dhv times 2009-1

of 20 /20
2009 / 1 Jeroen van der Veer, Shell: “Technologie is het antwoord op de energie-uitdaging” Energy Valley laat Noord-Nederland bruisen Afval + water + energie Met synergie naar Sustænergy

Author: suzanne-van-der-werf

Post on 17-Mar-2016

219 views

Category:

Documents


1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

the group's magazine

TRANSCRIPT

  • 2009 / 1

    Jeroen van der Veer, Shell:

    Technologie is het antwoord op de energie-uitdaging

    Energy Valley laat Noord-Nederland bruisen

    Afval + water + energie Met synergie naar Sustnergy

  • --

    info dhv kantoren

    dhv groep, adviseurs voor een duurzameontwikkeling van de leefomgevingDe DHV Groep levert wereldwijd advies- en ingenieursdiensten in

    de markten Mobiliteit (inclusief Luchthavens), Bouw en Industrie,

    Water, Ruimtelijke Inrichting en Milieu.

    Wij komen tegemoet aan de behoeften van onze klanten door te

    opereren vanuit het concept Local Delivery of Global Solutions: de toonaangevende kennis van de groep wordt beschikbaar gesteld

    via een hecht netwerk van kantoren in Europa, Azi, Afrika en

    Noord-Amerika. Ons netwerk van bedrijven en allianties is verbon-

    den door onze gezamenlijke missie, waarden en projecten, gericht

    op de ontwikkeling van innovatieve concepten en oplossingen voor

    een duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving.

    colofonDHVTimes bericht over de wereldwijde activiteiten van DHV. Het magazine verschijnt driemaal per jaar. Een abonnement kan kosteloos worden aangevraagd bij de redactie.Kijk op www.dhv.nl/dhvtimes of bel (033) 468 2015.

    redactieraadMachteld Blokhuis, Andrea Conrad, Gea Peek, Mirjam Soe-terbroek, Mariken Broekhoven, Marjolein Demmers, Robin Hayes, Tim Jeann, David Ji, Anke Mastenbroek, Anneke ter Mors, Sandra van Pernis, Joo Valle Costa.

    tekstschrijversPeter Vlugt (hoofd- en eindredactie)Suzanne van der Werf (projectleiding)Marjon de BooAddo van der Eijk

    Redactie-adres: Postbus 1132, 3800 BC Amersfoort. Telefoon (033) 468 20 33, e-mail [email protected]

    Artikelen mogen alleen worden overgenomen met toe-stemming van het redactieteam en met bronvermelding.

    lay-outDHV, Shared Service Center Communications, Bert van Rootselaar.

    fotografieMiguel M. Almeida (8), DHV (3, 7, 8, 11, 12, 19, 16), NPC (10) Shell (4, 5), Hollandse Hoogte (omslag, 6, 14, 15, 18), Rien Linthout (17), Hydroprojekt (13)

    drukServicepoint, Amersfoort. Gedrukt op chloorvrij gebleekt papier.

    vestigingen wereldwijd Botswana, Canada, China, Guatemala, Hongkong, India, Indonesi,

    Isral, Kenia, Mozambique, Nederland, Polen, Portugal, Saoedi-

    Arabi, Taiwan, Tsjechi, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten,

    Vietnam, Zimbabwe, Zuid-Afrika.

    vestigingen nederlandAmersfoort, Bergen op Zoom, Den Haag, Deventer, Eindhoven,

    Groningen, Maastricht Airport, Rotterdam, Zaandam.

  • --

    inhoud voorwoord Bertrand van Ee, bestuursvoorzitter DHV Groep 2 | 3 2009 / 1

    4 interview Jeroen van der Veer, CE Royal Dutch Shell: Technologie is het antwoord op de energie-uitdaging

    7 oplocatie Nieuw leven voor hoofdkantoor DHV, Amersfoort 8 project Tangshan Industrial Vocational College 9 dhvgroepnieuws

    13 project Waterkrachtcentrale Dobrzen, Polen

    14 coverstory Organisch afval levert schone energie

    17 project Energy Valley Noord-Nederland 18 bericht Uitbreiding elektriciteitscentrale

    18 bericht Energiebesparing in bestaande woningbouw

    19 visie Katrien Hemmes, DHV: Duurzaam is voor mij geen loze kreet

    Binnenkort gaan we ons hoofdkantoor in Amersfoort verbouwen. Het kantoor-

    concept is na veertig jaar nog altijd modern maar de nieuwe tijd stelt nieuwe

    eisen: meer comfort en zo zuinig mogelijk in het energiegebruik. Na de verbou-

    wing in 2011 is het kantoor net zo energiezuinig als een nieuw gebouw. We vol-

    doen daarmee aan de hoogste energienorm.

    Ik ben er trots op dat het gehele project zal worden uitgevoerd met maximale

    inzet van eigen medewerkers; stuk voor stuk deskundig op hun vakgebied en

    samen werkend aan een goed voorbeeld van duurzaam bouwen. Op pagina 7

    kunt u alvast een impressie zien van het eindresultaat.

    In deze editie van DHVTimes met energie als verbindend element, laten we

    zien wat onze kracht is: vanuit onze verschillende expertises hoog in de advies-

    kolom partijen bij elkaar brengen om zo te komen tot innovaties. Dat doen we

    bijvoorbeeld in Noord-Nederland voor onze klant Energy Valley (pag. 17), een

    bundeling van overheden en bedrijfsleven, we doen het in de Chinese eco-

    kuststad Caofeidian met een concept-masterplan voor een energiezuinige

    schoolcampus (pag. 8) en we doen het onder de naam Sustnergy (pag. 14),

    een nieuwe manier om hoogwaardig gas te winnen uit organisch afval.

    Het hoogst haalbare energielabel karakteriseert de DHV Groep: een onafhan-

    kelijk en maatschappelijk betrokken bedrijf, gericht op topprestaties voor een

    duurzame toekomst. Ook in economisch moeilijke tijden kijken we naar de lan-

    ge termijn waarin vraagstukken als de toename van de wereldbevolking,

    schoon drinkwater en de steeds stijgende vraag naar energie steeds prangen-

    der worden. Het besef dat we steeds weer nieuwe en betere oplossingen be-

    denken, geeft mij vertrouwen in de rol die advies, ontwerp en techniek kunnen

    spelen in de verduurzaming van onze samenleving.

    Bertrand van Ee

    Voorzitter Raad van Bestuur

    Klaar voor detoekomst

  • interview Jeroen van der Veer tekstPeter Vlugt

    Volgens Jeroen van der Veer, CE van oliemaatschappij Shell, zal de

    komende halve eeuw de energiehonger van de wereld nog vooral

    worden gestild met fossiele brandstoffen. De huidige generatie

    nieuwe energievormen ziet hij nog niet als serieus alternatief. Hij

    pleit voor subsidiring van research en technologie-ontwikkeling

    om te komen tot technologiedoorbraken.

  • curriculum vitae j. van der veer Jeroen van der Veer (NL, 1947) is sinds 2004 Chief

    Executive van Royal Dutch Shell. Hij rondde twee

    studies af: in 1971 een studie werktuigbouwkunde

    in Delft en in 1976 een studie economie in Rotter-

    dam. Sinds 1971 werkt Van der Veer bij Shell. Daar

    heeft hij verschillende functies gehad in raffinage

    en marketing in Nederland, Curaao en het Ver-

    enigd Koninkrijk. In 1992 werd hij directeur van

    Shell Nederland en in 1995 van Shell Chemical

    Company.

