nastavna programa za v odd

of 210/210
НAСТAВНИ ПРОГРAМИ ЗA V ОDDEЛEНИE НA DEВEТГОDИШНОТО ОСНОВНО ОBРAЗОВAНИE Биро за развој на образованието

Post on 07-Feb-2016

71 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

celosna

TRANSCRIPT

  • AA A A VDDEEE A DEED BAAE

  • :

    : ,

    F: - -

    :

    D:

    :

    :

    [email protected]

    GJUH SHQIPE

    TRKE DERSI

    ISBN

  • DEED BAAE

    AED A

    AAAAA

    3

  • 4 55 1 - (. .58/00 44/02) 24 26 - (. . 44/95, 24/96, 34/96, 35/97, 82/99,29/02, 40/03, 42/03, 63/04, 82/04, 55/05, 81/05, 113/05, 35/06,70/06 51/07), - V - .

  • 51. V

    /:q ;q ;q ;q ;q ;q ; ; ; (; , );q , ; q ;q ;q ;q , , ;q ;q ;q ;q .

  • 62.

    A DAE: A

    C A

    /:

    .

    -

    , .. : .

    AAA

    - ;

    - .

    ( ). ( - ; - ; - ; - ; - ; - ); .: 1 - ; .

    ; - - ; - -;

    :

    . - ( .: , , , .). - . . : .

  • 7C A

    - ; - ;

    :

    :

    . . .

    - -;

    :

    :

    . .. : -; - .

    ( , - ); - , ;

    : - ,

    . ( , ). - ( ). . . : 5-6 - - . ( 10 ) - .

  • 8C A

    ; ; - ( ) -;

    : ; ; , - ();*

    :

    . , ( , ), .: ./ ./ . . : , -. .

    - ; - ;

    :

    :

    . . . : .

    - -; - ; ; - , - - ( );

    : ( , ); ( ); (- ).*

    , . . . : , , - ( ., , , ...).

  • 9C A

    - ; - ; .

    (-) (-)

    (-) ; (-)

    . . . . : , ; . - - .

    A

    /: - - - ;

    : - -

    - . . : 10 - .- . - .

    .

    - .: ;; ; .

    , -.: ; ; ; . . ... . : . . 5-6 .

  • 10

    A DAE: AE, EAA EA

    C A

    AE

    / : ; ; .

    : - - ( , -)

    ( , , , , ., ). . . . : . . - . -, , - .

    EAA) A

    / : ; ; ; - ; - ( );

    () () ()

    . . . . : , () ( ) - :1. ?2. ():) ;) ;) .

  • 11

    C A

    3. ? . . .: , , .

    ) EA

    /: ; - -; - .

    , ( )

    . .- . , . : . : 2 ( . ,, . ,, . ,) .1. .2. , 3. ,, - ?4. : ,, - , ?5. ( ; ) - .

  • 12

    C A

    6. 5 20-25 . .7. - . 2 , .

    EA

    /: - ; - ; - - ; - - .

    1. - -

    ( )

    . - . - . .

    p: p t t t p.

  • 13

    A DAE: AAE EE

    C A

    AAE

    /: - ; - ; - ; - -; - ; ,, , .

    -- ( -) :; ;

    ; - - - . . - . , . . : . - , . , . ( - .)

    /: - ; - ;

    -

  • 14

    C A

    - - ; ; ; -, , .

    - - - - ( - ) ; : ; ; - -

    - . . - - . - . . . , . .. : 2 . I 3-4 . . . . .II . () .( ; - ; ( ); .).

  • 15

    C A

    E A/E

    .

    / / - . p: pp p t t p.

    A DAE: EDA A

    C A

    /: - ; - - ( , , - .); - ( , , - ); .

    :; ; ; -; -; - : ;

    .

    , - .

    - -. - . , -.

  • 3.

    : , , -, , , -. : ( - ); ( - ); ( - , - ); ( - , - ), ( ). - - - . , .

    - -- (, , -, ). -

    - -. - - . . - , , . , . - 180 ; 5 .- : 70 ; , - - 70 ; - 30 ; - 10 .

    : -, - ; , .; , ; ; - - ; : , , , , ,, .

    16

  • 17

    4. E

    - , - . - : dgttt, p pdgt d tt, p pdgt d t, p t -t.

    - .

    - - , . - - : /; ; ; ; ; - ( , , .) . , , - - . - , .

    t tt d dt ptgt -t t p p p -t p t t, dtt t -t. , , - .

  • 18

    - () , .d t tt p p, d d ptt ptg t pd pd, t -t t d t gd dt .

    - , - .07-1830/1 28.02.2008.

    - - :- - ;- .

    - - , ., . - - - -, ., , ,,. - - , - - , , - , , ,,. - - - ,, : , . . -

    d . 07-4055/1 22.05.2008 .

    5.

    6.

    7.

  • 19

    GJUH SHQIPE

    ARSIMI FILLOR NNTVJEARPROGRAMIMSIMOR

  • 20

    55 1 - (. .58/00 44/02) 24 26 - (. .44/95, 24/96, 34/96, 35/97, 82/99,29/02, 40/03, 42/03, 63/04, 82/04, 55/05, 81/05, 113/05, 35/06,70/06 51/07), - V .

  • 21

    1. QLLIMET E MSIMIT T GJUHSSHQIPE N KLASN V

    Nxnsi/nxnsja

    T njoh:q Tekste t ndryshme letrare dhe joletrare n prshtatje me moshn.q Gjinit letrare dhe dallimin n mes tyre.q Rregullat e t folurit n grup dhe prpara gjith klass.q Tekstin, fjalin dhe llojet e fjalis.q Rregullat themelore t gjuhs standarde (drejtshqiptim, drejtshkrim,piksim)

    T kuptoj:q Prmbajtjet e teksteve t ndryshme letrare dhe joletrare.q Ngjarjet sipas rendit t tyre kronologjik, vendit dhe kohs.q Dallimet n mes gjinive letrare.q Vlern artistike t fjalve dhe shprehjeve t reja.q Grupet kryesore t fjalve n fjali

    T zbatoj:q Njohurit e fituara nga tekstet e ndryshme letrare dhe joletrare.q Njohurit e fituara gjuhsore n fush t sintakss, t morfologjis,leksikologjis. q Njohurit drejtshqiptimore, drejtshkrimore dhe piksimin.q T shkruaj qart dhe drejt shkronjat e alfabetit (t mdha e t vogla)q T shkruaj krijime t shkurtra letrare (sipas rendit kronologjik, ven-dit dhe kohs).q Teknikn e leximit t mir n heshtje dhe me z.

    T analizoj:q Prmbajtjen e teksteve t ndryshme letrare dhe joletrare.q Subjektet dhe personazhet e pjesve t lexuara.q Dallimet n mes llojeve t gjinive letrare (prozn nga poezia, tregi-min nga fabula, prralla, gjza, proverbi dhe lojnumraket, librat ngarevistat pr fmij dhe gazetat).

    Zhvillimi emocional:q Ta ndiej at q lexon e q shkruan.q T prcaktoj intonacionin e zrit n vjersh, prrall dhe tregim.q T interpretoj n lojn me role pjes t ndryshme n prshtatje memoshn.q T bashkpunoj n grup, n loj dhe t jet tolerant.

  • 22

    2. QLLEMET KONKRETE

    FUSHA PROGRAMORE: GJUH

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Nxnsi/nxnsja: ta kuptoj gjuhn sisistem shenjash

    Gjuha si mjet komu-nikimi; Shenjat (sinjalet dhesimbolet) si mjete ko-munikimi

    Shenj gjuhsore Ushtrime pr t hetuar dallimet ndrmjet shenjs gjuhsore, treguesit,sinjalit dhe simbolit.

    t formoj kuptimpr fjalt e ndryshue-shme dhe t pandry-shueshme

    Fjalt e ndryshue-shme dhe t pandry-shueshme

    Fjal e ndryshueshme Fjal e pandryshue-shme

    Lexim teksti dhe ushtrime pr t kuptuar dhe pr ti grupuar fjalt endryshueshme dhe fjalt e pandryshueshme.

    t formoj kuptimpr llojet e ndryshmet emrave

    Emrat e prgjithshmdhe emrat e prvem. Emrat konkret dheabstrakt.

    Emr i prgjithshm Ushtrime lidhur me prforcimin e emrave konkret dhe abstrakt dheushtrime pr t formuar kuptim lidhur me llojet e emrave t prgji-thshm. T jepen tekste me emra t prgjithshm, emra t prvem, emrakonkret dhe emra abstrakt. Nxnsi t gjej emrat dhe t prcaktojcilit grup i takon.

    t formoj kuptimpr lakimin e emrit(trajta e shquar dhetrajta e pashquar)

    Lakimi i emrit ntrajtn e shquar dhe tpashquar

    Ras Ushtrime praktike pr formimin e kuptimit lidhur me lakimin e em-rave npr rasa, n trajtn e shquar dhe t pashquar dhe n numrin nj-js dhe shums.

    t formoj kuptimpr mbiemrat cilsordhe marrdhnior

    Mbiemrat cilsordhe marrdhnior

    Mbiemr cilsor Mbiemr marrdh-nior

    Tekste t prshtatshme pr t dalluar mbiemrat cilsor dhe marr-dhnior Tekste t prshtatshme nga libri i gjuhs, revistat pr fmij etj. T shkruaj nj tekst t shkurtr duke prdor lloje t ndryshme tmbiemrave.

  • 23

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    t dalloj premrat vetor,dftor dhe pyets

    Premrat vetor,dftor dhe pyets

    Premr: vetor dftor pyets

    Ushtrime: Pr t kuptuar fjalt me t cilat tregohet personi q flet, bashkbi-seduesi dhe personi q nuk merr pjes n bashkbisedim. Nxnsit ushtrojn pr ti dalluar fjalt me t cilat u drejtohemifrymorve ose sendeve q ndodhen afr ose larg folsit si dhe pr tpyetur lidhur me ta

    n mnyr t pavarur t dal-loj foljet n tekst t zgjedhoj n mnyr t pa-varur foljet n koht themelore

    Folja Zgjedhimi i fol-jeve n kohn e ta-shme, n kohn eshkuar dhe nkohn e ardhme

    Folje Koha e tashme Koha e ardhme Koha e shkuar Vet dhe numr

    Ushtrime pr t dalluar foljen nga fjalt e tjera n tekst. Nxnsit ushtrohen me tekste t ndryshme pr t dalluar foljet eprdorura n koh, numr dhe veta t ndryshme. P.sh.:a) merret nj tekst prralle (na ishte nj her... pr kohn e

    shkuar).b) prshkrim i drejtprdrejt i nj ilustrimi (koha e tashme)c) bjm planin pr organizimin e kohs n shtpi.

    t dalloj fjalin e thjesht dhefjalin e prbr

    Fjalia e thjeshtdhe fjalia e pr-br (periudhn)

    Fjali e thjesht Fjali e prbr

    Ushtrime pr t dalluar n tekste t ndryshme fjalit e thjeshta dhefjalit e prbra (periudhat).

    t dalloj homonimet n fjali; t dalloj fjalt me prapa-shtesa zvogluese e prkdhe-lse n fjali; t dalloj sinonimet n fjali; t dalloj antonimet n fjali; ti prdor drejt homonimet,sinonimet, antonimet, fjalt mekuptim zvoglues e prkdhelsn t folur.

    Fjalt me kuptimhomonimik Fjalt me kuptimzvoglues dhe pr-kdhels Fjalt me kuptimsinonimik dhe an-tonimik

    Homonim Prapashtesa zvog-limi Prapashtesa prk-dhelie Sinonim Antonim

    Ushtrime me tekste t ndryshme ku nxnsit duhet t dallojn e tgjejn fjalt me kuptim homonimik, fjalt me kuptim zvoglues,prkdhels Ushtrime pr t gjetur n fjali fjalt me kuptim sinonimik dhefjalt me kuptim antonimik. Ushtrime t ndryshme q nxnsit gjat t folurit t prdorin drejtfjalt me kuptim antonimik, fjalt me prapashtesa zvogluese,prkdhelse, si dhe fjalt sinonimike e antonimike

    t formoj kuptim pr ligjra-tn e drejt dhe ligjratn ezhdrejt

    Ligjrata e drejtdhe e zhdrejt

    Ligjrat e drejt Ligjrat e zhdrej t

    E njjta prmbajtje jepet n dy forma: n ligjrat t drejt dhe nligjrat t zhdrejt. Ku prputhen dhe ku dallohen ato?

  • 24

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Drejtshkrim

    t prdor me vendshkronjn e madhe dhet vogl

    Shkronja e ma d hedhe e vogl

    Shkronj e mad he Shkronj e vogl Shkurtesa

    T jepet nj tekst prkats (me emra t prvem, t prgjithshm,emra qytetesh, shtetesh, rrugsh, institucionesh etj.) vetm me shkronjat vogla. T kopjohet teksti duke vn shenjat prkatse t piksimit.

    t prdor drejtshkurtesat n tshkruar

    Prdorimi i drej t ishkurtesave

    Ligjrat e drejt Ligjrat e zhdrejt

    Ushtrime pr shndrrimin e ligjrats s drejt n ligjrat t zhdrejtdhe anasjellas. Jepen fjali me ligjrat t drejt e t zhdrejt, por pa shenja piksimi.Nxnsit vn shenjat e duhura.

    t prdor me vendshkronjn e madhe dhet vogl

    Shkronja e madhedhe e vogl

    Shkronj e madhe Shkronj e vogl

    T jepet nj tekst prkats (me emra t prvem, t prgjithshm,emra qytetesh, shtetesh, rrugsh, institucionesh etj.) vetm me shkronjat vogla. T kopjohet teksti duke vn shenjat prkatse t piksimit.

    t prdor drejtshkurtesat n tshkruar

    Prdorimi i drejt ishkurtesave

    Shkurtesa Ushtrime pr prdorimin e drejt t shkurtesave, si ShF, TV, PTT,RM, BE, OKB, UNESKO, ShBA etj.

