hollanda Ülke bÜltenİ - eto · 2017-10-16 · hollanda (resmi adı hollanda krallığı) bir...

of 74 /74
HOLLANDA ÜLKE BÜLTENİ

Author: others

Post on 11-Jul-2020

2 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • HOLLANDA ÜLKE BÜLTENİ

  • 2

    HOLLANDA’NIN EKONOMİK YAPISI VE TÜRKİYE İLE TİCARİ

    İLİŞKİLERİ*

    *Ekonomi Bakanlığı Lahey Ticaret Müşarvirliği yıllık raporundan alınmıştır.

    *Ekonomi Bakanlığı Sofya Ticaret Müşarvirliği yıllık raporundan alınmıştır.

  • İÇİNDEKİLER SAYFA NO

    1. GİRİŞ ..................................................................................................................................... 4

    2. SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER ...................................................................... 5

    2.1. Ülke Kimliği ........................................................................................................................ 5

    2. 2. Sosyal Göstergeler .............................................................................................................. 6

    2.3. Ekonomik Göstergeler ......................................................................................................... 6

    3. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER ............................................................................. 7

    3.1. Ülkenin Kısa Tarihçesi ........................................................................................................ 7

    3.2. Siyasi ve İdari Durum ......................................................................................................... 8

    3.3. Coğrafi Bilgiler, Nüfus, Eğitim ve Sosyal Güvenlik ........................................................ 10 3.3.1. Coğrafi Konumu ve Özellikleri .................................................................................. 10 3.3.2. Nüfus .......................................................................................................................... 10

    3.3.3. Çalışma ve İşgücü ...................................................................................................... 11 3.3.4. Eğitim ve kültür .......................................................................................................... 12

    3.3.5. Sosyal Güvenlik ......................................................................................................... 14

    4. GENEL EKONOMİK DURUMU ....................................................................................... 14

    4.1. Genel Durum ..................................................................................................................... 14

    4.2. Tarım ve Hayvancılık ........................................................................................................ 17

    4.3. Sanayi ................................................................................................................................ 19

    4.4. Ulaştırma ve Telekomünikasyon ....................................................................................... 20

    4.5. Hizmetler ........................................................................................................................... 21

    4.6. Enerji ................................................................................................................................. 22

    4.7. Doğal Kaynaklar ve Madencilik ....................................................................................... 23

    4.8. Ekonomiyi Etkileyen İç ve Dış Olaylar ............................................................................ 23

    5. EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER ............................................................................... 26

    5.1. Genel Durum ..................................................................................................................... 26

    5.2. Ödemeler Dengesi ve Sermaye Hareketleri ...................................................................... 26

    5.3. Dış Ticaret ......................................................................................................................... 26

    5.3.1. Genel Durum .............................................................................................................. 26 5.3.2. Dış Ticaret Mevzuatı .................................................................................................. 27

  • 5.4. Dış Ticaret İstatistikleri ..................................................................................................... 28 5.4.1. Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri ............................................................................. 28 5.4.2. Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret ............................................................................. 28 5.4.3. Ülke Grupları veya Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret .................................. 30

    5.4.4. Dış Ticaretin Sektörel Dağılımı ................................................................................. 31 5.4.5. Başlıca Maddelere Göre İthalat .................................................................................. 31 5.4.6. Başlıca Maddelere Göre İhracat ................................................................................. 32

    1. TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER ...................................................... 34

    1.1. Ekonomik İlişkilerin Genel durumu .................................................................................. 34 1.1.1. Ekonomik İlişkilerin Gelişimi .................................................................................... 34

    1.1.2. Yatırımlar ve Mali İşbirliği Alanındaki Gelişmeler ................................................... 34

    1.2. Ticari İlişkilerin Genel Durumu ........................................................................................ 36

    1.3. Dış Ticaret İstatistikleri ................................................................................................ 36 1.3.1. Türkiye İle Dış Ticaret Durumu ................................................................................. 36 1.3.2. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’ye İhracat .............................................................. 37

    1.3.3. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’den İthalat ............................................................. 37 1.3.4. Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti .................................................... 37

    1.4. Ticari İlişkilerde Bilinmesi Gerekli Genel Konular .......................................................... 38 1.4.1. Ticari Engeller ............................................................................................................ 38

    1.4.2. İthalat Mevzuatı .......................................................................................................... 38

    1.4.3. Serbest Bölgeler ve Mevzuatı .................................................................................... 41

    1.5. Yıl İçinde Açılan Fuarlar ................................................................................................... 41

    1.6. Hollanda Pazarı ve Pazara Giriş Koşulları ........................................................................ 41

    1.7. Belli Başlı Ekonomik ve Ticari kuruluşlar ........................................................................ 45 1.7.1. Ekonomi ve Ticaretle İlgili Kurum ve Kuruluşlar ..................................................... 45

    1.7.2. Hollanda’daki Türk İşadamları Dernekleri ................................................................ 47

    2. SORUNLAR, GÖRÜŞLER VE ÖNERİLER ...................................................................... 48

    2.1. Sorunlar ............................................................................................................................. 49

    2.2. Görüş ve Öneriler .............................................................................................................. 49

    KAYNAKÇA ........................................................................................................................... 51

    EKLER ..................................................................................................................................... 52

  • METİN İÇİNDEKİ TABLOLAR LİSTESİ

    SAYFA NO

    Table 1: Hollanda’nın Nüfus İstatistikleri 11

    Table 2: Hollanda’nın Çalışan Nüfus Verileri 11

    Tablo 3: Hollanda’da Asgari Ücret 12

    Tablo 4: Eğitim Verileri 14

    Tablo 5: Önemli Veriler ve Oranlar 15

    Tablo 6: Tarla ve Bahçe Ürünleri 18

    Tablo 7: Hayvancılık 18

    Tablo 8: Et ve Süt 19

    Tablo 9: Katma Değer Yöntemiyle GSYIH ve Mal Üretimi 20

    Tablo 10: Enerji Bilançosu 23

    Tablo 11: Hollanda’nın Dış Ticareti 28

    Tablo 12: İthalatta İlk 20 Ülke 29

    Tablo 13: İhracatta İlk 20 Ülke 29

    Tablo 14: Ülke Gruplarına Göre Hollanda’nın Dış Ticareti 30

    Tablo 15: Sektörel Dış Ticaret 31

    Tablo 16: İthalatta İlk 20 Madde 32

    Tablo 17: İhracatta İlk 20 Madde 33

    Tablo 18: Hollanda’nın Dış Ticareti ve Türkiye’nin Payı 36

    Tablo 19: Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti 37

  • 4

    BÖLÜM I

    1. GİRİŞ

    Hollanda (resmi adı Hollanda Krallığı) bir krallık olup Hollanda ve Karayip

    Denizindeki altı adadan (Aruba ve Hollanda Antilleri) oluşmaktadır. Avrupa Birliği’nin alan

    olarak en küçük ülkelerinden bir tanesi olan Hollanda, Batı Avrupa’da Kuzey Denizi

    kıyısında, Almanya ve Belçika arasında yer almaktadır. Ren, Maas ve Shelde nehirlerinin

    deltasında kurulmuş olan Hollanda’nın 41.526 km2’lik yüzölçümünün 7.578 km2’lik kısmı su

    ve kanallardan oluşmaktadır. Varlığını hidrolik mühendisliğine borçlu olan Hollanda

    topraklarının % 20’si “polder” adı verilen denizden kazanılmış topraklar olup ülke

    topraklarının 2/3’ü dünyanın en geniş kapsamlı su kontrol projeleri sayesinde su altında

    kalmaktan korunmaktadır. 16,8 milyonluk nüfusu ve km2 başına düşen 496 kişi ile dünyanın

    en nüfus yoğun ülkelerinden birisidir.

    Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 2013 yılına ilişkin verilerine göre Hollanda

    dünyanın en büyük 18’inci ekonomisine sahip olup, kişi başına düşen milli gelir

    sıralamasında önde gelen ülkeler arasında yer almaktadır. Hollanda, Dünya Ticaret Örgütü

    (WTO) 2013 yılı verilerine göre, dünya mal ihracatında beşinci, hizmet ihracatında

    dokuzuncu, mal ithalatında yedinci, hizmet ithalatında ise sekizinci sırada yer almaktadır.

    Toplam dünya mal ticareti içerisindeki payı ise % 3,4 olarak gerçekleşmiştir. AB’nin ikinci en

    büyük ihracatçı ülkesi olan Hollanda tarım ürünleri ihracatında ABD’nin ardından 2’nci

    sırada gelmektedir. Ülke, reeksport konusunda uzmanlaşmış olup ihracatının yaklaşık %

    46,2’sini oluşturmaktadır.

    Hollanda, Avrupa’nın ana limanı ve lojistik merkezi konumundadır. Rotterdam

    Limanı 2005 yılına kadar dünyanın en büyük limanı iken, halen Şangay Limanı, Ningbo-

    Zhoushan Limanı, Singapur Limanı ve Tianjin Limanının ardından dünyanın beşinci en

    büyük ve Avrupa’nın en büyük limanı unvanını taşımaktadır. Amsterdam’daki Schiphol

    Havalimanı Avrupa’da yolcu trafiği açısından dördüncü, kargo trafiği açısından 3’üncü sırada

    yer almaktadır. Dış ticaretinin önemli bir bölümünü, Avrupa içi ticaret yanında Rotterdam

    Limanı ve Schiphol Havalimanı gibi lojistik faaliyetlerin en yoğun olduğu limanlar vasıtasıyla

    ABD ve Asya’dan yapılan ithalat oluşturmaktadır. İthal edilen ürünlerin önemli bir bölümü

    çok az veya hiç bir işleme tabi tutulmadan diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Bu durum,

    Hollanda’nın, Avrupa’nın en önemli ticaret ve dağıtım merkezi olma özelliğini

    yansıtmaktadır.

    Özellikle Avrupa pazarına giriş için çok avantajlı bir dağıtım merkezi olması ve öne

    çıkan alt yapı ve lojistik hizmetleri nedeniyle, halen çoğu global firma Hollanda’yı bir

    pazarlama üssü olarak seçmektedir. Hollanda’yı önemli kılan diğer önemli bir faktör, kimya,

    ileri teknolojiye dayalı yenilikçi malzemeler, gıda, çiçekçilik, yaşam bilimleri, sağlık, su

    yönetimi ve denizcilik, ar-ge ve finansal hizmetler sektörlerinde şirketlerin ve araştırma

    kurumları kümelenmelerinin varlığıdır. Ayrıca, Hollanda halkı, yüksek eğitimli, dışa açık ve

    genellikle bir kaç dili konuşabilen insanlardır. 2013 yılı verilerine göre Avrupa’daki en iyi 50

    üniversitenin içinde 3 Hollanda üniversitesi bulunmaktadır. Hollanda’nın, kimya, fizik, tıp,

    ekonomi ve barış dallarında 15 Nobel ödülü bulunmaktadır. Hollanda, Avrupa’da kişi başına

    düşen bilgisayar sayısı açısından 1’inci sırada, hane halkı geniş bant internet bağlantılarında

    ise dünyada 2’nci sırada gelmektedir. Hollanda’da ar-ge harcamaları GSYİH’nın % 1,7’sine

    tekabül etmekte olup triyadik patentlerde (ABD, Avrupa, Japonya’da kaydedilen patentler)

    Hollanda 3’üncü sırada yer almaktadır.

  • 5

    2. SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER

    2.1. Ülke Kimliği

    Ulusal Adı Hollanda Krallığı

    Başkenti Amsterdam

    Yönetim Biçim Parlamenter Monarşi

    Resmi Dili Hollandaca, Friesland eyaletinde Frizce konuşulmakta

    olup bu dil Hollanda’da resmi yerli azınlık dilidir.