    Op 30 juni 2009 legt hij zijn functie van CE neer.

    De directie van RDS zal de komende aandeelhou-

    dersvergadering voorstellen hem per 1 juli te be-

    noemen als Non-Executive Director.

    4 | 5 2009 / 1

    Jeroen van der Veer, Chief Executive van Royal Dutch Shell:

    Technologie is het antwoord op de energie-uitdaging

    Ht energievraagstuk is de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energievormen. Welk effect heeft deze transitie op Shell? De vraag naar energie groeit snel. In 2050 wordt misschien wel 100% meer

    energie verbruikt dan nu. Waarom we niet meer duur-

    zame energie produceren, bijvoorbeeld via zonnepane-

    len? Die energievormen zijn technologisch wel haal-

    baar maar zijn voor de consument nog te duur. Daarom

    is de markt daarvoor nog te beperkt. Fossiele brandstof-

    fen blijven de komende decennia een groot deel van de

    energievraag invullen. De grote uitdaging is om de

    CO2-reductie n de energietransitie zodanig te sturen

    dat een optimaal resultaat ontstaat. Het heeft geen zin

    om bewezen maar vooralsnog oneconomische techno-

    logie met grote bedragen te subsidiren. Subsidies sti-

    muleren vaak de herhaling van projecten en bestaande

    technologien. Dat levert weliswaar massa op maar

    ook blijvend oneconomische producten.

    Shell krijgt vaak het verwijt dat ze niet genoeg investeert in alternatieve brand-stoffen. Houdt u niet teveel vast aan olie en gas als primaire energiebronnen? Meer mensen, meer welvaart; het telt samen op tot

    meer energiegebruik. De wereld zou al een reusachtige

    prestatie leveren als tegen het jaar 2050 moderne her-

    nieuwbare energiebronnen een marktaandeel hebben

    van zon 30 procent. Maar ook dan voorzien fossiele

    brandstoffen nog voor een groot deel in de energiebe-

    hoefte. Het meest verstandige beleid is om vooral re-

    search en technologieontwikkeling te subsidiren en

    om demonstratieprojecten te steunen. Zo doorlopen

    technieken en producten sneller de learning curve.

    Hetzelfde geldt voor biobrandstoffen, wind en zeer

    zeker voor zonne-energietechnieken. Er zijn technolo-

    giedoorbraken nodig om de productiekosten te verla-

    gen. Technologie om energiegebruik te besparen moet

    minstens zon grote aandacht krijgen als duurzame

    energiebronnen energiebesparing drukt kosten, ver-

    mindert energie-afhankelijkheid en CO2-uitstoot en

    verlengt de periode waarin de energietransitie gereali-

    seerd moet worden.

    Hebben de economische crisis en lage olieprijs gevolgen voor uw investeringen in alternatieve energiebronnen en de op-vang en opslag van CO2? Wij doen geen investeringen die alleen rendabel zijn bij heel hoge

    olie- of gasprijzen. Het gaat ook niet om de prijzen van

    vandaag maar over die gedurende de looptijd van een

    investering en die kan tientallen jaren zijn. Zelfs in de

    huidige marktomstandigheden zullen wij een relatief

    grote investeerder blijven. Ik geloof niet in een start- >>

  • tekstPeter Vlugtinterview Jeroen van der Veer

    stopbeleid. Dat brengt schade toe aan je hele kritische

    massa van kennis, kunde en motivatie van mensen. Al-

    les waarin we juist zoveel hebben genvesteerd, zoals

    de kwaliteitsverbetering van het projectmanagement,

    zou dan tot stilstand komen. Dat is zeer onwenselijk;

    die fout hebben we eerder gemaakt.

    Shell zet in op CCS, grootschalige opvang en opslag van CO2. Is het niet beter om te voorkomen dat CO2 wordt uitgestoten? Er moeten in elk geval tot zeker 2050 - meer fos-

    siele brandstoffen worden geproduceerd. De CO2-voet-

    afdruk van deze extra fossiele productie kan fors ver-

    kleind worden. CCS kan daarin een grote rol spelen,

    maar qua technologie en vooral kosten, staat deze

    techniek nog in de kinderschoenen.

    Opvang en berging van CO2 in de diepe ondergrond kan

    een oplossing zijn, maar nooit al in 2030 in grote hoe-

    veelheden. De ontwikkeling van CCS moet in eerste in-

    stantie leiden tot de beste en meest doelmatige tech-

    nologie. Nu nog is het afvangen van CO2 uit rookgassen

    een energie- en kapitaalintensieve activiteit. Kolenver-

    gassing kan veel bijdragen aan het goedkoper maken

    van de CCS-technologie. Een kolenvergasser levert ge-

    concentreerde CO2 op die bovendien al onder 40 bar

    druk staat zodat de hele energiehuishouding van CCS

    er een stuk beter uitziet dan bij postcombustion CCS in

    een conventionele kolencentrale.

    Shell pleit voor een nauwe samenwer-king tussen landen en bedrijven, het Blueprints-scenario. Hoe ziet die samen-werking eruit? Binnen dit scenario vormen zich talloze coalities die via samenwerking over lands-

    grenzen heen de uitdagingen van economische ontwik-

    keling, energiezekerheid en milieuvervuiling aangaan.

    Grote steden smeden banden met het bedrijfsleven om

    de lokale emissies te verlagen. Regeringen introduceren

    belastingen en andere beleidsinstrumenten om de mi-

    lieuprestaties van gebouwen, voertuigen en transport-

    brandstoffen te verbeteren.

    Bovendien zal het beleid wereldwijd naar elkaar toe-

    groeien naarmate de roep om harmonisatie luider

    klinkt. Mechanismen voor emissieverlaging en -handel

    vinden in toenemende mate internationale erkenning.

    Stijgende CO2-prijzen werken op hun beurt versnellend

    op innovatie, wat tot doorbraken leidt. Steeds meer

    autos rijden op elektriciteit en waterstof, terwijl indu-

    strile installaties worden uitgerust met technologie

    om CO2 af te vangen en ondergronds op te slaan.

    Alle hoop is gevestigd op de technologie om het energieprobleem op te lossen. Welke rol ziet u daarbij voor Shell wegge-legd? Er moet in ieder geval heel veel nieuwe technologie bijkomen. Zelfs bij olieprijzen van meer dan

    $100 per vat kennen de meeste duurzame energiebron-

    nen nu nog geen marktconforme productiekosten. Het

    kan dus allemaal beter, alternatieven moeten vooral

    goedkoper. Dus is meer research, ontwikkeling en de-

    monstratie nodig. In de huidige situatie let Shell wel

    extra op de operationele kosten, maar het strategische

    beleid bij research en technologie-ontwikkeling is on-

    veranderd wij blijven hier geld in investeren. Techno-

    logie is het antwoord op de energie-uitdaging: dit blijkt

    ook uit onze recruitmentdoelstellingen: dit jaar gaan

    we in Europa 300 posities vullen met startende gradua-

    tes. Dat is evenveel als in 2008. Twee op de drie banen

    zijn technische functies, de rest is commercieel.

  • Nieuw leven voor hoofdkantoor DHV

    DHV gaat haar 40 jaar oude hoofdkantoor renoveren.

