojvodine

  • 4 5

    DECEMBAR 2015NEFROLOGIJA DECEMBAR 2015 NEFROLOGIJA

    (“Sl. glasnik RS”, br. 11/2011)

    Član 1 Ovom uredbom utvrđuje se Nacionalni program

    prevencije, lečenja, unapređenja i kontrole bubrežne insuficijencije i razvoja dijalize u Republici Srbiji do 2020. godine.

    Član 2 Prevencija, lečenje, unapređenje i kontrola

    bubrežne insuficijencije sprovodi se po Nacionalnom programu iz stava 1. ove uredbe, koji sadrži utvrđen cilj, aktivnosti i očekivane rezultate.

    Nacionalni program iz člana 1. ove uredbe odštampan je uz ovu uredbu i čini njen sastavni deo.

    Član 3 Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana

    objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srbije”.

    NACIONALNI PROGRAM PREVENCIJE, LEČENJA, UNAPREĐENJA I KONTROLE BUBREŽNE INSUFICIJENCIJE I RAZVOJA DIJALIZE U REPUBLICI SRBIJI DO 2020. GODINE

    Uvod Bolesti bubrega čine grupu oboljenja različite

    etiologije, patogeneze, kliničke slike i prognoze. Najčešće su izazvana infekcijama, metaboličkim poremećajima, toksinima i drugim uzrocima a manifestuju se kao glomerulonefritis, pijelonefritis, nefrotski sindrom i akutna, odnosno hronična bubrežna insuficijencija.

    Akutna insuficijencija bubrega je teško oštećenje funkcije bubrega sa različitim kliničkim ispoljavan- jem. Javlja se naglo, često kao komplikacija drugih oboljenja ili stanja. Ako se brzo otklone uzroci njenog nastanka, potencijalno je reverzibilna, u protivnom, dovodi do pojave sindroma akutnog zatajivanja, nedovoljne funkcije bubrega. Ireverzi- bilno progresivno oštećenje bubrega, najčešće uz- rokovano različitim bolestima (glomerulonefritis, dijabetes, hipertenzija, pijelonefritis, opstrukcije u urinarnom traktu i dr.) karakteriše hronična insu- ficijencija bubrega. Od ukupno 18 odabranih bolesti

    obuhvaćenih studijom “Opterećenje bolestima i povredama u Srbiji, 2003. godine”, bolesti bubrega (nefritis i nefroza) jedanaesti su uzrok opterećenja bolestima i povredama.

    U Republici Srbiji, zbog bolesti bubrega lekaru opšte medicine obrati se u proseku godišnje 22.000 osoba i bolnički se leči oko 15.000 ljudi.

    Hronična bolest bubrega je ozbiljno oboljenje, koje zbog značajnih troškova lečenja, lošijeg kvalite- ta života, skraćenog radnog i životnog veka obole- lih predstavlja značajan javno-zdravstveni problem. Hronične bolesti bubrega čine skoro trećinu bolnički lečenih osoba i čak 84% smrtnih ishoda od svih bolesti bubrega. Od ove bolesti u Republici Srbiji godišnje umre približno 1650 osoba. U svetu se poslednjih 30 godina beleži porast obolevanja od terminalne bubrežne insufiencije koji poprima epi- demijski karakter. Očekuje se da se ovakav trend nastavi i u narednom periodu. U strukturi svih uzroka terminalne bubrežne insuficijencije vodeće mesto ima dijabetes sa 50% i hipertenzija sa 27%, a zatim glomerulonefritis 13% i drugi uzroci 10%.

    1. Za nastanak hroničnih bubrežnih bolesti faktori rizika jesu:

    - šećerna bolest; - pušenje; - gojaznost; - hipertenzija; - godine života (više od 65 godina); - nasledne bolesti bubrega; - nizak socioekonomski status.

    1.1. Dijabetična oboljenja bubrega Oboljenja bubrega predstavljaju vrlo važne kom-

    plikacije dijabetesa. U ovu grupu oboljenja svrsta- va se dijabetična nefropatija, kao jedna od najtežih kasnih komplikacija dijabetesa, akutni i hronični pijelonefritis.

    Dijabetična nefropatija je mikrovaskularna kom- plikacija koja se ispoljava u oba tipa dijabetesa i predstavlja jedan od vodećih uzroka terminalne bubrežne insuficijencije i smrtnosti bubrežnog obo- ljenja.

    U zemljama Evropske unije, nefropatiju ima od 7% do 15% dijabetičara. U Republici Srbiji, prema podacima iz Registra za dijabetes, koji je izradio Institut za javno zdravlje Srbije “dr Milan Jovano- vić - Batut”, već u trenutku otkrivanja tipa 2 dija- betesa, 3% obolelih ima dijabetičnu nefropatiju.

    Razvoj dijabetične nefropatije odvija se kroz pet faza, a prve tri klinički su nemanifestne, tek u če- tvrtoj fazi pojavljuje se proteinurija kao znak ne- fropatije. Primenom metaboličke i antihipertenziv- ne intervencije u prve tri faze oboljenja, može se uticati na usporenje progresije, ili čak zaustavljanje razvoja bolesti.

    S obzirom na značaj otkrivanja oboljenja u ranijim fazama, detekcija početne nefropatije na osnovu mikroalbuminurije, prema preporukama vodiča za prevenciju tipa 2 dijabetesa, treba da bude neizo- stavni deo redovnog praćenja pacijenata sa dijabe- tesom.

    UREDBA O NACIONALNOM PROGRAMU PREVENCIJE, LEČENJA, UNAPREĐENJA

    I KONTROLE BUBREŽNE INSUFICIJENCIJE I RAZVOJA DIJALIZE DO 2020. GODINE

  • 6 7

    DECEMBAR 2015NEFROLOGIJA DECEMBAR 2015 NEFROLOGIJA

    2. Organizacija službe za dijalizu u Republici Srbiji

    U Republici Srbiji se postupcima dijalize leči se 4479 pacijenata (mesec preseka septembar 2010. godine).

    Postupcima hemodijalize u zdravstvenim ustano- vama koja obuhvata bikarbonatnu, visokoefikasnu bikarbonatnu hemodijalizu i hemodijafiltraciju, obuhvaćeno je 4037 pacijenata, dok se na peritone- umskom programu (tzv. “dijalize u kućnim uslovi- ma”) nalazi 442 pacijenta. Kroz peritoneumski program, pacijenti se dijaliziraju intermitentnom peritoneumskom dijalizom, kontinuiranom ambu- latornom dijalizom, komplikovanom kontinuiranom ambulatornom dijalizom, automatskom peritone- umskom dijalizom i kroz kontinuirane postupke zamene bubrežne funkcije.

    Lečenje pacijenata dijalizom ugovoreno sa Repu- bličkim zavodom za zdravstveno osiguranje spro- vodi se u 57 zdravstvenih ustanova:

    • četiri klinička centra: Srbije, Vojvodine, Niša i Kragujevca;

    • dva kliničko-bolnička centra (Kliničko-bolnič- ki centar “Zvezdara” i Kliničko-bolnički centar “Zemun”) i 33 opšte bolnice;

    • Univerzitetska dečija klinika u Beogradu i In- stitut za zdravstvenu zaštitu dece i omladine Vojvodine, Novi Sad;

    • tri specijalne bolnice: Specijalna bolnica za en- densku nekropatiju Lazarevac,