00 strony tyt - wiak.imsi.pl · systemów informatycznych, stanowiących rozwinięcie systemów mrp...

of 45 /45

Author: doankhuong

Post on 28-Feb-2019

217 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

SAWOMIR WIAK (redakcja)

Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT

Recenzenci: Prof. Janusz Turowski Politechnika dzka Prof. Ewa Napieralska Juszczak University Lille Nord de France, LSEE, UA, Francja Autorzy rozdziaw: Prof. Piotr Ostalczyk (rozdz. 1, 2) Prof. Edward Jezierski (rozdz. 3) Dr hab. in. Zbigniew Gmyrek (rozdz. 4) Dr hab. in. Ryszard Szczerbanowski, prof. P (rozdz. 5) Dr in. Grzegorz Tosik (rozdz. 6) Prof. Zbigniew Lisik (rozdz. 6) Dr hab. in. Jacek Gobiowski, prof. P (rozdz. 7) Dr hab. in. Krzysztof Pacholski, prof. P (rozdz. 8, 9) Prof. Krzysztof Gniotek (rozdz. 10) Dr hab. in. Iwona Frydrych, prof. P (rozdz. 10) Dr hab. In Ryszard Korycki, prof. P (rozdz. 11) Dr in. Grayna Sobiczewska (rozdz. 12) Dr hab. Maria Dems, prof. P (rozdz. 13, 15) Prof. Sawomir Wiak (rozdz. 13, 14, 15, 16, 17) Dr in. Wojciech Rosiak (rozdz. 13, 15) Dr in. Pawe Drzymaa (rozdz. 14, 16, 17) Dr in. Henryk Welfle (rozdz. 14, 16, 17) Dr in. Ryszard Lasota (rozdz. 18) Dr in. Marek Jan Glaba (rozdz. 19) Monografia przygotowana w ramach projektu "Innowacyjna dydaktyka bez ogranicze - zintegrowany rozwj Politechniki dzkiej - zarzdzanie Uczelni, nowoczesna oferta edukacyjna i wzmacniania zdolnoci do zatrudniania, take osb niepenosprawnych", wspfinansowanego przez Uni Europejsk w ramach europejskiego Funduszu Spoecznego - Programu Operacyjnego Kapita Ludzki "Priorytet IV, poddziaanie 4.1.1. Wzmocnienie potencjau dydakty-cznego uczelni". Utwr w caoci ani we fragmentach nie moe by powielany ani rozpowszechniany za pomoc urzdze elektronicznych, mechanicznych, kopiujcych, nagrywajcych i innych, w tym rwnie nie moe by umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarwno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. ISBN 978-83-60434-85-7 Copyright by EXIT, Politechnika dzka d 2010

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

705

Marek Jan Glaba

19. Informatyczne systemy zarzdzania

19.1 Pojcia podstawowe

Ilo danych w przedsibiorstwach, z jak mamy dzi do czynienia, wymusza wdraanie nowych lub modernizacj ju istniejcych narzdzi informatycznych. Sprawny system informatyczny pozwala kontrolowa praktycznie wiele procesw biznesowych, wspomagajc zarzdzanie firm. Dobre systemy informatyczne uatwiaj rozwj firmy. Nawet mae firmy coraz czciej decyduj si na wdraanie zaawansowanych systemw informatycznych, ktre daj nowe moliwoci dziaania.

POJCIA [1]

System informatyczny - Zbir powizanych ze sob elementw, ktrego funkcj jest przetwarzanie danych przy uyciu techniki komputerowej.

ERP (Enterprise Resource Planning - Planowanie Zasobw Przedsibiorstwa) - Termin bdcy okreleniem na klas systemw informatycznych, na ktre skada si zbir wsppracujcych ze sob aplikacji (moduw). Systemy te su do wspomagania zarzdzania znacznej iloci dziaa wykonywanych w przedsibiorstwie lub grupy wsppracujcych ze sob przedsibiorstw poprzez gromadzenie oraz umoliwienie wykonywania operacji na zebranych danych. Wspomaganie to moe obejmowa wszystkie lub cz szczebli zarzdzania i uatwia optymalizacj wykorzystania zasobw oraz zachodzcych procesw przedsibiorstwa.

MRP (Material requirements planning Planowanie zapotrze-bowania materiaowego) - Zbir technik, ktre pomagaj w zarzdzaniu procesem produkcji. Techniki te czsto wspomagane s odpowiednimi aplikacjami komputerowymi.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

706

MRP II (Manufacturing Resource Planning Planowanie zasobw wytwrczych) - Model MRP II w stosunku do MRP zosta rozbudowany o elementy zwizane z procesem sprzeday i wspierajce podejmowanie decyzji na szczeblach strategicznego zarzdzania produkcj. Poza materiaami zwizanymi bezporednio z produkcj, MRP II uwzgldnia take materiay pomocnicze, zasoby ludzkie, pienidze, czas, rodki trwae i inne.

APS (Advanced Planning System) - Klasa zaawansowanych systemw informatycznych, stanowicych rozwinicie systemw MRP II i ERP, a pozwalajcych wykonywa zoone operacje planistyczne i symulacyjne.

CRM (Customer Relationship Management) - Zestaw narzdzi i procedur istotnych w zarzdzaniu kontaktami z klientami. CRM naley traktowa nie tylko, jako narzdzie, ale jako cz strategii i filozofii biznesu, gdzie stay kontakt i zadowolenie klienta jest kluczow wartoci. Istotn kwesti jest zapewnienie jednolitego systemu we wszystkich procesach biznesowych - od pocztku procesu sprzeday poprzez serwis do sporzdzania odpowiednich statystyk wykorzystywanych przy tworzeniu portfela produktw.

Proces zarzdzania moe by zdefiniowany, jako cig nastpujcych po sobie, czsto wspzalenych dziaa, ktre maj na celu takie oddziaywanie na system wykonawczy, ktre zapewnia realizacj wyznaczonego zadania (J. Trzcieniecki)

Symulacje komputerowe - Technika polegajca na sprawdzaniu, jak zachowuje si dany system w rnych okolicznociach, a wic jaka jest warto zmiennej wyjciowej, przy zaoeniu rnych wartoci zmiennych wejciowych.

System [2] - To zorganizowany zbir licznych elementw strukturalnych, powizanych ze sob (wspzalenych) i wykonujcych oddzielne funkcje, ale w jednym wsplnym celu.