    Door de renovatie wordt het zogeheten energielabel A

    bereikt waardoor het dezelfde energieprestaties levert

    als een nieuw kantoor. Het huidige kantoor heeft nog

    energielabel G. Renovatie van een ouder gebouw kan

    dus gelijktijdig comfortverhoging n een energiebe-

    sparing opleveren. In januari 2011 zal de gehele duur-

    zame renovatie afgerond zijn. Het levert DHV een jaar-

    lijkse energiebesparing op van 100.000,-. Bij de renovatie worden innovatieve oplossingen gebruikt.

    Nieuwe installaties zorgen ervoor dat de koeling en

    warmte efficinter gebruik maken van energie. Daar-

    naast wordt restwarmte en vocht teruggewonnen voor

    hergebruik. Het gebouw krijgt een nieuwe uitstraling

    door een volledig transparante glazen gevel die betere

    daglichttoetreding combineert met zongestuurde

    lichtwering. Het bijzondere kantoorpand van DHV was

    het eerste met een open karakter in de vorm van een

    grote kantoortuin. Het open karakter van het pand

    blijft geheel behouden. DHV voert de renovatie geheel

    zelfstandig uit. infoLeo Janssen

    telefoon(033) 468 20 44

    [email protected]

    oplocatie Hoofdkantoor DHV tekst Peter Vlugt 6 | 7 2009 / 1

  • project Industrial Vocational College tekst Marjon de Boo

    Caofeidian verrijst in de kuststreek. Het

    plangebied beslaat zon 200 vierkante ki-

    lometer in het noorden van de provincie

    Hebei. De stad krijgt een nieuwe haven, zo

    groot als Rotterdam, en een uitgestrekt

    industrieterrein. Tangshan Industrial Vo-

    cational College, een scholengemeenschap

    voor lager en middelbaar beroepsonder-

    wijs, heeft behoefte aan een nieuwe

    hoofdvestiging in het Wetenschaps- en

    Onderwijs Park in Caofeidian. Studenten

    van dit College gaan in dit bedrijvige ge-

    bied stage lopen. De nieuwe beslaat twee

    vierkante kilometer en moet ruimte bie-

    den aan 25.000 studenten.

    ontworpen op duurzaamheid In het ontwerp voor de campus staan

    energie-efficiency en duurzaamheid voor-

    op, zegt Tiffany Tsui, projectleider duur-

    zame ontwikkeling bij DHV. Integraal

    ontwerpen is de sleutel tot duurzaamheid

    en als breed geworteld bedrijf heeft DHV

    daarvoor alle expertise in huis. Bovendien

    hebben we met twee vestigingen in China

    perfecte kennis van de lokale omstandig-

    heden. Voor een duurzame energiehuis-

    houding zijn we begonnen met een goed

    stedenbouwkundig ontwerp, inclusief

    aandacht voor een doordachte verkeersaf-

    wikkeling met als doel het autoverkeer

    terug te dringen.

    In het concept krijgt het gebied een cen-

    trale verkeersring, waarlangs alle gebou-

    wen voor studentenhuisvesting staan. Ze

    hebben een uitstekende aansluiting op

    het openbaar vervoer. De gebouwen zijn

    optimaal op de zon georinteerd, om zo

    maximaal te profiteren van passieve zon-

    ne-energie. Energiegebruik en de uitstoot

    van uitlaatgassen blijven zo tot een mini-

    mum beperkt. Binnen de ring heerst een

    gezond en aangenaam werk- en leefkli-

    maat. De fabrieken en werkplaatsen waar

    de studenten stage gaan lopen krijgen hun

    eigen wegennetwerk. Zon duidelijke

    ruimtelijke scheiding voorkomt overlast

    op de campus.

    Een ander belangrijk punt in het ontwerp

    is de campus te verbinden met de stede-

    lijke groen- en waterinfrastructuur. Van-

    wege de schaarse, grillige regenval in dit

    gebied, voorziet het plan in de aanleg van

    een systeem van greppels en wadis voor

    tijdelijke waterberging. Dit netwerk en

    andere groenstroken zullen het gebied een

    projectTangshan Industrial Vocational College

    locatieCaofeidian Coastal Eco City, China

    opdrachtgever Tangshan Industrial Vocational College

    rol van dhvOntwerp van conceptueel masterplan

    partnerKOW Dutch Design Consultants Shang-

    hai, hoofdarchitect Tjerk Reijenga

    opleveringHet plan is in december 2008 gepresen-

    teerd. Aanbesteding van vervolgopdrach-

    ten starten in juni 2009

    In 2008 won DHV al een internationale competitie voor het ontwerp van Caofeidian Coastal Eco City. Inmiddels lopen vervolgprojec-ten in deze Chinese modelstad, die een miljoen inwoners krijgt. Zo kwam onlangs een conceptueel masterplan gereed voor de nieuwe campus van Tangshan Industrial Vocational College. In het ontwerp staan energie-efficiency en duurzaamheid voorop.

    parkachtige uitstraling geven. Een groene

    buffer en kleine riviertjes moeten de vei-

    ligheid van de campus garanderen.

    Van duurzaam bouwen tot eco city-ont-

    wikkeling; je moet letten op efficinte be-

    nutting van energie en grondstoffen in

    alle stadia: van masterplan en ontwerp tot

    aan de bouw en het gebruik, zo besluit

    Tiffany Tsui. infoTiffany Tsui

    telefoon(033) 468 39 93

    [email protected]

    Energiezuinige campus in China

    Artist impression van het Tangshan Industrial Vocational College. DHV heeft hiervoor een conceptueel masterplan ontworpen.

  • 8 | 9 2009 / 1

    De nieuwe Olympische ijsbaan van Vancouver (rechts) ligt vlak langs de dijk van de Fraser rivier. DHV en Delcan onderzoeken hier de overstromingsrisico's.

    Alqueva-dam / Stationsexpertise / Verkeersmanagementsysteem

    in Sofia / Innova Aviation sluit zich aan / Onderhoudsplan MOT /

    Waterbergingstudie / Luchthaven Kisumu in Kenia

    overstromings-risicos vancou-ver onderzochtinfoGeorge Peters. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(033) 468 26 86. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    e-mail [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    DHV en Delcan onderzoeken in

    opdracht van de City of Surrey,

    Richmond, New Westminister

    en Delta de overstromingsrisi-

    cos van voorsteden van de mil-

    joenen stad Vancouver, Canada.

    Deze voorsteden liggen in de

    delta van de Fraser River, n

    van de langste rivieren van

    Noord Amerika. Een veilig-

    heidsanalyse van de huidige

    staat van de waterkeringen laat

    zien dat de gebieden achter de

    dijken niet voldoende zijn be-

    schermd tegen hoog water van-

    uit zee en rivier. In de analyse is

    ook rekening gehouden met

    achterstallig onderhoud en de

    gevolgen van klimaatverande-

    ring om zo het gewenste be-

    schermingsniveau tegen over-

    stromen te kunnen vaststellen.

    DHV verwacht dit jaar bezig te

    zijn met deze opdrachten die

    een waarde hebben van

    400.000 Canadese dollar.

    dhv: cradle tocradleinfoMarjolein Demmers ............................................................................................................

    telefoon(033) 468 27 09 ............................................................................................................

    [email protected] ............................................................................................................