    FUSHA PROGRAMORE: LEXIM, LETRSI DHE LEKTYR

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Lexim

    Nxnsi t aftsohet: qart dhe me vmendje rrjedhshm dhe sipas intonacionit,ritmit dhe shenjave t piksimit tekste sipas roleve

    Lexim logjik Lexim shprehs Leximi n role

    Lexim logjik Lexim shprehs Lexim n role

    - Ushtrime pr t lexuar rrjedhshm tekste t ndryshme-Ushtrime leximi t teksteve me prmbajtje artistike prt prsosur teknikn e leximit shprehs (frymmarrje erregullt, temp, pauz, ritm etj.) - UshtDme pr leximin n role t teksteve t ndryshmedramatike

  • 25

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Proz

    Nxnsi t aftsohet:- t formoj kuptim pr tregimin- t formoj kuptim pr prrallzn(fabuln)- t formoj kuptim pr romaninpr fmij- t dalloj gjuhn e autorit dhe gju-hn e personazheve- t formoj kuptim lidhur metemn dhe iden e tekstit- t prcaktoj n mnyr t pava-rur temn dhe iden

    -Tregimi-Prrallza (fabula) -Romani pr fmij-Gjuha e autorit-Gjuha e personazheve-Prcaktimi i tems-Prcaktimi i ides

    Tregimi Prrallza (fabula) Romani pr fmij Gjuha e autorit Gjuha e personazhe ve Tem Ide

    Ushtrime pr t prvetsuar konceptin tregim, prral-lz, roman pr fmij, gjuh e autorit, gjuh e persona-zheve. Ushtrime pr t prcaktuar temn dhe iden kryesoreTeknika bashkkohore: pesvargshi, msimi problemor

    Poezi

    Nxnsi t aftsohet:- t bj analizn tematike-ideoredhe t kompozicionit t poezisepike- t bj analizn tematike-ideoredhe t kompozicionit t poezis li-rike- t zbuloj ndjenjat atdhetare tepoezia patriotike- t dalloj elementet e humorit tepoezia humoristike

    -Poezia populloreepike-Poezia popullore li-rike -Poezia patriotike-Poezia humoristike-Motivi kryesor-Ideja-Tabloja poetike: pr-shkrimi, elementetaudio-vizuale t saj,ritmi e rima (pa prku-fizimin e tyre)

    -Poezia popullore epike-Poezia popullore lirike -Poezia patriotike-Poezia humoristike-Motivi kryesor-Ideja-Tabloja poetike

    -Ushtrime pr analizn ideore dhe tematike t poezisepike, poezis patriotike, humoristike-Ushtrime pr analizn e poezive patriotike dhe humori-stike sipas nj plani t dhn-Ushtrime pr t zbuluar tablon poetike, ritmin dherimn

  • 26

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Lektyra

    Nxnsi t aftsohet: t lexoj n mnyr t pavarur lektyratnga autort shqiptar dhe t tjer t zbuloj temn dhe iden kryesor tveprs t prgjigjet dhe t bj pyetje lidhurme lektyrn e lexuar t flas me argumente pr ngjarjen dhepersonazhet e lektyrs t prcaktoj kohn dhe vendin engjarjes

    Lexohen 6 libra lektyre Lektyr Ushtrime q kan pr qllim motivimin pr lexim tpavarur Ushtrime pr grumbullimin e t dhnave biografiket autorve t lektyrave Ushtrime pr prcaktimin n mnyr t pavarur ttems dhe t ides kryesore t lektyrs Bisedohet me argumente rreth personazheve dhengjarjes n tekst Ushtrime pr t prcaktuar kohn dhe vendin engjarjes

    FUSHA PROGRAMORE: T SHPREHURIT DHE KRIJIMTARIA

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    T shprehurit me goj

    Nxnsi t aftsohet: n mnyr t pavarur t ritregojngjarje q ka dgjuar nga ndonj persontjetr; n mnyr t pavarur t ritregoj njtekst me prmbajtje artistike dhe fanta-stiko-shkencore; n mnyr t pavarur dhe t zgjeruar ttregoj tekste t prpunuara; n mnyr t pavarur t tregoj prngjarje q i ka prjetuar;

    Ritregimi: i ngjarjes s dgjuar ngatjetri; i teksteve artistike dhe fan-tastiko-shkencore; i tekstit t prpunuar duke ezgjeruar at; i tekstit n form rezymeje;

    Ritregim Tregim Prshkrim Njoftim

    - Ushtrohen nxnsit q n mnyr t pavarur t ritre-gojn pr ndodhi q kan dgjuar nga tjetr kush; -Ushtrohen nxnsit q n mnyr t pavarur t ritre-gojn tekstet e prpunuara me tematik fantastiko-shkencore;- Ushtrime pr ritregim t pavarur t teksteve t pr-punuara;- Ushtrime pr ritregim t teksteve t prpunuara nmnyr t pavarur n form t rezymes;

  • 27

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    n mnyr t pavarur t tregojsipas fjalve t dhna rreth njteme t caktuar n mnyr t pavarur t pr-shkruaj nj send, nj personazh(t preferuar), nj figur t njoftoj gojarisht n mnyrt pavarur

    Tregimi: i ngjarjeve t prjetuara; sipas fjalve t dhna t tems ; Prshkrim n mnyr t pavarur i: sendeve personazheve figurave Njoftim me goj

    Ushtrime pr t treguar n mnyr t pavarur prje-timet personale; Ushtrime pr prshkrim t pavarur t personazhit(t preferuar), t sendit dhe t figurs Ushtrime pr t njoftuar gojarisht rreth ndonjngjarjeje t prjetuar

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    T shprehurit me shkrim

    Nxnsi t aftsohet: n mnyr t pavarur t ritre-goj ngjarje q ka dgjuar ngandonj person tjetr; n mnyr t pavarur t ritre-goj nj tekst me prmbajtje arti-stike dhe fantastiko-shkencore; n mnyr t pavarur dhe tzgjeruar t tregoj tekste t pr-punuara; n mnyr t pavarur t tregojpr ngjarje q i ka prjetuar; n mnyr t pavarur t tregojsipas fjalve t dhna rreth njteme t caktuar n mnyr t pavarur t pr-shkruaj nj send, nj personazh(t preferuar), nj figur n mnyr t pavarur tshkruaj letr Nxnsi t aftsohet pr har-tim me shkrim me tem tdhn

    Ritregimi: i ngjarjes s dgjuar nga tjetri; i teksteve artistike dhe fanta-stiko-shkencore; i tekstit t prpunuar duke ezgjeruar at; i tekstit n form t rezymes; Tregimi: i ngjarjeve t prjetuara; sipas fjalve t dhna t tems ; Prshkrim n mnyr t pavaruri: sendeve personazheve figurave Hartimi i nj tregimi sipas ana-logjis Njoftim me shkrim pr ngjarje Prpilimi i letrs Hartim me shkrim

    Ritregim Tregim Prshkrim Njoftim Hartim me shkrim

    Ushtrohen nxnsit q n mnyr t pavarur t ri-tregojn pr ndodhi q kan dgjuar nga tjetr kush; Ushtrohen nxnsit q n mnyr t pavarur t ri-tregojn tekstet e prpunuara me tematik fantastiko-shkencore; Ushtrime pr ritregim t pavarur t teksteve t pr-punuara; Ushtrime pr ritregim t teksteve t prpunuara nmnyr t pavarur n form t rezymes; Ushtrime pr t treguar n mnyr t pavarur prje-timet personale; Ushtrime pr prshkrim t pavarur t personazhit(t preferuar), t sendit dhe t figurs Ushtrime pr t njoftuar me shkrim rreth ndonjngjarjeje t prjetuar Ushtrime pr ti shkruar n mnyr t pavarur njletr shokut ose nj moshatari t panjohur Ushtrime pr t shkruar n mnyr t pavarur njhartim me tem t dhn (3 hartime gjat vitit shkol-lor) Vrejtje: Paraplqehet zbatimi i teknikave kreativepr shkrime.

  • 28

    FUSHA PROGRAMORE: KULTURA E MEDIES

    Objektivat Prmbajtja Konceptet Veprimtarit dhe metodat

    Nxnsi t aftsohet: N mnyr t pavarur ti dal-loj ngjarjet n film; n mnyr t pavarur ta dallojngjarjen n shfaqje teatrore; n mnyr t pavarur ta dallojdekorin n film; n mnyr t pavarur ta dallojskenografin dhe kostumogra-fin n film; ta dalloj skenografin dhekostumografin n shfaqje tea-trore; n mnyr t pavarur ta dallojilustrimin muzikor n film; n mnyr t pavarur ta dallojilustrimin muzikor n shfaqjenteatrore; n mnyr t pavarur ti klasi-fikoj e ti radhis librat gazetat revistat

    Dallimi i ngjarjes n: film; shfaqje teatrore; Dallimi i personazheven: film; shfaqje teatrore; Dallimi i dekorit n: film; shfaqje teatrore; Dallimi i skenografis n: film; shfaqje teatrore; Dallimi i kostumografisn: film; shfaqje teatrore; Biblioteka Klasifikim dhe radhitje li-brash, gazetash, revi s tash

    Ngjarje Personazhe Dekor Skenografi Kostumografi

    Ushtrime pr ti dalluar dhe kuptuar ngjarjet n film; Ushtrime pr ti dalluar dhe kuptuar ngjarjet n shfaqjeteatrore; Ushtrime pr ta dalluar dekorin n film; Ushtrime pr ta dalluar dekorin n shfaqje teatrore, Ushtrime pr ta dalluar skenografin n shfaqje teatrore, Ushtrime pr ta dalluar skenografin n film; Ushtrime pr ta dalluar kostumografin n film; Ushtrime pr ta dalluar kostumografin n shfaqje teatrale; Ushtrime pr ti klasifikuar e radhitur librat, gazetat dhe revi-stat

  • 29

    3. UDHZME DIDAKTIKE

    Prmbajtjet e fushave programore pr msimin e lnds s gjuhsshqipe (V-VIII) realizohen me ann e t dgjuarit, t kuptuarit dhe tshprehurit (me goj dhe me shkrim) t temave nga jeta e prditshme;me t lexuarit dhe analizn e teksteve t larmishme nga letrsia popul-lore dhe e shkruar, si dhe t teksteve me prmbajtje shkencore-populla-rizuese dhe informative nga libri i leximit, revistat dhe gazetat. Gjitha-shtu bhet edhe analiza e filmave t animuar dhe dokumentar me temanga jeta, puna, traditat dhe sjellja e njerzve n familje dhe n shoqri.N prmbajtjet e zgjedhura duhet t mbizotrojn motivet e sjelljes mi-qsore, t shoqrimit, t dashuris, moralit, puns, gzimeve t jets,paqes dhe liris, si dhe t knaqsive t tjera q sjellin veprimet fisnikedhe njerzore t mbshtetura n ndihmn dhe solidaritetin n raste fat-keqsish; nga ana tjetr dnohen veprimet q jan n kundrshtim meshoqrimin e miqsin, dnohet lufta si dhe veprimet e pamoralshme(qyqania, zilia, dyfytyrsia dhe vese t tjera negative); zgjidhen pr-mbajtje me tema ku prshkruhen dhe vlersohen lart bukuria dhe pasu-ria e natyrs, mbrojtja e saj si dhe mbrojtja e kafshve. T gjitha tekstet e prmbajtjeve programore duhet t jen n bashkli-dhje (korrelacion) me prmbajtjet e lndve t tjera (n radh t par thistoris), ato duhet t prshtaten me moshn dhe aftsit intelektuale tfmijs dhe aty duhet t jet e shprehur n mnyr t veant mundsiapr realizimin e qllimeve programore, t detyrave dhe t njohurive qduhet ti marrin nxnsit.Fusha programore Letrsia dhe lektyra z vendin kryesor n msim-

    dhnien e gjuhs shqipe dhe realizohet me leximin dhe prshkrimin eteksteve poetike, epike dhe dramatike, por lexohen e analizohen dhetekste me karakter fantastiko-shkencor dhe informativ. Prshkrimi i tek-stit prfshin bisedn rreth tekstit dhe prjetimin, t kuptuarit, t vrejtu-rit, zbulimin, interpretimin dhe vlersimin e elementeve thelbsore sidhe t vetive q ka teksti i lexuar, duke realizuar shum detyra eduka-tive dhe praktike, me rritjen e shkallshkallshme t nivelit t njohurive

    prej klase n klas. Kto elemente duhet t zn vendin mbizotrues n realizimin e pr-mbajtjeve programore, duke filluar nga planifikimi e deri te realizimiprfundimtar i qllimeve dhe detyrave t parashikuara. Ndonse kjo fush programore duket sikur sht e veuar n kuadr tprogramit t lnds s gjuhs shqipe, n raport me prmbajtjet, formatdhe metodat e realizmit, ato jan t kompletuara dhe kompatibile sa iprket realizmit t qllimeve dhe detyrave msimore dhe edukative. Mean t leximit shpres dhe interpretues t veprave letrare, si dhe me ant leximit pa z e t analizs s problemeve t ndrlikuara, realizohenedhe prmbajtjet e detyrat q kan t bjn me letrsin si art, fitohetkuptim pr nocionet e letrsis, formohen idealet dhe normat morale met cilat prcaktohen vlerat shoqrore dhe rregullat e mirsjelljes, por gji-thashtu formohet edhe shija estetike dhe ndikohet n formimin e qndri-meve lidhur me dallimin e vlerave t mirfillta letrare kundrejt tekstevepa vler.Fusha programore Gjuh sdo mend se nuk prfshin vetm shtjen eprvetsimit formal t gramatiks e t ligjshmrive t saj, t drejtshkri-mit e t drejtshqiptimit. Prkundrazi, me zotrimin e gramatiks fun-ksionale kjo fush programore, para s gjithash, vihet n funksion t fu-shs T shprehurit dhe krijimtaria, me t ciln nprmjet zbatimit dheshfrytzimit t modeleve t veprave letrare, si dhe t prmbajtjeve t fu-shs programore Kultura e medies, prbjn nj trsi t pandashmegjat realizimit t procesit edukativo-arsimor.Prmbajtjet e t gjitha fushave programore burojn nga tekstet (arti-stike, gazetare, shkencore, faantastiko-shkencore) dhe u kthehen pik-risht atyre. Tekstet e tilla shrbejn edhe si modele pr krijimin e tek-steve t reja nga nxnsit dhe japin mundsi pr realizimin e t shprehu-rit dhe krijimtaris (me goj e me shkrim) n mnyr sa m t pavarur,sa m origjinale e sa m funksionale

  • Udhzime pr organizimin dhe realizimin e prmbajtjes progra-more:5 or n jav, 180 or n vit

    Fushat programore: - Gjuh 70 or- Lexim, letrsi dhe lektyr 70 or- T shprehurit dhe krijimtaria 30 or- Kultura e medies 10 or(Fushat programore realizohen gjat gjith vitit shkollor duke u ndrli-

    dhur e duke u plotsuar me njra-tjetrn, kurse fondi i prcaktuar iorve sipas fushave shrben vetm si orientim pr msimdhnsin)

    Nga fondi i prgjithshm i orve t parashikuara sipas fushave progra-more mund t bhen shmangie t vogla n pajtim me t veantat e mje-disit ku ndodhet shkolla dhe nevojat individuale t nxnsve. Po kshtu,n kuadr t fondit t prgjithshm vjetor t orve n fushat programorelejohen disa shmangie edhe sa i prket denduris s objektivave, pr-mbajtjeve dhe veprimtarive konkrete. sht e vrteta, numri i orveq u kushtohen atyre mund t prshtatet me nevojat e shkolls s cak-tuar (mjedisit jetsor prej nga vijn nxnsit, statusi i tyre kulturor-sho-qror dhe arsimor, prgatitja paraprake e nxnsve).