    Dini % 36’sı dinsiz, % 34’ü Katolik, % 25’i Protestan, % 5’i

    diğer dinler

    Para Birimi Euro

    Yıllık Ortalama Döviz Kuru 1 Euro =1,3281 ABD Doları

    Yüzölçümü 41.526 km²

    Nüfusu 16.778.025

    Yıllık Nüfus Artışı Binde 2,8

    Nüfus Yoğunluğu (km2/kişi) 496

    Mesai Saatleri ve Günleri 9.00-17.30 Pazartesi-Cuma

    Büyük Kentler ve nüfusu

    (31 Aralık itibariyle)

    Amsterdam : 810.767

    Rotterdam : 618.357

    Lahey : 508.940

    Utrecht : 328.164

    Yerel Saat Türkiye’den 1 saat geri (-1 saat)

    Haftalık Çalışma Saati 38 saat

    Resmi Tatil Günleri

    2014 Yılı Tatilleri:

    01 Ocak-Yeni Yıl

    20 Nisan-21 Nisan Paskalya (Easter)

    27 Nisan-Milli Gün (Kral'in Doğum Günü)

    (27 Nisan Pazar gününe geldiğiiçin 2014 yılında

    26 Nisan Milli gün olarak kutlanacaktır.)

    05 Mayıs-Kurtuluş Günü (1945)

    29 Mayıs-Dini Bayram (Ascension Day)

    8-9 Haziran-Dini Bayram (Whit Sunday,Whit Monday)

    25-26 Aralık-Noel

    Uluslararası Telefon Kodu 31

  • 6

    2. 2. Sosyal Göstergeler

    Ortalama Ömür Kadın 82,9 (2013)

    Erkek 79,3 (2013)

    Yüksek Öğretim Okul Sayısı

    (2013-2014)

    39 Meslek Yüksek Okulu,

    14 Üniversite

    Yüksek Öğretim Öğrenci Sayısı

    (2013-2014)

    423.719 Meslek Yüksek Okulu

    245.322 Üniversite

    Gelen Turist Sayısı 8.726.600 (2010)*

    Giden Turist Sayısı 17.532.600 (2010)*

    Eğitim Harcamaları / GSMH % 5,9 (2012)

    Sağlık Harcamaları / GSMH % 15,6 (2013)

    Karayolu Uzunluğu 138.199 km (2013)

    Demiryolu Uzunluğu 3.013 km (2013)

    Yıllık Elektrik Tüketimi (KWh) 116.809 (2013)

    Asgari Ücret 1.495,20 Avro (brüt)(2014 Temmuz)

    *Yeni istatistikler yayınlanmamıştır.

    2.3. Ekonomik Göstergeler

    2008 2009 2010 2011 2012 2013

    GSYİH (milyar avro) 594 573 587 599 599 603

    GSYİH (milyar ABD $) 875 798 779 834 771 800

    Büyüme (%) 2,1 -3,6 1,5 0,9 -1,2 -0,8

    Nüfus (bin kişi) 16,405 16,486 16,575 16,656 16,730 16,778

    Kişi Başına GSMH (ABD $) 53,199 48,300 46,861 49,932 45,989 47,634

    Tüketici Enflasyon Oranı (%) 2,5 1,2 1,3 2,3 2,5 2,5

    İşgücü (bin kişi) 7,801 7,846 7,817 7,811 7,894 7,939

    İşsizlik oranı (%) 3,9 4,8 5,4 5,4 6,4 8,3

    Dış Ticaret (Mal)

    İhracat (milyar avro) 370 309 372 409 430 434

    İthalat (milyar avro) 336 274 332 365 389 384

    Denge (milyar avro) 34 35 40 44 41 50

    Türkiye’ye İhracat (milyar avro) 3,9 3,5 4,5 4,7 4,7 4,8

    İhracatta Türkiye’nin Payı (%) 1,04 1,13 1,21 1,16 1,09 1,11

    Türkiye’den İthalat (milyar avro) 1,6 1,4 1,6 2,0 2,1 2,3

  • 7

    İthalatta Türkiye’nin Payı (%) 0,49 0,50 0,49 0,55 0,54 0,59

    Türkiye Denge (milyar avro) 2,3 2,1 2,9 2,7 2,6 2,5

    Yabancı Sermaye Yatırımları

    Stok (milyar avro) 464 447 439 470 473 498

    Diğer Veriler

    Kamu Borç Stoku (milyar avro) 348 349 373 394 426 441

    Cari İşl. Dengesi (milyar avro) 25 30 43 54 57 66

    Cari İşlem Dengesi/GSYİH (%) 4,3 5,2 7,4 9,1 9,5 10,9

    Kamu Borç Stoku/GSYİH(%) 58,6 50,7 63,7 67,4 74,4 74,7

    Ihracatın Ithalati Karşılama Oranı 110,3 112,9 111,9 112,2 110,3 112,9

    İhracat/GSYİH 62,3 54,0 63,3 68,3 71,7 72,0

    Enerji (petajoule)

    Petrol Üretimi 93 73 61 63 63 65

    Petrol İthalatı 7.565 7.696 8.222 7,911 8,403 7,950

    Petrol İhracatı 5,511 5,753 6,310 6,091 6,386 6,108

    Doğalgaz Üretimi 2,511 2,363 2,657 2,419 2,406 2,587

    Doğalgaz İthalatı 794 770 773 690 783 810

    Doğalgaz İhracatı 1,852 1,669 1,786 1,676 1,812 2,007

    3. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER

    3.1. Ülkenin Kısa Tarihçesi

    Netherlands (Alçak ülkeler), İspanya Krallığı yönetiminde olan onyedi eyaletin bir

    parçasıydı. Onyedi eyalet 1568 yılında İspanya ile savaşa girmiş ve 1581 yılında

    bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. İspanya, 80 yıl süren savaşların sonunda 1648 yılında

    eyaletlerin bağımsızlığını tanımıştır. Netherlands Eyaleti’ne 1559 yılında yönetici olarak

    atanan Nassau Kontu Prens William Orange, Hollanda Kraliyet ailesinin atası ve Hollanda

    devletinin kurucusu olarak kabul edilmektedir.

    16-17’nci yüzyıllarda Avrupa’da kraliyet aileleri arasında süregelen savaşlar, akraba

    evlilikleri ve miraslar nedeniyle birçok defa yönetim değişikliği yaşanmıştır. 1815 yılında

    Viyana Kongresi ile Belçika ve Lüksemburg’u da kapsayan bölgede Birleşik Hollanda

    Krallığı ilan edilmiştir. Daha sonra Belçika 1830 yılında ve Lüksemburg 1890 yılında Birleşik

    Hollanda Krallığı’ndan ayrılmışlardır. 1848 yılında Hollanda’nın önemli devlet adamlarından

    Thorbecke tarafından ilk anayasa oluşturulmuştur.

    Yeni yapılan keşiflerle zengin hammadde kaynakları bulunması nedeniyle 17’nci

    yüzyılda Hollanda ekonomik bakımdan güçlenmiş ve dünyanın sayılı bir ticaret merkezi ve

    deniz gücü haline gelmiştir. Bundan sonra denizlerdeki hakimiyetini uzun süre korumayı

    başarmıştır. Hollanda, 18 ve 19’uncu yüzyıllarda sömürgeci bir politika izleyerek Afrika’da,

    Güney Amerika’da ve Asya’da sömürgeler edinmiş olup en önemli sömürgeleri Cape Town,

    Endonezya ve İngilizlerle şu anki New York şehri karşılığında takas edilen Surinam olmuştur.

    Hollanda sömürgecilik döneminde yoğun olarak köle ticareti yapmıştır.

  • 8

    Hollanda, I. Dünya Savaşı’nda tarafsız kalmış ve savaşın dışında kalabilmiştir. Ancak

    II. Dünya Savaşı’nda Almanlar tarafından 1940’ta işgal edilmiş, işgal 1945'te son bulmuştur.

    Hollanda, II. Dünya Savaşı’ndan sonra tarafsızlık politikasından vazgeçmiş ve NATO ile

    Avrupa Ekonomik Topluluğu’na üye olmuştur.

    II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan bağımsızlık hareketleri sonrasında Endonezya ve

    Güney Afrika’daki sömürgeleri özgürlüklerini ilan etmişler, Antiller ve Aruba’yla ise

    ilişkileri düzenleyici nitelikte bir “İmtiyazlar Anlaşması” imzalanmıştır (29 Aralık 1954). Bu

    anlaşma ile her ülkenin kendi iç işlerinde bağımsız, dış işlerinde koordineli hareket etmesi

    kararlaştırılmıştır.

    Günümüzde, Kral, Devletin başıdır. Aruba ve Antillerde Kraliyeti temsil eden ve Kral

    tarafından atanan Valiler bulunmakta olup onların bakanları da Kraliyetle ilgili konular

    görüşülürken toplantılara katılmak üzere Hollanda Bakanlar Kurulu’nda yer almaktadır.

    3.2. Siyasi ve İdari Durum

    Hollanda, yerel yönetimlere dayalı ve üç katmanlı (merkezi hükümet, eyaletler,

    belediyeler) üniter bir devlet yapısına sahiptir. Geleneksel Hollanda kamu yönetimi yaklaşımı

    korporatist felsefeye dayalı olup bu felsefe yönetimin meşruiyetini ve hükümete güveni

    artırmak amacıyla yönetim kalitesini iyileştirmek için konsensüs oluşturmanın ilkelerine ve

    uzman tavsiyelerinin kullanılmasına vurgu yapar. Hollanda’da, hükümet, işveren ve işçi

    temsilcileri arasındaki ilişkiler “polder modeli”(1982’den beri endüstriyel istikrarsızlığı

    önlemiş olan müzakere ve mutabakat temeline dayalı işçi, işveren ve kamuyu bir araya getiren

    bir sistem) adı verilen mutabakat/uzlaşı kültürü çerçevesinde yürütülmektedir.

    Hollanda, parlamento esasına dayalı anayasal bir monarşidir. Hollanda 19’uncu

    yüzyıldan beri koalisyon hükümetleri tarafından yönetilmiştir. Hükümet kral ve bakanlardan

    oluşmaktadır. Kral devletin başıdır. Parlamento, Eyalet Konseyi üyeleri tarafından dört

    yıllığına seçilen 75 üyeli I. Meclis (Senato) ve halk tarafından gizli oy ve nispi temsil usulü

    ile yine dört yıllık süre için seçilen 150 üyeli II. Meclis’ten (Temsilciler Meclisi)

    oluşmaktadır. Tarihi nedenlerden dolayı Lahey hükümet merkezi, Amsterdam ise başkenttir.

    Hollanda idari açıdan Drenthe, Flevoland, Friesland, Gelderland, Groningen, Limburg,

    Overijsel, Utrecht, Zeeland, Noord Brabant, Zuid Brabant, Noord Holland ve Zuid Holland

    olmak üzere 12 Eyaletten oluşmaktadır.

    Devlet Başkanı Kral Willem Alexander, 30 Nisan 2013 tarihinde tahta çıkmıştır.

  • 9

    Mevcut siyasi partiler ve liderleri:

    Mevcut siyasi partiler ve liderleri 2014-Milletvekili Sayısı

    VVD-Özgürlük ve Demokrasi Partisi: Mark Rutte 41

    PvdA-İşçi Partisi: Diederik SAMSOM 38

    SP-Sosyalist Parti: Emile Roemer 15

    CDA-Hıristiyan Demokrat Parti: Sybrand van Haersma Buma 13

    D66-Demokrat 66’lar: Alexander Pechtold 12

    PVV-Özgürlükler Partisi: Geert Wilders 12

    CU-Hıristiyan Birliği: Arie Slob 5

    Groenlinks-Yeşil Sol: Bram A. Van Ojik 4

    SGP-Reformcu Devlet Partisi: Kees C.G.van der Staaij 3

    PvdD-Hayvanları Koruma Partisi: Luuk Folkerts 2

    VNL (ex PVV) Bontes/van Klaveren 2

    50PLUS-Elli Yaş Üzeri Partisi: M.H.H. Baay-Timmermans 1

    Lid-Van Vliet (ex PVV) 1

    50PLUS/Nolbert Klein 1

    Toplam 150

    Bakanlar Kurulu:

    Başbakan Mark Rutte (VVD)

    Başbakan Yard./Sosyal İşler, İstihdam Bakanı Lodewijk Asscher (PvdA)

    Dışişleri Bakanı Frans Timmermans (PvdA)

    İçişleri Bakanı, Kraliyet İlişkileri Ronald Plastelk (PvdA)

    Güvenlik ve Adalet Bakanı Ivo Opstelten (VVD)

    Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı Jet Bussemaker (PvdA)

    Maliye Bakanı Jeroen Dijsselsoem (PvdA)

    Savunma Bakanı Jeannine Hennis-Plasschaert (VVD)

    Altyapı ve Çevre Bakanı M. Schultz van Haegen- Maas Geesteranus (VVD)

    Ekonomi Bakanı Henk Kamp (VVD)

    Dış Ticaret, Geliştirme İşbirliği Bakanı Lilianne Ploumen (PvdA)

    Sağlık, Refah ve Spor Bakanı Edith Schippers (VVD)

    İskan ve Merkezi Hükümet Bakanı Stef Blok(VVD)

    *4 Şubat 2014 itibariyle Eric Wiebes Maliye DEVLET Sekreteri görevini devam

    ettirmektedir.

