Kurora 138

Download Kurora 138

Post on 14-Oct-2015

119 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Numeri i fundit i gazetes Kurora e Gjelber. me shkrime te larmishme, nje poezi per pyllin nga Vullnet Mato, Lexim te kendshem.

TRANSCRIPT

<ul><li><p>1Kurora e Gjelbr</p><p>Kurora eGjelbr</p><p>Botim periodik i Klubit Ekologjik t Lezhs. Prgatitet dhe botohet n Tiran</p><p>GazetMbarkombtarepr Pylltarin dhe</p><p>Mjedisin</p><p>Nr. 138, maj 2014(Viti XVI i botimit)</p><p>Flasim shum pr pyjet dheburimet tona natyrore porpak sht br e bhet prto, krahasuar me vendet fqinje,pal me Evropn ku duam tshkojm. Vendi yn, si vendmesdhetar, sht relativisht i pasurme pyje e burime natyrore, porpr arsye q edhe njihen e pr-menden shpesh, nga fotografimetapo imazhet satelitore duket sishkrettir. Esht fat q rreth 60% e territorit sht mbuluar ngafondi pyjor dhe kullotat (1.5milion ha pyje dhe 400 mij hakullota), megjithse pyje t vrtetkan mbetur vetm rreth 400 mijha. Por, administrimi dhe qeverisjae tyre ndr vite, sidomos gjattranzicionit, l shum pr tdshiruar; u shkatrruan rreth 100mij ha pyje dhe u dogjn rreth100 mij ha t tjera, apo janshfarosur e shfarosen do dit ngaprerjet pr qymyr druri e guroremijra hektar n pyje e parqekombtare. Nga kto veprimejan krijuar e vazhdon t krijohenpasoja katastrofike n Lur,Krast (Kruj), Parqet Komb-tare Dajt, Tomor, etj.</p><p>Pyjet mbeten objekt shkat-rrimi, ndrsa Shrbimi Pyjor, nga</p><p>nj oaz i harruar apo sektor iabandonuar, sht br prej viteshstreh ku livadhisin turli matra-pazsh. Me kalimin dhelnien end t pyjeve e kullotaven Ministrin e Mjedisit, u b dheshkrirja arbitrare e Drejtoris sPrgjithshme t Pyjeve e Kullo-tave (DPPK) n vitin 2005. Nvend q t krijohej nj struktur ere, ato iu atashuan ksaj Ministrie,q punon n konflikt t hapurinteresi, duke menaxhuar burimetnatyrore dhe njherazi (gjoja)duke kontrolluar e monitoruarzbatimin e kuadrit ligjor. ShrbimiPyjor Shqiptar sht pothuaj ivetmi, q trashgon strukturaorganizimi t vjetra dhe aspakeficiente pr mbrojtjen dhe mbar-shtimin e kontrolluar t pyjeve, pasynuar at t qndrueshm, q kemifilluar ta prmendim vend e pavend.</p><p>N kuadr t koncepteve treja t mbrojtjes dhe mbarshtimitt qndrueshm t pyjeve dhereformave institucionale prka-tse, pr tu prafruar me struk-turat e vendeve perndimore dheshmangur kompromentimin dhekonfliktet e interesave, ku njdrejtues i ka n dore t dyja,dhnien e licencs pr shfrytzim</p><p>pyjesh e mjedisit natyror dhekontrollin e zbatimit t ligjit tpyjeve, prmes Inspektoratit tmjedisit, pyjeve dhe ujra-ve(?!), dhe nisur nga fakti qvazhdohet q pyjet t trajtohen eadministrohen me struktura epraktika t viteve 80, FAO(institucioni m prestigjioz iBujqsis, Ushqimit dhe Pyjeve),n bashkpunim e akord me BB,propozoi nj reform institucionalen sektorin e pyjeve, me synimndarjen e funksioneve komercialedhe atyre rregullatore, si e kanbr gjith vendet e ish-Lindjes.</p><p>Si pr udi, n reformn dheristrukturimin e Shrbimit Pyjor, qsapo ka realizuar Ministria eMjedisit, nuk do t kujtohej t kon-sultohej e t merrej n konsideratkjo Platform dhe modalitetet eaplikimit t saj, t propozuara ngaFAO dhe BB, por duke e marrat dhe ln n dor t nj projekti</p><p>- fantazm, t padukshm,SELEA (duke injoruar punn dhekonsulencn e rreth 150 eksper-tve t huaj e vendas, 1995-2005),prfaqsues t institucionevendrkombtare, FAO e BB (midistyre edhe profesor t Oksfordite Harvardit).