19.2 Wprowadzenie

W latach osiemdziesitych zaczto na szeroka skale stosowa techniki informatyczne w celu kontroli firmy, realizacji dostaw i zaopatrzenia. Coraz wicej firm zaczo wdraa pojedyncze pakiety czsto opracowywane tylko na jej potrzeby. W wyniku tych dziaa, wybrane aplikacje przeszy w sfer standardowych rozwiza. Czsto te nie speniy one oczekiwanego wzrostu produktywnoci i przychodw. Zabrako korelacji miedzy poziomem inwestycji informatycznych a takimi

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

707

wskanikami, jak stopa wzrostu sprzeday czy wartoci firmy. W wielu przypadkach wdroenia w ogle si nie powiody.

W latach dziewidziesitych zaczto wdraa systemy zorganizowane moduowo i obsugujce rne dziay firmy, poczwszy od zaopatrzenia, poprzez techniczne przygotowanie produkcji i jej sterowanie, dystrybucje, sprzeda, a do prac finansowo - ksigowych i kadrowo pacowych. Naleao jednak zawsze pamita, e nawet najdoskonalsze rozwizania informatyczne pozostaj tylko narzdziem wspomagajcym zarzdzanie i wchodzcym w system zarzdzanie, ktry z kolei jest pochodn przyjtych misji i celw firmy, wynikajcych z jego mocnych i sabych stron w kontekcie warunkw otoczenia. To wanie misje i cele, tworzce strategie przedsibiorstwa, musza by podstaw planowania informatyzacji firmy [2]

Zyski z wykorzystania technik informatycznych w biznesie s znaczce tylko wwczas, gdy ich zastosowaniu towarzysz zmiany istniejcych rozwiza organizacyjnych (zmiany mog dotyczy strategii, struktury organizacyjnej, procesw biznesowych itp.).

Zastosowanie informatycznych systemw zarzdzania samo w sobie nie jest rdem osigania korzyci ekonomicznych, ktre zale przede wszystkim od zasigu zmian organizacyjnych, wynikajcych ze strategii, struktur, procesw i umiejtnoci. Powszechnie uznaje si, e waciwa strategia powinna uwzgldnia tak reorganizacje procesw i stosunkw partnerskich, aby stworzone w jej ramach warunki (np. kluczowe umiejtnoci) umoliwiay dostarczanie produktu o najwyszej wartoci rynkowej. Zapewni to utrzymanie posiadanych rynkw oraz umoliwi zdobycie nowych

Rys. 19.1. Uwarunkowania realizacyjne informatycznego systemu zarzdzania [2].

Strategia przedsibiorstwa

Realizacja informatycznych systemw zarzdzania

Strategia informatyzacji przedsibiorstwa

Oprogramowanie aplikacyjne

Infrastruktura ISZ

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

708

19.2.1 Pojcie systemu informacyjnego i informatycznego

System informacyjny To zbir wsppracujcych elementw, ktre zbieraj i gromadz dane (input), zmieniaj ich tre i form (processing), emituj dane i informacje (output) oraz dostarczaj sprzenia zwrotnego (feedback), aby osign zamierzony cel [2]. System informatyczny zarzdzania jest to cz systemu informacyjnego realizowana przez techniczne rodki informatyki, ktrego celem jest wspomaganie procesw zarzdzania. Gwnym celem SIZ jest zaspokajanie potrzeb informacyjnych kierownictwa rnego szczebla zarzdzenia, oraz wspomaganie procesw podejmowania decyzji. W skad systemu informacyjnego wchodz nastpujce zasoby: 1) ludzkie potencja wiedzy ukierunkowany na rozwizywanie

problemw systemu (uytkownicy penicy role nadawcw i odbior-cw, adresaci technologii informacyjnej),

2) informacyjne zbiory danych przeznaczone do przetwarzania (bazy danych, metod, modeli, wiedzy),

3) proceduralne algorytmy, procedury, oprogramowanie, 4) techniczne sprzt komputerowy, sieci telekomunikacyjne, noniki

danych.

Funkcje systemu informacyjnego to: gromadzenie informacji,

przetwarzanie informacji,

przechowywanie informacji,

prezentacja informacji,

przesyanie informacji.

Zaleno midzy systemami pokazano na poniszym rysunku.

Rys. 19.2. Zaleno midzy systemem informacyjnym, informatycznym i

komputerowym [2].

System informacyjny

System informatyczny

System komputerowy

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

709

19.2.2 Struktura systemu informatycznego

Struktury systemu informatycznego [4] jest to zbir elementw i relacji wystpujcych midzy skadowymi systemu informatycznego, jako konkretnego rozwizania sprztowo programowo - organizacyjnego w wymiarze przestrzennym. Wyrnia si struktury:

funkcjonaln (wykonywane funkcje),

informacyjn (zbiory danych i programw),

organizacyjno-przestrzenn (infrastruktura organizacyjna w ukadzie przestrzennym),

techniczn (infrastruktura sprztowa).

Trzy ostatnie struktury okrela si mianem struktury realizacyjnej. Do najwaniejszych elementw struktury informacyjnej zalicza si:

zbiory danych wejciowych i dostawcw informacji;

zbiory danych wyjciowych i biorcw informacji;

powizania wszystkich zbiorw danych i informacji;

parametry ilociowe struktury informacyjnej.

Zbiory wejciowe powstaj na podstawie danych zawartych w dokumentacji rdowej.

Struktur przestrzenn utosamia si z systemem komunikacyjnym, ktry okrela rozmieszczenie rde danych, punktw przetwarzania, przechowywania i wykorzystywania informacji.

Struktura techniczna to zbir technicznych urzdze przetwarzania danych, ktre realizuj cele i zdania przy wykorzystaniu oprogramowania systemowego. Przy doborze elementw struktury technicznej naley uwzgldni: wielko zbiorw danych, czasy oblicze i czasy wyszukiwania informacji, przepustowoci czy oraz rozmieszczenia w przestrzeni rde informacji.

19.3 Rozwj informatycznych systemw zarzdzania

W pocztkowym okresie, informatyczne systemy byy tworzone gwnie z inicjatywy poszczeglnych przedsibiorstw i producentw sprztu komputerowego. Celem tych systemw byo usprawnienie zarzdzania dziaalnoci podstawow. Rozwj zastosowa informatyki w zarzdzaniu spowodowa pojawianie si wyspecjalizowanych pakietw

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

710

programowych, ktre obsugiway coraz wicej dziedzin zarzdzania. Stopniowo, kolejne systemy obsugiway coraz to szersze obszary przedsibiorstwa. Wszystko to spowodowao wzrost stopnia zintegrowania systemw. Zasig systemw jest definiowany ze wzgldu na zakres obsugiwanych obszarw dziedzinowych zarzdzania. Zasig moe by rny. Wedle tego kryterium mona wyrni systemy czstkowe (odcinkowe), jednodziedzinowe i wielodziedzinowe [3].

