Monetarna Strategija HNB u Posljednjih 10 Godina

Download Monetarna Strategija HNB u Posljednjih 10 Godina

Post on 25-Oct-2015

168 views

Category:

Documents

4 download

DESCRIPTION

hrvatska narodna bankamonetarna strategija 2003-2012Monetarna Strategija HNB u Posljednjih 10 Godina

TRANSCRIPT

  • UNIVERZITET U SARAJEVU EKONOMSKI FAKULTET U SARAJEVU

    MONETARNA STRATEGIJA HNB U POSLJEDNJIH 10 GODINA

    Seminarski rad

    Predmet: Monetarna strategija Mentori: prof. dr. Sead Kreso

    prof. dr. Muharem Karamuji

    Studenti: Sead ahman Damir Filipovi Mirela Vujica Tijana Karin-Arnautovi Studij: Ekonomija, II ciklus Smjer: Makrofinansijski menadment

    Sarajevo, novembar 2013.

  • 1

    S A D R A J

    1. UVOD............................................................................................................................. 2

    2. INSTRUMENTI MONETARNE POLITIKE HRVATSKE NARODNE BANKE....... 3 3. ANALIZA MONETARNE POLITIKE HNB-a U PERIODU OD 2003. DO 2012.

    GODINE ............................................................................................................................. 3 3.1. Analiza monetarne politike u 2003. godini.............................................................. 3 3.2. Analiza monetarne politike u 2004. godini.............................................................. 4 3.3. Analiza monetarne politike u 2005. godini.............................................................. 5 3.4. Analiza monetarne politike u 2006. godini.............................................................. 7 3.5. Analiza monetarne politike u 2007. godini.............................................................. 8 3.6. Analiza monetarne politike u 2008. godini.............................................................. 9 3.7. Analiza monetarne politike u 2009. godini............................................................ 10 3.8. Analiza monetarne politike u 2010. godini............................................................ 11 3.9. Analiza monetarne politike u 2011. godini............................................................ 12 3.10. Analiza monetarne politike u 2012. godini.......................................................... 12 3.11. Pregled monetarnih instrumenata HNB............................................................... 13

    4. OSVRT NA STRATEGIJE MONETARNE POLITIKE HNB-a................................. 14 4.1. Nominalno sidro .................................................................................................... 15 4.2. Problem vremenske konzistentnosti ...................................................................... 16 4.3. Targetiranje deviznog kursa................................................................................... 17 4.4. Valutni odbor ......................................................................................................... 17 4.5. Dolarizacija/eurizacija ........................................................................................... 18

    5. ZAKLJUAK............................................................................................................... 19 LITERATURA ................................................................................................................. 20

    POPIS TABELA............................................................................................................... 22

  • 2

    1. UVOD

    Hrvatska narodna banka postala je centralna banka Republike Hrvatske 21.12.1990. kada je donesen i Ustav Republike Hrvatske. Ustavom su utvrene njene odgovornosti, zadaci i ciljevi. Jedan od glavnih zadataka HNB-a jeste upravljanje monetarnom politikom. U ovom radu emo se osvrnuti na kretanja instrumenata monetarne politike u periodu od 2003. godine do 2012. godine. Ovaj osvrt je znaajan i interesantan jer analizira dva razliita perioda: period pred globalnu ekonomsku krizu u kojem HNB nastoji smanjiti znaaj obaveznih rezervi i smanjiti stopu inostranog zaduivanja, te period u kojem se Hrvatska i HNB suoavaju sa posljedicama globalne ekonomske krize, a izlaz iz krize vide u instrumentima obavezne rezerve.

    U radu e biti prikazana kretanja glavnih instrumenata monetarne politike kroz godine, analizirana monetarna politika u svakoj godini posmatranog perioda i dat osvrt na strategije instrumenata monetarne politike HNB.

  • 3

    2. INSTRUMENTI MONETARNE POLITIKE HRVATSKE NARODNE BANKE

    Instrumenti monetarne politike HNB-a se mogu klasifikovati u pet grupa:

    - Stalno raspoloive mogunosti,

    - Obavezne rezerve, - Devizne aukcije, - Minimalno potrebna devizna potraivanja, - Operacije na otvorenom tritu. Kao stalno raspoloive mogunosti HNB navodi sljedee: - Novani depoziti, - Lombardni kredit, - Unutardnevni kredit. Operacije na otvorenom tritu mogu biti: - Redovne operacije, - Operacije finog prilagoavanja, - Strukturne operacije1.