  • 10

    Yargı: Roma Hukuku temel dayanak olmakla birlikte mevcut yasalar Fransız

    hukukundan alınmıştır. Yasal soruşturmalar, genelde kişiler değil devlet tarafından

    başlatılmaktadır. İdari yargı, medeni hukuk ve ceza yargısından ayrı yapılandırılmış olup

    yargılama usulleri de farklıdır.

    Yargının bağımsızlığı esastır ve bu çerçevede yargıçların ömür boyu görev

    güvenceleri bulunmaktadır. Yargıçlar, ancak görevi kötüye kullanma ya da akli problemler

    vb. nedenlerle ehliyetsiz hale gelmeleri halinde görevden alınabilmektedir.

    En yüksek yargı makamı Hollanda Yüksek Temyiz Mahkemesi’dir. Mahkeme, yargı

    idaresinin gözetimi ve temyiz davalarını karara bağlama görevlerini yürütür. Sadece vergi

    hukukuna giren konularda ilk derece mahkemesi olarak görev yapan beş adet temyiz

    mahkemesi vardır. Medeni hukuk ve ceza hukuku davaları, altmışbir alt-bölge mahkemesi

    tarafından ele alınmakta olup bunların bakmadığı davalar için de ondokuz bölge mahkemesi

    bulunmaktadır. Ayrıca, çocuklar için çocuk mahkemeleri ve borsa vb. kurumlar için özel

    tahkim mahkemeleri vardır.

    3.3. Coğrafi Bilgiler, Nüfus, Eğitim ve Sosyal Güvenlik

    3.3.1. Coğrafi Konumu ve Özellikleri

    Hollanda Krallığı, Hollanda ve Karayip Denizindeki altı adadan (Aruba ve Hollanda

    Antilleri) oluşmaktadır. Avrupa Birliği’nin alan olarak en küçük ülkelerinden bir tanesi olan

    Hollanda Batı Avrupa’da Kuzey Denizi kıyısında, Almanya ve Belçika arasında yer

    almaktadır. Ren, Maas ve Shelde nehirlerinin deltasında kurulmuş olan Hollanda’nın 41.526

    km2’lik yüzölçümünün 7.578 km2’lik kısmı (% 18) su ve kanallardan oluşmaktadır. Coğrafi

    yapısı itibariyle düz bir araziye sahip olan ülke topraklarının yarısından çoğu deniz

    seviyesinin altında bulunmaktadır. Varlığını hidrolik mühendisliğine borçlu olan Hollanda

    topraklarının % 20’si, “polder” adı verilen denizden kazanılmış topraklar olup ülke

    topraklarının 2/3’si dünyanın en geniş kapsamlı su kontrol projeleri sayesinde su altında

    kalmaktan korunmaktadır. Ülkenin en yüksek noktası 321metre, en alçak noktası –6,7-metre

    (deniz seviyesinin altında)’dir. 16,8 milyonluk nüfusu ve km2 başına düşen 496 kişi ile

    dünyanın nüfusu en yoğun ülkelerinden birisidir.

    Hollanda, nemli ve yağışlı bir iklime sahiptir ve yağışlar tüm yıl boyunca

    görülmektedir. Hollanda’nın iklimi, Kuzey denizi kıyılarında bulunması ve Karayip

    bölgesinden gelen “gulf stream”in etkisi ile ılımlıdır. Yazın ortalama sıcaklık 16 derece, kışın

    ise 3 derecedir. Bununla birlikte, nem oranının fazlalığı, ısının daha sıcak veya daha soğuk

    olarak hissedilmesine neden olmaktadır. Diğer taraftan, düz bir arazi yapısına sahip olan

    ülkede Kuzey Denizi’nden esen rüzgar, özellikle deniz kıyısında bütün etkisi ile

    hissedilebilmektedir. Konumu nedeniyle değişik hava koşullarının yaşanabildiği bir ülke olan

    Hollanda’da aynı gün içinde bir kaç kez güneşli ve yağışlı hava yaşanabilmektedir.

    3.3.2. Nüfus

    Hollanda’nın nüfusu 2013 yılı sonunda 16,8 milyon olmuştur. Ancak nüfus artışındaki

    yavaşlama devam etmektedir. Hollanda nüfusu gittikçe yaşlanmakta, 40 yaşının

    üzerindekilerin nüfus içindeki oranları artmaktadır. Nüfus artış hızı 2012 yılında binde 2,8

    olmuştur. Nüfus açısından en kalabalık şehirler sırasıyla Amsterdam, Rotterdam, Lahey,

    Utrecht ve Eindhoven’dır.

  • 11

    Halkın çoğu Flaman, küçük bir kısmı ise Fas, Surinam ve Endonezyalıdır. Ülkede

    yaklaşık 400 bin Türk yaşamakta, bunlardan 250 bininin Hollanda vatandaşlığını kazanmış

    olduğu bilinmektedir. Yabancılar arasında ülkedeki en büyük kesimi Türk kökenliler

    oluşturmaktadır.

    Tablo 1: Hollanda’nın Nüfus İstatistikleri(1000 kişi)

    Yıl Toplam

    (Kişi)

    Oran (%) Büyüme Yoğunluk

    (kişi/km2) 0-20 20-40 40-65 65-80

    80

    üzeri Kişi

    Oran

    (binde)

    2009 16.485.787 23,9 25,7 35,5 11,2 3,8 91,83 5,6 489

    2010 16.574.989 24,1 25,2 35,6 11,4 3,9 89,2 5,4 491

    2011 16.655.799 23,5 25,0 29,3 11,6 4,0 80,8 4,9 494

    2012 16.730.348 23,28 24,76 35,73 12,14 4,10 80,8 4,8 496

    2013 16.778.025 23,10 24,60 35,50 12,60 4,20 47,7 2,8 496

    Kaynak: CBS

    3.3.3. Çalışma ve İşgücü

    Hollanda’da 15-65 yaş arası nüfus ve çalışabilir nüfus yıllar itibariyle çok düşük

    rakamlarda değişiklik göstermektedir. Buna rağmen 2006 yılına kadar çalışan nüfusta azalma

    ve sonucunda işsiz nüfusta artış olurken 2006, 2007 ve 2008 yıllarında ekonomide genel

    olumlu gidişe paralel olarak işsizlik oranı azalmıştır. Ancak 2008’in ikinci yarısında ve 2009

    yılında yaşanan ekonomik ve finansal krizin etkisiyle işsizlik oranı artışa geçerek 2009 yılında

    % 4,9, 2010 ve 2011 yıllarında %5,4, 2012 yılında % 6,4, 2013 yılında ise % 8,3 olarak

    gerçekleşmiştir.

    Tablo 2: Hollanda’nın Çalışan Nüfus Verileri (1.000 kişi)

    Yıl 15-65 yaş arası

    nüfus

    15-65 yaş arası

    çalışabilir nüfus

    15-65 yaş arası

    çalışan nüfus

    15-65 yaş arası

    işsiz nüfus

    İşsizlik

    Oranı

    (%)

    2009 10.970 7.753 7.374 379 4.9

    2010 11.017 7.817 7.391 426 5.4

    2011 10.994 7.811 7.392 419 5.4

    2012 10.992 7.894 7.387 507 6.4

    2013 11.012 7.939 7.283 656 8.3

    Kaynak: CBS

    Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere, Hollanda’da asgari ücret 2013 yılı itibariyle

    23 yaş ve üzerindekiler için aylık brüt 1.469,40 avrodur. Ücretler/Kazanç endeksine göre

    2013 yılı endeksi 131,8’dir (2000=100). Bu oran özel sektör için 131,6 ve sağlık gibi sektörler

    için 133,4’dür. 2013 yılı Aralık ayı itibariyle malul yardımı alanların sayısı 817.840 kişi ve

    işsizlik yardımı alanların sayısı ise 437.730 kişidir. 2012 yılının sonuna kadar 65 olan

    emeklilik yaşı, 2013 Ocak ayından itibaren her yıl emeklilik yaşına bir ay eklenerek 2018

    yılında 66 ve 2021 yılında 67 olacaktır.

  • 12

    Tablo 3: Hollanda’da Asgari Ücret (1 Ocak-31 Aralık Dönemi)

    Yaş Aylık Haftalık Günlük

    23-65 1.469,40 339,10 67,82

    22 1.249,00 288,25 57,65

    21 1.065,30 245,85 49,17

    20 903,70 208,55 41,71

    19 771,45 178,05 35,61

    18 668,60 154,30 30,86

    17 580,40 133,95 26,79

    16 506,95 117,00 23,40

    15 440,80 101,75 20,35

    Kaynak: Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı

    3.3.4. Eğitim ve kültür

    Hollanda’da eğitim sisteminin en önemli özelliği, okul kurma özgürlüğünün,

    Anayasa’nın 23’üncü maddesi altında garantiye alınmış olmasıdır. Bu maddede kişilere, okul

    kurma özgürlüğü, okullarda eğitimi düzenleme ve inanç özgürlüğüne bağlı olarak okulun

    ilkelerini belirleme özgürlüğü tanımaktadır. Dini inanca, eğitsel ve ideolojik görüşlere göre

    okul kurma ve seçme özgürlüğü tanınmıştır. Kamu okulları; devlet adına eğitim sağlayan, dini

    ve diğer görünüm ayrımlarını dikkate almadan tüm çocuklara açık olan, kamu hukukuna tabi

    olan, belediye meclisi ya da bir kamu tüzel kişiliği ya da bir kamu vakfının komisyonu

    tarafından kurulup yönetilen kurumlardır. Özel okullar ise; özel hukuka tabi olan bir dernek

    ya da vakıf tarafından kurulup yönetilen, kendi dini ve ideolojik inançlarını temel alabilen

    kurumlardır.

    Hollanda eğitim sisteminin ikinci önemli özelliği, işletme ve yönetimin okullara

    devredilmesi ile eğitim politikasının merkezileştirilmesini iç içe barındırmasıdır. Hollanda’da,

    ülkenin yönetim yapısına uygun olarak, eğitim sisteminin yönetiminde yetkili ve sorumlu üç

    yönetim birimi vardır: Merkezi hükümet, ülke düzeyinde tüm eğitim sistemini düzenleme

    sorumluluğunu üstlenmekte ve anayasanın hükümleri doğrultusunda yönetmelikler ve yasama

    araçlarıyla eğitimi kontrol etmektedir. Eyalet yönetimi başlıca yasal denetim ve yargı

    görevlerini yerine getirir. Yerel yönetimlerin ise yürütme görevleri bulunmaktadır. Eğitim

    sistemi, ülke düzeyinde merkezi olarak düzenlendiği ve tüm ülkede ortak bir okul sistemi

    uygulandığı için, yönetim yönünden merkezi bir nitelik taşır. Buna karşılık, okulların idaresi

    yerel yönetimlerin sorumluluğunda olduğu için de yerel bir nitelik taşır.

    Anayasada belirtilen özgürlüklerin sağlanabilmesi için; devlete eğitim ve yönetim

    yönünden aynı programlara ve yasal düzenlemelere bağlı olan resmi ve özel okullara eşit

    parasal destek sağlama zorunluluğu, yerel yönetimlere de bir kamu görevi olarak eğitim

    hizmeti sunma sorumluluğu yüklenmiştir. Bu durum, sistem içinde hem okul türlerinin, hem

    de sistemin yönetim ve denetiminde yetkili olan kuruluşların çeşitlenmesine neden olmuştur.

    Çünkü anayasa ile güvence altına alınan kişilerin kendi dünya, dini, eğitsel ve ideolojik

    görüşlerine uyan eğitim verme ve eğitim alma özgürlüğü nedeniyle, tüm eğitim

    basamaklarında devlet okullarının yanı sıra çeşitli dini inanç ve mezhep grupları ile farklı

    eğitsel ve ideolojik görüşlere sahip özel ve tüzel kişiler (kişiler, dini kurumlar, meslek

    kuruluşları, kamu yararına çalışan dernek ve birlikler, ticari kuruluşlar gibi) tarafından açılan

    oldukça geniş bir özel okullar ağı vardır. Bunlar genellikle Katolik ve Protestan okulları olup

  • 13

    Yahudi, Müslüman, Hindu ve hümanist özel okullar da bulunmaktadır. Okullarda din eğitimi

    zorunlu olmamakla birlikte, isteyenlere dini cemaatlerin görevlendirdiği din görevlileri

    tarafından din dersleri verilmektedir.

