monetarna strategija hnb u posljednjih 10 godina

Download Monetarna Strategija HNB u Posljednjih 10 Godina

Post on 25-Oct-2015

168 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

hrvatska narodna bankamonetarna strategija 2003-2012Monetarna Strategija HNB u Posljednjih 10 Godina

TRANSCRIPT

  • UNIVERZITET U SARAJEVU EKONOMSKI FAKULTET U SARAJEVU

    MONETARNA STRATEGIJA HNB U POSLJEDNJIH 10 GODINA

    Seminarski rad

    Predmet: Monetarna strategija Mentori: prof. dr. Sead Kreso

    prof. dr. Muharem Karamuji

    Studenti: Sead ahman Damir Filipovi Mirela Vujica Tijana Karin-Arnautovi Studij: Ekonomija, II ciklus Smjer: Makrofinansijski menadment

    Sarajevo, novembar 2013.

  • 1

    S A D R A J

    1. UVOD............................................................................................................................. 2

    2. INSTRUMENTI MONETARNE POLITIKE HRVATSKE NARODNE BANKE....... 3 3. ANALIZA MONETARNE POLITIKE HNB-a U PERIODU OD 2003. DO 2012.

    GODINE ............................................................................................................................. 3 3.1. Analiza monetarne politike u 2003. godini.............................................................. 3 3.2. Analiza monetarne politike u 2004. godini.............................................................. 4 3.3. Analiza monetarne politike u 2005. godini.............................................................. 5 3.4. Analiza monetarne politike u 2006. godini.............................................................. 7 3.5. Analiza monetarne politike u 2007. godini.............................................................. 8 3.6. Analiza monetarne politike u 2008. godini.............................................................. 9 3.7. Analiza monetarne politike u 2009. godini............................................................ 10 3.8. Analiza monetarne politike u 2010. godini............................................................ 11 3.9. Analiza monetarne politike u 2011. godini............................................................ 12 3.10. Analiza monetarne politike u 2012. godini.......................................................... 12 3.11. Pregled monetarnih instrumenata HNB............................................................... 13

    4. OSVRT NA STRATEGIJE MONETARNE POLITIKE HNB-a................................. 14 4.1. Nominalno sidro .................................................................................................... 15 4.2. Problem vremenske konzistentnosti ...................................................................... 16 4.3. Targetiranje deviznog kursa................................................................................... 17 4.4. Valutni odbor ......................................................................................................... 17 4.5. Dolarizacija/eurizacija ........................................................................................... 18

    5. ZAKLJUAK............................................................................................................... 19 LITERATURA ................................................................................................................. 20

    POPIS TABELA............................................................................................................... 22

  • 2

    1. UVOD

    Hrvatska narodna banka postala je centralna banka Republike Hrvatske 21.12.1990. kada je donesen i Ustav Republike Hrvatske. Ustavom su utvrene njene odgovornosti, zadaci i ciljevi. Jedan od glavnih zadataka HNB-a jeste upravljanje monetarnom politikom. U ovom radu emo se osvrnuti na kretanja instrumenata monetarne politike u periodu od 2003. godine do 2012. godine. Ovaj osvrt je znaajan i interesantan jer analizira dva razliita perioda: period pred globalnu ekonomsku krizu u kojem HNB nastoji smanjiti znaaj obaveznih rezervi i smanjiti stopu inostranog zaduivanja, te period u kojem se Hrvatska i HNB suoavaju sa posljedicama globalne ekonomske krize, a izlaz iz krize vide u instrumentima obavezne rezerve.

    U radu e biti prikazana kretanja glavnih instrumenata monetarne politike kroz godine, analizirana monetarna politika u svakoj godini posmatranog perioda i dat osvrt na strategije instrumenata monetarne politike HNB.

  • 3

    2. INSTRUMENTI MONETARNE POLITIKE HRVATSKE NARODNE BANKE

    Instrumenti monetarne politike HNB-a se mogu klasifikovati u pet grupa:

    - Stalno raspoloive mogunosti,

    - Obavezne rezerve, - Devizne aukcije, - Minimalno potrebna devizna potraivanja, - Operacije na otvorenom tritu. Kao stalno raspoloive mogunosti HNB navodi sljedee: - Novani depoziti, - Lombardni kredit, - Unutardnevni kredit. Operacije na otvorenom tritu mogu biti: - Redovne operacije, - Operacije finog prilagoavanja, - Strukturne operacije1.

    3. ANALIZA MONETARNE POLITIKE HNB-a U PERIODU OD 2003. DO 2012. GODINE

    3.1. Analiza monetarne politike u 2003. godini

    Prva polovina 2003. godine je obiljeena visokom likvidnou, kao to je to bio sluaj u prethodnim godinama. Meutim, u drugoj polovini 2003. godine bankarski sektor se suoava sa smanjenom likvidnou to je bila posljedica mjera HNB-a koje su bile u vezi sa obaveznim rezervama. Iako se stopa obaveznih rezervi nije mijenjala, koliina deviznog dijela rezervi je poveana sa 25% na 42%. Ova promjena je uzrokovala

    1 http://www.hnb.hr/monet/instrumenti_i_mjere/2013/h-instrumenti-i-mjere_08-2013.pdf (pristupljeno

    06.11.2013.)