    DHV en het Environmental

    Protection and Encourage-

    ment Agency (EPEA) gaan sa-

    menwerken. In de samenwer-

    king ziet EPEA kansen om

    haar Cradle to Cradle-missie

    versneld waar te maken. DHV

    wil eraan bijdragen door deze

    gri airportsinfoRik Krabbendam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(070) 344 63 00. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    In Denver (USA) vond eind ja-

    nuari de startvergadering

    plaats van de GRI Sector Sup-

    plement Airports groep. Verte-

    genwoordigers van luchtha-

    vens uit Europa, Azi,

    Noord- en Centraal-Amerika

    en belangengroepen gaan spe-

    cifieke richtlijnen opstellen

    voor maatschappelijk verant-

    woord ondernemen voor

    luchthavens. NACO verleent

    inhoudelijke ondersteuning

    en ondersteunt ook het proces.

    GRI staat voor Global Repor-

    ting Initiative en wil dat het

    voor bedrijven vanzelfspre-

    kend wordt om jaarlijks ge-

    standaardiseerd te rapporte-

    ren over economische, sociale

    visie op duurzame ontwikke-

    ling te verbinden aan haar

    projecten en diensten.

    In maart volgde een eerste

    groep DHV-adviseurs bij EPEA

    in Hamburg een intensieve

    training om vraagstukken op

    de terreinen van mobiliteit en

    infrastructuur, bouw en indu-

    strie, ruimtelijke ordening en

    gebiedsontwikkeling, water-

    beheer en luchthavens vol-

    gens de Cradle to Cradle-prin-

    cipes te kunnen aanpakken.

    Michael Braungart, directeur

    van EPEA: "De kennis en

    marktpositie van DHV kan

    een enorme versnelling te-

    weegbrengen op weg naar

    een Cradle to Cradle-samenle-

    ving. DHV steekt het breed in

    met betrokkenheid van alle

    disciplines in het bureau.

    Een symbool van Cradle to Cradle: de bloeiende kersenboom. Met veel meer bloesem dan nodig is voor zijn eigen voortbestaan, produceert de boom afval dat weer voedsel is voor de boom zelf en zijn omgeving.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • alqueva-dam infoMiguel Morais de Almeida............................................................................................................

    telefoon+351 214 127 400............................................................................................................

    [email protected] ............................................................................................................

    EDP (Energias de Portugal), het

    grootste energiebedrijf van

    Portugal, heeft DHV S.A. inge-

    schakeld voor werkzaamhe-

    den in het kader van een wa-

    terkrachtcentrale bij de

    Alqueva-dam. De Portugese

    vestiging van DHV zal zich

    gaan bezighouden met toe-

    zicht en veiligheidscordina-

    tie. Het project maakt deel uit

    van de plannen van EDP om

    meer elektriciteit met water

    op te wekken, en is erop ge-

    richt om de huidige capaciteit

    van deze waterkrachtcentrale

    uit te breiden van 240 MW

    naar 480 MW. Het project gaat

    naar schatting 45 maanden

    duren en omvat algemene uit-

    voeringswerkzaamheden en

    de levering van apparatuur.

    DHV S.A. zal niet alleen alle ci-

    vieltechnische werkzaamhe-

    den met betrekking tot de cen-

    trale uitvoeren, maar ook die

    van het hydraulische circuit

    en alle aanverwante werk-

    zaamheden. Verder wordt alle

    apparatuur voor de centrale

    geleverd, waaronder de gene-

    ratoraggregaat en hulpappara-

    tuur, de transformator en alle

    elektrische installaties. innova aviation sluitzich aan infoRoel Overakker. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(070) 344 63 00. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    Het Amerikaanse Innova Avi-

    ation Consulting heeft zich

    aangesloten bij NACO (Net-

    herlands Airport Consultants)

    en het Canadese Delcan, beide

    DHV S.A. helpt om de capaciteit van de waterkrachtcentrale bij de Alqueva-dam te vergroten.

    stationsexpertiseinfoRudolf Mulder ............................................................................................................

    telefoon(033) 468 33 00............................................................................................................

    [email protected].......................................................................

    Met de recente aansluiting van

    consultancy- en projectmana-

    gementbureau NPC heeft DHV

    haar positie op de internatio-

    nale stations- en railmarkt

    aanmerkelijk versterkt. NPC

    was onderdeel van de Neder-

    landse Spoorwegen (NS) en is

    n van de belangrijkste advi-

    seurs voor ontwikkeling en in-

    richting van stations en stati-

    onsomgevingen. Daarnaast is

    NPC actief op de zorgmarkt. Sa-

    men met DHV kan NPC een

    breder dienstenpakket bieden.

    Bovendien krijgt NPC nu de

    mogelijkheid om haar stations-

    expertise te exporteren via het

    internationale netwerk van be-

    drijven van DHV. Vic Prins,

    DHV-directeur Ruimte en Mo-

    biliteit: "De kennis van NPC is

    complementair aan onze ex-

    pertise en de sterke positie op

    het gebied van stations, lucht-

    havens, zorginstellingen en

    ruimtelijke inrichting. NPC

    blijft met vijf vestigingen dicht

    bij haar belangrijkste opdracht-

    gevers ProRail en NS. NPC blijft

    onder haar eigen naam in de

    markt opereren. Rudolf Mul-

    der, directeur Mobiliteit bij

    DHV, wordt directeur.

    en milieu-aspecten. GRI heeft

    onderkend dat voor bepaalde

    sectoren zoals luchthavens de

    algemene richtlijnen aange-

    vuld moeten worden met spe-

    cifieke richtlijnen (Sector Sup-

    plementen). Het Sector

    Supplement Airports moet

    eind 2010 beschikbaar zijn.

    Dan zal de inbreng van een

    groot aantal deskundigen wor-

    den gevraagd waarna een pro-

    ces van verificatie en goedkeu-

    ring plaatsvindt.

    Het station van Zutphen in de visie van NPC.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

  • 10 | 11 2009 / 1

    DHV Aviation heeft 300 consultants, werkzaam in alle continenten van de wereld.

    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    onderhouds-plan mot infoLeo Meuffels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(043) 329 48 48. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    De DHV unit Assetmanage-

    ment heeft van Maasvlakte

    Olie Terminal (MOT) de op-

    dracht een 10-jaren onder-

    houdsplan op te stellen voor

    een groot aantal assets, zoals

    pompen, olieleidingen, stei-

    gers, gebouwen en brandpre-

    onderdeel van de DHV Groep.

    Hiermee verstevigt de Groep

    haar positie op de Noord-

    Amerikaanse luchtvaart-

    markt. Innova en NACO leve-

    ren gentegreerde diensten

    aan luchthavens en de lucht-

    vaartindustrie. De luchtvaart-

    consultancy-activiteiten van

    Innova zullen worden gente-

    greerd in de activiteiten van

    het door de DHV Groep recen-

    telijk verworven InterVISTAS.

    De combinatie van de activi-

    teiten van Innova, InterVIS-

    TAS en NACO biedt ongeken-

    de mogelijkheden in de

    Aviation sector. Met deze stap

    beschikt de Aviation sector

    van DHV totaal over circa 300

    hoogopgeleide Aviation con-

    sultants werkzaam in alle

    continenten van de wereld.

    ventiesystemen. MOT is de

    grootste crude oil terminal ter

    wereld en beheert de strategi-

    sche olievoorraden voor een

    aantal van de grootste raffina-

    derijen in Nederland waaron-

    der Shell, BP en Exxon. Door

    deze rol is een hoge mate van

    betrouwbaarheid en beschik-

    baarheid van de assets voor

    MOT en haar afnemers van es-

    sentieel belang. MOT wil de rol

    van kennisintermediair ver-

    vullen voor de terminal van

    haar afnemers. DHV is ver-

    zocht dit kennismanagement-

    model te visualiseren, uit te

    werken en de implementatie

    van het proces te faciliteren.