    3. ANALIZA MONETARNE POLITIKE HNB-a U PERIODU OD 2003. DO 2012. GODINE

    3.1. Analiza monetarne politike u 2003. godini

    Prva polovina 2003. godine je obiljeena visokom likvidnou, kao to je to bio sluaj u prethodnim godinama. Meutim, u drugoj polovini 2003. godine bankarski sektor se suoava sa smanjenom likvidnou to je bila posljedica mjera HNB-a koje su bile u vezi sa obaveznim rezervama. Iako se stopa obaveznih rezervi nije mijenjala, koliina deviznog dijela rezervi je poveana sa 25% na 42%. Ova promjena je uzrokovala

    1 http://www.hnb.hr/monet/instrumenti_i_mjere/2013/h-instrumenti-i-mjere_08-2013.pdf (pristupljeno

    06.11.2013.)

  • 4

    porast obaveznih rezervi u kunama sa 11,8 na 18,2 milijarde kuna, tj. rast od 54,8% u odnosu na 2002. godinu.

    U 2003. godini HNB je uvela inovacije meu instrumentima monetarne politike. Propisala je mjeru obaveznog upisa blagajnikih zapisa kao sredstvo kontrole rasta kreditnih plasmana banaka. Dakle, sve banke koje su u 2003. godini ostvarile stopu rasta plasmana veu od 16% u odnosu na 2002. godinu morale su upisati blagajnike zapise u visini od 200% vrijednosti iznosa prekomjernog ostvarenja plasmana. Ova mjera je bila privremena i ograniena iskljuivo na 2003. godinu.

    Takoer su uvedena i minimalno potrebna devizna potraivanja odreen je najmanji iznos deviznih potraivanja kojim banke moraju dnevno raspolagati u odnosu na devizne obaveze i to u visini od 35% dnevnih obaveza. Ova akcija je imala za rezultat postepeno poveanje devizne likvidnosti2.

    3.2. Analiza monetarne politike u 2004. godini

    Monetarna politika HNB je obiljeena zaotravanjem odnosa prema inostranim izvorima sredstava banka, to je posljedica promjene i dopune instrumenata obavezne rezerve i uvoenja novog instrumenta granine obavezne rezerve. Ove promjene su imale za cilj da ogranie zaduivanje banaka u inostranstvu i destimulaciju rasta plasmana u zemlji na osnovu inostranih izvora.

    Iako je stopa obavezne rezerve smanjena na 18% sa 19%, ogranienja banaka su poveana sljedeim instrumentima: postotak obavezne rezerve koja se mora uvati na raunima kod HNB se poveao sa 40% na 60% i uvedeno je stopostotno izdvajanje deviznog dijela obaveznih rezervi na devizne inostrane izvore i devizne depozite pravnih lica.

    Granina obavezna rezerva je mjera trajnog karaktera koja je uvedena zbog destimulacije daljnjeg rasta zaduivanja u inostranstvu. Banke su na prirast inostrane

    2 Hrvatska narodna banka, Godinje izvjee 2003, pp. 104 115,

    http://www.hnb.hr/publikac/godisnje/2003/h-instrumenti-monet-politike.pdf (pristupljeno 4.11.2013.)

  • 5

    pasive obraunavale stopu granine obavezne rezerve u iznosu od 24% i taj iznos su u cjelosti drale na raunu kod HNB-a.

    Instrument blagajnikog zapisa je doivio promjene. Donesena je odluka da se devizni blagajniki zapisi nee vie izdavati, a kunski blagajniki zapisi e se izdavati povremeno, po potrebi. Tako su u 2004. godini odrane samo dvije aukcije blagajnikih zapisa.

    Privremena mjera obaveznog upisa blagajnikih zapisa iz 2003. godine je prestala da vai. Kamatne stope HNB-a su bile vrlo stabilne u 2004. godini.

    Ovu godinu je obiljeio i znaajan porast otkupa deviza, otkupljeno je 696,95 miliona USD, to je za 590 miliona vie u odnosu na 2003. godinu, jer je kuna bila izloena aprecijacijskim pritiscima3.