    Qasja e individualizuar ndaj puns edukativo-arsimoreN baz t njohurive shkencore pr dallimet n zhvillimin e fmijve,sht e nevojshme t bhet prshtatja e msimdhnies me zhvillimindhe me nevojat e arritjet individuale t nxnsve. Me fjal t tjera, ne-vojitet zbatimi i teknikave dhe strategjive q i krkon qasja e individua-lizuar me detyra t diferencuara gjat realizimit t puns edukativo-arsi-more me nxnsit. N kt mnyr mund t arrihen m s miri standar-det e prcaktuara n fund t ciklit t dyt t shkolls fillore nntvje-are.

    Prfshirja e prindrve n veprimtarin e msimdhniesFamilja sht shkolla e par pr fmijt dhe nj faktor i rndsishm przhvillimin e fmijs. S ktejmi, gjat realizimit t objektivave, pr-

    mbajtjeve dhe veprimtarive n lndn e Gjuhs shqipe duhet t siguro-het komunikimi bashkpunues me prindrit e nxnsve dhe prfshirja etyre n punn e shkolls, n funksion t: zhvillimit dhe prkrahjes smarrdhnieve prind-nxns; kultivimit dhe zhvillimit t kulturs s tfolurit n familje; realizimit t disa objektivave dhe prmbajtjeve tprogramit dhe t organizimeve letrare n kuadr t shkolls; informimitt prindrve; kmbimit t prvojave sa u prket specifikave t nxnsitdhe veprimeve ndaj tij etj.

    Mjetet msimore Pr realizimin e msimdhnies s lnds Gjuha shqipe n klasn epest prve tekstit themelor, t lejuar nga ministri i arsimit dhe shken-cs, kshillohet shfrytzimi i doracakut pr sqarimin e programit t ln-ds, fletoreve t puns, librit t gjuhs, pastaj edhe shfrytzimi i udh-zuesve metodik pr realizimin e msimdhnies dhe t veprimtarisedukativo-arsimore n gjuh shqipe, si dhe i doracakve e prmble-dhjeve me lojra didaktike dhe me lojra t foluri. Burimet e t msuarit n mjedisin e afrt: mbishkrimet e reklamave,resurset e mjedisit rrethues q do t vzhgohen e do t prshkruhen, ob-jekte me karakter kulturor, edukativ, publik dhe shrbyes (dyqan, ki-nema, teatr, muze, park nacional, bibliotek, stacion autobussh etj.),situata komunikuese dhe situata t tjera prkatse mes njerzve nshkoll, n familje dhe n rrethin jetsor. Enciklopedi dhe fjalor shpjegues t ndryshm pr fmij t shtypurnga shtpi botuese t popullarizuara e t dshmuara Softuer arsimor kompjuterik pr pasurimin e kulturs s t folurit et kulturs gjuhsore programi toolkid dhe CD-ROM-a t tjer multi-medial t verifikuar me lojra edukative prkatse t verifikuara ngaana e Ministris s Arsimit dhe Shkencs t RM-s. Revista pr fmij me tradit t dshmuar, t miratuara e t verifikuaraq i prgjigjen moshs s nxnsve Krijime letrare pr fmij nga autor t njohur shqiptar e t huaj (qpr nga prmbajtja, ana estetike dhe vlera i prgjigjen moshs s nxn-sve) Mjete audio-vizuale, auditive, vizuale dhe mjete t tjera me veti kine-tike programe televizive, emisione pr fmij, filma t animuar dhe

    3030

  • 4. VLERSIMI I ARRITJEVE T NXNSVE

    instrumentet q kan t bjn me seciln fush programore. N ktoinstrumente msuesi fut t dhnat pr t arriturat e nxnsit n t gjithaaspektet (kognitive-intelektuale, socio-emocionale, sociale e psikomo-torike). Listat e vlersimit n radh t par duhet t prfshijn objekti-vat q duhet t arrihen kur e kryen klasn e dyt dhe q nuk u prkasinklasave n vijim.

    VLERSIMI MIKROSUMATIV N fund t tremujorit t dyt, nbaz t t dhnave t grumbulluara, nprmjet vlersimit formativ bhetvlersimi mikrosumativ.

    VLERSIMI SUMATIV - Duke u mbshtetur n t dhnat e prgji-thshme t prftuara nga prcjellja dhe vlersimi formativ, msuesi ekonstaton (prshkruan) shkalln e zhvillimit dhe t arriturave t donxnsi vemas n kuadr t secils fush programore.

    FUNKSIONI I PORTFOLIOS Gjat gjith vitit shkollor prindrit duhet t ken qasje n portfolion efmijs s vet q t mund t japin ndihmesn e tyre lidhur me realizi-min cilsor t msimit t gjuhs shqipe dhe pr kaprcimin e vshtir-sive individuale t fmijs s tij. Nota prfundimtare analitike me shkrim i jepet po kshtu prindit dhebhet pjes prbrse e portfolios s nxnsit. Portfolio e nxnsit me t dhnat konkrete lidhur me arritjet dhe v-shtirsit e nxnsit prcillet m tej n klasat e tjera.

    MNYRAT PR KONTROLLIM DHE VLERSIM - N mb-shtetje t krkesave programore t lnds s gjuhs shqipe pr klasn epest, ku vazhdon zhvillimi dhe prforcimi i shkathtsive pr lexim epr shkrim, pr njohuri gjuhsore, drejtshkrimore etj. vlersimi duhet tbhet me kontrollim t vazhdueshm, me an t prezantimeve dheushtrimeve me goj e me shkrim, ose nprmjet ushtrimeve praktike dhehulumtimit t thjesht.

    31

    artistik pr fmij; videokaseta, disqe t DVD e CD-s me filma t ani-muar e me filma artistik dhe me tekste t letrsis popullore dhe arti-stike, me ngjarje t regjistruara, ditlindje, me shfaqje teatrore e meshfaqje kukullash etj.; audiokaseta me zra t incizuar, emisione laj-mesh t incizuara, tekste t lexuara n mnyr artistike; aplikacione,ilustrime, makete; skena kukullash dhe t teatrit; sende t lvizshme meefekte akustike dhe sende t tjera sipas nevojave q krkon msimdh-nia e ksaj lnde.

    KONTROLLI DIAGNOSTIK DHE VLERSIMIN fillim t vitit shkollor msuesi bn kontrollin diagnostik pr t kon-statuar zhvillimin dhe nevojat individuale t do nxnsi n mnyr qt bj planifikimin cilsor t detyrave dhe veprimtarive t diferencuaradhe bashkpunimin m efektiv me prindrit e nxnsve. Me an t ktijkontrolli konstatohet shkalla e parangjohurive, niveli i socializimit,zhvillimi emocional dhe fizik i nxnsve. Diagnostikimi mund t reali-zohet nprmjet vzhgimit, biseds, pyetjeve e prgjigjeve, biseds meprindrit e nxnsve, me prdorimin e instrumenteve adekuate pr mo-shn e tyre etj.

    VLERSIMI FORMATIV - Gjat msimdhnies s Gjuhs shqipe nklasn e pest fillore parashikohet vlersimi formativ, i cili prfshin pr-pilimin dhe mbajtjen e portfolios s nxnsit ku hyjn: mbledhja e t dhnave (punimeve, krijimeve, prgjigjeve me goj) prdo nxns; listat e vlersimit t vazhdueshm (formativ) t prgatitura prej mpar q i plotson msuesi pasi bn nxnsi ndonj aktivitet konkret qmund t jet i veant (pozitiv ose negativ) ose mund t jet studim i ra-stit dhe ku msuesi shnon gjendjen faktike t nevojave individuale tnxnsit;

    31

  • 5. KUSHTET HAPSINORE

    Mjedisi i msimdhnies (klasa etj.) duhet ti ket kushtet themelore przhvillimin normal dhe aktiv t veprimtaris msimore. Orendit e kla-ss t mund t zhvendosen me lehtsi pr tu prshtatur me aktivitetetdhe format e puns si dhe t mundsojn komunikim aktiv dhe pa pen-gesa n relacionin nxns-nxns, nxns-msimdhns. Klasa duhet tket kndin e biblioteks, kndin pr loj dhe kndin pr ekspozita dheaktivitete t tjera. Kushtet hapsinore duhet t jen n prputhje meNormativin pr kushtet hapsinore t miratuar nga ana e ministrit t ar-simit dhe shkencs me vendimin nr. 07-1831/1 t dats 28.02.2008.

    6. NORMATIVI PR KUADRIN MSIMOR

    7. KOMISIONI PR PRGATITJEN EPROGRAMIT MSIMOR

    Realizimin e programit msimor pr klasat IV VI parashikohet ta bjmsimdhnsi q ka kryer shkollimin e lart adekuat q sht e prcak-tuar me Ligjin pr arsimin fillor.

    Prof. dr. Vehbi Kadriu, Fakulteti Pedagogjik, Shkup Prof. dr. Asllan Hamiti, Fakulteti Filologjik, Shkup Lirie Shabani, Shkolla fillore 7 Marsi, Shkup Kadire Hoxha, Shkolla fillore 25 Maj, Shkup Qamil Xheladini - kshilltar pedagogjik (koordinues) Zejna Halimi - kshilltare pedagogjik

    Programin msimor t gjuhs shqipe pr klasn e pest t arsimit fillornntvjear e solli ministri i arsimit dhe shkencs me vendim nr. 07-4048/1 m 22.05.2008.h

    3232

  • 3333

    TRK DL

    RETM PROGRAMIDOKUZYILLIK LKRETM

  • 55 1 - (. .58/00 44/02) 24 26 - (. .44/95, 24/96, 34/96, 35/97, 82/99,29/02, 40/03, 42/03, 63/04, 82/04, 55/05, 81/05, 113/05, 35/06,70/06 51/07), - t V .

    3434

  • 3535

    1. V. SINIF TRKE RETM DER-SNN GELM AMALARI

    renci:q Tr, yntem ve tekniklere uygun dinleyebilmeli ve dinlediini anla-yabil, zetleyebilir ve soru sorabilmeli;q Kendini szl ifade ederek konumaya katlabilmeli;Tr, yntem vetekniklere uygun konuabilmeli;q Trkenin zelliklerini kavrayabilmeli;Yaz dili ve yre edeb diliayrt edebilme aralarndaki farklar grebilmeli;q Cmlede zne-yklem uyumunu kavrayabilmeli;q Alfabemizdeki nl ve nsz harflerin zelliklerinikavryabilmeli;nsz uyumu ve nsz yumuamas ses olaylarn kavra-yabilmeli;q Dilimizde kk, kkek (yapm ve ekim ekleri) ilikilerini kavrayabil-meli;q Basit, tremi ve bileik adlar ayrt edebilmeli;qVarlklarn zelliklerini belirten szckleri ayrt etmede n adlardannce yazldn kavrayabilmeli (sfat) ; q Kii, iaret, belgisiz ve soru adllarn (zamirlerini) ayrt edebilmeli;q Eylemlerde temel zaman (gemi, imdiki ve gelecek) ve eylem-lerde kii anlamn kavrayabilmeli;q Belirte (zarf), ilge (edat), bala ve nlem olan kelime ve kelimegruplarn tanyabilmeli, cmlede ayrt edebilir ve adlandrabilir;q ml kurallarn uygulayabilmeli;q Noktalama iaretlerini doru yazabilmeli ve yerinde kullanabilmeli; q Konumacy ve grup konumalarna grg kurallarna uygun dinle-yebilbilmeli ve tartabilmeli;q Kendini szl olarak ifade edebilmeli, olay ve yaantlarn anlatabil-meli;qMetin ve konulara anlatabilmeli ve yklendirebilmeli;- Kelime daarcn gelitirebilmeli;

    q Olay ve yaantlarn yazl olarak anlatabilmeli;q Metindeki bilgileri metin dnda baka bir olayla (konuyla)ilikilendirerek ve anlam kurarak yazl anlatabilmeli;q Sorgulayarak aklayc ve bilgilendirici yazlar yazabilmeli;q Okuma veyazma kurallarn uygulayabilmeli ve okuduunu anlaya-bilmeli;q Edebiyat ve edeb trlerini kavrayabilmeli ve tanyabilmeli; q Halk edebiyat nesir trlerini (masal, fkra vb.) ayrt edebilmeli;q Sanat eserlerini zetleyerek ve ayrntlaryla anlatabilmeli;q Sanat deeri olan (hikye- yk, roman, tiyatro, fabl ve bilim-kurgu) eserlerinin temel zelliklerini tanyabilmeli ve trlerini ayrtedebilmeli;q Radyo ve TV yaynlar izleyebilmeli ve yorumlayabilmeli;- Film vetiyatro trlerini tanyabilmeli, izleyebilbilmeli ve yorumlayabilmeli;q Bilgi, duygu ve dncelerini sunmak amacyla biliim teknolojisin-den yararlanabilmeli.