</p><p>M keq akoma. Dikasteri ngavaren pyjet, ndrmerr realizimin ereforms dhe riorganizimin estrukturs s Shrbimit Pyjor, pamarr n konsiderat ktPlatform dhe pa br asnj takim- konsultues apo workshop - prkt ndrmarrje t madhe, sisht reforma institucionale nsektorin e pyjeve dhe kullotave,</p><p>duke sjell nj pshtjellim dheanarki institucionale t panevoj-shme dhe me pasoja katastrofikepr pyjet dhe kullotat, q do tduhen dekada pr t riardhur nnormalitet.</p><p>Pas shfarosjes 24-vjeare tpyjeve, m n fund u shkatrruadhe ai Shrbim Pyjor q kishtembetur dhe, n vend t tij, ukrijuan struktura me militant, qvetm me mbrojtjen dhe mbar-shtimin e pyjeve nuk kan asnjlidhje. Nuk po hyj n termateknike, se ato jan komplekse,mjafton t prmend q kjo Ministrika patur paprgjegjshmrin dheguximin e deformimit deri atysa, prve realizimit t ksajreforme n nj koh t papr-shtatshme, kur s shpejti do tbhet reforma administrative eterritorit dhe nuk do t duhen m12 Drejtori Rajonale, por aq sanjsi qeverisse rajonale do t</p><p>Pyjet dhe reforma shkatrrimtaree Shrbimit Pyjor!- Vetm krijimi i Agjencis Kombtare t Pyjeve dhe Kullotave i shpton pyjet! -</p><p>Mendime t spMendime t spMendime t spMendime t spMendime t specialistitecialistitecialistitecialistitecialistitMEHMET METAJ*</p><p>N Ditn Ndrkombtare tN Ditn Ndrkombtare tN Ditn Ndrkombtare tN Ditn Ndrkombtare tN Ditn Ndrkombtare tBiodiversitetitBiodiversitetitBiodiversitetitBiodiversitetitBiodiversitetit</p><p>Ing. arkitekt gjelbrimi KLEANTHI MANDI</p><p>T mbrojm dherehabilitojm</p><p>liqenin e Viroit</p><p>Vijon n fq. 2</p><p>Qeveria t rishqyrtojreformn institucionalet sektorit t pyjeve ekullotave, duke brrealitet at q kan</p><p>propozuar InstitucionetNdrkombtare dhe qsht pasqyruar edhe</p><p>n PrograminQeveriss (2014-2017):</p><p>Krijimin e AgjencisKombtare t Pyjeve</p><p>dhe Kullotave (AKPK) ...</p><p>Faqe 3</p><p>NDRGJEGJSIMI I RINIS SHKOLLORE PRMJEDISIN, NPRMJET KLUBEVE EKOLOGJIKE</p><p>Prvoj nga Fondacioni AgrinetANDON RRAPOKUSHI, Koordinator pr klubet ekologjike</p><p>Faqe 4</p><p>Moratoriumi i Gjuetis - Sfida jonTHEMI PERRISekretar iPrgjithshm iFederats sGjuetarve tShqipris Faqe 5</p><p>Teknologji: Veori - Prbrja dhe prdorimi - Kultivimi ...</p><p>Veprimtari t Shoqats s Gazetarvehqiptar t Bujqsis</p><p>Sherbe l aSherbe l aSherbe l aSherbe l aSherbe l aFaqe 7</p><p>Faqe 6</p></li><li><p>2 Kurora e Gjelbr</p><p>mbeten, por dhe pa marr ne kon-siderate asnj kriter - baz dhemodel t vendeve t tjera, pothjesht duke e rindar administra-tn q mbeti me hesape tpashkollsh dhe duke ln psh nPuk, me 80.000 ha pyje dhe nKuov, me 300 ha pyje, pothuajt njjtin numr punonjsish nadministratn menaxhuese, kurkudo n bot baz - referimi pradministratn menaxhuese shtterritori, dhe pr do 2000 - 3000ha pyje sht dhe duhet t jetprgjegjs nj menaxher (?!).