    DHV toetst ook de MOT-site

    aan de Asset Management

    richtlijn PAS-55.

    waterberging-studie infoPaul van Meel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(033) 468 35 61. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    DHV gaat een planstudie uit-

    voeren voor de waterberging

    op het Volkerak-Zoommeer in

    het Zuid-Westelijke deel van

    de Nederlandse Delta. Het

    meer moet water opvangen

    dat tijdens een combinatie van

    zware storm op zee en extreme

    waterstanden in de rivieren

    Rijn en Maas niet kan worden

    afgevoerd op de Noordzee. Het

    waterpeil in het meer zal in

    deze situatie circa twee meter

    stijgen. DHV onderzoekt in op-

    DHV onderzoekt onder andere 100 kilometer dijk en 20 kunstwerken van het Volkerak-Zoommeer. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    DHV Assetmanagement gaat een 10-jaren onderhoudsplan opstellen voor de Maasvlakte Olie Terminal (MOT) in Rotterdam.

  • ??????????????.

    nieuwe taxibaan, een nieuw

    platform en een nieuw termi-

    nalgebouw. Momenteel wordt

    de luchthaven alleen gebruikt

    voor binnenlandse vluchten.

    Wanneer de werkzaamheden

    zijn afgerond, zal Kisumu ge-

    schikt zijn voor internationaal

    vliegverkeer. Hierdoor wordt

    de regio ontsloten voor han-

    delsverkeer en toeristenstro-

    men uit het buitenland, waar-

    door het economisch poten-

    tieel van het gebied enorm zal

    luchthaven kisumu in kenia infoBart Bolding............................................................................................................

    telefoon(070) 344 63 14............................................................................................................

    [email protected] ............................................................................................................

    De Keniaanse Luchthavenau-

    toriteit (KAA) heeft NACO in-

    geschakeld om de uitbrei-

    dingswerkzaamheden voor de

    luchthaven Kisumu te begelei-

    den. De start- en landingsbaan

    van de luchthaven wordt ver-

    breed en verlengd van 2 naar

    3 kilometer. Daarnaast omvat

    het project de bouw van een

    NACO begeleidt de uitbreiding van de Keniaanse luchthaven Kisumu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    dracht van Rijkswaterstaat on-

    der andere 100 kilometer dijk

    en 20 kunstwerken, waaron-

    der de Volkeraksluizen. Door

    de opvang van water in het

    meer wordt een mogelijk on-

    veilige situatie rondom Rotter-

    dam en Dordrecht vermeden.

    In de studie wordt ook reke-

    ning gehouden met een toe-

    komstig zout Volkerak-Zoom-

    meer. De opdracht maakt

    onderdeel uit van rijkspro-

    gramma 'Ruimte voor de

    Rivier' dat Nederland moet

    beveiligen tegen hoge rivieraf-

    voeren. De contractwaarde be-

    draagt circa 1,2 miljoen euro.

    verkeersmana-gementsysteemin sofia infoFeiko van der Veen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    telefoon(033) 468 29 37. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    [email protected] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

    DHV en Canadese partner Del-

    can zullen in mei 2009 het

    haalbaarheidsonderzoek af-

    ronden naar een intelligent

    verkeersmanagementsysteem

    om de verkeersstromen in de

    stad Sofia beter te laten verlo-

    pen. In overleg met de ge-

    meente, de lokale partner

    Cetra Sofia en Vialis Traffic

    worden aanbevelingen ge-

    daan voor de aanschaf van

    centrale software en de nood-

    zaak van training van de loka-

    le staf. Onlangs hebben DHV

    en Delcan, in het kader van de

    studie, tevens een zeer succes-

    volle groene golf gerealiseerd

    op een drie kilometerlange

    weg met elf kruispunten. Het

    verkeer kan daardoor nage-

    noeg zonder onderbreking het

    traject afleggen.

    toenemen. Kisumu is de

    hoofdstad van de provincie

    Nyanza in het noordwesten

    van Kenia, de streek waar de

    vader van de Amerikaanse

    president Barack Obama is ge-

    boren. Dit heeft de afgelopen

    tijd geleid tot een flinke toena-

    me van het aantal mensen dat

    Kenia wil bezoeken. De bouw-

    werkzaamheden zijn begon-

    nen in september 2008 en zul-

    len naar verwachting in april

    2010 zijn afgerond.

    DHV en partner Delcan doen een haalbaarheidsonderzoek naar een intelligent verkeersmanagementsysteem voor de Bulgaarse hoofdstad Sofia.

  • 12 | 13 2009 / 1project Waterkrachtcentrale Dobrzen tekst Marjon de Boo

    Als ingenieursbureau heeft Hydroprojekt,

    sinds vorig jaar onderdeel van de DHV

    Groep, ruim 55 jaar ervaring op het gebied

    van waterkracht, waterstaatkundige werken

    en waterbeheer. Sinds 2001 levert het bedrijf

    bovendien turn key-projecten op. Het meest

    recente: een nieuwe waterkrachtcentrale bij

    Dobrzen in de Oder.

    Zon Design & Build project blijft een uitda-

    ging, zegt projectleider Ryszard Lewandow-

    ski, vice-president en technisch directeur van

    Hydroprojekt in Warschau. Het Design &

    Build project bij Dobrzen was het derde op

    rij, maar stelde ons toch weer voor nieuwe

    verrassingen, zoals een overstroming van de

    bouwplaats. Desondanks zijn we erin ge-

    slaagd om het project met succes en ruim

    op tijd op te leveren. In november 2008 is

    de waterkrachtcentrale Dobrzen (investe-

    ring: 4,77 miljoen euro) gaan draaien.

    ontworpen op harmonieDe centrale is gebouwd in Zuidwest Polen,

    164 kilometer van de monding van de Oder,

    en is gentegreerd in een bestaande stuw.

    Om het ontwerp daarop optimaal te laten

    aansluiten zijn in Hydroprojekts eigen

    waterloopkundig laboratorium de nodige

    fysische modelleringsproeven uitgevoerd.

    In het ontwerp nemen we van meet af aan

    ook altijd alle relevante natuur- en milieu-

    issues mee, zegt Lewandowski, gevolgd

    door overleg met lokale gemeenschap, auto-

    riteiten en belangengroepen. Ons motto is

    Designing in harmony with nature. En onze aanpak blijkt vruchtbaar. Of het nu gaat om

    de bouw van een waterkrachtcentrale; de

    aanleg van een recreatiemeer op gedegra-

    deerde mijnbouwgrond of om de realisatie

    van overstromingsbekkens voor hoogwater-

    bescherming, de uitvoering verloopt in goe-

    de harmonie.