  • 36

    2. TRKE DERS 5. SINIFRETM PROGRAMI

    renme Alan: LETM

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    DNLEME

    Dinleme kurallarnuygulayabilme.

    Dinledii iin hazrlk yapma. Dinleme amacn belirleme. Dinleme amacna uygun yntem belirleme. Dikkatini dinlediine younlatrma. Grg kurallarna uygun dinleme.

    YntemGrgkurallar

    yi bir dinleyici olmak iin Etkinlii yaptrlr. Yerini bul etkinlii yaptrlr.

    Dinlediini anlaya-bilme, zetleyebilmeve soru sorabilme.

    Dinlediklerini anlamlandrmada n bilgilerinikullanma. Dinlediklerinde vurgu, tonlama ve telaffuzadikkat etme. Dinlediklerinde duygusal ve abartl szleriayrt etme. Dinlediklerinde geen bilmedikleri kelimele-rin anlamlarn tahmin etme. Dinlediklerinde e sesli kelimeleri ayrt etme. Dinlediklerinde e ve zt anlaml kelimeleriayrt etme. Dinledikleri ile ilgili karmlar yapma. Dinlediklerinde ne, nerede, ne zaman, nasl,niin ve kim (5N 1K) sorularna cevap arama.Dinlediklerinde sebep-sonu ilikilerinikurma. Dinlediklerini bakalaryla paylama. Dinlediklerini zihninde canlandrma. Dinlediklerini zetleme.

    Vurgu TonlamaTelaffuzzetzetleme

    Dinlediklerinde ortaya konulan sorunlar belirler ve zmbulmalar istenir. Dinlerken srece katlmas soru sormas, aklamayapmas istenir. Dinledii hikye, masal veya metinden ne, nerede, nezaman, nasl, niin ve kim sorularna cevap bulmalaretkinlii yaptrlr. Bilmedii kelimenin anlamn cmlenin anlamnda sunu-lan grsellerden dinledii konudan yararlanarak tahminetme. Dinledii bir masaldaki veya izledii bir izgi filmdekiabartlar, hayal rnlerini belirlemeleri istenir. Etkinlik: Tahmin Et etkinlii yaptrlr. E Sesli kelimeleri bul etkinlii yaptrlr (sylenileriayn, anlamlar farkl kelimeleri bulmalar istenir). Neden? nk etkinlii yaptrlr.

    36

  • 37

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Tr, yntem ve tekni-klereuygun dinleyebilme.

    Katlml dinleme. Seici dinleme. Sorgulayarak dinleme. Bilgi edinmek iin haber, sunu, bel-gesel v.b dinleme ve izleme. Elenmek iin masal, hikye, iir,ark, tekerleme, tiyatro dinleme veizleme. Grup konumalarn ve tar t ma la r -n dinleme.

    KatlmHaber TartmaSorgulama

    Tiyatro-sinema izletilir.

    KONUMA

    Konuma kurallarn uy-gulayabilme.

    Konumak iin hazrlk yapama. Dinleyicilerle gz temas kurma. Kelimeleri yerinde ve anlamlarnauygun kullanma. Kelimelerinde doru telaffuz eder. Akc konuma. Sesine duygu tonu katma. Konumalarnda beden dilini kul-lanma. Konuma srasnda gereksiz hareke-tlerden kanma. Konu dna kmadan konuma. Grg kurallarna ve deerlereuygun konuma.

    renciye bir aratrma konusu verilerek konuyla ilgilibilgi toplamas ve snfla paylamas istenir. Televizyondaki sunucular seyretmeleri ve bir sunucununkonumasn canlandrmalar istenir. Mutluluk ve ya znt duyduu bir olay anlatma etkinliiyaptrlabilir (znt, sevin ve korku gibi duygular yan s -tmas).

    37

  • 3838

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Kendini szl ifade ederekkonumaya katlabilme.

    Kendine gvenerek konuma Konumasnda sz varln kullanr. Yeni rendii kelimeleri konu ma -la rnda kullanma. Dinleyici grubunun ve bulunduuortam dikkate alarak konuma. Konumasnda nemsedii bilgilerivurgular. Dncelerini mantksal btnlkiinde sunma. Duygu, dnce ve hayallerini szlolarak ifade etme. Konumalarnda ne, nerede, nezaman, nasl, niin ve kim (5N 1K)elerini vurgulama. Konumalarnda mizahi elere yerverme.

    Snfta, okulda, sokak veya topluluk nndeki konu ma -larla, arkada, retmen, anne baba veya bir yetkiliylekonumann birbirinden farkl olmas gerektii vurgulanr. Konumalarnda deyim, atasz, tekerleme, mizahi elerkullanmas tevik edilir. Sanatsal rnler (resim, iir, heykel) hakknda konumasistenir. Hayal kurmalar ve kurduklar hayali snfta paylamalaristenir. Bilgi edinmek amacyla soru sormas istenir. 5N 1K sorularyla soru sorar.

    Tr, yntem ve tekniklereuygun konuabilme.

    Gnlk ilikilerin gerektirdii farkldurumlara uygun konuma. Grup almalarnda duygu vedncelerini paylama. Topluluk nnde konuma. stlendii role uygun konuma. kna edici konuma. Bilgi vermek amacyla konuma. Sorgulayarak konuma.

    PaylamaBetimleme Rolkna etme

    Drama, piyes veya canlandrmada stlendii rollerin zel-liklerine uygun konumas istenir. leri srd dncenin kabul edilebilir gereklerini, ne-denlerini ve kantlarn ortaya koyar.Etkinlik: Belirlenen bir konu ya da sorun hakknda beyin frtnasyaptrlr. Dnen Adam etkinlii yaptrlr. evresindeki karlat her hangi bir sorunla ilgilikonumalar istenir. Bir konuyla ilgili gazete, dergi, ansiklopedi ve buna benzerkaynaklardan bilgi toplayarak, snfta paylamalar istenir. Belirlenen bir konu hakknda tartma yaptrlr.

  • 3939

    RENME Alan

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    DLBLGS

    Dilimizin zelliklerini kavraya-bilme.Yaz dili ve yre edebi dili ayrtedebilme aralarndaki farklargrebilme.

    Dil nedir? Dilimizin zellikleri Konuma dili Yaz dili Yre dili Dilbilgisi

    Dil nedir?Dilimizin zellikleriKonuma diliYaz diliYre diliDilbilgisi

    Yremizde kullanlmayan sesler ya da deiik seslerlernekler yaznz. Brek-burek, aa-aga, geliyorum-gelim Yre diliyle birka cmle yaznz.

    Cmle ve cmle eitlerini te-krarlama ve pekitirme.

    Cmle Kurall (dz) cmle Devrik (kuralsz) cmle Basit (yaln) cmle Birleik cmle

    CmleKurall (dz) cmleDevrik (kuralsz) cmleBasit (yaln) cmleBirleik cmle

    Cmle ve cmle eitleri ile tekrarlama

    Cmlede zne-yklem uyu-munu kavrayabilme

    Cmlede zne-yklemuyumu

    zne-yklemUyum

    Cmlede temel eleri bulabilme ve zne-yklem uyu-munu teklik-okluk ve kiiye gre uygulama.

    Cmlenin yardmc eleri,nesne ve tmleleri tanyabilme

    Yardmc eler Nesne Tmle (yer, zaman,sebep)

    NesneTmle

    Cmlede sorular sorularak yer (nereye, nerede-den,kim, kime, -de,-den); Zaman (ne zaman, hangi gn); sebep (niin, neden)tmlelerini ne, neyi sorular sorularak nesneyi bulmaketkinlii yaptrlr.

    Alfabemizdeki nl ve nszharflerin zelliklerini kavraya-bilme,nsz uyumu ve nszyumuamas ses olaylarn ka-vrayabilme.

    nl harflerin ayrm nsz harflerin ayrm Srekli nszler Sreksiz nszler nsz yumuamas

    Srekli nszlerSreksiz nszler

    Kelimelerde bulunan kaln ve ince sesli harflere verilenrnekte gibi yazmalar istenir. Sert sreksizler, (p, , t, k) ile biten szckler, nl ilebalayan bir ek alarak yumuamann (b, c, d, g)uygulamas yaptrlr.

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Hece ve hecenin zeli-klerini kavrayabilme

    Hece ve hecenin zellikleri Ak hece Kapal hece

    Hece Kelimelerde hece saysn nl harf saysna gre be-lirleme etkinlii yaptrlr.

    Dilimizde kk, kkek(yapm ve ekim ekleri)ilikilerini kavrayabilme.

    Kk kelimeler Kk-ek ilikileriYapm ekleri (l, sz, c, lk)ekim ekleri (lar, ler, den,(i)yor)

    KkEkYapm ekiekim eki

    Cmlelerde geen kk halindeki kelimeleri bulmalarnoktal yerlere yazma etkinlii yaptrlr. Kelimelerin kk ve eklerini bulunuz etkinliiyaptrlr.

    Basit, tremi ve bileikadlar ayrt edebilme.

    Basit adlar Tremi adlar Birleik adlar

    Basit adlarTremi adlarBirlik adlar

    Basit, tremi ve birleik adlar ayr edebilmeetkinlii yaptrlr. rnek: Av avc hanmeli En yaygn kkler ve ilek eklerle kelimelerin tretil-mesi etkinlii yaptrlr.

    Ad tamlamalarn kavra-yabilme, aldklar eklemeanlamna gre eitlereayrabilme.

    Ad tamlamalar Tamlayan, Tamlanan Belirtili ad tamlamas Belirtisiz ad tamlamas Eksiz (taksz) ad tamlamas

    Ad tamlamalarTamlayan,TamlananBelirtili ad tamlamasBelirtisiz ad tamlamasEksiz (taksz) ad tamlamas

    Ad tamlamalarnda tamlamalar bulunuz, trlerini be-lirtiniz altrmalar yaptrlr.

    Varlklarn zelliklerinibelirten szckleri ayrtetmede n adlardan nceyazldn kavrayabilme(sfat). Kltme ve pekitirmesfatlar aldklar ekleregre ayrabilme.

    n adlar (sfatlar) Niteleme sfatlar Belirtme sfatlar- Gsterme n adlar- Say n adlar- Belgisiz n adlar- Soru n adlar- Kltme ve pekitirme nadlar

    n adlar (sfatlar)Niteleme sfatlarBelirtme sfatlar- Gsterme n adlar- Say n adlar- Belgisiz n adlar- Soru n adlarKltme ve pekitirme nadlar

    Niteleme ve belirtme n adlarn ayrt edebilmealtrmalar yaptrlr. Cmlede n adlar doru kullanma etkinlii yaptrlr.

    4040

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Kii, iaret, belgisiz vesoru adllarn (zamirle-rini) ayrt edebilme.Konuma ve yazdadoru kullanabilme.

    Adllar (zamirle)-kii-kii adllar-belgisiz adllar-soru adllar

    Adllar (zamirle)- kii- kii adllar- belgisiz adllar- soru adllar

    Cmlede bo olan yerlere gereken adllar yazmaaltrmalar yaptrlr.

    Eylemlerde temelzaman (gemi, imdikive gelecek) ve eylem-lerde kii anlamn kavra-yabilme.

    Gemi zaman imdiki zaman Gelecek zaman Eylemlerde kii anlam

    Gemi zamanimdiki zamanGelecek zamanEylemlerde kii anlam

    Temel zamanlar eylemlerde kullanabilme etkinliiyaptrlr. Cmlelerde geen zamanlar belirleme etkinliiyaptrlr Eylemlerde kii anlamn belirleme etkinliiyaptrlr.

    Belirte (zarf), ilge(edat), bala ve nlemolan kelime ve kelimegruplarn tanyabilme,cmlede ayrt edebilmeve adlandrabilme.

    Belirte (zarf) lge (edat) Bala nlem

    Belirte (zarf)lge (edat)Balanlem

    Belirte, ilge, bala ve nlem olan kelimeler ileuygulama altrmalar yaptrlr.

    E anlaml (anlamda),zt (kart) ve e sesli ke-limeleri kullanarak szvarln gelitirebilme.

    E anlaml kelimeler Zt anlaml kelimeler E sesli kelimeler

    E anlaml kelimelerZt anlaml kelimelerE sesli kelimeler

    Kelimelerin e ve zt anlamlar bulunur. E sesli szcklerin deiik anlamlarn sz iindefark edebilme.Al-krmz, Yz, ekmek, yemek, vb.Al-almak,

    DZGN KONUMA VE YAZIM

    mla kurallarn uygula-yabilme.-de durum ekinin ya zl - ve de balacnn ya -z ln ayrt etme ve ya -zda doru kullanabilme.

    -de durum eki yazl de balacnn yazl

    -de Durum ekide Bala

    -de durum eki ve de balacnn yazl ile uygu-lama almalar yaptrlr.

