slownik polsko-europejski

Download Slownik polsko-europejski

Post on 07-Apr-2016

225 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Terminologia dotycząca Funduszy Unijnych nieraz dziwi, zaskakuje lub też wprawia w zakłopotanie. Co kryje się pod 30 – czasem enigmatycznymi, ale niejednokrotnie użytecznymi – terminami, dowiemy się z publikacji pod tytułem „Słownik polsko-europejski”, która została wydana na zlecenie Wydziału Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Informacje na temat pochodzenia słowa oraz jego definicję wspierają tu i naświetlają z różnych perspektyw wypowiedzi ekspertów z różnych dziedzin, tj. urzędnika, dziennikarza i językoznawcy. Natomiast z przymrużeniem oka traktują tematykę definicja w śląskiej godce, satyryczne karykatury oraz humorystyczne limeryki. Wydawnictwo może zatem służyć szerokim kręgom czytelników zainteresowanych tematyką unijną.

TRANSCRIPT

  • Sownik polsko-europejski

  • Sownik polsko-europejski

  • Sownik polsko-europejski

  • Urzd Marszakowski Wojewdztwa lskiegoWydzia Rozwoju Regionalnego

    Katowice 2013

    Sownik polsko-europejski

  • WYDAWCA:Urzd Marszakowski Wojewdztwa lskiegoWydzia Rozwoju Regionalnego,ul. Dbrowskiego 23, 40-032 Katowicefundusze@slaskie.pl, www.rpo.slaskie.pl

    WSPPRACA (UM WSL):Agnieszka Gajewska, Katarzyna Mularczyk

    Copyright Urzd Marszakowski Wojewdztwa lskiego, Katowice 2013

    ISBN: 978-83-7328-306-0

    egzemplarz bezpatny

    Publikacja finansowana przez Uni Europejsk z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Wojewdztwa lskiego na lata 2007-2013

    REALIZACJA:Wydawnictwo KA spka cywilnaJoanna Tomczyk-Lidochowska,Katarzyna Winiewskawydawnictwo@kasc.pl, www.kasc.pl

    KOORDYNATOR WYDANIA:Joanna Tomczyk-Lidochowska

    PROJEKT GRAFICZNY, SKAD:Katarzyna Winiewska

    ILUSTRACJE:Ireneusz Gawliski

    GWARA: Piotr Lewicki

    LIMERYKI:Katarzyna Winiewska

    DRUK:Drukarnia Mikopol Dariusz Mikolasek

  • 5Magorzata StaDyrektor Wydziau Rozwoju Regionalnego

    Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa lskiego

    Terminologia unijna funkcjonuje wwydziaach fun-duszowych naszego urzdu troch nazasadzie szyfru, wewntrznego kodu, pozwalajcego szybko iprecyzyjnie si komunikowa. Czasem wformie do kolokwialnego skrtu, jak np.benek (czyli oficjalnie beneficjent) czy klucz (tojest projekt kluczowy). Jest tosownictwo natyle czsto przez nas uywane, eczasem moe ulegamy mylnemu wraeniu, i jest todowiadczenie powszechne, toznaczy eog spoeczestwa zna jeirozumie. Tymczasem otym, enie jest toprawda, nawet wprzypadku pracownikw innych wydziaw naszego urzdu, przekonuje barwny przykad Referatu ds. Pomocy Technicznej. Niejednokrotnie proszony opomoc wprzypadku problemw zesprztem komputerowym (cowsumie jest zgodne zpotocznym, dosownym rozumieniem tego wyraenia), wrzeczywisto-ci zajmuje si wspieraniem zada zwizanych zwdraa-niem izarzdzaniem Programem. Tak wic coirusz przeko-nujemy si, eoile sownictwo unijne jest dobrze znane wprzypadku podmiotw starajcych si odofinansowanie unijne czy ju realizujcych projekty, otyle przysowiowy Kowalski nieraz moe poczu si skonsternowany.Zmyl onim najesieni 2011 roku przy wsparciu Telewi-zji Katowice powsta pomys przygotowania programu przystpnie wyjaniajcego pojcia zwizane ztematyk Funduszy Europejskich. Przez ponad rok obecnoci naan-tenie wyemitowano 41odcinkw programu, wktrych przybliono cznie 123 terminy. Autorem audycji by red. Grzegorz Baraski zTVP Katowice, specjalizujcy si wte-matyce funduszowej odadnych kilku lat. Punktem wyjcia