    Behalve voor het ontwerp van de centrale bij

    Dobrzen zorgde DHV/Hydroprojekt ook voor

    de helft van de bouwwerkzaamheden, toe-

    zicht op het hele bouwproject, trainingen,

    aanvraag van de gebruiksvergunning en de

    testfase.

    kansen voor oprapen Waterkracht is, naast zonne-energie, de

    minst milieubelastende bron van schone

    energie, zegt Lewandowski. En in Polen is

    waterkracht anders dan zonlicht - altijd

    ruimschoots beschikbaar. De centrale bij

    Dobrzen bewijst eens te meer dat de traag

    Het vooraanstaande Poolse ontwerp- en consultancybureau Hydro-projekt gaf eind vorig jaar haar zoveelste visitekaartje af met de oplevering van een waterkrachtcentrale bij Dobrzen. De mogelijk-heden om waterkracht te benutten liggen in Polen en vele andere landen nog voor het oprapen.

    stromende rivieren in het uitgestrekte Pool-

    se laagland uitstekend zijn in te schakelen

    bij de energieproductie. Dat gebeurt nu nog

    maar op zeer bescheiden schaal: water-

    kracht is momenteel goed voor 7,5 procent

    van de Poolse energieproductie. Daarvoor

    benutten we nu nog niet meer dan twaalf

    procent van het waterkrachtpotentieel van

    onze rivieren. In ons land en daarbuiten lig-

    gen op dit gebied de kansen echt voor het

    oprapen! infoRyszard Lewandowski

    telefoon+48 22 635 57 08

    [email protected]

    Waterkrachtin de Oder

    projectTurnkey project voor bouw van water-

    krachtcentrale bij de stuwdam Dobrzen

    in de rivier de Oder

    opdrachtgeverElektrownie Szczytowo-Pompowe S.A

    rol dhv/hydroprojektDesign, bouwtoezicht, training, proef-

    draaien, aanvraag gebruiksvergunning,

    50 procent van de bouwwerkzaamheden

    partnerBHE Dychow S.A.

    opleveringsdatumNovember 2008

  • coverstorySustnergy tekst Peter Vlugt

    Afval + water + energie Met synergie naar Sustnergy

  • 14 | 15 2009 / 1

    Wat hebben een afvalwaterzuiverings-

    installatie, een slachthuis, rioolslib en een

    busbedrijf met elkaar te maken? Volgens

    de traditionele denkwijze niets. Bij DHV

    denken ze daar echter anders over. Met het

    revolutionaire concept Sustnergy komen deze verschillende zaken samen tot een

    nieuwe, milieu- en mensvriendelijke

    manier van energieopwekking.

    Het wordt meestal verbrand. Hetzelfde

    geldt voor de agrarische sector, slachthui-

    zen, restaurants en de voedingsmiddelen-

    industrie. Hun afval verdwijnt vaak naar de

    afvalstortplaats of wordt ook verbrand.

    Jammer, zeggen Katrien Hemmes en Hel-

    le van der Roest, respectievelijk strategisch

    adviseur energie en leading consultant bij

    DHV. Door slim en op creatieve wijze om te

    Sustnergy- groen gas is een grote bijdrage

    aan de transitie van fossiele brandstoffen

    naar biobrandstoffen. Door de verminderde

    uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide is

    het bovendien gunstig voor het klimaat, de

    luchtkwaliteit en onze gezondheid.

    Overal ter wereld produceren waterzuive-

    ringsinstallaties jaarlijks tonnen met slib.

    gaan met dat afval, heb je beschikking over

    een energiebron van formaat. Wij zien afval

    niet als nutteloos, maar als grondstof voor

    andere processen, zoals energieopwekking.

    Afval is dan een waardevolle reststof waar-

    mee andere bedrijven iets kunnen doen.

    Het is vooral een kwestie van bewust kij-

    ken. Wij verbinden partijen die elkaar nor-

    maal niet nodig hebben.

    Onder de merknaam Sustnergy ontwik-

    kelt DHV diensten op het gebied van

    sustainable energy, waarbij de synergie

    tussen water, energie en reststromen cen-

    traal staat. DHV weet synergie te creren

    door creatief te denken en kan partijen,

    specifieke kennisvelden en markten op

    unieke wijze met elkaar verbinden. Vanuit

    de kernexpertise waterzuivering en met

    specialistische kennis van biomassa en

    energie, ontstaan hierdoor bijzondere en

    innovatieve projecten. >>

    Groen gas is gunstig voor het klimaat,

    de luchtkwaliteit en onze gezondheid.

    Afval + water + energie Met synergie naar Sustnergy

    Vergistingstanks voor biomassa.

    Groen gas is uitstekend geschikt als transportbrandstof.

  • coverstorySustnergy tekst Peter Vlugt

    Bijvoorbeeld projecten rond groen gas, bio-

    raffinage, mineralenkringlopen of brand-

    stofcellen. Onze meerwaarde zit in de com-

    binatie van inhoudelijke expertise, kennis

    van het proces, capaciteit om partijen te

    verbinden en een sterk netwerk, zegt Helle.

    Samenwerking staat centraal. Alleen op

    die manier kan er voor alle partijen in de

    keten een win-winsituatie worden gecre-

    eerd. Want uiteindelijk gaat het om de

    knikkers.

    groen gasWanneer organische reststromen zoals bla-

    deren, gras, mest, slib en etensresten gaan

    gisten, ontstaat biogas. Door dit gas op te

    werken, ontstaat groen gas. Dat heeft de

    kwaliteit van aardgas en is geschikt als

    transportbrandstof, maar ook als brandstof

    voor huizen en industrie. Groen gas heeft

    als voordelen dat het CO2-neutraal en

    100% duurzaam is. Voertuigen die op groen

    gas rijden, stoten 80% minder fijnstof en

    95% minder stikstofdioxide uit ten opzichte

    van diesel. Dat maakt het ideaal als brand-

    stof voor stadsbussen. Volgens Katrien

    staan we aan de vooravond van het groot-

    schalige gebruik van groen gas. Dat is no-

    dig ook, want de Nederlandse regering

    heeft zich ten doel gesteld om in 2020 20%

    van de energievoorziening van duurzame

    oorsprong te laten zijn. Groen gas kan een

    grote bijdrage leveren aan de transitie naar

    schone energiebronnen. DHV heeft de vi-

    sie, kennis n ervaring. We hebben al tal-

    loze projecten gedaan voor waterschappen,

    overheden, industrien, energiebedrijven

    en de agrarische sector. Wij hebben het net-

    werk en kennen de verschillende belangen

    goed. DHV adviseert onder andere n van

    de grootste energiebedrijven van Neder-

    land op het gebied van groen gas. Doordat

    groen gas een drastische verbetering van

    de luchtkwaliteit op kan leveren, zijn onze

    projecten erg interessant voor bijvoorbeeld

    gemeenten. Conventionele bussen stoten

    veel fijnstof en stikstofdioxide uit, waar-

    door de luchtkwaliteit in veel binnensteden

    onder de norm is en nieuwbouw vaak niet

    mogelijk is. Bussen op groen gas zorgen

    voor verbetering van die luchtkwaliteit.