    4141

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    p--t-k sreksiz sert sessizlerinyumuamalarn kavrayabilme.Yumuak ve sert nszleriayrabilme.Kelime sonunda sreksizyumuak sessiz olanb-c-d-g seslerin bulunmadnkavrayabilme.

    nsz yumuamas p--t-kses olaylarn uygulama.Kelime sonunda sreksizyumuak sessiz b-c-d-g sessi-zlerin bulunmama ses olaylar.

    p--t-k sreksizsert sessizler

    Noktalama iaretlerini doru ya-zabilme ve yerinde kullanabilme

    Noktalama iaretlerini doruyazma ve kullanma.

    NoktaVirglKsa izgiTrnak iaretiki noktaKesme iareti

    Satr sonuna smayan kelimeleri hecelere doruayrma uygulamas yaplr. Noktalama iareti verilmeyen cmlelerden veya birmetinden gerekli noktalama iaretlerini kullanmalaristenebilir.

    RENME ALANI: ANLATIM VE YARATICILIK

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    SZL ANLATIM

    Konumacy ve grupkonumalarna grg kurallarnauygun dinleyebilme vetartabilme.

    Grg kurallarna ve deerlere(milli, manevi, kltrel, ahlaki,sosyal vb.) uygun konuma.

    Grg kurallarMilli-ManeviKltr-AhlakiSosyal

    Selamlama, tanma, arkadalaryla konuma, teekkretme, kutlama, zr dileme, telefonla konuma vb. etkin-likler yaptrlr. Konumacnn szn bitirmesini bekleyerek, szalarak, byklerine sayg gstererek konuma.

    ANLATIMKendini szl olarak ifade etme,olay ve yaantlarn anlatabilme.

    Konumalarnda yaantsndanve gnlk hayattan rnekler ve-rerek anlatma. Belirlenen bir konuyu kavramya da olay verilen anahtar keli-melere gre anlatma.

    AnlatmAnlatma

    Kendisini ve ailesini tantr. Okulda geen bir gnn gnlk olaylarn, izlenim-lerini anlatmalar istenebilir.

    4242

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Olay ya da varlklar betim-leyebilmeKonumalarnda betimlemeyapabilme.

    Varlklar ve nesneleri betimleme. Doadaki olaylar betimleme. Kiileri, grn, duygular vb. ynler-den betimleme.

    Betimleme Yer ve nesneleri renk, biim, byklk vb.; kiilleridegrn, duygular ynlerde betimlemeler yapmalaristenir. Seilen iki renciden farkl ya da benzer zelliklerihakknda dier rencilerin konumalar istenir.

    Metin ve konulara anlata-bilme ve yklendirebilme.

    Dinledii bir konu ya da olay anlatma. Dinledii hikye, masal, metni, ocukfilmini, tiyatro temsilini anlatma yk-leme.

    yklemeDolayl anlatma

    Masal, hikye metni film tekniine uygun anlatr.

    Sanat eserlerini zetleyerekve ayrntlaryla anlata-bilme.

    Okuduklarnn konusunu belirleme vezetleme. Metnin bir blmn ayrntlaryla an-latma.

    zetzetlemezet karma

    Okuduklarn ana fikri dikkate alarak kendi szleriylezetlemesi istenir. Konumasn zetlerken zet olarak, bylece, sonolarak, sonu olarak, ksacas, zetle sonucunda, ifade-leri kullanlmas istenir.

    Okuduu metindeki bilgi-leri metin dnda baka birolayla, konuyla ilikilen di -re rek anlam kurarak yk-lendirebilme.Yaantlarn yklendirebi -lme.

    Metin d anlam kurma. Benzerine gre yklendirme. Verilen plan ve anahtar kelimelere greyklendirme. Kendi yaantsndan ve gnlk hayattanrnekler anlatarak yklendirme.

    Metin danlam kurmaykleme

    Benzerine gre yk anlatr.

    Bir olay hakknda bilgi ver-mek amacyla sorgulayabil -me ve cevap lan d ra bi l me.

    Bilgi edinmek iin soru sorma. Bilgi vermek amacyla cevaplandrma.

    Soru sormaCevap verme

    evresinde karlat herhangi bir sorunla ilgilisorular sorarak ve cevaplandrarak bilgi vermeleri is-tenir. Bilgi edinmelerinde ne, nerede, ne zaman, nasl, niinve kim elerini vurgular (5N 1K). Neden nk etkinlii yaptrlr.

    4343

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Sz varln gelitirebilme Ekleri kullanarak kelime-ler tretebilme ve bileikkelimeler kurabilme. E sesli kelimeleri ayrtedebilme ve syleyebilme.

    Yapm eklerini kullanarakkelime tretme. Bileik kelimeler kurma. E sesli kelimeleri tanma vesyleme.

    Tremi kelimelerBileik kelimelerE sesli kelimeler

    Yapm eklerini kullanarak kelime tretme. Bileik kelimeler kurma. Okuduklarnda geen e sesli kelimeleri dier (benzer)anlamlarn kullanld cmleler sylemeleri istenir.

    2.YAZILI ANLATIM

    Yazma kurallarn uygula-yabilme

    Sayfa dzenine ve temizliedikkat ederek yazma. Kelimeler, cmleler vesarlar arasnda uygunboluklar brakarak okunaklyazma

    Sayfa dzeniOkunakl yazma

    Satr izgisine dikkat ederek yazar Satrlara ayn hizadan balar. Sayfa kenarnda uygun boluklar brakr.Okunakl yazma altrmalar yaptrlr.

    Olay ve yaantlarn yazlolarak anlatabilme.Yazlarnda betimleme ya-pabilme.

    Anahtar kelimeler ve planagre anlatma. Varlklar ve nesneleridoadaki olaylar kiileri be-timleme.

    Betimleme Verilen anahtar kelimelerin artrd baka kelimeleribularak yazmalar ve bu kelimeleri kullanarak bir hikyeoluturmalar istenebilir. Eksik braklan bir metni tamamlama etkinlii yaptrlr. rencilerden kendilerinin on yl sonra nasl biriolacaklarn hayal etmeleri ve bu hayallerini betimleyerekyazmalar istenir (kii betimlemesi).

    Sanat eserlerini, metin vekonular anlatabilme.

    Dinledii bir konu ya daolay metni (hikye, masal)filmi ya da tiyatro temsiliniverilen plana gre anlatma. Kendileri plan yapma vedolayl anlatma.

    Dolayl anlatmaHikye yazma

    Metin, film, tiyatro temsilini tekniine uygun anlatma. Olaylarn olu sras kark olarak verilen cmlelerdenhikye yazma.

    4444

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Sanat eserlerini ayrntlarylave zetleyerek anlatabilme.

    Metnin bir blmn ayrntlarylaanlatma.Bir eseri ya da konumay zn,amacn ve yapsn bozmadan anahatlaryla ksaltma-zetleme yaparakyazma.

    Kendisine ilgin ve ekici gelen karakter, olay,yer vb. ile ilgili gr ve dncelerini yazar. Konunun ana fikir ve nemli noktalarnn,rencinin kendi ifade biimiyle zetlemesine dik-kat edilir.

    Metindeki bilgileri metindnda baka bir olayla (ko-nuyla) ilikilendirerek veanlam kurarak yazl anlata-bilme.

    Metindeki dncelerle kendidnceleri arasndaki benzerlik vefarkllklar anlatarak yklendirme. Yazlarnda kendi yaantsndan vegnlk olaylar anlatma giri,gelime ve sonu blmlerini dikkatederek yazma.

    Giri, gelimeve sonu b-lmleri

    Olaylar olu srasna gre yazar. Yazsnda giri ve sonu cmlelerini zenle seer. Yazlarnda sz varlndan yararlanr. Mantksal btnlk iinde yazar.

    Sorgulayarak aklayc ve bil-gilendirici yazlar yazabilme.1 yl iinde yazl yoklamayaplacaktr.

    Yazlarnda sebep-sonu ilikilerikurarak bilgilendirici yazlar yazma. Yazlarnda ne, nerede, ne zaman,nasl, niin ve kim (5N 1K) elerinikullanarak yazlar yazma.

    Soru yazmaCevaplandrma

    Merakn gidermek bilgi edinmek ve soru yazmabecerisini gelitirir. Amacyla rencilere soruyazma frsatlar verilerek bilgilendirici yazlar vehaberler yazar. 5N 1K sorularnda sorular oluturur.Okulca yaplan bir geziyle gzlem ve evresindegerekleen olaylarla ilgili rapor yazmalar istenir.

    Mektup, davetiye, tebrik kartyazabilme.

    Mektup yazma. Davetiye, tebrik kart yazma.

    MektupDavetiye Tebrik kart

    4545

  • RENME Alan: OKUMA, EDEBYAT VE LEKTR

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    OKUMA KURALLARINI UYGULAYABILME

    Okuma kurallarnuygulayabilme

    Okuma amacna uygun yntem belirleme. Okuduu metinleri doru telaffuz etme. Noktalama iaretlerine dikkat ederek okuma. Rollere gre okuma. Sesli okumada vurgu ve tonlamaya dikkat ederekokuma. Lirik ve epik iirleri okuma. Akc okuma. Kurallarna uygun sessiz okuma. Dikkatini okuduuna younlatrma. ekil, sembol ve iaretlerin anlamlarna uygunokuma. Metnin trn dikkate alarak okuma (masal, dram, iir, roman).

    Sesli okumaSesiz okuma Vurguluokuma Hzl okuma

    Verilen bir metni vurgu ve tonlamalara dikkat ederekkonuur gibi etkinlii yaptrlr. Sessiz okumada, fsldamada, dudaklarn kpr da t ma -dan, ban saa sola evirmeden, ne arkaya sallanma-dan, gzleriyle takip ederek okumalar istenir. Metindeki diyaloglar renciler arasnda paylatrlarakokutulur. evresinde grd ynlendirme ve uyar iaretlerininne anlama geldii etkinlii yaptrlr. Tablo (izelge) incele etkinlii yaptrlr. Grafii yorumla etkinlii yaptrlr.

    Okuduunu anla-yabilme

    Metinde karlat yeni kelimelerin anlamlarntahmin ederek aklama. Okuma ncesi, okuma sras ve sonrasnda me-tinle ilgili sorular cevaplandrma. Balk ve ierik ilikisini sorgulama. Okuduklarndan karmlar yapma. Metindeki ortaya konan sorunlar belirtme ve on-lara farkl zmler bulma. Metindeki dncelerle kendi dnceleriarasndaki benzerlik ve farkllklar belirleme. Okuduunu zetleme. Metin ii anlam kurma, Metin d anlam kurma.

    Szle bakarak, retmene sorarak ve baka kelimele-rin anlamlarn aratrma etkinlii yaptrlr.

    4646

  • 4747

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    EDEBIYAT

    Edebiyat ve edeb trlerinikavrama ve tanyabilme

    Edebiyat tanmnn nemini kavrama Masal, hikye, fkra, ark tekerlemetiyatro vb. edebi rneklerine ayn orandailgi duymalarna zen gsterme.

    Edebiyat

    Szl (Halk) ve Yazl Ede-biyat

    Szl (Halk) ve Yazl Edebiyat olmakzere edebiyatn iki blme ayrldnvurgulama.

    SzlYazl

    Szl Edebiyatn tanm (Nazm ve nesir trleri)

    Szl (Halk) Edebiyatn zelliini vur-gulama

    Bir iir defteri tutmalar, kendi yazd ya da beendiiiirleri bu deftere aktarmalar istenebilir. iir Yazma etkinlii yaptrlabilir. Planl yazma yntemine uygun yazar. iire uygun balk seer. Belirlenen bir konuda grup olarak iir yazmalar istene-bilir.

    Nazm trleri: Szl (Halk) edebiyat r -n lerinden Epik iiri ile Lirikiirlerini tanyabilme iirde dize ve drtlayrt edebilme Nazmda vezin heceveznini rneklerle kavraya-bilme Nazmda ahenk ve ritmisezebilme.Nazmda kafiye Nazmda anlatm eitleri(gerek ve mecazi anlatm) Nazmda kompozisyon

    Nazm trn ne olduunu tanma Epik iirin zelliklerini kavrama vetanma Epik iirinde temel konu. Lirik iirdeki temel duygu ve konuyusaptama iirdeki motiflere gre lirik iiri ayrtetme Epik ve lirik iiri arasndaki far kl l k -lar ayr etme iirde dize iirde drtlk kta iirde l ( hece vezni-yedili, sekizli,onbirli, onikili ... Hece dizeleri kavrama. iirde ahenk ve ritmi sezme iirde kafiyenin olumasn salayan esesli kelimeleri ayrt etme.

    Lirik Epik-destanDizeDrtlk- Ktal VezinAhenkRitimMecazBenzetme(tebih)

    Lirik iir syleme etkinlii yaptrlabilir. iirdeki motiflere gre lirik iiri ayrt eder iirde ana duyguyu belirleme etkinlii yaptrlabilir. Hecelerdeki vurgu, uzunluk, ykseklik gibi ses zelli-klerini, duraklarnn dzenli bir ekilde tekrarlanmasolan ritmi hisseder. iirde hkim olan renkleri tanr, anlamlandrr ve yo-rumlar. iirde Tablo nceleme etkinlii yaptrlabilir. Her dizede anlatlan duygular belirler. iir Tamamlama etkinlii yaptrlr. Kendi hayal gcn kullanarak bir iirin devamn getir-mek veya iirde eksik braklan kelime yerlerini tamamlamaetkinlii yaptrlabilir.

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Kafiye eitlerini (yarm kafiye, tamkafiye, cinasl ve zengin kafiye) Ritim ve kafiyeyi ayrt etme. Kelimelerin gerek ve mecazianlamlarn ayrt etme. Benzetme (tebih), iirde kullanlan benzetme rnekleribulma. Renklerin deiik yerlerde kulla n l - ve ifade ettii anlamlar. iirin, nazm trn dikkate alarakinceleme. iirin ana duygusunu belirleme. iirde lirik tablolar. iirin sanatsal etkilerini tanma. iirde kullanlan motifleri tanma. iiri anlam ve biim asndan de -er len dirme.