Rys. 19.3. Typologia systemw informatycznych zarzdzania wedug kryterium

zasig dziedzinowy [3].

System czstkowy funkcjonuje w obszarze jednej dziedziny, a swoim zakresem obejmuje wybrane funkcje uytkowe tej dziedziny.

System dziedzinowy (jednodziedzinowy) funkcjonuje w obszarze jednej dziedziny przedmiotowej zarzdzania i obejmuje swoim zakresem wszystkie lub prawie wszystkie funkcje uytkowe tej dziedziny.

System wielodziedzinowy obsuguje funkcje uytkowe (zadania), z co najmniej dwu rnych dziedzin przedmiotowych.

Ze wzgldu na zakres dziedzinowy wyrnia si systemy proste, bazowe, rozwinite i kompleksowo zintegrowane.

Systemy proste to systemy czstkowe, jednodziedzinowe lub wielodziedzinowe, ktre nie obsuguj domen strategicznych (tzn. technicznego przygotowania oraz planowania i kontroli dziaalnoci).

System bazowy to taki system wielodziedzinowy, ktry obsuguje agendy nalece do domen strategicznych organizacji.

System rozwinity to system wielodziedzinowy, ktry obsuguje agendy podstawowe organizacji gospodarczej oraz dziedziny dodatkowe.

Rozwinite systemy informatyczne wspomagajce zarzdzanie (SIZ)

dziaajce w rodowisku CIM (komputerowo zintegrowanego wytwarzania)

Systemy informatyczne

zarzdzania

Systemy czstkowe

Systemy jednodziedzinow

Systemy wielodziedzinow

Systemy proste

Systemy bazowe

Systemy rozwinite

Systemy kompleksowo zorientowane

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

711

i zintegrowane z jego podstawowymi komponentami s okrelane, jako systemy kompleksowo zintegrowane.

Ze wzgldu na zakres realizacji funkcji zarzdzania mona wyrni systemy [3]:

1. Systemy transakcyjne (dziedzinowe) ST gromadz, przetwarzaj, umoliwiaj dostp do informacji.

2. Systemy informacyjno raportujce stanowi rozwinicie systemw ewidencyjno sprawozdawczych, znaczenia nabiera tutaj udostpnienie i prezentowanie informacji przydatnej w podejmowaniu decyzji.

3. Systemy wspomagania decyzji SWD (ang. DSS Decisions Suport Systems).

4. Systemy informowania kierownictwa.

5. Systemy informowania naczelnego kierownictwa.

6. Systemy eksperckie SE (ang. Expert Systems).

7. Systemy sztucznej inteligencji SSI (ang. AIS Artificial Intelligence Systems).

8. Zintegrowane systemy klasy MRP/ERP.

9. Systemy CRM - zarzdzanie wspprac z klientami.

10. Elektroniczna wymiana informacji (ang. Electronic Data Interchange EDI).

11. Hurtownie danych.

Systemy transakcyjne ST, zajmuj si codzienn dziaalnoci organizacji, gromadz i przetwarzaj dane wewntrzne, dane maj charakter zrutynizowany, powtarzalny, masowy, dua detalizacja danych, najczciej s skomputeryzowane.

Systemy informacyjno raportujce, ukierunkowane s na potrzeby naczelnej, redniej lub operacyjnej kadry kierowniczej, wykorzystuj dane zebrane w systemach transakcyjnych, przydatne gwnie w planowaniu i kontroli, wspieraj procesy decyzyjne organizacji.

Systemy wspomagania decyzji - SWD, pomagaj w podejmowaniu decyzji w sprawach nowych i nietypowych, integruj dane zewntrzne i wewntrzne, umoliwiaj modelowanie i analiz danych, umoliwiaj symulowanie problemw za pomoc modeli matematycznych, posiadaj bezporedni dostp do baz danych. Systemy wspomagania decyzji przeznaczone s np. do: wspierania decydenta, podnoszenia skutecznoci procesw decyzyjnych. Systemy te umoliwiaj rwnie analiz wybranych

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

712

problemw decyzyjnych, wcznie z moliwoci wyboru najbardziej optymalnych wariantw. System wspomagania decyzji wyposaony jest w baz modeli decyzyjnych - zestaww instrukcji oraz relacji matematycz-nych i logicznych wykorzystywanych do procesw decyzyjnych, wraz z oprogramowaniem. Oprogramowanie, to rozbudowany jzyk uytkownika oraz procedury obsugujce interfejs uytkownika. W wyniku dziaalnoci SWD mona uzyska symulacje rnych wariantw decyzyjnych ze wskazaniem na rozwizania optymalne.

Systemy informowania kierownictwa SIK stanowice jeden z kompo-nentw SWD, wykorzystywane s do prowadzenia analiz zjawisk zachodzcych w przedsibiorstwie lub jego otoczeniu. Jako i zakres prowadzonych analiz s uzalenione od bazy danych, ktra jest tworzona na poziomie systemw transakcyjnych, systemy te powinny realizowa nastpujce funkcje informowanie na podstawie wyliczonych syntetycznych wskanikw ekonomicznych, jak przedstawia si kondycja przedsibiorstwa, prowadzanie, automatycznej analizy i kontroli wyliczonych wartoci wskanikw ekonomicznych, ktre s porwnywane z ustalonymi normatywami i okrelany jest stan przedsibiorstwa.

Systemy informacyjne naczelnego kierownictwa SINK maj za zadanie dostarczanie (np. dyrekcji, czonkom zarzdu) okrelonej informacji w odpowiedniej formie, dotyczcej sytuacji przedsibiorstwa. Funkcjonuj one podobnie jak SIK w trybie interakcyjnym, ale dodatkowo wyposaone s w baz modeli lub baz wiedzy, dziki czemu s w stanie wykona specyficzne pogbione analizy. SIK s skoncentrowane na badaniu sytuacji biecej przedsibiorstwa, to SINK pomagaj zanalizowa przyczyny zjawisk lub przewidywa przyszo. System informowania naczelnego kierownictwa pozwala uwzgldni indywidualno i specyfik stylu zarzdzania. SINK wykorzystywany jest do sterowania dziaalnoci firmy i jej monitorowania, nastawiony jest na klienta (firm) co pozwala lepiej realizowa strategi (misje) firmy, pozwala tworzy bogate prezentacje graficzne (suy temu specjalne menu ikonograficzne, ktre zastpuj podrczniki do nauki systemu), gwarantuje wysok jako raportw.