  • 4

    porast obaveznih rezervi u kunama sa 11,8 na 18,2 milijarde kuna, tj. rast od 54,8% u odnosu na 2002. godinu.

    U 2003. godini HNB je uvela inovacije meu instrumentima monetarne politike. Propisala je mjeru obaveznog upisa blagajnikih zapisa kao sredstvo kontrole rasta kreditnih plasmana banaka. Dakle, sve banke koje su u 2003. godini ostvarile stopu rasta plasmana veu od 16% u odnosu na 2002. godinu morale su upisati blagajnike zapise u visini od 200% vrijednosti iznosa prekomjernog ostvarenja plasmana. Ova mjera je bila privremena i ograniena iskljuivo na 2003. godinu.

    Takoer su uvedena i minimalno potrebna devizna potraivanja odreen je najmanji iznos deviznih potraivanja kojim banke moraju dnevno raspolagati u odnosu na devizne obaveze i to u visini od 35% dnevnih obaveza. Ova akcija je imala za rezultat postepeno poveanje devizne likvidnosti2.

    3.2. Analiza monetarne politike u 2004. godini

    Monetarna politika HNB je obiljeena zaotravanjem odnosa prema inostranim izvorima sredstava banka, to je posljedica promjene i dopune instrumenata obavezne rezerve i uvoenja novog instrumenta granine obavezne rezerve. Ove promjene su imale za cilj da ogranie zaduivanje banaka u inostranstvu i destimulaciju rasta plasmana u zemlji na osnovu inostranih izvora.

    Iako je stopa obavezne rezerve smanjena na 18% sa 19%, ogranienja banaka su poveana sljedeim instrumentima: postotak obavezne rezerve koja se mora uvati na raunima kod HNB se poveao sa 40% na 60% i uvedeno je stopostotno izdvajanje deviznog dijela obaveznih rezervi na devizne inostrane izvore i devizne depozite pravnih lica.

    Granina obavezna rezerva je mjera trajnog karaktera koja je uvedena zbog destimulacije daljnjeg rasta zaduivanja u inostranstvu. Banke su na prirast inostrane

    2 Hrvatska narodna banka, Godinje izvjee 2003, pp. 104 115,

    http://www.hnb.hr/publikac/godisnje/2003/h-instrumenti-monet-politike.pdf (pristupljeno 4.11.2013.)

  • 5

    pasive obraunavale stopu granine obavezne rezerve u iznosu od 24% i taj iznos su u cjelosti drale na raunu kod HNB-a.

    Instrument blagajnikog zapisa je doivio promjene. Donesena je odluka da se devizni blagajniki zapisi nee vie izdavati, a kunski blagajniki zapisi e se izdavati povremeno, po potrebi. Tako su u 2004. godini odrane samo dvije aukcije blagajnikih zapisa.

    Privremena mjera obaveznog upisa blagajnikih zapisa iz 2003. godine je prestala da vai. Kamatne stope HNB-a su bile vrlo stabilne u 2004. godini.

    Ovu godinu je obiljeio i znaajan porast otkupa deviza, otkupljeno je 696,95 miliona USD, to je za 590 miliona vie u odnosu na 2003. godinu, jer je kuna bila izloena aprecijacijskim pritiscima3.

    3.3. Analiza monetarne politike u 2005. godini

    HNB je imala dva cilja u 2005. godini koja je htjela ostvariti pomou monetarne politike. Prvi cilj je bio usporavanje i zaustavljanje rasta inostranog zaduivanja, a drugi unaprjeenje monetarnog upravljanja uvoenjem operacija na otvorenom tritu.

    Radi postizanja prvog cilja stopa granine obavezne rezerve, koja se obraunava na prirast inozemnog zaduivanja, poveana je u dva navrata: u martu 2005. godine sa 24% na 30% i junu 2005. godine sa 30% na 40%. Proirena je osnovica za obraun granine rezerve, u obraunsku osnovicu ukljuene su garancije i jemstva za raune stranih lica na osnovu kojih se domaa lica zaduuju u inostranstvu, te sredstva primljena od lizing drutava koja nisu u posebnom osnosu sa bankom.

    Radi postizanja drugog cilja uveden je novi instrument. Operacije na otvorenom tritu su instrument za upravljanje likvidnou koji je uveden sa namjerom da se smanje oscilacije kamatnih stopa na tritu novca i da se stope stabilizuju. Ovaj instrument ukljuuje tri vrste operacija:

    Redovne obrnute repo operacije,

    3 Hrvatska narodna banka, Godinje izvjee 2004, pp. 96 106,

    http://www.hnb.hr/publikac/godisnje/2004/h-instrumenti-monet-politike.pdf (pristupljeno 04.11.2013.)

  • 6

    Operacije finog prilagoavanja, Strukturne operacije.

    Znaaj redovnih obrnutih repo operacija je porastao poveanje postotka deviznog dijela obavezne rezerve koji se izvrava u kunama i poveanje sezonske potranje za kunama u ljetnim mjesecima stvorili su manjak likvidnosti, a operacije na otvorenom tritu postale su glavni izvor likvidnosti za banke.

    Operacije finog prilagoavanja slue za privremeno smanjenje ili poveanje likvidnosti. Ove operacije mogu se provoditi