    Farkl duygular yanstan kelimeleri olumluve olumsuz olarak gruplandrlmalar istenebi-lir. rencilerin airin ksa biyografisi ve diereserleri hakknda bilgi edinmeleri iinaratrma devleri verilebilir. iiri iir tekniine uygun okuma etkinliiyaptrlabilir. znt, sevin, korku gibi duygular ifadeeden cmleleri ayrt etme ve okurken ses to-nuna bu tr duygular yanstma.

    Halk edebiyatnda nesirHalk edebiyat nesir trlerini (masal,fkra vb.) ayrt edebilmeMasal tanmn ve zelliini kavraya-bilmeFkrann tanm Halk tiyatrosundan rnekler. Halk edebiyat ksa trlerinden: atas-zleri, tekerlemeler ve bilmeceleri ka-vrama ve tanyabilme.Sanat deeri olan (hikye- yk, roman,tiyatro, fabl ve bilim- kurgu) eserlerinintemel zelliklerini tanyabilme ve ayrtedebilme. Trlerini ayrt edebilme

    Halk edebiyat nesir trlerini tanma Masal tanm ve zellii Masaln giri (masaln ba),gelime(masaln kendisi) ve sonu(ibret dersi ve dilek tutma) blmle-rini ayrt etme. Masallarda zaman kavram (miligemi zaman) Masal kahramanlar snflandrma(iyi-kt, gzel-irkin, zengin fakir,ehirli kyl, eitimli- eitimsiz vb) Gerek olanla hayal rn olanayrt etme. Masal dier nesir trlerinden ayretme.

    MasalFkraHalk tiyatrosuAtaszleri DeyimTekerlemeBilmece

    Okuduu masal konusunda: ne, nerede, nezaman, nasl, niin ve kim sorularna cevapbulmalar istenebilir. Masaldaki olayn nasl gelieceini ve sonu-cunu tahmin etmeleri istenebilir. Okunulan masaldaki abartl eleri ve hayalrnlerini belirlemeleri istenebilir. Eksik braklan bir masaln tamamlanmasistenebilir. Bir karlkl konuma metninde eksikbraklm yerleri tamamlamalar istenebilir. Elenmek iin fkra, tekerleme veya bilmeceokuma veya syleme etkinlii yaptrlabilir.

    4848

  • 4949

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Halk fkralarnn tanm ve zellii Halkfkralarndan tannm Nasrettin Hocafkralarn tanma Hacivat ile Karagz oyunu Hacivat ile Karagzn tanmn yapma.Ataszlerin tanm. Ataszlerin belirgin nitelii (ksalk vezlk, ders ve t verme, halk inan la r -n ve gerekleri yanstma) Ataszlerinde mecazl anlatm. Kimi ataszlerinde kafiye. Tekerlemelerin tanm ve zellii Bilmecelerin tanm ve nemi Tekerleme ve bilmecelerde kafiye venazm. yk ve roman arasndaki fark ayrma. Edebi metnin trn dikkate alarak ince-leme Edebi metnin konusunu belirleme. Edebi metnin ana fikrini belirleme. Edebi metinde hikye unsurlarn belir-leme (olay, kii, yer, zaman). Edebi metnin giri, gelime ve sonu b-lmleri hakknda tahminlerde bulunma. Yazarn amacn belirleme. Okunulan metnin yazar hakknda bilgiedinme. Okuduklarnda sebep-sonu ilikisinikurma. Edebi metindeki anlat tarz:Monolog ve diyalog.

    Okunulan metindeki mizahi eleri ayrt eder. Mizah duygusunun gelimesi iin abartma, talama vetersini syleme yollaryla deiik etkinlikler yaptrlabilir. Belirlenen bir deyim veya atasz hakknda aklamayapmalar istenebilir. Ataszn Bul etkinlii yaptrlabilir. Okunulan metni zetler. Bir metnin giri, gelime ve sonu ksmlarna ait karkolarak verilen paragraflar sraya koymalar istenebilir Okuduklarnn ana fikrini dikkate alarak kendi ke-limeleriyle zetlemesi Hikye unsurlar: ana ve yardmc karakterler, yer, olay,zaman konusunda hikye haritas etkinliini yaptrabilir. rencilere yazarn ksa biyografisi ve dier eserlerihakknda bilgi edinmeleri iin aratrma devi verilir. Ksa oyun yazmalar istenebilir.

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    LEKTR

    Bamsz olarak nerileneserlerden blmler okumabecerisini kazanabilme

    LEKTR LSTES: Serbest okuma(lektr)

    Bu dnemde serbest okuma kitaplaryla tantlr. renciler, kitaplar nereden temin edecek yerleri konu-sunda bilgilendirip ynlendirilir. Bamsz okumaya kar ilgi uyandrma, motive etme veynlendirme. Yazarn ksa biyografisi hakknda bilgi edinir. Balk ve ierik ilikisini sorgular. Okuduu kitapta ortaya konulan sorunlar belirler ve onlarafarkl zmler bulur. Okuduklarnn ana fikrini dikkate alarak kendi kelimele-riyle zetler. Kitapta geen kahramanlar analiz eder (ba ve yardmckahramanlar ve zellikleri).

    RENME Alan: MEDYA KLTR

    Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Radyo ve TV yaynlar izle-yebilme ve yorumlayabilme.

    Radyo ve TV yaynlarn izlemeve yorumlama. Bilgi edinmek iin haber, sunu,belgesel vb. dinleme ve izleme.

    Televizyondan ve radyodan izlenen gncel haberleritekniine gre anlatmas istenebilir.TV ve radyoda izledikleri haber, spor, belgesel vb. program-lar hakknda yorum yaptrlabilir.

    Film ve tiyatro trlerinitanyabilme, izleyebilme veyorumlayabilme.

    Film ve tiyatro konular Tiyatro, sinema izleme, seyretme. Aktrler ve karakterler arasndakiilikiler. Film ve tiyatroda dekor, sahne,kostm ve sesleme (mzik).

    Tiyatro, sinema vb. izletilebilir ve hakknda konuma yr-tlr. Bir tiyatro, sinema, TV oyununda rol alanlarn rollerini oy-narken beden dilini nasl kullandklarn, sahne, kostm,dekor ve sesleme hakknda tartlabilir ve rnekler verilir.

    5050

  • Amalar Ierik Kavramlar Metod ve etkinlikler

    Bilgi, duygu ve dncelerinisunmak amacyla biliim tek-nolojisinden yararlanabilme.

    Bilgisayardan yararlanma. Bilgisayar Bilgisayardan yararlanarak poster hazrlattrlr. Farkl meslekler hakknda bilgi toplamalar istenebilir.

    Okul kitaplndan dergi vegazetelerden yaralanma.

    Kitaplktaki sra ve dizim.Kitap, ansiklopedi, dergi ve gaze-telerden yararlanma ve bilgiedinme.

    KitaplkSra-dizim

    Kitaplktaki sra ve dizinden yararlanarak kitap alma veevirme uygulamas yaptrlr.

    5151

  • 3. DDAKTK NERLER (YNERGE)

    Dier Derslerle likilendirmeTrk Dili Dersi retim program planlama esnasnda evre Bilgisi,Matematik, Resim Eitimi, Mzk Eitimi ve Beden Eitimi der-sleri ile entegre planlama olana salamaktadr. Dil alannda yaplanentegre planlamada dierleri arasnda unlardan da konular eklenebilir:evre Bilgisi (renci, szl ve yazl ifade esnasnda ve evreyi be-timlerken tanaca szckler/kelimeler); Matematik aracl ile(Cicim ile szcklerin arasndak ilikilerini kav ra ya bilme le rin -de,rnek:yukar/aa; sa/sol; alak/yksek; izgi ekmek ya dasaylar szck olarak yaklak ve tam saylar); Resim Eitimi ile(ilenilen metinler, edeb eserlerdeki olaylar, kahramanlar resmede-rek); Mzik Eitimi ile (Sesli ve sessiz harflerle ilgili konularda veiirlerdeki ritim ile ilgili); Beden Eitimi ( Belli sesli ve sessiz harflerintelafuzunda).lme ve Deerlendirme -Trke dersi ile ilgili konularn genel plan-lama erevesi iinde rencilerin baarlarn lme ve deer len dir -ilmesi iin eitim sreci esnasnda olduu gibi okuma ylnn belli d-nemlerde de yaplmas gerekmektedir.-Trk Dili dersindeki konularn planlamas retim Plan ve Programlakoordineli bir ekilde olmaldr ve btn eitim alanlarnn (Dil,Okuma, Edebiyat ve Lektr, Szl ve Yazl fade ve Medya Kltr)kapsanmas gerekmektedir. Alanlara gre ne kadar ders saatleriverildiinde, retmenin alt okulun spesifik koullar gznndebulundurmas gerekmektedir. Planlama esnasnda, retmen, alanlarda -ki konular birbirine benzer zellikleri olan konular seer. Bunun ya n -sra, alanlardan seilen konularn amalar dorultusunda ve eitim-retim deerlerine gre de plan ve programda yer ve sre verilmelidir.Programdaki konularn ileme asndan da eitimde hepsine ayn l-de yer verilmesi gerekmez. Bir retmen planlamay nereden ba la -ya ca ve nasl yapacan sunulacak/ilenilecek konunun ieriliinden,

    belirlenmi olan amalarn dzeylerinden ve btn bunlarn ger ek -leebilmesi iin gerekli olan zaman gznnde bulundurmas gerek-mektedir. Zaman ayarn, daha dorusu gereklemesi gereken ko nu la -rn gereken ders saysna gre paylam retmen yapmaktadr ve bukonu paylam yaplrken gze arpacak kadar byk zaman fark ol -ma masna dikkat edilmesi hususunda tavsiye edilmektedir. Yllk ders saatlerinin kullanlmas ile ilgili neriler- Ylda 180 derssaati, haftada 5 ders saati. retim Alanlarn Gre Dalm yle nerilmektedir: Dil-70 ders;Okuma, Edebiyat ve Lektr -70 ders; Anlatm ve Yaratclk 30 ders;Medya Kltr 10 ders. Verilen neride unu da vurgulamakgerek-mektedir ki retmen, gereken konular birletirmelidir(r. Dil retimalanndaki konular Edebiyatla, Anlatm ve Yaratclk, Medya Kltralanlarndaki konularyla birletirebilir).

    Ara ve Gereler: retim ders ile ilgili okul dzeyinde ve eitim bakann onay verdiiokuma kitab seilecek; Masallar, yk/hikye, kitaplar, albmler, oyun kitaplar, ansiklope-diler, szlkler, klavuzlar (retmenler iin) vb. nternet, eitim softverleri (toolkid - program vb.); Dergiler - geleneksel ocuk dergileri (onayl dergiler); Grsel-iitsel (audio-vizel) ara ve gereler- CDler, ses bantlar vb.ve dier edeb eserler (metinler); Dzeye uygun, okumay gelitirici kaynak kitaplar; Okumak iin yakn evrede bulunan kaynaklar: Kltr antlar, mze-ler, kltr evleri, ktphane, sinemalar, tiyatrolar, milli parklar vs...vs.

    5252

  • 4. RENC BLG VE BECERLERNLME VE DEERLENDRLMES

    Trke derslerinde de almalarn srekli olarak deerlendirilmesi oknemli olduunu balangta belitmitik. Ancak, kanun ilkretimdebetimsel (yazl olarak) deerlendirme I-III snflar arasndangrmt. IV. Snftan itibaren rencilerdeki deerlendirme saysaldeerlendirmeye geilecek ancak retmen bu saysal deerlendirmeyekadar gelebilmesi iin renciyi yine ayn ekilde takip etmeli, yine birka kez betimsel olarak (ki ona I.-III. snflarda mikrosumatifdeerlendirme diyorduk) deerlendirip sonular rencilere ve velilerebildirecek ve sonunda btn mevcut bilgileri zetliyerek okuma ylnnsonunda en iyi ekilde ve rencinin notunu ki o not rencinin gerekbilgisini yanstacak olan notu ortaya karmaldr. nk deerlendirme:1. rencilerin dzeylerini, amalanan davranlara hangi lde yak la - tklarn saptamaya yarar;2. retmenin, izledii yntemin, almalarnn verimli lye, do lay -syla yeni tedbirler olarak yeni yntemler, almalar plnlamaya gtrr;3.Daha geni lde dnld zaman, programlarn geli tir il me sin -de yol gsterici olur.Trke retimi, trl etkinlikleri ieren bir derstir. Bunun iinretmen, her renci iin ayr ve ayrntl bir lme ve De er len dir -me Fii dzenlemeli; renciyi srekli olarak izlemeli, durumu fieilenmelidir.Bu snflarda da (IV.-VI.) retim yl bandan itibaren her rencininfiziksel, duygusal, toplumsal ynlerden okuma yazmaya hazr olma de-receleri saptanmal ve bu srekli olarak izlenmelidir.Btn beceriler saptanmal, baarszlk ve gecikmeler iin gerekli n-lemler alnmaldr. Bu nlemlerin yeterlilii de denetlenmeli, izlenmeli;gerekirse yeni nlemlere gidilmelidir.