    Özel okullar, eğer çocuğun ebeveyni okulda öğretilen inanç ve ideolojiyi

    benimsemiyorsa çocuğu okula kabul etmeme hakkına sahiptir. Resmi ve özel okullar Eğitim,

    Kültür ve Bilim Bakanlığı tarafından belirlenmiş olan müfredat programını takip ederler. Her

    iki kurumdan alınan belge ve diplomaların geçerliliği eşittir.

    Merkezi hükümet, kamu ve özel okullarına aynı geçerli ölçütlere göre ödenek verir.

    Ancak, özel okulların devlet bütçesinden ödenek alabilmeleri için bu alandaki yasalarda ve

    hükümet kararlarında belirtilen koşulları yerine getirmeleri gerekir.

    Zorunlu eğitim 1969 Zorunlu Eğitim Kanunu ile düzenlenmiştir. Buna göre, her çocuk

    beş yaşına girdiği ay içinde tam gün okula kaydolmak ve kesintisiz 12 yıl eğitim almak

    zorundadır. Bununla birlikte, çocukların tamamına yakını 4 yaşında okula başlamaktadır.

    Okula devamın aksatılmaması konusunun takipçisi belediye yetkilileri olup okula devamın

    aksatılması durumunda kanun, para ve hapis cezası öngörmektedir.

    Eğitim Basamakları: Hollanda'da eğitim sistemi, temel eğitim, ortaöğretim ve

    yükseköğretim olmak üzere üç eğitim basamağından oluşur.

    Temel Eğitim Okulları: Zorunlu eğitim kapsamında 4-12 yaş arasındaki çocukların

    gittikleri sekiz yıllık okullardır. 1985 yılından itibaren Hollanda’da “ilkokul” kavramı

    kaldırılmış olup temel eğitim yasası kapsamında 2 yıllık anaokulları ile 6 yıllık ilkokullar

    birleştirilerek 8 yıllık temel eğitim okulları oluşturulmuştur. Temel eğitim okullarına başlama

    yaşı 4’tür. Sekizinci yılın sonunda ülke genelinde yapılan CITO sınavlarında alınan notlara

    bağlı olarak öğrenciler ortaöğretim kurumlarından birine yönlendirilirler.

    Ortaöğretim:12-16/18 yaş arasındaki öğrencilerin öğrenim gördükleri, süreleri 4-6 yıl

    arasında değişen ve ilk dört yılı zorunlu eğitim kapsamında olan ortaöğretim basamağındaki

    genel eğitim ve mesleki eğitim amaçlı programlar uygulayan okullardır. Oniki yaş civarında

    sekiz yıllık temel eğitimi bitiren çocuklar için ortaöğretimde üç seçenek bulunmaktadır:

    VMBO: Meslek öncesi ortaöğretim, dört yıl süreli (ortaokul) ve sonra MBO Mesleki ortaöğretim, iki-üç-dört yıl süreli (lise)

    HAVO: Yüksek dereceli genel ortaöğretim, beş yıl süreli (ortaokul+lise)

    VWO: Üniversite öncesi eğitim, altı yıl süreli (ortaokul+lise)

    Yükseköğretim: Ortaöğretimi bitiren 18 yaşından büyük öğrencilerin akademik veya

    mesleki öğrenim gördükleri, süreleri 4-6 yıl olan üniversiteler ve meslek yüksekokullarından

    oluşmaktadır. HBO denilen meslek yüksek okulları, meslekler için gerekli olan teorik ve

    pratik eğitimi vermektedir. Üniversitelerise, araştırmayı sürdürmek ve bunların öğretilmesi

    amacını taşımaktadır. Üniversite ile yüksekokul arasındaki fark ise, üniversitede en az 3

    fakülte (tıp fakültesi ve bir matematik veya fizik bilimleri fakültesi) bulunmasından

    kaynaklanmaktadır. Bu öğretim kurumlarına giriş için aynı yasal kurallar uygulanır ve

    verdikleri derecelerin değerleri de eşittir. Bu kurumlar tümüyle devlet sorumluluğu altındadır.

    Hollanda’da yükseköğretim sistemi içinde toplam 14 üniversite bulunmaktadır. Mesleki

    eğitime büyük önem verilmekte olup mesleki eğitimin ağırlığı üniversite düzeyi eğitimde

    daha öne çıkmaktadır. Meslek yüksek okullarına 422 bin öğrenci kayıtlıyken, üniversitelere

    241 bin öğrenci devam etmektedir.

  • 14

    Tablo 4: Eğitim Verileri (2013-2014 Öğretim Yılı)

    Okul/Kurum Okul Sayısı Öğrenci Sayısı

    İlköğretim 7.039 1.538.031

    Orta Öğretim 658 961.099

    Meslek Yüksek Okulları 39 421.519

    Üniversiteler 14 241.321

    Kaynak:CBS

    3.3.5. Sosyal Güvenlik

    Hollanda’da etkin ve kapsamlı bir sosyal güvenlik sistemi mevcuttur. Esas itibari ile

    sistem, halk sigortaları, işçi sigortaları ve sosyal yardımlar olarak üç bölümden oluşmaktadır:

    a) Halk Sigortaları: Aşağıdaki sigorta kolları için çalışanların ücretlerinden primler

    vergi dairelerince kesilmektedir:

    Yaşlılık Sigortaları (AOW), prim: % 17,90

    Geride Kalan Dul ve Yetimler Sigortası (ANW), prim: % 0,60

    Çocuk Paraları Sigortası (AKW), prim kesilmez, bütçe gelirlerinden karşılanır.

    İstisnai Sağlık Harcamaları Sigortaları (AWBZ), prim: %12,65

    b) İşçi Sigortaları:Aşağıdaki sigorta kolları için çalışanlar ve/veya işverenlerden prim

    kesilir:

    Hastalık Sigortaları (ZVW) için işveren % 7,5 prim kesilir. Sigorta primi kişilerin gelirine göre değişim gösterir. Prim işveren ile işçi arasında yapılan görüşme ile

    saptanır. En düşük sağlık sigortası primi 80-110 Avro arasıdır.

    Maluliyet sigortası için (WAO/WIA) işverenden % 4,95 prim alınır.

    İşsizlik Sigortası (WW) için sadece işçiden % 2,15 prim kesilir.

    Tamamlayıcı Ödenek (TW), prim kesilmez, bütçe gelirlerinden karşılanır.

    c) Sosyal Yardımlar:Bu yardımlar bütçeden finanse edilmektedir.

    İş ve Geçim Yardımı (WWB)

    Yaşlı ve Kısmen Maluller – 50 yaş üzeri- (IOAW)

    Serbest Çalışan Yaşlılar Yardım Kanunu (IOAZ)

    4. GENEL EKONOMİK DURUMU

    4.1. Genel Durum

    Hollanda ekonomisi, istikrarlı işçi-işveren ilişkileri, düşük düzeyde işsizlik ve

    enflasyon, önemli miktarda dış ticaret fazlası ve Avrupa nakliye merkezi olarak oynadığı

    önemli rol ile bilinmektedir. Ekonominin ana itici sektörleri nakliye/lojistik, kimya sanayi,

    ticaret ve hizmetlerden oluşmaktadır. İmalat sanayi Hollanda’da, Almanya, Fransa ve İtalya

    gibi diğer Avrupa ülkelerinde olduğundan daha az baskın durumdadır. Endüstriyel aktiviteler

    esas olarak gıda işleme, kimyasallar, petrol işleme ve elektrikli makineler üzerine

  • 15

    yoğunlaşmıştır. Son derece mekanize tarım sektörü işgücünün yalnızca yaklaşık % 2’sini

    istihdam etmekle birlikte gıda işleme sanayisi ve ihracat için önemli miktarda üretim

    gerçekleştirmektedir. Tarım ve gıda ile kimyasallar gibi daha geleneksel sektörlerde

    biyoteknoloji giderek artan önemde bir rol oynamaktadır. Oldukça dışa açık olan ekonomi dış

    ticarete ve finansal hizmetlere bağımlıdır. Ekonominin sektörel dağılımı, % 74 hizmetler, %

    24,4 sanayi ve % 1,6 tarım şeklindedir.

    Hollanda dünyanın en büyük 18’nci ekonomisine sahip olup kişi başına düşen milli

    gelir sıralamasında ise 13. sırada yer almaktadır. Hollanda, WTO 2013 yılı verilerine göre,

    dünya mal ihracatında beşinci, hizmet ihracatında dokuzuncu, mal ithalatında yedinci, hizmet

    ithalatında ise sekizinci sırada yer almaktadır. Toplam dünya mal ticareti içerisindeki payı ise

    % 3,4 olarak gerçekleşmiştir. AB’nin ikinci en büyük ihracatçı ülkesi olan Hollanda tarım

    ürünleri ihracatında ABD’nin ardından 2’nci sırada gelmektedir. Ülke, reeksport konusunda

    uzmanlaşmış olup ihracatının yaklaşık % 46,2’sini oluşturmaktadır. Doğal kaynaklar ve

    hammadde bakımından fakir olan Hollanda’nın taşımacılık ve lojistik açısından Avrupa’da

    merkezi bir konumda bulunması ve yurt içi pazarının darlığı ülkenin dışa açık bir ekonomi

    haline gelmesinde etkili olmuştur.

    Hollanda, Avrupa’nın ana limanı ve lojistik merkezi konumundadır. Rotterdam

    Limanı 2005 yılına kadar dünyanın en büyük limanı iken, halen Şangay Limanı, Ningbo-

    Zhoushan Limanı, Singapur Limanı ve Tianjin Limanının ardından dünyanın beşinci en

    büyük ve Avrupa’nın en büyük limanı unvanını taşımaktave Hollanda’yı her tür eşya için

    başlıca geçiş ülkesi yapmaktadır. Amsterdam’daki Schiphol Havalimanı Avrupa’da yolcu

    trafiği açısından dördüncü, kargo trafiği açısından üçüncü sırada yer almaktadır. Dış

    ticaretinin önemli bir bölümünü, Avrupa içi ticaret yanında Rotterdam Limanı ve Schiphol

    Havalimanı gibi lojistik faaliyetlerinin en yoğun olduğu limanlar vasıtasıyla ABD ve

    Asya’dan yapılan ithalat oluşturmaktadır. İthal edilen ürünlerin önemli bir bölümü çok az

    veya hiç bir işleme tabi tutulmadan diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Bu durum,

    Hollanda’nın, Avrupa’nın en önemli ticaret ve dağıtım merkezi olma özelliğini

    yansıtmaktadır.

    Tablo 5: Önemli Veriler ve Oranlar

    VERİLER 2011 2012 2013

    GSYİH (milyar dolar)-cari 834 770 800

    GSYİH (milyar avro)-cari 599 599 602

    İhracat (milyar avro) 409 430 434

    İthalat (milyar avro) 365 389 384

    Cari İşl.Dengesi (milyar avro) 54 57 66

    Kamu borç stoğu (milyar avro) 394 426 441

    Kişi Başına GSYİH (dolar)-cari 49,932 45,988 47,634

    Kişi Başına GSYİH (avro)-cari 35,886 35,773 35,864

    Oranlar

    İhracat/İthalat (%) 112 110 113

    İhracat/GSMH (%) 68 72 72

    Cari İşl. Dengesi/GSMH (%) 9,2 9,5 10,9

    Kamu Borç Stoğu/GSMH (%) 65,8 71,1 73,3

    Kaynak:IMF, CBS, De Nederlandsche Bank

  • 16

    Özellikle Avrupa pazarına giriş için çok avantajlı bir dağıtım merkezi olması, öne

    çıkan alt yapı ve lojistik hizmetleri nedeniyle, halen çoğu global firma Hollanda’yı bir

    pazarlama üssü olarak seçmektedir. Hollanda’yı önemli kılan diğer önemli bir faktör, kimya,

    ileri teknolojik ve yenilikçi malzemeler, gıda, çiçekçilik, yaşam bilimleri, sağlık, su yönetimi

    ve denizcilik, ar-ge ve finansal hizmetler sektörlerinde şirketlerin ve araştırma kurumları

    kümelenmelerinin varlığıdır. Ayrıca, Hollanda halkı, yüksek eğitimli, dışa açık ve genellikle

    bir kaç dili konuşabilen insanlardır.