    dorozmowy natemat poszczeglnych poj staa si sonda uliczna, ktra pokazaa potoczny odbir tych sw. Ich wyjanienia podjli si zaproszeni doposzczeglnych odcinkw jzykoznawcy, urzdnicy idziennikarze. Wszyst-kie rozmowy odbyy si watrakcyjnej formie, adodatkowo wciekawych miejscach dofinansowanych zRegionalnego Programu Operacyjnego Wojewdztwa lskiego nalata 2007-2013, stanowicych przykady dobrych praktyk wyko-rzystania Funduszy Europejskich.Publikacja, ktr trzymaj Pastwo wrkach, zawiera wybr 30terminw najczciej spotykanych, najbardziej przydatnych czy te budzcych najwicej wtpliwoci. Przy kadym znich znajd Pastwo jak nasownik przy-stao fachow definicj wraz zprzykadem uycia, ado-datkowo wybrane wypowiedzi zsondy ulicznej oraz opinie ekspertw zrnych dziedzin. Oprcz wiedzy, chcemy dostarczy Pastwu rwnie rozrywki, ale jak najbardziej ocharakterze edukacyjnym temu celowi su midzy innymi artobliwe definicje wgodce, czyli gwarze lskiej, humorystyczne limeryki oraz rysunki satyryczne.ycz Pastwu poytecznej, ale iprzyjemnej lektury,

    Wprowadzenie

  • 6Zajmowanie si funduszami unijnymi (zdobywanie ich, go-spodarowanie nimi, rozliczanie, sprawozdawanie) mawiele wsplnego ztakimi dziedzinami ycia, jak ekonomia ibiznes, zatem wymaga cisoci iprecyzji take sownej, terminologicznej. Przyzna trzeba, etodziedzina ycia dla nas nowa, wic nie mawniej utrwalonych wnaszym uyciu nazw, terminw, etykietek. One stworzone szybko, bynady zazmianami regu izasad obowi-zujcych weuropejskim gospodarowaniu pienidzmi. Powstaj czsto wkomputerach tumaczy, ktrzy staraj si zaowymi zmianami nady, przekadajc najzyk pol-ski dokumenty, ktre powstay jako oryginalne winnych jzykach (szczeglnie poangielsku). Czasem tworz nowe sowa polskie (neologizmy), czasem tumacz wyraenia izwroty dosownie zjzykw obcych (tokalki jzykowe), czasem spolszczaj (graficznie ifonetycznie) obce wyrazy, czy wreszcie pozostawiaj jeworyginalnej formie jako obcojzyczne cytaty. Niektre zterminw unijnych zostaj wprowadzone dojzyka polskiego lepiej, niektre gorzej. Lepiej znaczy tak, eumiemy ich sens odczyta zformy tego wyrazu (oczywicie, przy pomocy kontekstu), gorzej, gdy wyraz nic nam nie mwi lub wrcz jest sprzeczny zeznaczeniem sw identycznie brzmicych lub podob-nych istniejcych ju wjzyku, jest zatem mylcy. Te nowe wyrazy zyskay ju zreszt wjzyku polskim nazw brukse-lizmw (od: Bruksela).Ale tak naprawd nie trzeba ich si ba, czasem pomc moe wich zrozumieniu znajomo jzykw obcych (fi-nancial crossing), niektre sinternacjonalizmami (np.po-

    chodzcy zaciny beneficjent), czasem zdrowy rozsdek iznajomo znacze sw wjzyku polskim oglnym (ocena szacunkowa). Oczywicie, byby pewnym ich znaczenia wdanej sytuacji (zajmowania si funduszami unijnymi), trzeba sprawdzi znaczenie terminologiczne waciwe dla tej sytuacji. Niektre terminy nie mwi nam waciwie nic iwtedy pozostaje tylko sownik lub konsultacja zfachowcem. Ale tojest waciwo wszelkich specjalistycznych odmian kadego jzyka.