Systemy eksperckie SE, systemy eksperckie stanowi kolejny etap w rozwoju systemw informatycznych. Charakterystyczn cech tych systemw jest umoliwienie signicia po wiedz ekspertw i wykorzysta-nie jej do rozwizania danego problemu [4]. Systemy eksperckie (ekspertowe) s zwane take systemami doradczymi i stanowi jedn z gazi sztucznej inteligencji. Ich gwnym zadaniem jest automatyzacja procesu wnioskowania i systematyzacja wybranej dziedziny wiedzy bez udziau eksperta tak, aby laik mg uzyska fachow porad. Mona wyrni nastpujce elementy systemu eksperckiego:

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

713

baza wiedzy, np. zbir regu,

baza danych, np. wyniki pomiarw, dane o obiekcie, hipotezy,

procedury wnioskowania - maszyna wnioskujca,

procedury objaniania - wyjanienie strategii wnioskowania,

procedury sterowania dialogiem - formuowanie zada przez uytkownika,

procedury pozwalajce na poszerzenie zakresu wiedzy i jej modyfikacj.

Natomiast ze wzgldu na rodzaj wynikw, jaki otrzymujemy na wyjciu systemu, moemy je podzieli na trzy grupy:

diagnozy stanowi ocen stanu istniejcego na podstawie posiadanych danych,

prognozy - generuj przewidywania dotyczce stanu przyszego na podstawie istniejcych danych,

plany - przedstawiaj stan, do jakiego naley dy, kierujc dziaaniem "obiektu".

Rys. 19.4. Komponenty systemu eksperckiego [4]

W bazie wiedzy przechowywane s reguy, przypadki, wzorce i powizania uywane przez system. Baza wiedzy musi zosta zbudowana dla kadej aplikacji SE osobno. Moe ona zawiera zarwno oglne teorie i reguy, ktre zostay dowiedzione naukowo, jak rwnie wiedz wynikajc z dowiadczenia i reguy stosowane w praktyce. Maszyna wnioskujca jest elementem systemu eksperckiego, ktry wyszukuje dane w bazie wiedzy oraz dostarcza odpowiedzi w sposb podobny do rozumowania czowieka. Zadaniem moduu pozyskiwania wiedzy jest umoliwienie zbudowania bazy wiedzy i jej aktualizacji. Interfejs uytkow-nika ma za zadanie umoliwi interakcj eksperta i uytkownika

Baza wiedzy

Maszyna wnioskujca Modu

objaniajcy

Modu pozyskiwania wiedzy

Interfejs uytkownika

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

714

z systemem eksperckim. Bierze on udzia w realizacji trzech podstawowych funkcji: wprowadzanie wiedzy od ekspertw, wprowadzanie opisu sytuacji decyzyjnych, prezentowaniu i objanianiu proponowanych rozwiza.

Systemy sztucznej inteligencji SSI (ang. AIS Artificial Intelligence Systems) nazywamy system informatyczny, ktry wykazuje zachowania inteligentne. Inteligencj rozumie si, jako zdolno do pozyskania i stosowania wiedzy oraz do mylenia i rozumowania. Zasadnicz cech SSI jest zdolno uczenia si. Systemy uczce si s zdolne do oceny zaistniaej sytuacji i do zmiany dziaania. Uczenie odbywa si na podstawie tzw. zbioru trenujcego. Systemy te wykorzystuj tzw. sieci neuronowe, ktre naladuj prace ludzkiego mzgu. Naley rwnie wspomnie o elektronicznej wymianie informacji (EDI), ktrej zadaniem jest: automatyczne generowanie i przesyanie informacji dotyczcych realizacji zamwie i dostaw, komunikacja typu komputer komputer, przyspieszenie wymiany informacji pomidzy firmami oraz zmniejszenie kosztw tej wymiany, podnoszenie wydajno pracy (mniejsza ilo bdw), redukcja zapasw i kosztw ich magazynowania, zwikszenie wizi z klientami, krtszy czas realizacji patnoci, umoliwienie szybszego dostpu do informacji.

Hurtownie danych - hurtownia to po prostu dua baza danych, gromadzca informacje z rnych systemw, pozwala usystematyzowa i zgromadzi w jednym miejscu wszelkie informacje zarzdcze, zaawansowany technologicznie system informatyczny (sprzt i oprogramowanie), niezawodne rdo informacji z moliwoci szybkiego dostpu do danych.

Na Rys. 19.5 pokazano ewolucj systemw informatycznych, jaka dokonaa si na przestrzeni wielu lat. Szczeglne miejsce zajmuj tu systemy planowania i sterowania produkcj mona wyrni nastpujce etapy [4]. Tradycyjne metody sterowania zapasami IC (Inventory Control).

Planowanie potrzeb materiaowych MRP (Material Requirement Planning).

Planowanie potrzeb materiaowych i zdolnoci produkcyjnej w zamknitej ptli sterowania CL- MRP (Closed Loop MRP).

Planowanie zasobw rzeczowych do wytwarzania MRP II (Manufacturing Resource Planning).

Planowanie zasobw przedsibiorstwa ERP

Planowanie zasobw przedsibiorstwa umoliwiajce prac w sieci Internet ERP II

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

715

IC MRP

CL -MRPMRP II

ERPERP II

Systemy planowania i sterowania produkcj wywodz si z syste-mw automatyzacji gospodarki materiaowej ich ewolucja doprowadzia do stosowania metod zintegrowanych zarwno komputerowo jak i progra-mowo, ktre prawidowo wdroone i stosowane prowadz do wzrostu efektywnoci dziaalnoci gospodarczych.

19.4 Zintegrowane systemy informatyczne

Zintegrowany system informatyczny to wedug Encyklopedii Wikipedia technologicznie zaawansowana klasa systemw informatycznych wspomagajcych zarzdzanie w przedsibiorstwach i instytucjach. Optymalizuje procesy zarwno wewntrzne, jak i zacho-dzce w najbliszym otoczeniu poprzez oferowanie gotowych narzdzi. Narzdzia te su do automatyzacji wymiany danych pomidzy dziaami przedsibiorstwa oraz pomidzy przedsibiorstwem a innymi podmiotami biznesowymi z jego otoczenia (np. kooperantami, dostawcami, odbiorcami, bankami, urzdami skarbowymi). Inna definicja zintegrowanych systemw informatycznych przedsibiorstwa (ZSI) to taki system, ktry jest zorganizowany moduowo oraz obsuguje wszystkie lub prawie wszystkie sfery dziaalnoci jednostki (np. marketing, planowanie, zaopatrzenie, techniczne przygotowanie produkcji, sterowanie produkcj, dystrybucj, sprzeda, gospodark remontow, finanse i ksigowo, zarzdzanie zasobami ludzkimi itp.) a dane wprowadza si do bazy tylko raz i od momentu wprowadzania s dostpne dla wszystkich uprawnionych uytkownikw i aplikacji [4].