    World Economic Forum (WEF) tarafından yayınlanan Küresel Rekabetçilik

    Raporu’na göre Hollanda ilk on ülke arasında yer almaktadır. Aynı rapora göre Hollanda

    şirketleri oldukça sofistike ve uluslararası düzeyde yeni teknolojileri almada en atak şirketler

    olarak öne çıkmaktadır. Oldukça eğitimli, esnek ve motivasyonu yüksek iş gücü, ülkenin

    merkezi coğrafi konumu, gelişmiş altyapı ağı ve lojistik hizmetleri Avrupa’nın, Amerika’nın

    ve giderek sayıları artan Asya şirketlerinin Avrupa ofislerini Hollanda’da açmalarına yol

    açmaktadır. Bu da, dünyadaki en büyük 500 şirketin 400’ünün Hollanda’da ofislerinin mevcut

    olmasıyla paralellik arz etmektedir.

    Hollanda ekonomisi, hem özel sektör hem de kamu sektörünün önemli roller

    üstlendiği karma bir pazar ekonomisi niteliği taşımaktadır. Ekonomi güçlü bir uluslararası

    yönelime sahiptir. Hollanda, ticaret ve yüksek düzeyli finansal ve mesleki hizmetleri ile

    ünlenmiş, dünyadaki en zengin ve refah seviyesi yüksek ülkelerden biri olarak öne

    çıkmaktadır.

    Hollanda hükümeti geleneksel olarak özel sektör eliyle kalkınma lehinde politikalar

    yürütmüş ve yalnızca ulusal çıkarlar veya çok miktarda iş imkanı söz konusu olduğunda

    müdahalede bulunmayı tercih etmiştir. Ulusal politikalar, enerji, telekomünikasyon ve toplu

    taşıma gibi önemli kamu çıkarı olan sektörleri izlemek için kurulan bağımsız kurumlar

    marifetiyle rekabeti geliştirmeye ve tüketiciyi korumaya vurgu yapmaktadır. Hükümet, kamu

    hizmetlerinde özel yatırımlara ve yeni endüstriyel gelişmeler için kamu-özel sektör işbirliğine

    açıktır. Devlet bazı önemli büyük şirketlerde ve sektörlerde pay sahibi olmakla birlikte bütün

    endüstriyi kontrol altında tutmamaktadır. Devlet, kendi topraklarında ve kıta sahanlığındaki

    madenlerle ilgili imtiyazları verme hakkını elinde tutmaktadır. Hollanda’da millileştirme

    konusunda bir kanun bulunmamakla birlikte millileştirme bir tehdit olarak görülmemektedir.

    Devletin sahip olduğu endüstriyel holdingler, bazı özel şirketlerin devamının sağlanmasını

    teminen gerçekleştirilen şirket kurtarma operasyonlarından kaynaklanmaktadır. 2008 yılında

    banka ve sigortacılık grubu olan Fortis’in devlet sermayesi konularak batmaktan kurtarılması,

    ING bankasına finansal destek verilmesi ve ABN-AMRO bankasının satın alınması da bu

    çerçevede gerçekleştirilmiştir.

    Hollanda’da devlet taşımacılık sektöründe, ulusal demiryolu işleticisi Nederlandse

    Spoorwegen, bölgesel otobüs şirketi Connexxion ve Rotterdam Limanı da dahil olmak üzere

    önemli bir paya sahip bulunmaktadır. Devletin ulusal havayolu şirketi olan KLM’ deki payı

    2004 yılında şirketin Air France ile birleşmesi neticesinde % 14,75’ten % 5,9’a düşmüştür.

    Ulusal gaz dağıtım şirketi Gasunie ve elektrik şirketi Tennet gibi stratejik sektörlerdeki payını

    korumakla birlikte hükümet enerji sektöründe kamu payını düşürmek için çalışmaktadır.

    Elektrik piyasası 2004 yılından itibaren tam rekabete açılmış bulunmaktadır.

    Hollanda, kendisini Avrupa’ya giriş kapısı olarak lanse etmekte ve aktif bir biçimde

    yabancı yatırımları teşvik etmektedir. Hollanda Yabancı Yatırım Ajansı, ülkeyi, uluslararası

    aktiviteler için bir üs olarak takdim etmekte ve yeni bir şube açmak isteyen veya mevcut bir

  • 17

    şirketi genişletmek isteyen şirketlere yardım etmektedir. Hollanda, yatırım teşvikleri

    sağlamak yerine iş dünyasına kendi avantajlarını pazarlamayı tercih etmektedir. Bu avantajlar

    arasında, taşımacılık ve dağıtım merkezleri olan Rotterdam Limanı ve Schiphol Havaalanı ile

    bağlantılı güçlü bir lojistik altyapı, çok dilli ve misafirperver olması ile ünlenen kalifiye ve iyi

    eğitimli iş gücü, “polder modeli” (1982’den beri endüstriyel istikrarsızlığı önlemiş olan

    müzakere ve mutabakat temeline dayalı işçi-işveren ve kamuyu bir araya getiren bir sistem)

    sayesinde mevcut olan emek piyasası istikrarı sayılmaktadır. Bu avantajlar bilgi-iletişim

    teknolojisi şirketleri ve pek çok dağıtım ve çağrı merkezleri için cazip gelmekte olup bu

    şirketler son yıllarda Hollanda’da pek çok firma kurmuşlardır.

    4.2. Tarım ve Hayvancılık

    Hollanda’nın küçük bir ülke olması nedeniyle toprakların az ve yetersiz oluşu,

    denizden ve bataklıklardan arazi yaratıp kurutma (polder) sisteminin gelişmesini sağlamıştır.

    Hollanda’nın mevcut topraklarının1/4’ü bu şekilde elde edilmiştir. Oluşturulan su kontrol

    proje ve sistemleriyle toprakların 2/3’si su altında kalmaktan korunmaktadır. Belirli tarım

    ürünlerinin, sebze ve çiçeklerin yetişmesi için iklimin soğuk olması ise seraların

    geliştirilmesini sağlamıştır.

    Tarım Hollanda ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Hollanda, ABD’nin

    ardından dünyanın ikinci büyük tarım ürünleri ihracatçısıdır. Kişi başına düşen toprak

    açısından küçük bir ülke olmakla birlikte tarımda kullanılan ileri teknoloji ve makineler

    ülkeyi dünyanın en önemli ihracatçılarından birisi yapmıştır. Geleneksel olarak güçlü olan

    tarım sektörü, gen mühendisliği, çapraz gübreleme, çapraz dölleme gibi konular başta olmak

    üzere ar-ge faaliyetlerine verilen önem sayesinde hektar başına alınan ürünün yüksekliği ile

    dikkat çekmektedir. Hollandalı çiftçiler ortalama olarak AB’deki çiftçilere göre dönüm başına

    2,5 kat daha fazla ürün elde etmektedir. Tarım ve çiftlik gereçleri, makine ve teçhizatı,

    tohumlama, seracılık, paketleme ve tasarım teknikleri son derece gelişmiştir. Gıda ve yiyecek

    konusundaki ar-ge merkezinin bulunduğu Wageningen şehrinde (Wageningen Üniversitesi de

    yiyecek ve gıda konusunda uzmanlaşmıştır) ve civarında 10 bin araştırmacının çalıştığı ve bu

    gıda vadisinin yiyecek ve gıda alanında küresel bir motor niteliği taşıdığı ve uzun vadeli

    hedefin yeni ürünler, hizmetler ve işleme yöntemlerini besleyen ar-ge faaliyetleri ile

    Hollanda’yı yiyecek ve gıda deltası haline getirmek olduğu ifade edilmektedir.

    Hollanda’da toplam alanın %69’u tarımsal üretime ayrılmıştır. Avrupa’nın sebze

    ihracatının yaklaşık %30’u Hollanda tarafından yapılmaktadır. En önemli ihracat pazarları

    Almanya, Fransa ve İngiltere’dir. Hollanda genellikle çiçek soğanları ve peynirleri ile

    bilinmektedir. Ancak, Hollanda, çiçek, et ve et ürünleri, meyve ve sebze, bira, süt ürünleri,

    çikolata, nişasta türevleri ve tohum gibi ürünlerin hem önemli bir üreticisi hem de uluslararası

    ticaretçisi konumundadır. Hollanda, kesme çiçek ve soğanlarının üretiminde ve açık

    artırmasında, süt ürünleri, kakao ve mantar üretiminde dünyada birinci sırada gelmektedir.

    Hollanda bahçecilik/çiçekçilik sektörü küresel düzeyde trend belirleyici nitelikte olup

    pazar liderliğine sahip bulunmaktadır. Bu sektörde, çiçek, çiçek soğanları, süs

    ağaçları/bitkileri, meyve ve sebze dallarında işletmeler ve ar-ge merkezleri, üretim, ar-ge,

    lojistik, altyapı ve ihracat konularında çok yakın bir işbirliği içinde çalışmaktadır. Küresel

    kesme çiçek ve süs bitkileri ticaretinde ana merkez niteliğinde olan Hollanda’da kesilmiş olan

    çiçekler, etkin arz zinciri sayesinde aynı gün içinde New York’a teslim edilebilmektedir.

  • 18

    Bununla birlikte, tarımın ekonomideki payı 1970’lerde % 5 iken günümüzde %

    1,5’lere kadar düşmüştür. Bu gerilemede, 1990’lara kadar tarım ürünleri fiyatlarının

    gelişiminin genel fiyat artışlarının gerisinde kalması etkiliyken, daha sonra üretim

    rakamlarının genel ekonomik büyümeye paralel artmaması önemli rol oynamıştır. Üretim

    artışını frenleyen unsurlar arasında gittikçe katılaşan çevresel önlemler, AB’nin tarım

    politikasındaki değişiklikler ve tarıma yönelik teşviklerde azalmalar sayılmaktadır.

    En önemli tarım ürünleri üretim istatistikleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

    Yıllar itibariyle genel olarak tarla bitkileri üretiminde azalmalar görülürken sera bitkileri

    üretiminde artışlar dikkat çekmektedir. Bu gelişmeye açık tarım yapılan arazilerin azalırken

    sera alanlarının genişlemesi neden olmaktadır.

    Tablo 6: Tarla ve Bahçe Ürünleri (Bin ton)

    Ürün Adı 2000 2010 2011 2012 2013

    Patates 8.127 6.844 7.333 6.766 6.577

    Şeker Pancarı 6.727 5.119 5.858 5.735 5.727

    Soğan 821 1.252 1.582 1.330 1.200

    Yemlik mısır 8.154 10.341 10.559 10.670 10.268

    Buğday 1.143 145 1.175 1.302 1.335

    Arpa 288 204 205 206 208

    Domates 520 815 815 805 855

    Salatalık 410 430 430 410 400

    Biber 285 365 365 345 325

    Elma 461 407 418 282 314

    Armut 203 295 336 199 327

    Çilek 34 43 43 50 51

    Mantar 265 220 250 307 323

    Beyaz Lahana 120 132 137 131 141

    Pırasa 95 100 90 93 106

    Marul 72 83 84 93 90

    Kaynak: LEI Rapporten-CBS

    Hayvancılık verilerine bakıldığında, ülkedekeçi hariç, sığır, süt inekleri, domuz, koyun

    ve tavuk sayısının 2000 yılına göre tedrici olarak gerilemiş olduğu görülmektedir. 2013 yılı

    verilerine oranla 2012 yılında artış kaydedilen türler sığır, keçi ve tavuk olmuştur.

    Tablo 7: Hayvancılık (1000 adet)

    Hayvan Cinsi 2000 2008 2009 2010 2011 2012 2013

    Sığır 4,07 3,89 3,968 3,975 3,885 3,879 3,999

    Süt-damızlık inek 1,504 1,466 1,489 1,479 1,47 1,484 1,553

    Domuz 13,118 11,036 15,192 12,255 12,429 12,234 12,212

    Koyun 1,308 1,213 1,117 1,13 1,088 1,043 1,034

    Keçi 179 355 374 353 380 397 413

    Tavuk 104,015 96,7 96,859 101,248 96,919 95,273 97,719

    Kaynak: LEI Rapporten

  • 19

    Hollanda, et ve süt ürünleri üretiminde ve ihracatında önde gelen ülkeler arasında yer

    almaktadır. Et üretiminin yaklaşık % 49’u domuz, % 34’ü tavuk, % 15’i sığır ve çok az bir

    kısmı da koyun ve keçi etidir. 2013 yılı itibariyle 800 bin hektarlık alanda 1,6 milyon inek

    (geleneksel Hollanda inekleri olan FriesianHollands (FH), MaasRijnandIjssel(MRIJ) ve

    Groningen türleri), 19 bin mandıra çiftliği, yıllık 12.2 milyon ton süt, 793 bin ton peynir

    (%75’i ihraç edilmektedir), 137 bin ton tereyağı, 194 bin ton süt tozu üretimi ile 5,3 milyar

    avroluk üretim değerine sahip olan süt ürünleri sektörü Hollanda tarım sektörünün en önemli

    alt sektörlerinden birisi olup tarımsal arazilerin yaklaşık %50’si süt ürünleri sektörü

    tarafından kullanılmaktadır. Sektör giderek artan bir uzmanlaşma, makineleşme ve ölçek

    genişlemesi sayesinde 1960’lardan itibaren süt üretimini hızlı bir şekilde artırmıştır.