</p><p>Shprehur me fakte, del segjendja n pyje dhe ShrbiminPyjor mund t quhet skandaloze:- Ndrmerret nj Reform</p><p>Institucionale e ShrbimitPyjor dhe nxirret nj Ur-dhr dite pr shkrirjen eShrbimit Pyjor Shqiptarekzistues 102-vjear, shkri-hen 36 Drejtori Pyjesh eKullotash, hiqen nga punarreth 800 specialist pyjeshdhe pr kt nuk bhetasnj takim, seminar, dis-kutim publik, por ai ekze-kutohet sipas strukturs sadoptuar nga projekti -fantazm SELEA (?!).</p><p>- Pushohen nga puna rreth70 % e specialistt t pyjevet DSHP-ve (dhe kta nukkalojn n Drejtorit e reja,t krijuara t Qarqeve, pormerren t rinj(!!), jopro-fesionist (alias partiak)dhe asnj reagim apo pr-gjegjsi deri tani.</p><p>- Shrbimi Pyjor, mbshteturprej tyre shkrihet dhe ndr-tohet nj struktur fiktive,n konflikt interesi brendaMinistris, me militant,pavarsisht specialitetit ...</p><p>- Jepen pyje e zona turistikeme koncesion (kur skaLigj pr Koncesionin n pyje(?!) dhe asnj prgjegjsi!</p><p>- Digjen 10-15.000 ha pyjen vit dhe asnj analiz easnj fond pr paranda-limin dhe shuarjen e zja-rreve ...!</p><p>- U dhan miliarda lek e uraportuan qindra mijrahektar t mbjella mearrore; u shkatrruan mi-jra hektar pyje pr tmbjelle arroret dhe su basnj analiz, nuk doli asnjprgjegjsi. Sot se di njerindodhi, kur ssht kada-struar asnj hektar arro-re?!</p><p>- Kontrabanda e lnds dhee qymyrit t drurit u b me</p><p>licencimin e Ministris dheata q jepnin licenca tpaligjshme e bnin heqjetnga fondi pyjor, sot janlvizur dhe emruar ndrejtorit apo sektort etjer, n vend q ti jepeshindrejtsis?!</p><p>- Ndrtohet n zonat embrojtura-turistike, parqetkombtare e riviernbregdetare dhe asnj masparandaluese apo rikupe-ruese, prvese sht kri-juar tashm Agjencia Ko-mbtare e Bregdetit, por kjoend si ka ndar sinortme Ministrin e Mjedisit.</p><p>- Bhet show se mbillen 100fidan diku, apo jepet njfond 1-2 mln euro dikutjetr, gjoja pr Lurn apopr Currilat dhe sthuhetasgj se u b me 40 mi-lion dollart e dy proje-kteve t BB, kur sekzistonasnj hektar pyllzim prejtyre dhe asnj struktur engritur pr qeverisjen epyjeve.</p><p>- Jan shfarosur nga prerjetpr qymyr druri e gurore</p><p>qindra mijra hektar npyje e parqe kombtare dheaskush spo prgjigjetpenalisht. Nga kto vanda-lizma jan krijuar e pokrijohen pasoja katastro-fike n Krast (Kruj), PK-Lur, PK-Dajt, PK-Tomor,Ish-PK-Qafshtam, etj</p><p>Sollm disa fakte, pr t brm t qart gjendjen e krijuar nShrbimin Pyjor Shqiptar. Por,mund t sjellim edhe shum ttjera, deri edhe nga ato q mundt quhen qyfyre. N kt shkrimmenduam t mos sjellim fakte ttjera. Por, mjafton t trheqimvmendjen e atyre q e kan ndor ta ndryshojn gjendjen.Mjafton t themi se kjo mund tndodh vetm tek ne dhe po tnjihen me veprime t tilla, deriparanojake, do t shtangeshinekspertt e FAO-s dhe BB, qkan propozuar Platformn. Atado t habiteshin po t shihnin sesi po zbatohet ajo, por ja q ndodhedhe kshtu me pyjet e kullotat,pas traums 20 vjeare tshfarosjes masive t tyre dhekatrahurs institucionale ttrashguar prej dekadash.