    Gemeenten kunnen daardoor meer bou-

    wen in die binnensteden. Onze rol in dit

    geheel noemen wij makelen, schakelen en

    onderhandelen. Wij produceren geen ener-

    gie, maar zorgen voor de juiste voorwaar-

    den, zodat alle puzzelstukjes op hun plaats

    vallen.

    cramer criteria proofNaast de al genoemde voordelen heeft

    groen gas nog een sterk punt: het voldoet

    ook aan de eisen van de Nederlandse mi-

    lieuminister Jacqueline Cramer, de zogehe-

    ten Cramer Criteria. Die criteria houden in

    dat de omschakeling van de klassieke fos-

    siele brandstoffen naar biobrandstoffen

    niet ten koste mag gaan van de voedselpro-

    ductie en het milieu, bijvoorbeeld door kap

    van oerwouden. Groen gas is daadwerkelijk

    milieuvriendelijk. Het wordt gemaakt van

    afval dat er altijd zal zijn: mest, bermgras,

    industrieel afval en slib. infoKatrien Hemmes / Helle van der Roest

    telefoon(033) 468 23 90

    [email protected]

    Afval is niet nutteloos. Het is een nieuwe

    grondstof voor energieopwekking.

    energieleverende waterzuiveringGroen gas is voor DHV n van de scha-

    kels binnen een integraal concept voor

    de duurzame verwerking van organi-

    sche afvalstoffen en afvalwater. Hierbij

    worden reststromen en water omgezet

    in duurzame energie en groene hoog-

    waardige producten. Naast groen gas

    omvat dit concept ook themas als afval-

    waterzuivering, ketenefficiency, mine-

    ralenkringloop, groene grondstoffen,

    vergisting, bioraffinage en waterstof.

    Het oog binnen het beeldmerk van

    Sustnergy staat voor DHVs visie op

    de kennisvelden water, energie en rest-

    stromen. Oog hebben voor kansen en

    mogelijkheden. Een kwestie van be-

    wust en creatief kijken Ook de zorg

    voor onze wereld staat centraal. Het

    vuur is symbolisch voor DHVs passie

    voor sustainability.

    Sustae nergyEnergie met het oog op morgen

  • Vijftig jaar geleden kwam in het Groningse

    Slochteren het eerste gas uit de grond. De

    start van een grote energiesector in deze re-

    gio die nu werk biedt aan 20.000 mensen.

    Onder de vleugels van Stichting Energy Valley,

    werd de sector de afgelopen jaren nog fors

    uitgebreid. Van den Berg: Wij stimuleren en

    ondersteunen publieke en private partijen

    om initiatieven te ontplooien; voor de noor-

    delijke economie, de werkgelegenheid en het

    tegengaan van de klimaatverandering. De

    regio bruist van energie-initiatieven. Van den

    Berg wijst op de nieuwe energiecentrales en

    de terminal voor vloeibaar aardgas in de

    Eemshaven, en de ambitie om met pijplei-

    dingen naar Berlijn, Engeland en Rusland -

    voor Noordwest-Europa een belangrijk logis-

    tiek knooppunt (gasrotonde) te worden voor

    de opslag en het transport van gasstromen

    uit verschillende aanvoerrichtingen. En sinds

    kort ligt er een onderzeese stroomkabel die

    ons verbindt met Noorwegen.

    noordelijk CO2-planDe noordelijke aardgasvelden bieden na

    gaswinning - ook kansen voor het opslaan

    van koolstofdioxide (CO2). Begin februari

    overhandigde Van den Berg een plan hiervoor

    aan het kabinet. Minister Maria van der Hoe-

    ven (EZ) en Milieuminister Jacqueline Cramer

    reageerden enthousiast. Van den Berg:

    Noord-Nederland is een ideale locatie voor

    een demonstratieproject. We doen ons best

    om er Europees geld voor te krijgen. In 2013

    moet het draaien. DHV voerde de studie voor

    het noordelijk CO2-plan uit, in opdracht van

    een samenwerkingsverband van noordelijke

    marktpartijen, kennisinstellingen en overhe-

    den. Van den Berg omschrijft het rapport als

    een sterk, nuchter en realistisch verhaal.

    DHV is voor ons een waardevolle partner,

    omdat het bureau bij tal van noordelijke

    energieprojecten betrokken is en zoveel disci-

    plines en specialisten in huis heeft. DHV kan

    zo complexe projecten aan. En deze mensen

    werken proactief, denken mee door zelf kan-

    sen en projecten aan te dragen.

    Een ander actueel project van Energy Valley is

    het 100.000 woningenplan Noord-Neder-

    land, waarin ambities voor de bestaande en

    nieuwbouw in Noord Nederland zijn vastge-

    legd. Ook daarbij is DHV nauw betrokken,

    onder meer als meer trekker van het proces

    om met de Noordelijke provincies en de Rijks-

    overheid tot overeenstemming te komen

    Noord-Nederland ontpopt zich als d energieregio van Europa. Energieprojecten hebben de wind in de zeilen, mede dankzij de Stichting Energy Valley die aanjaagt en ondersteunt. Wij lopen hiermee op kop in Nederland, aldus Max van den Berg, de Commissaris van de Koningin van de provincie Groningen en ambitieuze voorzitter van Energy Valley.

    over een regionale norm voor de energie-effi-

    cincy van nieuwbouwhuizen. Deze norm is

    ambitieuzer is dan de landelijke. Het wonin-

    genplan is een uitwerking van het Energieak-

    koord Noord-Nederland, dat Stichting Energy

    Valley, de noordelijke provincies en de minis-

    teries in 2007 ondertekenden. Van den Berg:

    Met dit akkoord lopen we in Nederland voor-

    op. Dat ben je ook aan je stand verplicht als je

    d energieregio van Europa wilt worden. infoWilko Huyink

    telefoon(050) 369 53 21

    [email protected]

    Energy Valley laat Noord-Nederland bruisen

    project Energy Valley tekst Addo van der Eijk 16 | 17 2009 / 1

    dhv en energieSinds begin 2006 focust DHV op de

    energieparagraaf, vertelt Wilko Huyink,

    directeur van de DHV-vestiging in

    Noord-Nederland. We hebben onze

    nationale en internationale kennis en

    activiteiten op energiegebied gebun-

    deld. De problemen worden alsmaar

    complexer. Energieprojecten vereisen

    veelal een integrale aanpak, waarbij de

    oplossingen vaak liggen op de grens-

    vlakken van verschillende sectoren.

    Binnen het werkveld energie heeft DHV

    de volgende expertises: Duurzame

    Energie, Energie in de Gebouwde Omge-

    ving, Energie en Industrie, Ruimtelijke

    Ordening en Energie, Emissiehandel,

    Duurzame Mobiliteit, Energiecentrales.

    Max van den Berg: DHV is een waardevolle partner.

  • berichtUitbreiding elektriciteitscentrale berichtEnergiebesparing

    Essent Moerdijk gaat de productiecapaciteit van haar

    elektriciteitscentrale in Moerdijk uitbreiden met een

    gasgestookte 400 Megawatt eenheid. Hiermee wordt de

    huidige capaciteit meer dan verdubbeld. Het rendement

    van de uitbreiding is met 58% hoog te noemen. Een

    DHV-team helpt het Spaanse engineeringbedrijf Tecni-

    cas Reunidas (general contractor) te voldoen aan de Ne-

    derlandse regels en de aanvragen van de bouwvergun-

    ningen. Dit team is gespecialiseerd in het toetsen van de

    benodigde documenten. DHV is met haar brede exper-

    tise ook betrokken bij andere projecten in deze centrale,

    zoals het ontwerp van de in- en uitlaat van het koelwa-

    tersysteem, advies voor de koelwaterinfrastructuur en

    fundering van het hoogspanning schakelveld.

    Naast het project bij Essent is DHV ook voor energiepro-

    ducent Electrabel bezig met maken van een architecto-

    nisch masterplan en het ontwerp van centrales in het

    Duitse Wilhelmshaven en het Nederlandse Rotterdam.