    Süt tek başına Hollanda toplam tarım üretimi değerinin yaklaşık olarak yaklaşık

    %20’sini karşılamaktadır. Süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren 51 fabrika, 21 şirket

    tarafından işletilmektedir. Bu fabrikaların yarıdan çoğu sektörün lideri olan FrieslandCampina

    şirketine ait bulunmaktadır. Birinci ve ikinci sırada sırasıyla Nestle (İsviçre) ve Danone’nin

    (Fransa) bulunduğu dünyadaki en büyük 10 süt ürünleri şirketi arasında FrieslandCampina

    dördüncü sırada, Unilever (Hollanda-İngiliz) onuncu sırada yer almaktadır.

    Tablo 8: Et ve Süt (milyon kg)

    Ürün ismi 2011 2012 2013

    Et (kemikli) 2,595 2,620 2,600

    - Domuz 1,347 1,332 1,282

    - Tavuk 809 857 888

    - Sığır 382 374 373

    - Koyun ve keçi 15 15 14

    Süt 11,642 11,675 12,207

    Kaynak: LEI Rapporten

    4.3. Sanayi

    Hollanda’da, yeni teknoloji yaratarak birçok sektörde dünya liderliği yapmak ve iş

    hacmi ve sermaye artışı sağlamak, hükümet ve özel sektörün birinci hedefi olarak

    gösterilmektedir. Bu amaçla teknolojik buluşların sanayide kullanımının yaygınlaştırılması

    için çok önemli olan devlet-özel sektör-üniversite işbirliği sağlanmış durumdadır. Bölgesel

    kalkınma açısından önem taşıyan bölgelerde çeşitli konularda (yiyecek ve gıda, su, nano

    teknoloji ve sistemleri, enerji, madde) ihtisaslaşmış teknoparklar oluşturulmaktadır.

    Hollanda imalat sanayi çoğunlukla küçük ve orta boy işletmeler ile az sayıda olan

    ancak piyasaları yönlendirebilecek kadar güçlü olan çokuluslu şirketlerden oluşmaktadır.

    İmalat sanayi, küçük firmalar da dahil, ihracata yöneliktir. Üretim hacmi olarak gıda, içecek,

    kimya, kağıt ve matbaacılık, elektrikli makineler, makine ekipman, nakliye araçları sanayi

    kolları önde gelmektedir. Elektronik ve mikroçipler, ilaç sanayi, gen mühendisliği ve tıbbi

    cihazlar gelişen sektörlerdir. Bunların dışında medikal teknoloji, çevre teknolojileri, enerji,

    yaşam bilimleri, gemi inşa ve bilişim teknolojileri üretiminde önemli bir konumdadır.

  • 20

    Tablo 9: Katma Değer Yöntemiyle GSYİH ve Mal Üretimi (milyon avro)

    Yıllar GSYIH

    Mal

    Üretimi

    Toplam

    Mal Üretimi /

    GSYIH (%)

    İmalat

    Sanayi İnşaat

    Madencilik

    ve Taş

    Ocakçılığı

    Tarım,

    Ormancılık,

    Balıkçılık

    2008 594,431 142,839 24,0 67,700 30,956 21,541 8,837

    2009 573,235 131,416 22,9 60,025 30,678 15,556 7,898

    2010 586,789 134,354 22,9 63,879 28,021 16,109 9,367

    2011 599,047 140,325 23,4 68,047 28,986 18,777 8,743

    2012 599,338 139,877 23,3 67,968 26,551 20,652 9,072

    2013 602,658 140,426 23,3 68,991 25,463 21,595 8,892

    Kaynak: CBS

    2013 yılında imalat sanayi içerisinde en önemli paya gıda, içecek ve tütün grubu sahip

    olup bunları kimya ve eczacılık ürünleri,metal ürünleri, makine ve ekipman, kağıt-basım-

    matbaa ve kauçuk, plastik ve madenler takip etmektedir.

    4.4. Ulaştırma ve Telekomünikasyon

    Hollanda’nın deniz kıyısında ve üç büyük ırmağın deltasında bulunması ülkeyi

    nakliye ve lojistik açısından önemli bir uluslararası ticaret ve dağıtım merkezi haline

    getirmektedir. Ren Nehri, Almanya ve Merkezi Avrupa’ya, Maas Nehri ise Belçika ve

    Fransa’ya bağlantı sağlamaktadır. Ülkede toplam 14 deniz limanı bulunmaktadır. Dünyanın

    en büyük 3’üncü, Avrupa’nın ise en büyük limanı olan Rotterdam Limanı ve çevresindeki

    sanayi kompleksi, ileri otomasyon tekniği, depolama kapasitesinin genişliği ve elverişli

    coğrafi konumu, kara, deniz, demiryolu, boru hatları ve iç suyolları bağlantıları ile Avrupa

    pazarının en önemli taşıma, aktarma, işleme ve kargo dağıtım merkezi olarak faaliyet

    göstermektedir. Rotterdam Limanı, Belçika’nın Anvers Limanına da suyolu ile

    bağlanmaktadır. Avrupa’nın 1.000 ton kapasiteli gemilerin geçebileceği iç suyollarının

    uzunluğu yaklaşık 22.000 km olup bu iç suyollarının yaklaşık %10’u Hollanda toprakları

    içerisinde yer almaktadır. Hollanda’daki iç suyollarının uzunluğu yaklaşık 5.000 km olup

    bunun 3.745 km’si kanallardan oluşmaktadır. Hollanda, Avrupa iç suyolları taşımacılığında %

    54 paya sahiptir. Amerika ve Asya firmalarının Avrupa dağıtım merkezlerinin % 51’i

    Hollanda’da bulunmaktadır.

    Amsterdam’da bulunan Schiphol Havalimanı Avrupa’da büyüklük açısından 4’üncü

    sırada olup Avrupa’daki havayolu yolcu trafiğinin % 10’unu kargo trafiğinin ise % 19’unu

    karşılamaktadır. Schiphol dışında 16 yerel havaalanı bulunmaktadır.

    Kara, hava ve deniz (iç suyollarıdahil) taşımacılığı ile bunlara ilişkin hizmetlerin dahil

    olduğu taşımacılık sektörü GSYİH’da % 4 paya sahiptir. Taşımacılık sektörünün son yıllarda

    devam eden düşük oranlı büyümesinin 2010 ve 2011 yıllarında kesintiye uğradığı

    görülmektedir.

  • 21

    Hollanda’da toplam 14 limandan oluşan dört büyük deniz limanı kompleksi

    bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü olan Rotterdam Limanı GSYİH’ya yaklaşık %10

    katkıda bulunmaktadır. Hollanda’nın 554’ü kargo gemisi olmak üzere 1.381 gemilik ticaret

    filosu vardır. Exel, Vos Logistics, Frans Maas Groep ve TNT Solutions sektörde önde gelen

    firmalardır. Deniz taşımacılık sektörünün toplam istihdamı yaklaşık 17.500 kişidir.

    Kargo taşımacılığında en büyük pay karayolu taşımacılığına aittir. Daha sonra, deniz

    taşımacılığı ve iç suyolları taşımacılığı önemli pay sahibidir. Deniz, havayolu ve boru hatları

    tamamen uluslararası taşımacılıkta kullanılmaktadır. Hollanda içi taşımacılık, büyük ölçüde

    karayoluyla yapılmakta, bunun yanında iç suyolları ve demiryolu da kullanılmaktadır.

    Hollanda içi taşımacılıkta ağırlıklı paya sahip olan karayolu taşımacılık firmaları, AB

    içerisinde sınır-ötesi kargo taşımacılığında da % 20’yi aşan payla lider durumdadır.

    Demiryolu kargo taşımacılığında Hollanda nispeten zayıftır. Ancak toplam kargonun

    % 80’i uluslararası kargodur ve üçte ikisi Almanya ile yürütülmektedir. Hollanda-Almanya

    Betuwe demiryolu bağlantısının 2013 yılında tamamlanarak hizmete girmesi konusunda iki

    ülke yetkilileri anlaşmaya varmıştır. Betuwe hattı, Rotterdam’ı Almanya’ya bağlayan mevcut

    hattın yetersiz kalması nedeniyle alternatif bir hat olarak önem taşımaktadır. Ayrıca,

    Hollanda-İtalya arasında 2007 yılında yapılan demiryolu yük taşımacılığı anlaşmasına göre,

    Rotterdam-Genova hattında çalışan yük trenleri, daha önce her iki ülkede durdurulup kontrol

    edilirken bundan sonra bu kontroller olmadan çalışacaktır. Böylelikle, Rotterdam-Genova

    demiryolu hattı, eşya taşımacılığında daha cazip bir alternatif olmaktadır.

    Hollanda telekomünikasyon alt yapısı açısından çok gelişmiştir. Avrupa’nın Amerika

    ile doğrudan internet bağlantısını sağlayan ilk link olan Gigaport Hollanda’da bulunmaktadır.

    Hollanda, kişi başına düşen bilgisayar bakımından Avrupa’da birinci sırada olup tüm işyerleri

    ve hanelerin % 80’inden fazlası internet erişimine sahiptir. İşyerlerinin % 87’si ve hanelerin

    % 70’i geniş bant internet hizmeti almakta olup bu oranlar AB içindeki en yüksek oranlardır.

    Hollanda, ABD, İngiltere ve Almanya’nın ardından dünyada 4’üncü büyük bilişim hizmetleri

    ihracatçısıdır.

    4.5. Hizmetler

    Hollanda ekonomisinde en büyük pay (% 66) hizmetler sektörüne aittir. Hizmetler

    sektörü, ticari hizmetler ve ticaret dışı hizmetler olarak iki başlık altında ele alınmaktadır.

    GSYİH’da ticari hizmetler % 66, ticari olmayan hizmetler % 33 civarında paya sahiptir.

    Ticari hizmetler içerisinde “ticaret” en önemli alt sektör olurken daha sonra “finans” ve

    “gayrimenkul” hizmetleri gelmektedir.

    Ticaretteki bilgi birikimi ve yoğunlaşma Hollanda’yı finans sektöründe de önemli bir

    konuma getirmiştir. Hollanda’nın 4 büyük bankasından biri olan ABN-AMRO bankası ve bir

    Benelüx bankası olan Fortis Bank, ekonomik kriz nedeniyle iflaslarını önlemek amacıyla

    2008yılında devlet tarafından satın alınmıştır. Bir nevi tarım kooperatifleri bankası olan

    Rabobank ve ING Bank da ülkenin en önemli bankaları arasındadır. Hollanda’da Yapı Kredi

    bankası, DemirHalk Bank, Finansbank, İş Bankası, Garanti Bankası ve Ekonomi bankası

    faaliyet göstermektedir.

  • 22

    4.6. Enerji

    Hollanda, enerji sektöründe uluslararası arenada birden fazla alanda faaliyet

    göstermektedir. Bir taraftan, Kuzey-Batı Avrupa’nın tamamına petrol ürünleri antreposu

    olarak hizmet verirken, diğer taraftan, sürdürülebilir enerji açısından dünya liderliğini elinde

    tutmaktadır. Shell, Esso, Nerefco (BP ve Texaco arasındaki ortak girişim), Kuveyt Petrolleri

    ve Total’in, Rotterdam Limanı bölgesinde rafinerileri bulunmaktadır. Hollanda

    topraklarındaki doğal gaz rezervleri ve Kuzey Denizindeki petrol ve gaz rezervleri,

    Hollanda’nın Avrupa enerji arzına önemli ölçüde katkıda bulunmasını sağlamaktadır.

    Hollanda gaz rezervlerinin, Rusya Federasyonu’nun gaz rezervleri hariç, Avrupa’nın en

    büyüğü olduğu belirtilmektedir.