</p><p>Pak koh m par, u duk sedika nisi pr mir, pasi u miratuavendimi i KM pr rikrijimin eInspektoratit t Mjedisit dheAgjencis Kombtare t Mje-disit. Por edhe me kt jo gjithkau zgjidh, pasi u krijuan dy DrejtoriPyjesh (nj n Ministri dhe nj nAKM) dhe t dyja me njemrtim: Drejtoria e Pyjeve dheKullotave, gj q i detyroidrejtuesit e dikasterit t ndrroninemrtimin e t pars dhe taquajn Drejtoria e Mbrojtjes dheTrajtimit t Pyjeve (d.m.th - kjonnkuptohet apo prkthehetDrejtoria e Mbrojtjes dheShfrytzimit t Pyjeve, prambarshtim pyjesh nuk ka nShqipri (?!), duke br njlapsus t dyt, kur mbrojtja epyjeve sht atribut - prgjegjsie Inspektoratit t Mjedisit dhePyjeve?!</p><p>Kaq. Spo zgjatemi m. Por,si specialist na takon t japimedhe mendime se si mund t diletnga kjo gjendje e jo vetm tvm n dukje mangsit. Nisurnga kjo, mendojm se prnxjerrjen nga kjo situat dheshptimin e pyjeve dhe kullotavesht i domosdoshm dhe urgjentkrijimi i Agjencis Kombtare tPyjeve dhe Kullotave (AKPK),nj strukture e re n MinistrinBZHRAU, si sht propozuare argumentuar n PrograminQeveriss (2004-2017).</p><p>Me gjith kt gjendje mjaftshqetsuese, Kryeministri endenuk po gjen koh t zhvilloj njdiskutim me ekspertizn enevojshme dhe t merret edhe mesektorin aq problematik t pyjevedhe me reformimin e ShrbimitPyjor Shqiptar, q me gjithprplitjet 20 e ca vjeare endmbetet trsisht i organizuar.</p><p>S fundi, e shohim me vendt sjellim n vmendje t tgjithve, disa masa emergjente qduhet t marr Qeveria pr tnxjerr pyjet dhe Shrbimin Pyjornga kjo situat gati katastrofike:1. Miratimi i Ligjit t Ri Mbi</p><p>Pyjet dhe Shrbimin Pyjor,hartuar n kuadr tProjektit t Zhvillimit tBurimeve Natyrore, me BB(2013), pr vazhdimin e plott ristrukturimit t sektorit tpyjeve: prmes abrogimit treforms s ndrmarr dhekrijimit t Agjencis Komb-tare t Pyjeve dhe Kullotave(AKPK), si kan br gjithvendet e ish-Lindjes, me pre-rekuizitn e ndarjes s fun-ksioneve rregullatore (politikatdhe funksionet kontrolluese /</p><p>policore) nga ato menaxhuese/ komerciale dhe krijimi nj-hersh i nj drejtorie politikashn Ministri. Nga kjo reformrritet eficienca e kontrollit nmbrojtjen dhe mbarshtimin eburimeve pyjore, ulet numri ipunonjsve dhe rriten pagat etyre.</p><p>2. Pushteti Lokal, q varet ngaMinistria e Brendshme, lypsett krijoj administratn e vetpr t administruar gjysmn efondit pyjor ose rreth 600 mijha pyje dhe rreth 150 mij hakullota, q i jan dhn -transferuar pr prdorim dhediku edhe n pronsi, ndonset paregjistruara. Sugjerimi iBB sht q kto pyje ttransferohen plotsisht npronsi t komunitetit, meqllim q komunat t ken tdrejt ti shfrytzojn kto pyjebrenda rregullave, kryesishtpr dru zjarri, por edheprodhimet e dyta pyjore dhebimt mjeksore, nn kon-trollin e Shrbimit Pyjor, pr tsiguruar t ardhura pr zhvi-llimin e zonave rurale dhegarantuar mbrojtjen e tyre.Dhe pr kt krkohet q dheMinistria e Brendshme t ketn strukturn e saj nj depar-tament pr administrimin eburimeve natyrore (pyje, ku-llota, ujra, parqe, etj.).</p><p>3. Reforma institucionale nuksht nj hamendje por pro-pozim i asistencs s huaj,FAO-s, sipas standardeve tpranuara nga vendet antaret BE dhe atyre q asistojnt futen n BE, si jemi dhene; mosmarrja e saj n konsi-derat ssht tjetr veseinjorim i puns dhe asistencss institucioneve ndrkomb-tare (t rreth 150 ekspertvet vendit e t huaj).