    3.3. Analiza monetarne politike u 2005. godini

    HNB je imala dva cilja u 2005. godini koja je htjela ostvariti pomou monetarne politike. Prvi cilj je bio usporavanje i zaustavljanje rasta inostranog zaduivanja, a drugi unaprjeenje monetarnog upravljanja uvoenjem operacija na otvorenom tritu.

    Radi postizanja prvog cilja stopa granine obavezne rezerve, koja se obraunava na prirast inozemnog zaduivanja, poveana je u dva navrata: u martu 2005. godine sa 24% na 30% i junu 2005. godine sa 30% na 40%. Proirena je osnovica za obraun granine rezerve, u obraunsku osnovicu ukljuene su garancije i jemstva za raune stranih lica na osnovu kojih se domaa lica zaduuju u inostranstvu, te sredstva primljena od lizing drutava koja nisu u posebnom osnosu sa bankom.

    Radi postizanja drugog cilja uveden je novi instrument. Operacije na otvorenom tritu su instrument za upravljanje likvidnou koji je uveden sa namjerom da se smanje oscilacije kamatnih stopa na tritu novca i da se stope stabilizuju. Ovaj instrument ukljuuje tri vrste operacija:

    Redovne obrnute repo operacije,

    3 Hrvatska narodna banka, Godinje izvjee 2004, pp. 96 106,

    http://www.hnb.hr/publikac/godisnje/2004/h-instrumenti-monet-politike.pdf (pristupljeno 04.11.2013.)

  • 6

    Operacije finog prilagoavanja, Strukturne operacije.

    Znaaj redovnih obrnutih repo operacija je porastao poveanje postotka deviznog dijela obavezne rezerve koji se izvrava u kunama i poveanje sezonske potranje za kunama u ljetnim mjesecima stvorili su manjak likvidnosti, a operacije na otvorenom tritu postale su glavni izvor likvidnosti za banke.

    Operacije finog prilagoavanja slue za privremeno smanjenje ili poveanje likvidnosti. Ove operacije mogu se provoditi preko repo operacija i obrnutih repo operacija, direktnim prodajama i kupovinama vrijednosnih papira, te putem deviznih swapova.

    Strukturne operacije se koriste u sluaju potrebe za dugoronijim prilagoavanjem strukturne pozicije likvidnosti. Provode se direktnim prodajama i kupovinama vrijednosnih papira, te preko repo i obrnutih repo operacija. Obzirom da operacije na otvorenom tritu zahtjevaju usklaenost svih ostalih instrumenata monetarne politike, postojei instrumenti su prilagoeni poveanju efikasnosti operacija na otvorenom tritu. Instrumentom obavezne rezerve omogueno je povlaenje slobodnih sredstava i stvaranje manjka likvidnosti koji je neophodan za provoenje operacija na otvorenom tritu. Iako je stopa obavezne rezerve smanjena u proloj godini, spomenuti manjkovi su postignuti poveanjem dijela deviznih rezervi koji se izdvajaju u kunama sa 42% na 50%, te poveanjem minimalnog udjela rezervi koje se moraju drati na raunu HNB na 70%.

    Promjene su se desile i na strani stalno raspoloivih mogunosti, koje ukljuuju lombardne kredite i novane depozite. Postavljene su granice intervala kamatnih stopa na tritu novca, pri emu je kamatna stopa na lombardni kredit gornja granica kamatnog intervala, a kamatna stopa na prekononi depozit kod HNB-a donja granica kamatnog intervala. Time je kamatna stopa na lombardni kredit sniena na 7,5%, poveana je mogunost koritenja lombardnog kredita do iznosa od 90% kolaterala i ukinuto je oganienje koritenja kredita na 5 radnih dana u mjesecu.

  • 7

    Novani depozit je novina umeu monetarnim instrumentima kojim se bankama omoguuje prekonono polaganje vika kunske likvidnosti u obliku depozita kod HNB sa kamatnom stopom od 0,5%, ali se ne ukljuuje u obavezu odravanja obavezne rezerve. U ovoj godini je uvedena jo jedna novost, a to je unutardnevni kredit, ija je svrha bila poboljanje protoka transakcija tokom radnog dana. Banke su ga mogle koristiti svakodnevno u vidu limita na raunu za namirivanje, pri emu se limit odreivao kao visina dozvoljenog negativnog stanja na raunu za namirivanje. Ukoliko unutardnevni krediti ne bi bili vaeni na kraju dana, automatski bi prelazili u zahtjev za odobrenje lombardnog kredita.