    Öte yandan, Hollanda, gaz ağını Almanya, Belçika, Fransa ve Lüksemburg gaz

    ağlarına bağlamaya ve böylelikle gaz arzında sıkıntı yaşayan ülkelerin ihtiyaçlarını diğer

    ülkelerin kaynaklarından karşılamaya yönelik bir proje üzerinde çalışmaktadır. Bu proje, daha

    sonra İngiltere, İrlanda ve Norveç’in de katılması beklenen bir Kuzey Batı Avrupa gaz pazarı

    oluşumunun başlangıcı olarak nitelendirilmektedir. Hollanda, ayrıca Rusya ile de petrol ve

    gaz üretim, nakliye ve ticaretinde işbirliğine yönelik çalışmalar içinde bulunmaktadır.

    Sürdürülebilir enerji konusu Hollanda’da giderek daha fazla ilgi çekmekte ve güneş,

    rüzgar, su ve biomass/atık gibi alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesine yönelik

    araştırma-geliştirme faaliyetlerine giderek daha fazla yatırım yapılmaktadır. Söz konusu

    yatırımlar, sadece alternatif enerji kaynakları tarafından üretilen elektriğin payının artmasını

    sağlamamakta, aynı zamanda, sürdürülebilir enerji ürünleri ve hizmetlerinin de yurt dışına

    satışını teşvik etmektedir.

    Enerji sektöründe, enerji üretim, dağıtım, taşımacılık ve ticaretini yapan yaklaşık 500

    firma faaliyet göstermektedir. Bunlardan sadece birkaç tanesi büyük enerji üretim ve dağıtım

    firmalarıdır. Diğer firmaların büyük kısmı küçük ölçekli elektrik üretim (rüzgar, biyoenerji,

    buhar, güneş enerjisi) ve küçük bölgesel dağıtım firmalarıdır. Esasen sektör, büyük firmalar

    tarafından yönlendirilen, küçük firmaların önemli rol oynayamadığı bir alandır. Doğalgaz

    alanında Gasunie firması hakim konumdayken, elektrik üretiminde Eon, Electrabel, Essent ve

    Nuon en önemli üreticiler olarak ve Eneco en büyük dağıtım firması olarak öne çıkmaktadır.

    Bu firmalardan Eon (Alman) ve Electrabel (Belçika) yabancı sermayeli firmalardır. Elektrik,

    doğalgaz, kömür, nükleer enerji ve diğer kaynaklardan üretilmektedir.

    Hollanda’nın enerji bilançosu verilerine göre; 2013 yılında yerli üretimin bir miktar

    arttığı, tüketimin ise azaldığı görülmektedir. Toplam enerji üretimi toplam tüketimini

    karşılayamayan Hollanda, açığı ithalatla karşılamakta, ancak ithal ettiği enerjinin yaklaşık %

    89’unu ihraç etmektedir.

    En önemli enerji kaynağı olan doğalgazın yaklaşık % 62’si tüketilmekte ve kalan

    kısmı ihraç edilmektedir. İhraç edilen doğalgazın en önemli alıcısı Almanya olup onu Fransa,

    İtalya ve Belçika takip etmektedir. İthal edilen gazın büyük bir bölümü Norveç’ten temin

    edilirken, Belçika, Almanya ve Rusya’nın ithalattaki payı artmaktadır.

  • 23

    Tablo 10: Enerji Bilançosu (Petajoule)

    Enerji Yıl Üretim İthalat İhracat Tüketim

    Toplam Enerji Kaynakları

    2011 2,707 9,329 8,145 3,246

    2012 2,702 10,081 8,744 3,269

    2013 2,871 9,943 8,852 3,255

    Taşkömürü, Linyit ve

    Türevleri

    2011 - 653 336 313

    2012 - 780 492 344

    2013 - 1,063 683 342

    Petrol Hammadde ve

    Ürünleri

    2011 63 7,911 6,091 1,241

    2012 63 8,403 6,386 1,258

    2013 65 7,950 6,108 1,233

    Doğal Gaz

    2011 2,419 690 1,676 1,434

    2012 2,406 783 1,812 1,373

    2013 2,587 810 2,007 1,396

    Elektrik

    2011 33 74 42 33

    2012 62 116 54 62

    2013 66 120 54 66

    Nükleer Enerji

    2011 40 - - 40

    2012 39 - - 39

    2013 28 - - 28

    Kaynak: CBS

    Toplam enerji tüketiminin yaklaşık %38’ini karşılayan ve üretimi talebi karşılamakta

    yetersiz kalan petrol ve petrol ürünleri, enerji ithalatında % 80 civarında paya sahip olmakla

    birlikte, ithalatın % 76’sı ihraç edilmektedir. Tüketimde üçüncü sırada yer alan taş kömürü ve

    linyit Hollanda’da üretimi bulunmadığından tamamen ithal edilmekte, ithal edilen kömürün

    yaklaşık % 32’si tüketilmekte ve kalanı ihraç edilmektedir. Elektrik enerjisi ihtiyacı da büyük

    oranda ithalatla karşılanmakta, küçük miktarlardaki buhar ve biyolojik gazlardan elde edilen

    enerji ile nükleer enerji üretimi tamamen iç piyasada tüketilmektedir.

    4.7. Doğal Kaynaklar ve Madencilik

    Hollanda topraklarında zengin doğalgaz rezervleri ve Kuzey Denizinde ise petrol ve

    doğalgaz rezervleri bulunmaktadır. Ayrıca, rüzgar enerjisinden küçük çapta elektrik

    üretiminde yararlanılmaktadır. Bunların içerisinde en önemli kaynak doğalgazdır. Doğal

    kaynakların üretim istatistikleri diğer enerji kaynaklarıyla birlikte bir önceki bölümde

    verilmiştir.

    4.8. Ekonomiyi Etkileyen İç ve Dış Olaylar

    ABD kaynaklı finansal krizin etkileri Hollanda’da 2008 yılı ikinci yarısından itibaren

    belirgin şekilde hissedilmeye başlanmıştır. ABN Amro, Fortis Nederland bankalarının ve

    ASR’nin hisseleri 30 milyar Avronun üzerinde bir maliyetle devlet tarafından satın alınmış ve

    ING Bank, Ageon ve SNS Reaal bankalarına 13.7 milyar Avroluk sermaye takviyesi

    gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bankaların sermaye piyasalarından borçlandıkları on milyarlarca

    Avroluk tutarlara garanti sağlanmıştır. Alınan mali destek tedbirleri kamu borçlarının

  • 24

    artmasına yol açmış ve reel sektöre ve istihdama yönelik ekonomik destek paketi önlemleri

    önemli miktarda bütçe açıklarına neden olmuş ve Hollanda ekonomisi durgunluğa

    sürüklenmiştir.Hollanda ekonomisi 2008 yılı ikinci çeyreğinden itibaren her çeyrekte bir

    önceki çeyreğe göre giderek artan oranlarda küçülmüş ve resesyona girmiştir.

    Hollanda ekonomisi Avrupa’nın en güçlü ekonomilerinden birisi olmakla birlikte

    dünya ticaretindeki dalgalanmalara karşı en duyarlı ekonomilerden de biridir. Küresel kriz

    finansal sektörü desteklemeye dönük kararlı bir hükümet müdahalesi ve zamanlıca alınan

    mali destek tedbirlerine rağmen Hollanda’yı ağır bir durgunluğa sürüklemiştir. Hükümet

    finansal kriz nedeniyle hem likidite önlemleri almış hem de finans sektörünün büyük bir

    kısmını millileştirmiştir. Bu hükümet müdahalesinin maliyeti, toplam rakamın yarısı kısa

    sürede geri ödenmesine rağmen, GSMH’nın % 14’üne tekabül etmektedir.

    Hollanda ekonomisi, 2009 yılındaki % 3.6 daralmanın ardından 2010 yılında % 1.5,

    2011 yılında % 0.9 büyümüş, 2012 yılında ise % 1.2, 2013 yılında ise % 0.8 oranında

    daralmıştır. 2011 yılında % 2.3 olan enflasyon oranı 2012 ve 2013 yıllarında % 2.5 olarak

    gerçekleşmiştir. 2011 yılında % 5,4 olan işşizlik oranı 2012 yılında % 6.4’e, 2013 yılında ise

    % 8.3’e yükselmiştir. Kamu borçlarının GSYİH’ya oranı 2012 yılında % 74.4, 2013 yılında

    ise % 74.7 olarak gerçekleşmiştir.

    Krizden hemen önce 2007 yılının ilk altı ayında iflas eden firma sayısı toplamda 692

    iken, giderek artarak 2012 yılının tamamında 7.373, 2014 yılında ise 8.275 olarak

    gerçekleşmiştir.

    Şubat 2013’de Hollanda hükümeti, banka ve sigorta şirketinin gayrimenkul kısmının

    kayıplarından kaynaklanan zaafiyet nedeniyle, SNS Reaal bankasının tamamını 3.7 milyar

    Avroyla devletleştirmiş olup, bunun dışında devletin 1.1 milyar Avroluk kredi ve 5 milyar

    Avroluk garanti sağlayacağı belirtilmektedir. 2008 krizinin başlarında 850 milyon Avroluk

    devlet yardımı alan SNS Reaal, Hollanda’daki 4. büyük banka olup, bilançosundaki 32.5

    milyar avroluk tasarruf miktarıyla “sistem bankası” olarak nitelenen bankalar arasında yer

    almaktadır.

    Hollanda, Fitch derecelendirme kuruluşunun 18.02.2014 tarihli değerlendirmesine

    göre AAA negatif, Moody’s dereceleme kuruluşunun 07.03.2014 tarihli değerlendirmesine

    göre Aaa durağan ve Standard & Poor’s derecelendirme kuruluşunun 29.11.2013 tarihli

    değerlendirmesine göre AA+ durağan derecelendirmesine sahiptir.

    Son zamanlarda basında yeralan haberlerde, Hollanda ekonomisinde önemli bir yeri

    olan kimyasallar sektörünün, Avrupa ve Hollanda’daki yatırım ve iş iklimi konusunda

    endişeli olduğu, sektörün ABD’de ucuz enerjiye, Ortadoğu’da ucuz hammadde kaynaklarına

    sahip olduğu, bu nedenle sektörün ABD, Ortadoğu ve Çin’deki akranlarıyla rekabette giderek

    zorlandığı, Çin’deki kimyasallar sektörünün şimdiden Avrupadakinin iki katına ulaştığı,

    Avrupalı kimya şirketlerinin giderek artan bir şekilde pahalı hammadde, yüksek enerji

    maliyetleri ve sıkı çevre mevzuatından kaynaklanan sorunlar yaşadığı, bunun sonucunda

    fabrikaların kapatıldığı veya üretim kapasitesinin düşürüldüğü ve Asya ve Ortadoğu’da

    yüksek kapasiteli modern tesislerin kurulduğu ve sektör için önlem alınması gerektiği,

    rekabetçi kalabilmek için AB çapında ortak enerji ve sanayi politikalarının ve temel ürünlere

    yönelik ortak bir stratejinin yürütülmesi gerektiği belirtilmektedir. Büyük kimyasal şirketleri

    AkzoNobel, DSM ve Shell gibi firmalar yükselen enerji maliyetleri nedeniyle endişeli

    olduklarını, Avrupa taarfından rüzgar ve güneş enerjisine milyarlarca avroluk devlet

  • 25

    destekleri sağlanırken, ABD’deki firmaların, daha önce nüfuz edilemeyen kayalardan kaya

    gazı ve petrol üretimi teknolojisini geliştirdikleri ve bunun daha ucuz olduğunun görüldüğü,

    ayrıca ABD’de mısır, şeker pancarı ve tarımsal atıklardan biyoyakıt elde etmek üzere gelecek

    on yılda 400 tesis kurulmasının planlandığı ifade edilmektedir. Kimyasallar sektörü

    Hollanda’da 63.000 kişilik istihdam, 58 milyar avroluk ciro ve ihracatın % 20’sini

    gerçekleştirmektedir.

    Yine basında yeralan haberlerde, Hollanda’da gelecek üç yıllık dönemde 155.000

    mühendis ve teknik eğitim almış diğer personele ihtiyaç olacağı ifade edilmektedir. Bu

    çerçevede hükümet ve iş dünyası, daha çok öğrencinin teknik dersleri almaları konusunda

    çeşitli girişimler üzerinde çalışmaktadır. Yüksek teknoloji firmalarından bazılarının bu

    nedenle yurtdışına taşınmayı düşündüğü ifade edilmektedir.