    dr hab. prof. U Jolanta Tambor Uniwersytet lski

  • 7Kilka lat przed przystpieniem Polski doUnii Europejskiej naantenie Radia Katowice powstaa audycja Euromania. Tworzyymy jwsplnie zAnett Chlebic. Pocztkowo wydawao nam si, ebdzie tolekki program peen cieka-wostek okrajach Unii. Stao si inaczej. Wkady ponie-dziaek mierzyymy si zunijn terminologi. Staraymy si wyjani przedsibiorcom zainteresowanym wspar-ciem zrnych funduszy, cotosprogramy operacyjne, drobne granty idlaczego nazywa si ich beneficjentami. Toby pionierski czas, kiedy problematyka unijna iterminy uywane przez znawcw tematu byy naprawd niezrozu-miae. Redagowanie programu przypominao czsto walk zwiatrakami. A dziw bierze, ewkocu dotej termino-logii przywyklimy iedzi nie wydaje si nam tak dziwna iobca.Terminologia unijna czsto przypomina piramid, wktrej jeden niezrozumiay termin wyjania si innym niezrozu-miaym terminem, aten kolejnym, ktry wikszoci nic nie mwi. Podczas jednej zwizyt wParlamencie Europejskim poznaam korespondenta Polskiego Radia Andrzeja Ge-bera, ktry spokojnie irzeczowo wyjania grupie dzien-nikarzy, edounijnej rzeczywistoci trzeba mie troch dystansu inie mona da si zapdzi wkozi rg termi-nw ipoj, ktre przecitnemu czowiekowi itak nic nie powiedz. Tobyo bardzo wane iinspirujce spotkanie zczowiekiem, ktry opolityce wStrasburgu iBrukseli wie naprawd duo. Kolejne lata upyny minadeniu dojak najprostszych opisw zawiych kwestii. Zrozumiaam te, enie mona ba si prostych pyta ietrzeba jezada-

    wa. Wtamtym czasie bardzo mipomg profesor Jacek Wdz zUniwersytetu lskiego. Dospraw Unii podchodzi zwielkim znawstwem, aczasem zpoczuciem humoru, cobardzo oywiao radiowy program.Robiam kiedy nagranie natemat unijnych funduszy. Urzdnik, ktry udziela miinformacji, tak przej si swoj rol, epoza spjnikami wjego wypowiedzi byy wyczne zupenie niezrozumiae sformuowania. Moje prby do-cierania dosedna kompletnie si nie powiody. Poniewa sprawa bya wana, wybraam si najedn znaszych uczel-ni, aby jwyjani zeznawc unijnej terminologii. Okazao si, emj kolejny rozmwca skomplikowa tojeszcze bardziej. Wyszam znagrania zblem gowy. Wtedy realizator dwiku powiedzia: C, trzeba bdzie powoa zesp ekspertw, eby wyjanili, coten pan mia namyli. Rzeczywicie, pocztki dziennikarstwa zwizanego zUni Europejsk byy niekoczc si wdrwk odjednego eksperta dodrugiego.

    Ewa NiewiadomskaRadio Katowice

  • 8Adam Zotorowicz, Antyradio:

    Zpojciami unijnymi zetknem si, kiedy rozpoczynaem prac dziennikarsk w2007 roku. Wmateriaach radio-wych, ktre przygotowywaem, czsto pojawiay si relacje zinwestycji wspfinansowanych zunijnych dotacji. J-zyk funduszy unijnych jest trudny ihermetyczny, jednak wikszo poj mona zrozumie, osadzajc jewkontek-cie, cho zpewnoci pocztkujcym dziennikarzom mog sprawia problemy. Wmateriaach radiowych, ktre przygotowuj, staram si unika stosowania funduszowego jzyka, poniewa przekaz musi by prosty izrozumiay dla przecitnego odbiorcy. Zamiast sowa beneficjent staram si uywa sformuowania osoba, ktra ubiegaa si orodki unijne. Chc poprostu suchaczom oszczdzi trudnego, brukselskiego jzyka.

    dr Danuta Krzyyk, Uniwersytet lski:

    Pierwszy raz znomenklatur jzyka unijnego spotkaam si, kiedy przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa lskiego zwrcili si domnie zprob oprzygotowanie treci dyktanda dla modziey, wktrym pojawiyby si pojcia zwizane zfunduszami unijnymi. Poznajc tosownictwo, zauwayam, eczsto wielu osobom sprawia ono niemay kopot, gwnie dlatego, eniektre pojcia znacz co innego, ni nam si wydaje. Dzieje si tak, poniewa wprzypadku wielu poj unijnych pierwotne znaczenie sowa ulego rozszerzeniu. Drog dedukcji iosadzenia sowa wkontekcie mona jednak doj donowej definicji. Czsto zdarzaj si zabawne przeksztacenia, szczeglnie kiedy pod nieznane sowo podkadana jest standardowa definicja. Kiedy nazajciach student doopisania znaczenia pojcia linia demarkacyjna uywa sowa lina demokracji. Zabawny bd, wynikajcy zpodobiestwa brzmieniowego.

    dr Katarzyna Sujkowska-Sobisz, Uniwersytet lski:

    Poraz pierwszy przyszo mizmierzy si zpojciami unijnymi, gdy kilka lat temu prowadziam szkolenie dla pra-cownikw Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Gdy przegldaam dokumentacj, ktr przesano mizMinister-stwa, abym przygotowaa szkolenie, najbardziej uderzya mnie wszechobecn