    V. snflarda Tre retmeni her renci iin ayr ayr fi tutar. Bu fitebu snf iin amalanan davranlar ayr yer verir. Her rencinin budavrantaki baars llr, izlenir. Gecikmeler giderilirken, arilerleyiler hzlandrlmaya allr.Bu dnemde de retmenin doru gzlemleri ve deerlendirmeleri oknemli ve en etkili yoldur.Gzlemler zaman zaman deil, srekli ve planl programl olmaldr. Drdnc snfta Trke retim dersinin okuma yl esnasnda plan veprogramla ngrlen btn etkinliklerin balca lme yollar:retmenin gzlemleri, okuma, szl ve yazl yoklamalar, testler, pra-tik uygulamalar olan sunu ve szl altrmalar, veya altan izili ya daevreliyerek (embere alnm) resimli- yazl altrmalar yardmylayaplmaldr.renciler sk sk okutturulmal ve okumadaki gelimeler llmelidir.rencilerin grdklerini, izlediklerini ve okuduklarn anlaypanlamadklar V. snfta da szl ve yazl olarak llmesi gerekenlerllp deerlendirilir ancak bu deerlendirme (notlandrma) okumayln sonunda saysal olarak olmaldr.lme ve deerlendirme tr ve aamalar:

    DYAGNOSTK LME VE DEERLENDRMEretmen, okuma yln balangcnda eitim ve retime balamadannce rencilerin durumunu renebilmek iin diyagnostik lme vedeerlendirme yapar ve ondan sonra plnlad etkinliklere geer. By-lelikle bu birnceki snfta planlatrlan ve gerekletirilen etkinliklerinkalitesinin durum tesptini yapp bir sonraki planlamadaki konu ve etkin-liklerin daha kaliteli gereklemesi asndan faydal olur. Diyagnostiklme ve deerlendirmeyi retmen deiik tekniklerle uygular/kulla-nabilirler,mesela:Tehis (diyagnostik) testleri, retmen tarafndan

    5353

  • hazrlanm szl sorular, renciler tarafndan hazrlanm szl soru-lar, ksa ksa metinler yazarak.

    FORMATF DEERLENDRMEV. snfta Trke dersi retimi sreci esnasnda, formatif takibin(izleme) yaplmas tavsiye edilmektedir. Bununla retmen, belli d-nemlerde rencilerinin bilgi seviyelerini ve programdaki konularn nederecede kavranp kavranlmadn saptama olana olabilecektir. For-matif lme ve deerlendirmeyi retmen birok metodlarla takip ede-bilme olana vardr: retmen/renci arasndaki konumalarla Szl sunularla Yazl yoklamalarla Testler Ev devleri rn Dosyas (Portfolyo) : Gstergelerin toplanmas (ocuklarn almalar, el ileri, yazlar vb.)-her renci iin ayr ayr; Trke dersinin kalitesinin artmas iin rn Dosyas veliler iinokuma yl boyunca ak olmas gerekmektedir. rencilerin rn Dosyas temizlenerek seilmmi rneklerdenolmal ve Filer- (formatif olarak hergn hazrlanan filer) her renci iinhazrlanan ve yaplanan etkinliklerden sonra gereken bilgileri kaydet-meye yarayan filer Her program alan iin hazrlanm ayr ayr aralar. retmen burada,Trke programyla ilgili elde ettii btn baarlarn kaydeder (kogni-tif-entelektel, sosyo-duygusal, sosyal ve psikomotorik yn). Kayt li-stelerinde toplanm bilgiler, geri dnl bilgiler olarak rencilere,velilere ve zellikle retmenlerin almalarna yaryacak bilgilerdir.

    MKROSUMATF DEERLENDRME Her ayn sonunda, formatif deelendirmeden elde edilen bilgileredayanarak betimsel (yazl) mikro-sumatif deerlendirme yaplr.

    SUMMATF DEERLENDRME Btn takip ve formatif deerlendirmeye dayanarak retmen,rencinin her program alan erevesi iinde ve her rencinin ayrayr geliim durumunu deerlendirir, ve gereken notunu belirler (be-timsel olarak yazar).Belli dnemlere ve belirlenen dzeylere gre her renci iinhazrlanan summatif betimsel (yazl) deerlendirmeden (nottan) sonraokuma yln sonunda bu deerlendirmeye uygun saysal

    5454

  • 6. RETM KADROSU LE LGLNORMATF

    7. RETM PROGRAMININ HAZIR-LANMASINDA GREV ALANLAR

    V,V ve VI. Snflar iin Derslik ile V Snf eitim Ara ve Gereler Nor-matifi Eitim ve Bilim Bakanl 28.02.2008 tarihinde ald 07-18130/1 nolu kararyla gereken dzenlemeler yaplmtr.

    5. ETM STANDARDLARI

    Bu retim programnn gereklemesi iin lkretim Kanununngrdne gre Pedagoji Fakltesinden Trke blmnden mezunolan ilkretim snfsal blm ve okulncesi retmenleri (profesr-leri) ders verebileceklerdir.

    lkretim 4,5,6. Snflar Trke Dersi retim Programnnhazrlanmasnda grev alanlar: Trke Dersi lkretim 5. Snf Eitim Program Komisyonu yeleri: Do. Dr. Sevin ALL: skp Kiril ve Metodiy nivesitesi, Trko-loji krssnde eitim grevlisi; Mr. Osman EMN - skp Tefeyyz lkretim okulu - okul peda-gogu; Mr Aktan Ago-skp Yosip Broz Tito Lisesi Trke retmeni. -Cemile AL - skp Tefeyyz lkretim okulunda -snfretmeni; Yakup LYAS: Eitimi Gelitirme Dairesinde Trke Danman -Tr-ke program koordinatr;

    Eitim ve Bilim Bakan, dokuzyllk ilkretim eitimindeki 4 snf iinTrke retim dersi programn no. 07-4046/1 kararyla 22.05.2008 ta-rihinde onaylad.

    5555

  • 5656

  • E

    AAADEEDE BAAE

    5757

  • 5858

    55 1 - (. . 58/00 44/02) 24 26 (. . 44/95, 24/96, 34/96, 35/97, 82/99, 29/02, 40/03, 42/03,63/04, 82/04, 55/05, 81/05, 113/05, 35/06, 70/06 51/07), - - V .

  • 1. V

    q da se u~enik/u~enica osposobi da pravilno izgovara, ime -nu je i razlikuje samoglasnike i suglasnike i da suglasnikerazlikuje po zvu~nosti; q da u~enik/u~enica usvaja i pravilno upotrebqava pojmove ovrstama imenica, prideva u usmenom i pismenom izra`avawu;q da se u~enik/u~enica osposobi da samostalno opredequjegla golskoto vreme i glagolske oblike u pismenom i usmenomizra`avawu;q da u~enik/u~enica usvaja pojmove o pomo}nim glagolima bi -ti i hteti i da pravilno upotrebqava wihove oblike;q da u~enik/u~enica usvaja pojmove o strukturi re~enice i dase osposobi da ih pravilno upotrebqava;q da u~enik/u~enica prepoznaje homonime, deminutive i aug -mentative i pravilno ih upotrebqava u govoru i pisawu;q da se u~enik/u~enica osposobi da pravilno upotrebqavapravopisne norme prilikom pisawa;q da u~enik/u~enica usavr{i tehniku izraznog ~itawa raz -li~itih vrsta tekstova;q da u~enik/u~enica usvaja pojmove iz proze: o pri~i, basni,de~jem romanu; o govoru lika; o temi i da se osposobi da ihprepoznaje u tekstu;q da se u~enik/u~enica osposobi da vr{i tematsku i kompozi-cijsku analizu epske i lirske pesme uo~avawem i opisivawempoetskih slika;q da se u~enik/u~enica osposobi da samostalno ~ita nasloveiz srpske i svetsek kwi`evnosti i da argumentovano govori olikovima i doga|ajima;q da se u~enik/u~enica osposobi da samostalno usmeno i pis-

    5959

    meno pri~a, prepri~ava, opisuje i obave{tava; q da se u~enik/u~enica osposobi da samostalno prezentuje irazlikuje doga|aje, likove, dekor, scenografiju i kostimo-grafiju filma i pozori{ne predstave;q da se u~enik/u~enica osposobi da samostalno vr{i klasir-awe kwiga, novina i ~asopisa.

  • 2.

    :

    Da se u~enik/u~enica os po so -bi: da razume jezk kao sistemznakova;

    Jezik kao sredstvoza op{tewe Signali i simbolikao sredstva za op { -te we

    jezi~ni znakovi; Ve`be za uo~avawe razlika izme|u jezi~nogznaka, slike kao znak i signala.

    Gramatika

    Da pravilno izgovara glasoveprilkom govorewa i ~itawa; da imenuje samoglasnike isuglasnke; da razlikuje suglasnike pozvu~nosti;

    Samoglasnici Zvu~ni i bezvu~nisuglasnici

    samoglasnici; zvu~ni i bezvu~nisuglasnici;

    Ve`be za pravilno izgovarawe samoglasnika isuglasnika. Ve`be za izgovarawe suglasnika u parovima (pozvu~nosti). Ve`be za diskriminaciju glasova (b - p; d t; g k; | }; x - ~; z - s; ` - {).

    da usvoji pojam zbirnih ime -ni ica; da pravilno upotrebqavazbir ne imenice u govoru; da razlikuje zbirne imeniceod ostalih vrsta imenica;

    Imenice: zbirneimenice

    zbirne imenice Ve`be za usvajawe pojma zbirnih imenica Ve`be za pravilnu upotrebu zbirnih imenica ugovoru. Ve`be za razlikovawe zbirnih imenica od os-talih vrsta imenica.

    6060

  • da usvoji pojmove pri-svojnih prideva i wiho-vog roda i brojaj;

    Prisvojni pridevi Rod i broj kod pride va

    prisvojni pridevi; rod; broj;.

    Ve`be za usvajawe pojma prisvojnih prideva. Ve`be za razlikovawe kategorija roda i brojakod prideva.

    da usvoji pojmove li~ -nih, prisvojnih i pokaz-nih zamenica; wihovogro da i broja; da raspoznaje li~ne;pri svojne i pokazne za-menice u tekstu;

    Zamenice: li~ne prisvojne pokazne Rod i broj kod zameni ca

    li~ne zamenice; prisvojne zamenice; pokazne zamenice; rod; broj;

    Ve`be za usvajawe pojma li~nih zamenica. Ve`bi za usvajawe pojma prisvojnih zamenica. Ve`be za usvajawe pojma pokaznih zamenica. Ve`be za razlikovawe li~nih, prisvojnih i po-kaznih zamenica i wihovog roda i broja.

    da pravilno mewa gla-gole biti i hteti u sa -da {wem vremenu; da samostalno odre|ujeglagolsko vreme (u sa -da{ wosti, pro{losti ibudu}nosti); da pravilno mewa gla-gole u sada{wem, pro{ -lom i budu}em vremenu; da pravilno upotreb-qava ooblike glagolaza pro{lost, sada{wosti budu}nost u govoru (upismenom i usmenom ob -li ku); da razlikuje oblikegla gola za sada{wost,pro{lost i budu}nost.

    Glagoli sada{we vreme prezent glagol biti ihteti; pro{lo vreme; }e vreme. mewawe glagolskog ob -li ka po vremenu, licu ibroju

    glagoli; sada{we vreme; pro{lo vreme; budu}e vreme; lice; broj;

    Ve`be za mewawe glagola biti i hteti u sa da{ -wem vremenu. Ve`be za opredeqivawe glagolskog vremena. Ve`be za mewawe glagola po vremenu (po vre-menu, licu i broju). Ve`be za pravilnu upotrebu glagolskog vre na ugovoru (u pismenom i usmenom obliku). Ve`be za razlikovawe oblika glagola u sa da{ -wem, pro{lom i budu}em vremenu.

    6161

  • da usvoji pojam proste re ~enice; da prepoznaje proste re ~e nice utekstu; da razlikuje proste re ~e nice odos talih re~enica (slo`enih) u tek-stu;

    Prosta re~nica: prosta re~enica sa podme-tom i prirokom prosta re~enica sa podme-tom, prirokom i neophodnimre~eni~nim ~lanovima (pred-metima i prilo{kim odredba -ma). *prak ti~na primena bezdefinisawa

    re~enica; prostare~enica;

    Ve`be za sastavqawe re~enice sa pod-metom i prirokom. Ve`be za sastavqawe re~enica sa pod-metom, prirokom i neophodnim re ~e ni -~ nim ~lanovima (predmetom i pri lo{ -kim odredbama, bez definisawa ne op -hodnih re~eni~nih ~lanova), kao na pr.:Petar ~ita./ Petar ~ita kwigu./Petar ~ita kwigu u sobi.

    da razlikuje slo`ene re ~e nice odprostih re ~e ni ca; da samostalno sastavqa slo ` enere~enice;

    Slo`ena re~nica re~enica; slo`enare~enica;

    Ve`be za prepoznavawe slo`enih re -~e nica. Ve`be za sastavqawe slo`enih re~e -ni ca.

    da prepoznaje homonime u re ~e ni -ci; da prepoznaje deminutive u re~e ni -ci; da prepoznaje augmentative u re~e -ni ci; da pravilno primewuje homonime,deminutive i aug mentative u govo -ru;

    Re~i: homonimi (re~i istog ob li -ka, a razli~itog zna ~e wa) deminutivi (re~i koje oz na -~a vaju ne{to {to je umaweno) augmentativi (re~i koje oz -na ~avaju ne{to {to je uve }a -no)* prakti~na primena bez de-finisawa

    homonimi; deminutivi; augmenta-tivi;

    Ve`be za otkrivawe re~i koje imajuisti oblik, ali razli~ito zna~ewe. Ve`be za otkrivawe re~i koje oz na ~a -vaju ne{to {to je umaweno ili uve}ano. Ve`be za pisawe re~i koje ozna~avajune{to {to je umaweno ili uve}ano.

    da stekne pojam direktnog govora; da stekne pojam indirektnog go-vora; da prepri~ava uz pomo} indirekt-nog govora;

    Direktan (neposredan) govo Indirektan (posredan) go vor

    direktan (ne-posredan)govor; indirektan(posredan)govor;

    Aktivnosti za usvajawe pojma direk-tnog govoraa Aktivnosti za usvajawe pojma indirek-tnog govora. Ve`be za transformaciju indirektnoggovora u direktan govor i obrnuto.