    Hollanda ekonomisinin bir diğer özelliği olarak, müzik, yazılım ve ticari marka gibi

    fikri mükliyet haklarından elde edilen gelirler vergilendirilmediği için Hollanda geleneksel

    olarak kar payı ödemeleri, faizler ve royaltiler için güvenli bir vergi cenneti olarak

    bilinmektedir. Çok uluslu şirketler, Hollanda’nın çok sayıdaki ülkelerle yapmış olduğu

    elverişli vergi anlaşmaları ağından da yararlanarak Hollanda vergi sisteminin sağladığı

    vergisel imkanlardan ve kolaylıklardan yararlanmak üzere Hollanda’da finansal holdingler

    kurmaktadır. Bu firmalar, ticari markalarını Hollanda’da kaydettirerek diğer ülkelerdeki vergi

    yüklerinden kurtulmaktadır. Bu sistemden Starbucks, Ikea, Hilton, Nike, Bacardi-Martini,

    Zara, Speedo, Volkwagen, PepsiCo, Tommy Hilfiger gibi çok sayıda firmanın yararlandığı

    belirtilmektedir. Hollanda’da sadece alınan ve ödenen lisans ücretleri arasındaki fark

    vergilendirilmektedir. Bazı ülkelerde fikri mülkiyet hakkı sahibine ödenen royaltiler

    üzerinden % 25-30 oranında vergi alınırken, Hollanda’da vergi idaresi ile “vergi yönetimi”

    anlaşması yapılabilmekte olup, 2001 yılına kadar bu tür anlaşma yapan şirketlerin, aldıkları

    royaltiler üzerinden % 7 vergi ödediği, 2001 yılından sonra vergi idaresinin her şirketle ayrı

    anlaşma yaptığı ve vergi oranının şirketten şirkete değiştiği, bu anlaşmaların gizli olması

    nedeniyle vergi oranlarının bilinmediği, ancak % 0-%5 arasında olduğu belirtilmektedir.

    Yapılan bir çalışmada, en büyük 100 çok uluslu şirketin 91’inin Hollanda’da faaliyet

    gösterdiği, 91 firmadan 60’ının Hollanda’yı sadece vergi yükümlülüklerini azaltmak için

    kullandığı, 17’sinin ise vergiden kaçınma amaçlı faaliyet gösterdiği konusunda kuvvetli şüphe

    olduğu, bu sistemin sadece Hollanda’ya özgü olduğu ve bu sistemden diğer AB ülkelerinin

    ve ABD’nin de şikayetçi olduğu ifade edilmektedir.

    Hollanda’da, mali mevzuat nedeniyle binlerce “posta kutusu şirketi”nin kurulduğu ve

    bu şekilde şirketlerin çok az vergi ödediği ve “Hollanda Vergi Cenneti”nde halen 23.000’den

    fazla “posta kutusu şirketi”nin bulunduğu, özellikle 2005 yılından itibaren dünyadaki en

    büyük çok uluslu şirketlerin Hollanda’da yüzlerce yeni mali şirketler kurduğu, dünya çapında

    faaliyet gösteren bu şirketlerin Hollanda şubelerinin yıllık raporlarında yapılan incelemelerde,

    bu şirketlerin 2011 yılında vergi ödemeden Hollanda üzerinden en azından 57 milyar Avro

    geçirdiği, bu şirketler arasında Google, IBM ve Microsoft, Gazprom, Wal-Mart, ENI gibi

    şirketlerin bulunduğu, Hollanda’da bu sektörde yaratılan doğrudan veya dolaylı istihdamın

    1000 kişi olduğunun, bu sektörden Hollanda’nın kazancının da kabaca 1 milyar avro

    olduğunun tahmin edildiği, Hollanda vergi yükünün, “posta kutusu şirketleri” olarak nitelenen

    bu firmalar için çok düşük olduğu ve şeffaf olmadığı ifade edilmekte ve bu tür faaliyetlerin

    önlenmesini teminen düzenleme yapılması konusunda parlamentoda farklı görüşlerin

    yeraldığı görülmektedir.

  • 26

    5. EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER

    5.1. Genel Durum

    Hollanda, bir AB üyesi ülke olması yanında konumu ve ticaretin ağırlıklı olduğu

    ekonomik düzeninin bir sonucu olarak başta Almanya ve Belçika olmak üzere AB üyesi

    ülkelerle çok yakın ekonomik ve ticari ilişkiler içerisindedir. AB bünyesinde entegrasyonun

    genişlemesi ve ilerlemesi, gittikçe daha çok konunun AB düzeyinde karara bağlanması

    sonucunda AB ülkelerinin ekonomik ve ticari ilişkilerde önemi her geçen gün artmaktadır.

    Diğer taraftan, üretim faaliyetleri maliyetlerin düşük olduğu ülkelere, özellikle Çin ve diğer

    Asya ülkelerine kaydırılmakta, söz konusu ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkiler hızla

    gelişmektedir.

    Hollanda, ekonomik ve ticari ilişkilerini, Dışişleri Bakanlığına bağlı 150’den fazla

    büyükelçilik ve diğer temsilcilikler ve bunların çoğunluğunda bulunan ekonomi ve tarım

    müşavirlikleri aracılığıyla yürütmektedir. Ayrıca, Çin, Fransa, Almanya, Hindistan, İspanya,

    Türkiye, İngiltere ve ABD’de değişik şehirlerde açtığı Netherlands Business Support Offices

    (NBSO) aracılığıyla Hollandalı işadamlarının faaliyetlerini desteklemektedir.

    5.2. Ödemeler Dengesi ve Sermaye Hareketleri

    Hollanda’nın Cari İşlemler Dengesi önemli ölçüde fazla vermekte olup denge 2013

    yılı için 65.6 milyar avro olmuştur. Cari İşlemler Dengesi’ni belirleyen en önemli unsur olan

    Dış Ticaret Dengesi yanında Hizmetler Dengesi ile Gelir Dengesi de fazla vermekte, yalnızca

    Cari Transferler Hesabında açık görülmektedir.

    Hollanda önemli miktarlarda doğrudan yatırım ihraç eden ülkeler arasında yer

    almaktadır. Doğrudan yatırım hesaplanırken ana şirketlerden yurtdışına gönderilen

    sermayeden iştiraklerin ana şirkete transfer ettiği karlar düşülmektedir. Bunun sonucu olarak,

    giren doğrudan yatırımlarda eksi bakiyeler ya da çıkan doğrudan yatırımlarda artı bakiyeler

    ortaya çıkabilmektedir.

    2013 yılı sonunda Hollanda’daki doğrudan yatırım stoku 497.677 milyon Avro’dur.

    Bu stokun % 61,9’u Avrupa Birliği ülkelerindendir. Ülke bazında ele alındığında en büyük

    payı %13 ile Amerika Birleşik Devletleri, % 12,9 ile Lüksemburg ve % 10,8 ile Almanya

    kaynaklı yabancı sermaye almaktadır.

    2013 yılı sonunda Hollanda’nın diğer ülkelerde yapmış olduğu doğrudan yatırımın

    stoku ise 757.067 Milyon Avro’dur. Bu stokun % 54,4’ü Avrupa Birliği ülkelerindendir. Ülke

    bazında ele alındığında en büyük payı % 14,3 ile İngiltere ve % 9,5 ile Amerika Birleşik

    Devletlerinde yapılan doğrudan yatırımlar almaktadır.

    5.3. Dış Ticaret

    5.3.1. Genel Durum

    Yüzyıllardır bir ticaret ülkesi olma geleneği, denizdeki stratejik konumu ve

    küçüklüğü, doğal gaz ve petrol dışında doğal kaynakların olmaması, tarım alanlarının az

    olması ve tarım ürünleri çeşitliliğinin çok fazla olmaması nedeniyle hammadde ve yarı

    işlenmiş ürünlerin ithalatına bağımlı olması, Hollanda’nın uluslararası yönelimli açık bir

    ekonomiye sahip olmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu açık ekonomi için diğer ülkelerle

  • 27

    ticaret büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle dış ticaret politikası dünya pazarlarında proaktif

    hareket edilmesi ve dış ticaretin mümkün olduğu ölçüde liberal olması yönündedir. Dış ticaret

    ekonomide büyük bir öneme sahip olup ekonomi dış ticarete önemli derecede bağımlıdır. Dış

    ticaret, ekonomik büyümenin lokomotifi durumundadır. Dış ticaret hacmi 2005 yılından

    itibaren GSMH’nın üzerinde gerçekleşmektedir.

    Hollanda’nın ticaret yapısı, yakın komşularıyla yoğun ilişki yanında, dünyanın en

    uygun fiyat ve kalitedeki üreticilerinden tedarik edip, üretimin düşük talebin yüksek olduğu

    Avrupa’ya pazarlamak şeklindedir.İhracatın önemli bir kısmı re-eksporttan oluşmakta ve

    devamlı dış ticaret fazlası verilmektedir. Hollanda, WTO 2013 yılı verilerine göre, dünya mal

    ihracatında beşinci, hizmet ihracatında dokuzuncu, mal ithalatında yedinci, hizmet ithalatında

    ise sekizinci sırada yer almaktadır. Toplam dünya mal ticareti içerisindeki payı ise % 3,4

    olarak gerçekleşmiştir.

    Hollanda’ya ithal edilen ürünlerin büyük bir bölümü, hiçbir işlemden geçirilmeden

    veya basit bir işlemden geçirildikten sonra ihraç edilmektedir. Bu nedenle, Hollanda’nın

    başlıca ithal ve ihraç ürünleri incelendiğinde, aynı ürünlerin hem ithalat hem de ihracatta

    başlıca ürünler arasında yer aldıkları ve değerlerinin ihracat lehine küçük farklarla birbirine

    yakın olduğu görülmektedir. Genellikle re-exporta konu olan bu mallar, ABD ve Asya’dan

    ithal edilmekte ve Avrupa ülkelerine gönderilmektedir. Hollanda’nın AB üyesi olmayan

    ülkelerle ticarette açık verirken, AB içi ticarette fazla vermesinin başlıca nedeni re-eksport

    ticaretidir.

    Hollanda’nın ihracatında olduğu gibi, ithalatında da AB ülkeleri önde gelmektedir.

    Hollanda’nın en fazla ihracat yaptığı pazarlar arasında AB üyesi ülkeler başta gelmektedir.

    Ancak, Hollandalı ihracatçılar son zamanlarda etkinliklerini daha uzak pazarlara kaydırmış ve

    AB dışındaki ülkelere satışlarda kayda değer artışlar olmuştur. Bununla birlikte, özellikle

    Çin’in ve Rusya ile Suudi Arabistan gibi petrol ve gaz ihraç eden ülkelerin ithalattaki payı

    artmaktadır.

    Diğer taraftan, KOBİ’lerin ekonomide ve dış ticarette rolü zayıflamaktadır. Hollanda

    KOBİ Birliği (MKB) ile ABN Amro Bank tarafından yapılan bir araştırma sonucuna göre;

    orta ölçekli firmaların sayıları azalmakta, ortalama istihdam düşmekte ve büyüme çabalarında

    çok büyük güçlüklerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Araştırma sonuçlarına göre ayrıca, tarım

    sektörü hariç firmalar kapasitelerini küçültmektedirler. Bunların sonucunda, Hollanda

    ihracatının azalan sayıdaki büyük ölçekli şirketlere bağımlılığı artmaktadır.

    5.3.2. Dış Ticaret Mevzuatı

    Hollanda, 1958 yılında yürürlüğe giren Roma Anlaşması ile oluşturulan Avrupa

    Toplulukları’nın ve dolayısıyla Avrupa Birliği’nin kurucu üyelerinden biridir. Hollanda’nın

    dış ticaret mevzuatı AB normlarına uygun ve oldukça liberal bir sistemdir. AB üyeleri

    arasında gümrük birliği bulunmakta ve ortak dış ticaret politikası uygulanmaktadır. Bunun bir

    sonucu olarak dış ticaret politikaları ve ilgili mevzuat AB organları düzeyinde belirlenmekte

    ve üye ülkelerce bu mevzuatlar aynen alınarak ya da ulusal mevzuatlarına aktarılarak

    uygulanmaktadır. Dolayısıyla, Hollanda, diğer AB üyeleri gibi, AB dış ticaret mevzuatını

    uygulamaktadır. Bu çerçevede, Hollanda dahil tü