    Iako je HNB imala elju da uspori rast inostranog zaduivanja, minimalno potrebna devizna potraivanja su smanjena sa 35% na 32%4.

    3.4. Analiza monetarne politike u 2006. godini

    2006. godina je obiljeena restriktivnom monetarnom politikom koja se temeljila na usporavanju rasta monetarnih agregata. Cilj ove politike je bio usporavanje rasta inostranog zaduivanja i zaustavljanje daljnjeg poveanja manjka na tekuem raunu platnog bilansa. Sa tim ciljem koritena je pootrena politika granine obavezne rezerve, na nain da je proiren obim granine obavezne rezerve.

    HNB ponovo uvodi novi instrument kako bi usporila rast zaduivanja banaka na osnovu izdatih dunikih vrijednosnih papira. Osnovu za obraun posebne obavezne rezerve ini pozitivna razlika izmeu prosjenog dnevnog stanja izdatih dunikih vrijednosnih papira u odreenom obraunskom periodu i prosjenog dnevnog stanja izdatih dunikih vrijednosnih papira u poetnom obraunskom periodu, sa napomenom da se ukupna posebna obavezna rezerva izdvaja na raune kod HNB po stopi od 55%.

    Uveden je novi instrument sa ciljem obuzdavanja rasta domaih plasmana banaka. Iako je HNB pootrila mjere za usporavanje rasta inostrane zaduenosti, kreditne politike

    4 Hrvatska narodna banka, Godinje izvjee 2005, pp. 87 101,

    http://www.hnb.hr/publikac/godisnje/2005/h-instrumenti-monetarne%20politike-pricuve.pdf (pristupljeno 04.11.2013.)

  • 8

    banaka su stimutisale rast potranje za kreditima to je nastavilo rast plasmana po visokim stopama, to je u konanici povealo manjak na tekuem raunu platnog bilansa i rast inostranog duga u 2006. godini. Zbog toga krajem 2006. godine HNB donosi Odluku o upisu obaveznih blagajnikih zapisa, kojom se godinji rast plasmana banaka u 2007. godini ograniava na 12%. Imajui u vidu ove restriktivne mjere, glavno sredstvo za stvaranje likvidnosti bile su obrnute repo aukcije, tako da je u ovoj godini odrana 51 aukcija, a prosjeni mjeseni iznos plasiranih sredstava iznosio je 4,45 milijardi kuna. Provedena je i prva operacija finog prilagoavanja kojom je HNB stvorila likvidnost od 1 milijarde kuna. Nastavljen je trend smanjivanja obaveznih rezervi, pa je stopa obavezne rezerve iznosila 17%.

    Jo jedno vano prilagoavanje instrumenata odnosilo se na proirivanje instrumenta minimalno potrebnih deviznih potraivanja. Veina banaka je poticala rast depozita u kunama sa valutnom klauzulom i konverziju postojeih deviznih depozita u kunske sa valutnom klauzulom. Novom odlukom o minimalno potrebnim deviznim potraivanjima izjednaen je tretman obaveza u kunama sa valutnom klauzulom i deviznih obaveza.

    U pogledu aktivnih i pasivnih kamatnih stopa HNB nije inila nikakve promjene5.

    3.5. Analiza monetarne politike u 2007. godini

    Stanje i ciljevi monetarne politike HNB u 2007. godini nisu se znaajno promjenili od stanja i ciljeva monetarne politike iz 2006. godine. Osim provoenja izmjena u instrumentima monetarne politike i dodavanju novih (koje je zapoeto u 2006. godini) monetarna politika nije doivjela vee promjene. Glavni instrumenti za kreiranje likvidnosti i dalje su bile redovne operacije. Radi pootenih mjera koje su uvedene u prethodnoj godini dolo je do oitog porasta koritenja ovih operacija, a naroito obrnutih repo...

Recommended

View more >