</p><p>4. Qeveria t rishqyrtoj refo-rmn institucionale t sektoritt pyjeve e kullotave, dukebr realitet at q kanpropozuar Institucionet Ndr-kombtare dhe q shtpasqyruar edhe n PrograminQeveriss (2014-2017): Kri-jimin e Agjencis Komb-tare t Pyjeve dhe Kullotave(AKPK), dhe do t mbajfjaln e zbatoj programin,sipas deklarimit t br rrethksaj ideje n kohn e brjess Qeverise se Re, se Pyjetdo t jen me zhvilliminrural, d.m.th. n MBZHRAU.</p><p>* Ish-koordinator i Projektit tFAO-s pr pyjet.</p><p>Parku Kombtar Lura sot: Pamje e pjesshme enj pylli (lart) dhe e nj liqeni (posht)</p><p>MEHMET METAJ*Mendime t specialistit</p><p>Megjith gjendje mjaft shqetsuese, Kryeministriende nuk po gjen koh t zhvilloj nj diskutim meekspertizn e nevojshme dhe t merret edhe mesektorin aq problematik t pyjeve dhe mereformimin e Shrbimit Pyjor Shqiptar, q me gjithprplitjet 20 e ca vjeare end mbetet trsisht iorganizuar ...</p><p>SHQETSIM</p><p>Vijon nga fq. 1</p><p>Pyjet dhe reforma shkatrrimtare e Shrbimit Pyjor!</p></li><li><p>3Kurora e GjelbrN Ditn Ndrkombtare t BiodiversitetitN Ditn Ndrkombtare t BiodiversitetitN Ditn Ndrkombtare t BiodiversitetitN Ditn Ndrkombtare t BiodiversitetitN Ditn Ndrkombtare t Biodiversitetit</p><p>Vaji i kungullit, me prejardhje nga zona m e gjelbr e Austris(Steiermark), ka ngjyr t errt, arom t kndshme dhe shti njohur pr vetit e tij t shumta antioksidative e shruese.Prmban Selen dhe Vitamin E, t njohura pr efektinantioksidant dhe pr mbrojtjen e organizmit nga radikalet e lira.Ul kolesterolin, n saj t prqindjes s lart t aciditlinoleik dhe fytosterolit.Ka veti antiinfektive dhe prdoret pr trajtimin e artrititreumatoid.Prmban gjithashtu vitamina C, beta-Karoten, hekur,kalcium, kalium dhe magnez.Vepron si vazodilatator (pra zgjeron kapilaret) dhe kshtuul tensionin e lart n saj t acideve yndyrore tpangopura (omega3), duke parandaluar smundjet ezemrs dhe t fshikzs s urins. Ky vaj sht gjithashtui njohur pr efektin pozitiv n kancerin e prostats.Kshillohet t prdoret n sallaturina dhe n disa gatime. Kashije t veant e t kndshme arre dhe njihet si delikatesen shum restorante evropiane.</p><p> Cel: +355 66 66 79 059</p><p>Vaji i farave t kungullit(Cucurbita pepo var. styriaca)</p><p>M e rastin e DitsNdrkombtare tB i o d i v e r s i t e t i t ,Shoqata Mjedisore ajupi,pjes e Rrjetit pr Mbrojtjen eNatyrs, n bashkpunim meINCA-n (Instituti pr Ruajtjene Natyrs n Shqipri) orga-nizoi n Virua (Gjirokastr)aktivitetin T mbrojm dherehabilitojm liqenin eViroit.</p><p>Liqeni i Viroit, MonumentNatyre q prej vitit 1982, gjen-det tre kilometra larg qytetit tGjirokastrs. Nj oaz i mikro-klims me ndikim t drejt-prdrejt n prmirsimin eparametrave klimatike tqytetit. Nj liqen artificial mesiprfaqe ujore prej 17.5 ha, qushqehet me uj nga burimet.Mendohet se uji i Viroit vjen ngashpella me natyr karstike eSkotinis, q ndodhet n fshatinVanistr, n jug t Gjirokastrs.Kodrat prreth, t mbshteturambi shpatullat e Malit t Gjer, ijapin ksaj zone hijeshi dhepeizazhe t paprsritshme, mevlera ekonomike e rekreative.Kodrat prreth Viroit janpyllzuar n vitet 1972-1975me lloje halor dhe pylli shttrajtuar si Pyll - Park deri nvitet 90; n saje t disa inve-stimeve modeste ai mori vlerat veanta si mjedisi me i pr-shtatshm i qytetit pr lodhjee argtim. Mbas vitit 1991,shkatrrimi i pyllit dhe eko-sist...</p></li></ul>