Czas

Stopie integracji

Rys. 19.5. Ewolucja systemw informatycznych [4].

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

716

19.4.1 Systemy klasy ERP/MRP II wybrane elementy.

Zintegrowane systemy klasy MRP/ERP - Pocztkowo MRP by systemem wspomagajcym wycznie planowanie i harmonogramowanie produkcji, za szczeglnym jego zadaniem byo monitorowanie gospodarki materiaowej, a celem miaa by minimalizacja kosztw magazynowania, przy jednoczesnym zapewnieniu cigoci wytwarzania. Pierwszy standard systemu MRP powsta w poowie lat 60, wtedy MRP oznaczao Planowanie Potrzeb Materiaowych (Material Requirements Planning). W kocu lat 80 skrt ten oznacza Planowanie Zasobw Produkcyjnych (Manufacturing Resources Planning) i oznaczono go MRP II. Zastosowanie systemu klasy MRP pozwala na [5,9]:

ograniczenie zapasw do niezbdnego minimum,

cige ledzenie i rozliczanie kosztw,

optymalne wykorzystanie zasobw,

szybsze reagowanie na zmiany zachodzce w otoczeniu,

kontrola poszczeglnych etapw produkcji.

System MRP nie jest jedynie systemem informatycznym, ale kompleksowym modelem zarzdzania przedsibiorstwem.

Specyfika materiaw lub zestawienie materiaowe (Bill of Material BOM) przekazywane jest do planowania zapotrzebowania materiaowego (MRP Material Requirement Planning) do MRP trafia rwnie dane o stanach zapasw oraz o cyklu ich pozyskiwania z bloku INV. Zbir powyszych informacji i jego przetworzenie pozwala opracowa waciwy harmonogram produkcji.

Rys. 19.6. Schemat dziaania systemu MRP [5].

Harmonogram produkcji

Specyfikacje materiaowe (BOM)

Planowanie zapotrzebowania

materiaowego (MRP)

Gospodarka materiaowa (INV)

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

717

System informatyczny klasy MRP II [5] to system, ktrego oprogramowanie spenia wymagania standardu opracowanego przez APICS (American Production Inventory Control Society). System taki pokazano na Rys. 19.6. Zadaniem takiego systemu jest wspomaganie zarzdzania: produkcj, zapasami, finansami i zasobami przedsibiorstwa.

MRP II (Manufacturing Resource Planning) - Planowanie Zasobw Produkcyjnych. W celu odrnienia od zwykego MRP konieczne jest dodawanie rzymskiej liczby II, gdy rozwinicie tego skrtu jest inne.) Model MRP II w stosunku do MRP zosta rozbudowany o planowanie zdolnoci produkcyjnych (CRP) oraz o elementy zwizane z procesem sprzeday i wspierajce podejmowanie decyzji na szczeblach strategicznego zarzdzania produkcj. Poza materiaami zwizanymi bezporednio z produkcj, MRP II uwzgldnia take materiay pomocnicze, zasoby ludzkie, pienidze, czas, rodki trwae i inne. Amerykaskie stowarzyszenie sterowania produkcj i zapasami (APICS), ktre opracowao w latach 60 algorytm MRP i nastpnie rozwino go do tzw. MRP w zamknitej ptli (MRP closed loop), a dalej do MRP II, oficjalnie ogosio w roku 1989 dokument MRP II Standard System. Dokument ten opisuje funkcje, jakie powinien realizowa system klasy MRP II [19]:

Planowanie biznesowe (Business Planning) - tworzony jest tu oglny plan dziaania przedsibiorstwa;

Bilansowanie produkcji i sprzeday (Sales and Operation Planning - SOP) - w wyniku tych dziaa powstaje plan produkcji i sprzeday majce na celu realizacji planu biznesowego. Plany te okrelaj wzajemne zbilansowane wielkoci sprzeday, produkcji oraz poziomu zapasw magazynowych w poszczeglnych okresach. Plany te bd wyznacza plany wszystkich innych planw operacyjnych w przedsibiorstwie;

Zarzdzanie popytem (Demand Management - DEM) - obejmuje prognozowanie i planowanie sprzeday oraz potwierdzanie zamwie klientw. Jej celem jest okrelanie wielkoci przyszego popytu i ciga aktualizacji tej wartoci;

Harmonogramowanie planu produkcji (Master Production Scheduling - MPS) - funkcja ta suy do zbilansowania poday w kategoriach materiaw, zdolnoci produkcyjnych, minimalnych zapasw wzgldem popytu wyraonego prognozami, zamwieniami odbiorcw, promocjami;

Planowanie potrzeb materiaowych (Material Requirements Planning - MRP) - dziki tej funkcji okrelone s harmonogramy zakupw, produkcji oraz montau wszystkich czci skadowych wyrobu wraz z priorytetami dla zaopatrzenia i produkcji;

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

718

Wspomaganie zarzdzania strukturami materiaowymi (Bill of Material Subsystem) - dostarcza informacji koniecznych do obliczania wielkoci zlece produkcyjnych i zaopatrzeniowych oraz ich priorytetw;

Ewidencja magazynowa (Inventory Transaction Subsystem - INV) - wspiera prowadzenie ewidencji gospodarki magazynowej, dostarcza do innych funkcji informacji o dostpnych zapasach elementw;

Sterowanie zleceniami (Schedule Receipts Subsystem - SRS) - kontroluje spyw (przyjcie na ewidencj) elementw zaopatrzeniowych i produkowanych, w tym zaplanowanych przez MRP i MPS;

Sterowanie produkcj (Shop Floor Control - SFC) - umoliwia przekazywanie informacji o priorytetach midzy osob planujc produkcj a stanowiskami roboczymi;

Planowanie zdolnoci produkcyjnych (Capacity Requirements Planning - CRP) - suy do badania, czy opracowane plany produkcji i sprzeday oraz harmonogramu s osigalne;