    DHV beschikt over alle expertise (o.a. vergunningen, ar-

    chitectuur, engineering en brandveiligheid) die nodig is

    op het gebied van energiecentrales.

    infoJos van de Loo

    telefoon(040) 250 92 83

    [email protected]

    In een woonwijk in de Nederlandse gemeente Leusden

    is een opmerkelijk initiatief gestart. Zon 500 particu-

    liere huiseigenaren hebben gezamenlijk besloten hun

    bijna 40 jaar oude huizen maar liefst 30% energiezuini-

    ger te maken. DHV heeft voor hen een energiebespa-

    ringplan geschreven dat ook toepasbaar is voor andere

    huiseigenaren, zoals woningbouwcorporaties. Naast

    het voordeel van gezamenlijke inkoop van bijvoorbeeld

    dubbel glas of verwarmingsketels, maakt deze aanpak

    ook een enorme energiebesparing mogelijk aangezien

    de meerderheid van de Nederlandse huizen gebouwd is

    in een tijd dat het energiegebruik niet belangrijk was.

    Het energiebesparingplan is geschreven op basis van

    een bewonersenqute, infraroodfotos en berekeningen

    van de energieprestaties (EPA-W). De fotos legden on-

    dubbelzinnig vast waar de meeste energie weglekt en

    waar dus de meeste besparing te halen is.

    Uit een lijst van besparende maatregelen kunnen de

    bewoners precies die ingrepen kiezen waarmee ze in

    hun huis het meeste besparen. Een helpdesk verzamelt

    alle gekozen maatregelen waardoor bij fabrikanten col-

    lectiviteitkortingen kunnen worden bedongen of sub-

    sidie kan worden aangevraagd. Voor het opstellen van

    het energiebesparingplan heeft DHV gebruik gemaakt

    van de brede kennis op de gebieden assetmanagement,

    duurzaam bouwen en procesmanagement. Het mini-

    sterie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en

    Milieu heeft het plan omarmd als proefproject in het

    Nationaal Energiebesparingsplan Meer met Minder.

    Het project loopt tot eind 2009.

    infoCuno Grootscholten

    telefoon(033) 468 34 44

    [email protected]

    Energiebesparing in bestaande woningbouw Bewoners van deze huizen in Leusden hebben DHV gevraagd een energie- besparingsplan te schrijven.

    Essent Moerdijk gaat de productiecapaciteit van haar elektriciteitscentrale in Moerdijk uitbreiden met een gasgestookte 400 Megawatt eenheid. DHV helpt het engineeringbedrijf Tecnicas Reunidas te voldoen aan de Nederlandse regels en de aanvragen van de bouwvergunningen.

    Uitbreiding elektriciteits-centrale

  • berichtEnergiebesparing visie Katrien Hemmes, DHV tekst Katrien Hemmes 18 | 19 2009 / 1

    Rendabele productie van duurzame ener-

    gie vraagt om meer bewustwording en cre-

    ativiteit. De overheid heeft een doelstelling

    van 20% duurzame energie in 2020. Deze

    doelstelling is niet haalbaar met alleen

    zonne- en windenergie. Daarvoor is tevens

    een brede inzet van groen gas nodig. DHV

    werkt daarom met passie aan talloze groen

    gasprojecten. Naast groen gas zijn ook ke-

    tenefficiency, groene grondstoffen en bio-

    raffinage belangrijke onderwerpen voor

    ons.

    Energie is niet op zichzelf staand te be-

    schouwen. Ik zie het als onderdeel van het

    totale geheel. Om tot een duurzame sa-

    menleving te komen, zijn naar mijn idee

    verschillende zaken van belang. We moeten

    bijvoorbeeld de zon en reststromen opti-

    maal gaan benutten. Er komt elke dag 3000

    keer meer energie van de zon af dan dat we

    met zn allen gebruiken! We produceren

    ook enorme hoeveelheden reststromen.

    Deze bevatten waardevolle componenten

    in de vorm van energie en - eindige - mine-

    ralen. Het is daarom van belang een mine-

    ralenkringloop te creren, zodat we bepaal-

    de stoffen terug kunnen winnen.

    Reststromen en biomassa optimaal benut-

    ten is mogelijk door middel van bioraffi-

    nage. Hierbij worden grondstoffen met een

    lage of negatieve economische waarde om-

    gezet in hoogwaardige producten. Denk

    aan transportbrandstoffen, groene grond-

    stoffen, chemicalin en duurzame energie.

    Bij groene raffinage draait het in feite alle-

    maal om waardecreatie.

    We moeten ook zoeken naar de synergie

    tussen water, afval en energie. Op de ver-

    bindingsvlakken van deze themas liggen

    talloze kansen om duurzaamheid econo-

    misch interessanter te maken. Daarnaast is

    mimicry een interessante mogelijkheid.

    Hierbij kijken we naar voorbeelden uit de

    natuur, om te zien hoe het daar wordt op-

    gelost. Ten slotte is een integrale aanpak

    essentieel. Samenwerking tussen bedrijven

    en partijen in de totale keten, van productie

    tot en met afzet, moet centraal staan.

    Duurzaam is voor mij en voor DHV geen

    loze kreet. Het is n van de pijlers van onze

    bedrijfsvoering. We willen vanuit maat-

    schappelijke betrokkenheid een structurele

    bijdrage leveren aan een schone en duur-

    zame samenleving. In het kader van dit

    streven heeft DHV Sustnergy gelanceerd; een overkoepelende benaming voor dien-

    sten op het gebied van sustainable energy, waarbij de synergie tussen water, energie

    en reststromen centraal staat.

    Bij DHV zijn we hard op weg om groen gas

    mogelijk te maken op commercile basis,

    dus zonder volledig afhankelijk te zijn van

    subsidies. We onderscheiden ons daarbij

    door inhoudelijke expertise, kennis van het

    proces, capaciteit om partijen te verbinden

    en een sterk netwerk. Groen gas is een heel

    goed begin. Het is voor ons echter n van

    de schakels binnen een integraal concept

    voor de duurzame verwerking van organi-

    curriculum vitaeKatrien Hemmes is strategisch / in-

    houdelijk senior adviseur op het ge-

    bied van energie. Katrien behaalde in

    1992 haar studie chemische technolo-

    gie aan de TU Twente, met procestech-

    niek en bedrijfseconomie als specialis-

    me. Katrien werkt sinds 2006 bij DHV.

    Daarvoor werkte ze 15 jaar bij Energie-

    onderzoekcentrum Nederland (ECN)

    als projectleider Bio-energie. Daar

    heeft zij veel ervaring opgedaan op

    het gebied van bio-energie systemen

    (vergassing, vergisting, gasopwerking)

    en alternatieve brandstoffen.

    Bij DHV is ze op dit moment betrokken

    bij: groen gas, toekomstige energie-

    leverende waterzuiveringen, algen,

    waterstof, gasreiniging, gasturbines

    en brandstofcellen en (bio)raffinage-

    processen.

    Katrien Hemmes, DHV:

    Duurzaam is voor mij geen loze kreet

    sche afvalstoffen en afvalwater. En van de

    stappen op weg naar mr bewustzijn en

    een duurzaam duurzame samenleving.infoKatrien Hemmes

    telefoon(033) 468 27 21

    [email protected]

  • dhv.nl Altijd een oplossing verder