    6262

  • da pravilno upotrebqavainterpunkcijske zna koveza direktan go vor;

    Upotreba interpunkcij-skih znakova: dve ta~ka,ti re i navodnike u direk -t nom govoru

    interpunkciski znakovi zadirektan govor (dve ta~ke,tire, navodnici);

    Ve`be za pravilnu upotrebu inter-punkcijskih znakova za direktan govor.

    da pravilno upotrebqavaveliko slovo kod pisawaimena naroda i pripad-nika naroda; da pravilno pi{e nazivepraznika koji po ~i wu bro-jem;

    Upotreba velikog slovakod pisawe imena narodai pripadnika naroda Pisawe naziva praznikakoji po~iwu brojem

    veliko slovo; Ve`be za upotrebu velikog slova kodpisawa imena naroda i pripadnika na-roda. Ve`be za pravilno pusawe nazivapraznika koji po~iwu brojem.

    da pravilno upotrebqavaskra}enice u tekstu.

    Pisawe skra}enica skra}enice Ve`be za upotrebu skra}enica.

    6363

  • PROGRAMSKO PODRU^JE: ^itawe literature i lektire

    e

    U~enik/u~enica se osposobqava: da izrazno ~ita umetni~ke tek-stove (sa usavr{enom tehnikom); da ~ita tekst po ulogama; da izvodi dramsku igru;

    Usavr{avawe tehnike izraz-nog ~itawa umetni~kih tek-stova Izrazno ~itawe po ulogama(dramska igra u u~ionici, sausovr{enom tehnikom izraznog~itawa)

    izrazno ~itawe; dramsko ~itawe;

    Ve`be za usovr{avawe tehnikeizraznog ~itawa (pravilno disawe,dikcija, intonacija, tempo, pauze ure~i, ritam i dr.), tekstova saumetni~kom sadr`inom. Ve`be za dramsko ~itawe uloga. Ve`be za organizovawe dramskihigara u u~ionici.

    da usvoji pojam pri~e; da usvoji pojam basne; da usvoji pojam romana za decu; da razlikuje govor pisca od go-vora likova; da usvoji pojam tema u tekstu; da samostalno da utvr|uje temui ideju u tekstu;

    Pri~a (pojam) Basna (pojam) Roman za decu (pojam) Govor pisca Govor likova Tema (imenovawe)

    pri~a; basna; roman za decu; govor pisca; govor likova; tema;

    Ve`be za usvajawe pojma pri~e. Ve`be za usvajawe pojma basne. Ve`be za usvajawe pojma romana zadecu. Ve`be za razlikovawe govora pis -ca od govora likova. Ve`be za usvajawe pojma teme. Ve`be za usvajawe pojma ideje. Ve`be za utvr|ivawe teme u tek-stu.Tehnike: savremene tehnike kao{to su petoredno, skeletni pri-kaz, prozor i problemsko postav-qawe.

    6464

  • da vr{i sadr`insku ana-lizu epske pesme; da vr{i sadr`insku ana-lizu lirske pesme; da pronalazi patriotskaose}awa u pesmi; da pronalazi humoristi~neelemente u pesmi;

    Epska narodna pesma Lirska narodna pesma: Patriotska pesma Humoristi~na pesma osnovno os}awe (motiv) poetska slika opisivawe rima (bez definisawe)

    epska narodna pes -ma; lirska narodna pes -ma; patriotska pesma; humoristi~na pes -ma; poetska slika; rima;

    Ve`be za sadr`insku analizu epske pesme(nastavna obrada kao epskog teksta). Ve`be za sadr`insku analizu patriotskepesme. Ve`be za analizu patriotske pesme po planuteksta. Ve`be za analizu humoristi~ne pesme popla nu teksta. Ve`be za analizu lirske pesme sa otkriva-wem poetske slike, rime. Napomena: koriste se odgovaraju}e savreme -na tehnika ~itawa i pisawa.

    da samostalno ~ita naslovedela iz srpske i svetskekwi ` evnosti; da otkriva tematsko-idejnuosnovu dela; da odgovara i da postavqapitawa u vezi sa pro~itanimtekstom; da argumentovano govori olikovima i doga|ajima u tek-stu; da vr{i lokalizaciju do ga -|aja po vremenu i prostoru.

    [est naslova iz srpskei svetske kwi`evnosti

    lektira (~itawekod ku}e).

    Ve`be usmerene na motivaciju za ~itawetekstova izvan predvi|enih nastavnih so dr -`a ja. Upoznavawe so osnovnim biografskim po-dacima o autorima lektirnih dela. Ve`be za samostalno otkrivawe tematsko-idejne osnove dela. Razgovor o pro~itanom tekstu sa argumento-vanim govorewem o likovima i doga|ajima utekstu. Ve`be za lokalizaciju doga|aja po vremenu iprostoru.Napomena: primewuju se kreativne tehnike~itawa i pisawa.

    6565

  • :

    U~enik/u~enica se osposobqavada usmeno: samostalno prepri~ava doga|ajo kome je slu{ao/la od drugoglica; samostalno prepri~ava tekstsa umetni~kom i nau~no-popu-larnom sadr`inom; samostalno i op{irno pre pri -~a va obra|en tekst; u obliku rezimea samostalnoprepri~ava obra|en tekst; samostalno prepri~ava doga|ajiz vlastitog do`ivqaja; samostalno pri~a po datim te -mat skim re~ima; samostalno opisuje stvar, lik(idol), sliku.

    Samostalno prepri~avawedoga|aja o kome je ~uo od drugoglica; Samostalno prepri~avawe tek-sta sa umetni~kom i na u~ no-popularnom sodr`inom; Prepri~avawe (op{irno) ob -ra|enog teksta; Prepri~avawe (u obliku rezi-mea) obra|enog teksta; Pri~awe o doga|aju i o vlasti-tom do`ivqaju; Pri~awe na zadate tematskere~i; Samostalno opisivawe: stva ri,slike, lika/idola.

    Prepri~avawe; Pri~awe; opisivawe; obave{tavawe;

    Ve`be za samostalno pre pri~avawedoga|aja o kome je ~uo od drugog lica; Ve`be za samostojno pre ras ka ` u va -we na obraboteni tekstovi so umet -ni~ka i nau~no-popularna so dr ` i na. Ve`be za samostalno op{irno pre-pri~avawe obra|enog teksta; Ve`be za samostalno prepri~avawe(u obliku rezimea) obra|enog teksta; Ve`be za samostalno pri~awe odoga|aju i o vlastitom do`ivqaju; Ve`be za samostalno opisivawestvari, lika (idola) i slike.

    6666

  • U~enik/u~enica se osposobqavada pismeno: samostalno prepri~ava doga|ajo kome je slu{ao/la od drugoglica; samostalno prepri~ava tekstsa umetni~kom i nau~no-popu-larnom sadr`inom; samostalno op{irno pre pri ~a -va obra|en tekst; u obliku rezimea samostalnoprepri~ava obra|en tekst; samostalno pri~a o doga|aju izvlastitog do`ivqaja; samostalno pri~a po datim te-matskim re~ima; samostalno opisuje stvar, lik(idol), sliku; samostalno pi{e pismo.

    Prepisivawe odabranogdela obra|enog teksta; Samostalno prepri~avawedoga|aja o kome je ~uo od dru-gog lica; Samostalno prepri~avaweobra|enih tekstova sa umet -ni~ kom i nau~no-popularnomsadr`inom; Prepri~avawe (op{irno)obra|enog teksta; Prepri~avawe (u obliku re-zimea) obra|enog teksta; Pri~awe o doga|aju i o vla-stitom do`ivqaju; Pri~awe na zadate tematskere~i; Sastavqawe pri~e po analo-giji; Samostalno opisivawe:stvari, slike, lika/idola; Obave{tavawe o doga|aju Pismo

    Prepisivawe; Prepri~avawe; Pri~awe; opisivawe; obave{tavawe; pismo;

    Ve`be za samostalno prepisivawe oda -branog dela obra|enog teksta; Ve`be za samostalno prepri~avawedo ga|aja o kome je ~uo/la od drugog lica; Ve`be za samostalno prepri~avawe ob -ra |enih tekstova sa umetni~kom i na u~ -no-popularnom sadr`inom; Ve`be za samostalno op{irno pre-pri~avawe obra|enog teksta; Ve`be za samostalno prepri~avawe (uobliku rezimea) obra|enog teksta; Ve`be za samostalno pri~awe o do ga |a -ju i o vlastitom do`ivqaju; Ve`be za sastavqawe pri~e po analogi -ji; Ve`be za samostalno opisivawe stvari,lika (idola) i slike; Ve`be za pismeno obave{tavawe;

    6767

  • :

    U~enik/u~enica se osposobqavada: samostalno prepoznaje doga|ajeu filmu i u pozori{noj preds ta -vi; samostalno prepoznaje dekor ufilmu i u pozori{noj pred-stavi; samostalno prepoznaje sce no -gra fiju i kostimografiju u fil -mu i u pozori{noj predstavi; samostalno prepoznaje muzi~kuilustraciju u filmu i u po-zori{noj predstavi; Samostalno vr{i pret ra ` i va -we kwi`nog fonda i de~jih ~a -so pisa.

    razlikovawe:doga|aja u: filmu; pozori{noj predstavi;

    razlikovawe:likova u: filmu; pozori{noj predstavi;razlikovawe:dekora u: filmu; pozori{noj predstavi;

    razlikovawe:scenografije u: filmu; pozori{noj predstavi;

    razlikovawe:kostimografije u: filmu; pozori{noj predstavi;

    Biblioteka samostalno pretra`ivawekwi`nog fonda i ~asopisa.

    Doga|aj; likovi; dekor; scenografija; kostimografija.

    Ve`be za utvr|ivawe znawa o do -ga |ajima u filmu; Ve`be za utvr|ivawe znawa o do -ga|ajima u pozori{noj predsta vi; Ve`be za utvr|ivawe znawa o de-koru u filmu; Ve`be za utvr|ivawe znawa o de-koru u pozori{noj predstavi; Ve`be za utvr|ivawe znawa osce nografiji u filmu; Ve`be za utvr|ivawe znawa oscenografiji u pozori{noj pred-stavi; Ve`be za utvr|ivawe znawa o ko-stimografiji u filmu; Ve`be za utvr|ivawe znawa o ko-stimografiji u pozori{noj pred-stavi; Ve`be za samostalno pret ra ` i -va we kwi`nog fonda i ~asopisa.

    6868

  • 3.

    Sodr`aj nastavnog programa za predmet srpski jezik omo gu -}uje integrirano planirawe sa nastavom iz predmeta upozna -vawe okoline, matematike, likovnog obrazovawa, muzi~kogobrazovawa i fizi~kog i zdravstvenog obrazovawa. U in -teg ri ranom planirawu predmetnog podru~ja Jezik mogu se uk -qu ~i ti i sadr`aji iz: upoznavawa okoline (kada se u~enik up-oznaje sa vrstama re~i u usmenom i pismenom izra`avawuprilikom imenovawa i opisivawa okoline); sa matematikom(kod shvatawa odnosa izme|u stvari i re~i, pojmova: go -re/dole; levo/desno; nisko/visoko; povla~ewa linija ili kodprib li`ne i ta~ne brojnosti brojeva kao vrste re~i); sa li -kov nim obrazovawem (povla~ewem raznih vrsta linija vr{ise priprema za pisawe, gde se slobodnim crtawem dolazi doelemenata slova); sa muzi~kim obrazovawem (kroz sadr`ajekoji su povrzani sa samoglasnicima i suglasnicima); sa fi -zi~ kim obrazovawem (izvode se ve`be za pravilno disawe ive`bi za razvoj sitne muskulature ruku). Sadr`aji iz ovihpodru~ja kao {to su otkrivawe poetskih slika, analiza li ko -va, doga|aji iz dela mogu se povezati sa sadr`ajima iz nastav -nih predmeta upoznavawe okoline, matematika, likovnoobrazovawe, muzi~ko obrazovawe i fizi~ko obrazovawe. U ukupno planirawe sadr`aja nastavnog predmeta srpski je -zik treba ukqu~ivati i planirawa koja su povezana sa vred-novawem postignu}a u~enika za vreme realizacije i, na kraju,iz odre|enih obrazovnih perioda.Planirawe nastave iz srpskog jezika treba da bude u koordi-naciji sa Nastavnim planom i programom za ovaj predmet i daobuhvata programske sadr`aje iz svih obrazovno-vaspitnihpodru~ja (Jezik, ^itawe, Knji`evnost i lektira, Izra`avawei stvarawe i Medijumska kultura). Prilikom odre|ivawabro ja ~asova za predmetna podru~ja treba imati u vidu i spe -

    ci fi~nosti uslova za izv|ewe ove nastave u {koli gde radinastavnik. Planirawem se uzima u vid respektivna vrednoststrukturnite podru~ja. Isto taka, treba uva`avati ~iwenicuda se, u planu rada, programskim sadr`ajima iz predmetnogpodru~ja daje mesto i da se planira vreme wihove realizacijeprema wihovoj obrazovno-vaspitnoj vrednosti u odnosu naprogramske ciqeve i zadatke. Svim sadr`ajima se ne mo`e ine treba posve}ivati jednaka pa`wa u nastavi. Polazna osno -va prilikom planirawa treba da bude nastavni sadr`aj, potr-beno vreme za realizaciju, kao i nivo pos tig nu }a pos tav qe -nih ciqeva. Ipak, preporu~uje se da nema upe ~a t qi vo veli -kih vremenskih odstupaka za realizaciju sadr`aja.

    Preporuke za kori{}ewe godi{weg fonda ~asova: 180 ~asovagodi{we, 5 ~asova nedeqno.Po nastavnim podru~jima predla`e se: jezik - 70 ~asovaa;~itawe, kwi`evnost i lektira - 70 ~asova; izra`avawe istvarawe - 30 ~asova; medijumska kultura - 10 ~asova.

    Nastavna sredstva: uxbenik za odgovaraju}i predmet, izabran na nivou {koleodobren od strane ministra ~itanka; enciklopedije, re~nici i sl.; internet, obrazovni softveri; ~asopisi - tradicionalno potvr|eni ~asopisi za decu(odobreni ~asopisi); audio-vizuelna sredstva i druga sredstva u zavisnosti odpredmeta - CD; drugi