Sterowanie stanowiskami roboczymi (Input /Output Control) - wspomaga kontrole wykonania planu zdolnoci produkcyjnych. Suy do kontroli kolejek na poszczeglnych stanowiskach roboczych, wielkoci prac na wejciu i wyjciu stanowiska;

Zaopatrzenie (Purchasing PUR) - funkcja ta wspomaga czynnoci zwizane z nabywaniem towarw i usug od dostawcw. Pozwala ona tworzy zlecenie zakupu czy harmonogram przyj dostaw;

Planowanie zasobw dystrybucyjnych (Distribution Resource Planning - DRP) - wspomaga czynnoci zwizane z harmono-gramowaniem przesuni wyrobw pomidzy punktami sieci dystrybucyjnej oraz planowaniem produkcji midzyzakadowej;

Narzdzia i pomoce warsztatowe (Tooling) - suy do planowania dostpnoci waciwych narzdzi specjalnych, aby mona byo bez przeszkd wykona plan produkcji;

Planowanie finansowe (Financial Planning Interface) - zadaniem jego jest umoliwienie pobierania z systemu MRP II danych o charak-terze finansowym, ich przetworzenie i przekazywanie do osb odpowiedzialnych za planowanie finansowe;

Symulacje (Simulation) - umoliwia ocen wpywu wprowadzonych zmian do poszczeglnych elementw MRP II na plany finansowe, potrzeb materiaowych i zdolnoci wykonawczych;

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

719

Pomiar wynikw (Performance Measurement) - jest to forma cigej kontroli efektywnoci wykorzystania systemu MRP II. Zwizane jest to z ustalaniem celw, ktre MRP II ma osign i sprawdzaniem, jak udaje si te cele osign. MRP II uwzgldnia wpyw informacji zwrotnych, okrelajcych stan procesu produkcyjnego w rnych fazach jego zaawansowania, na rne parametry opisujce cao produkcji poczwszy od: przygotowania produkcji, planowania produkcji, kontroli produkcji, a do sprzeday wyrobw, i dystrybucji. W systemach klasy MRP II musz by spenione podstawowe zasady:

a) waciwy element (np. surowiec, materia, detal, itp.),

b) we waciwym miejscu,

c) o waciwym czasie.

System MRP II jest rwnie metod planowania potrzeb materiaowych oraz wykorzystania zasobw przedsibiorstwa ( ludzi i stanowisk produkcyjnych) przy moliwie najniszych kosztach. Specyfikacja MRP II obejmuje przede wszystkim:

planowanie przedsiwzi,

planowanie produkcji,

planowanie potrzeb materiaowych - MRP (Material Requirements Planning),

planowanie zdolnoci produkcyjnych - CRP (Capacity Requirements Planning) [6].

Nowy (kolejny) model zarzdzania wprowadzony pod nazw ERP (Enterprise Resource Planning) lub MRP III ma umoliwi szybkie planowanie i korekcj dziaalnoci gospodarczej przedsibiorstw. Gwnym celem ERP jest moliwie najpeniejsza integracja wszystkich szczebli zarzdzania przedsibiorstwem. ERP jest systemem obejmujcym procesy produkcji i dystrybucji, ktry integruje rne obszary dziaania przedsibiorstwa, usprawnia przepyw informacji i pozwala szybko reagowa na zmiany popytu. Informacje te uaktualniane s w czasie rzeczywistym i dostpne w momencie podejmowania decyzji. Jednymi z najistotniejszych wyrnikw ERP s: zastosowanie dwukierunkowych mechanizmw optymalizujcych planowanie oraz wbudowan w system moliwo integracji z zewntrznymi podmiotami w ramach acucha dostaw i sprzeday. W ERP stosowane s mechanizmy umoliwiajce symulowanie rnorodnych dziaa i analiz ich skutkw, w tym finansowych [8].

19.

720

w m

INFORMATYC

Funkcje s

moduach:

finansowo pynnoci fin

kontroling rachunkowo

logistyka -zarzdzanie

obsuga sprzsprzeday, p

produkcja - p(MRP), planprodukcji w to

gospodarka r

zasoby ludzkkadr [9].

R

ZNE SYSTEMY

ystemw kla

ksigowy, nansow, rod

- kontrola zarzdcza,

gospodarka zapasami towa

zeday - obsuglanowanie spr

planowanie prnowanie zdolnoku,

remontowa - p

kie - ewidencj

Rys. 19.7. Schem

Y ZARZDZANI

asy ERP s

rachunkowodki trwae (amo

kosztw, k

materiaowa, arw, dystrybu

ga klienta, obsrzeday, marke

odukcji, planonoci produkc

planowanie rem

a kadrowa, lis

mat dziaania syst

IA

najczcie

finansowaortyzacja),

kontrola real

gospodarka ucja,

suga zamwieeting,

wanie potrzebcyjnych (CP),

montw i napra

sty pac, plano

temu MRP II [8]

ej zgrupowan

a, zarzdzan

izacji planw

transportow

e, fakturowan

b materiaowycmonitorowan

aw,

owanie i rozw

ne

ie

w,

a,

ie

ch ie

wj

SysOsisprzzadniaj

stem ERP stwga si to zazeda, jak i p

dowolenia kliencego si rynk

optymalizacjadowolnie zde

poprawa pynpatnoci, zob

poprawa wspdziki wykorz

uatwienia w

moliwo kposiadanych

uatwienia wdostpna jes

system MRPi rozchodw prowadzenie

Rys. 19.8. Plano

19.

warza warunkarwno przez poprzez zwiksntw oraz lepku. Korzyci z

a kosztw, dzefiniowane mie

nnoci finansowbowiza oraz

pczynnika rozystaniu mech

sterowaniu i

krtko i duginformacji hist

we wprowadzat w ramach ca

P II umoliwia sw dowolnym

rachunkowo

owanie zasobw

INFORMATYC

i do zwikszeobnik kosz

szenie przychopszego dostossystemw MR

iki moliwocejsca ich powst

wej przez ledz nalenoci,

otacji zapaswanizmw MRP

ledzeniu produ

oterminowegotorycznych ora

niu informacji aego przedsib

sporzdzenie phoryzoncie c

ci zarzdczej.

w gospodarczych

CZNE SYSTEMY

enia rentownoztw dziaa odw. Wynika sowania ofert RP/ERP to:

ci ich ledzenitawania,

dzenie aktualny

w i materiaw P,

ukcji,

o planowania az sygnaw z

(wpisana w jbiorstwa),

planw i prognczasowym, sys

h. Powizania fu

Y ZARZDZANI

72

oci sprzedazwizanych zto z wikszegfirmy do zmie

a w rozbiciu n

ych i planowyc

w magazynac

na podstawrynku,

jednym miejsc

noz przychodstem umoliw

nkcji MRP [7]

IA

21

y. ze go e-

na

ch

ch

wie

cu

w wia

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

722

19.4.1.1 Zarzdzanie projektami.

Zarzdzanie przedsiwziciami projektowymi w organizacji (Enterprise Project Management) wymaga okrelonych umiejtnoci i posiadania odpowiednich narzdzi. Zarzdzanie projektami moe obejmowa: zarzdzanie zasobami ludzkimi, budetowanie, komunikacja, techniki planowania, struktury organizacyjne, praca w zespoach, ocena, pomiar i zarzdzanie ryzykiem. Do podstawowych elementw zarzdzanie projektami mona zaliczy [10].

Zarzdzanie planem projektu (cele, zakres, koszty, czas, zasoby, itd.),

Zarzdzanie realizacj projektu (zgodnie z zaakceptowanym planem),

Zarzdzanie ryzykiem projektu,

Zarzdzanie, jakoci projektu,

Raportowanie postpw w projekcie.

Zarzdzanie przedsiwziciami projektowymi w organizacji (Enterprise Project Management) wymaga posiadania odpowiednich umiejtnoci, narzdzi i technik wykorzystywanych w procesie realizacji, inicjacji, planowania, wykonania, nadzoru, zamknicia projektu. Najprociej mona powiedzie, e zarzdzanie projektem to dziedzina zajmujca si efektywnym osiganiem celw projektw przy jednoczesnej neutralizacji wpywu istniejcych ogranicze i ryzyka, jak rwnie jest dziedzin zajmujc si budowaniem motywacji zespou projektowego i waciw komunikacj pomidzy uczestnikami projektu.

Mona te powiedzie, i jedn ze skadowych zarzdzania projektem jest praktyczna wiedza o eliminowaniu ryzyka poraki na poziomie caego cyklu ycia projektu. Ryzyko w projekcie bierze si gwnie z niemoliwoci wyeliminowania niepewnoci zwizanej z przyszymi wydarzeniami na kadym etapie projektu wynikajcej z dynamiki komunikacji pomidzy uczestnikami, zmiennej wydajnoci zespow projektowych, bdnego planowania oraz czynnikw otoczenia zewntrznego (Wikipedia).

Zarzdzanie projektami stara si obj nastpujce zmienne

czynniki: zakres projektu, czas na wykonanie projektu, koszty projektu (budet), jako, ryzyko [10]. Czsto systemy klasy ERP zawieraj modu do obsugi projektw. System CDN XL zawiera taki modu pt. PROJEKTY. Jest to wielomoduowy, w peni zintegrowany system informatyczny klasy ERP. Modu ten umoliwia generowanie i powizanie ronych dokumentw w ramach projektw. Wrd projektw znajduj si dokumenty zamwie (zapytania ofertowe, oferty, zamwienia), obiekty

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

723

projektowo - produkcyjne (kosztorysy projektw i harmonogramy projek-tw), oraz dokumenty handlowe. Pozwala to na [11]:

generowanie zapytania ofertowego na sprzeda,

generowanie kosztorysu projektu z zapytania na sprzeda.

Kosztorys projektu, stanowicy rodzaj technologii produkcji mona zdefiniowa poprzez import danych z plikw XML generowanych przez aplikacje kosztorysowe. Aplikacje te generuj:

oferty sprzeday z zapytania na sprzeda, na wskazane pozycje kosztorysu projektu,

zamwienia sprzeday z ofert na sprzeda,

Harmonogramu Projektu z zamwienia na sprzeda. Harmonogram Projektu stanowi rodzaj zlecenia produkcyjnego, dziki czemu moliwe jest z jego poziomu ukadanie planu realizacji projektu (planowanie produkcji), rejestracja jego realizacji oraz rozliczanie,

faktury sprzeday realizujcej zamwienie sprzeday, na pozycje wygenerowanego harmonogramu projektu.

Innym programem, ktry moe by z powodzeniem wykorzystany do zarzdzania projektami jest program Microsoft Project. Na Rys. 19.9 i 19.10 pokazano przykadowy zrzut ekranu.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

724

Rys. 19.9. Przykadowe zrzuty ekranu z moduu PROJEKTY [11]

Rys. 19.10. Przykadowy zrzut ekranu programu Microsoft Project

Podstawowe funkcje moduu systemw zarzdzania projektami to:

definiowanie nowych projektw,

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

725

zbieranie i rejestrowanie zdarze o pracownikach i klientach w ramach realizowanych projektw,

rozliczanie w czasie rzeczywistym kosztw projektw,

moliwo generowania raportw m.in. raportowanie stanu zaawansowania projektw,

automatyczne generowanie zakresu i obowizkw dla pracownikw zaangaowanych w projekt,

wizualne prezentowanie projektw poprzez wykresy Gantta,

sygnalizacja kolejnych etapw projektu.

Poniej pokazano wykorzystanie programu Microsoft Project w zleceniu produkcyjnym na wykonanie formy realizowanym w SIMPLE SYSTEM.

Poniej pokazane wybrane ekrany z programu Microsoft Project przy realizacji projektu dotyczcego wykonania formy. Program informuje o postpach projektu, poniesionych kosztach, odnotowanych wpywach, dotychczasowej realizacji zaoonego budetu, wykorzystanych ju i jeszcze dostpnych zasobach. Rozwizania SIMPLE wspomagajce zarzdzanie mog pomc w podjciu dziaa, ktrych celem jest optymalizacja efektywnoci kosztowej, utrzymanie wysokiej rentownoci projektu oraz terminowo realizowa i na bieco kontrolowa postp projektu.

Rys. 19.11. Przykadowe okno zlecenia produkcyjnego realizowanego w SIMPLE

SYSTEM

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

726

Na Rys.19.12 przedstawiono okna programu ukazujce harmono-gram i kalkulacj kosztw prowadzonych prac nad wykonaniem formy oraz arkusz zasobw, jakimi dysponuje firma wykonujca zlecenie.

Rys. 19.12.a Wybrane okna programu Microsoft Project

Rys. 19.12.b Wybrane okna programu Microsoft Project

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

727

Omawiane rozwizania firm SIMPLE oraz COMARCH jak i szereg innych systemw tej klasy pozwalaj zarzdza pracownikami, kontrahentami, relacjami z partnerami, zasobami materiaowymi, zgodnie z zaoeniami projektu i oczekiwaniami klientw, uywajc wszystkich zasobw bardziej efektywnie, dziki czemu mona realizowa zadania zgodnie z budetem dochowujc wszystkich terminw realizacji projektu.

Rys. 19.13. Przedstawia wykres Gantta do omawianego zlecenia wykonania formy

21.4.1.1. Zarzdzanie zasobami ludzkimi

Jednym z elementw zmieniajcych si realiw gospodarczych, w ktrych funkcjonuj przedsibiorstwa w Polsce, jest transformacja rynku pracy. Rozwijajca si gospodarka, inwestycje zagraniczne, presja na wzrost wynagrodze oraz zjawisko emigracji zarobkowej do krajw starej Unii powoduj, e wany dotd zasb przedsibiorstwa, jakim by personel, staje si jeszcze bardziej cenny. Systemy ZZL powinny realizowa rnego rodzaju procesy poczwszy od wsparcia rekrutacji, poprzez wszystkie elementy obsugi kadrowej i pacowej, a do mechani-zmw uatwiajcych motywowanie personelu okresowymi ocenami, polityk szkoleniow oraz wprowadzeniem motywatorw pacowych uzalenionych od produktywnoci itp. Systemy te realizuj rwnie obsug wypat, premii, rejestracj absencji, obliczanie zobowiza podatkowych paconych w imieniu pracownikw, obcie zwizanych z systemem ubezpiecze spoecznych, organizacje szkole, rejestracje ich kosztw, rejestracje uprawnie itp. Modu kadrowo-pacowy stanowicy uzupenienie Zintegrowanego Systemu do Zarzdzania pozwala na gromadzenie i przetwarzanie kompletu informacji o pracowniku [11]. Wszelkie zmiany

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

728

zapamitywane w danych kadrowych pracownika tworz histori jego zatrudnienia.

Rys. 19.14. Formularze danych pracownika

W systemie mona odwzorowa podzia pracownikw na poszczeglne dziay czy oddziay, tworzc struktur organizacyjn firmy wraz z wzajem-nymi relacjami (struktura drzewa). Na Rys. 19.14 pokazano wybrane okna programu kadrowo pacowego firmy COMARCH. W systemie umoliwiono take zastosowanie szeregu operacji seryjnych dotyczcych danych kadrowych i pacowych. Jedn z tego typu operacji kadrowych jest seryjne przyznawanie dodatku dla zaznaczonych pracownikw z moliwoci zadeklarowania kwoty dodatku. W oparciu o informacje zawarte w czci kadrowej systemu generowane

s wLudktrudoprocUya naankWszos

Oceumojak

19.

Podisto

wynagrodzeni

dzkimi poza mory umoliwia ostpnione na cesu rekrutacjytkownik ma astpnie defin

kiet danemu pzystkie te info

b Rys.19.15.

ena pracownikoliwiaj wykrwnie innych

.4.1.2 Zarz

dniesienie stoptnych celw

19.

a dla pracownoduem kadrowzdefiniowaniepotrzeby we

i. Konstrukcja moliwo w

niowania i zlepracownikowi bormacje bd

Rys. 19.15.

ka oraz Ankietkorzystanie ah procesw biz

zdzanie jak

pnia zadowolebiznesowych

INFORMATYC

nikw. Systemwo pacowym me ronego typewntrzne firm

ankiet oraz pywprowadzania ecania zada bd ich grupiewidoczne w t

Okno generowa

ty dziaajce wankiet dla poznesowych.

koci.

enia klientw, h i popraw

CZNE SYSTEMY

my do Zarzdzmusi zawiera pu ankiet, kt

my, np. do ocyta powinna

dowolnego zwizanych z

e. terminarzach p

nia zada

w ramach Pulpotrzeb oceny

pozwalajce procesw

Y ZARZDZANI

72

zania Zasobamtzw. modu HR

tre mog byceny okresowe

by elastycznrodzaju pyta

z przygotowan

poszczeglnyc

pitu Pracowniky pracownicz

na osignicwewntrznyc

IA

29

mi R, y ej, a. , n

ch

ka zej

cie h,

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

730

ograniczenie ryzyka biznesowego, zwizanego z niedostosowaniem oferty do oczekiwa Klientw, to efekty wdroenia Systemu Zarzdzania Jakoci zgodnego z normami ISO. Osignicie tych efektw zaley od skutecznego wdroenia Systemu Zarzdzania Jakoci, stworzenia waciwych warunkw jego funkcjonowania i doskonalenia wraz ze zmie-niajcymi si warunkami rynkowymi. Zoono samego procesu wdroeniowego oraz wspczesne warunki funkcjonowania firm sprawiaj, e tylko zastosowanie odpowiednich narzdzi opartych na technologiach informatycznych moe zapewni skuteczn realizacj procesu wdroeniowego, jak te odpowiednie warunki funkcjonowania Systemu Zarzdzania Jakoci, gwarantujcych jednoczenie niskie koszty przedsiwzicia. Takie narzdzia oferuj informatyczne systemy zarzdzania jakoci [12]. Systemy te wspierajc zarzdzanie jakoci oparte na koncepcji BPM (Business Process Management), zapewniaj skuteczne wdroenie, funkcjonowanie i doskonalenie Systemw zgodnych z norm ISO 9001: 2000, poprawiajc sprawno organizacyjn firmy, decydujcych o efektywnoci dziaania firmy. Systemy jakoci z jednej strony wspieraj zarzdzanie, a z drugiej strony same opieraj si w coraz wikszym stopniu na rozwizaniach informatycznych. Filozofia zarzdzania, jakoci w nowej rzeczywistoci wymaga interpretacji wymaga dotyczcych normy ISO 9001: 2000 w odniesieniu do zarzdzania procesami biznesowymi IT. Poniej pokazano podejcie procesowe wg ISO 9001:2000 [15].

Norma ISO 9001: 2000 ma zastosowanie w organizacjach, ktre chc wykaza, e s zdolne w sposb cigy dostarcza wyroby speniajce wymagania klienta oraz przepisy prawne, a take chc zwikszy zadowolenie klienta przez skuteczne wdroenie systemu zawierajcego procesy staego doskonalenia systemu. Jeeli ktry z elementw normy nie moe zosta zastosowany ze wzgldu na charakter organizacji i dostarczanego przez ni produktu, to mona go wyczy.

Norma wymienia dziaania, jakie musz zosta podjte dla prawidowego wdroenia systemu zarzdzania jakoci. W pierwszej kolejnoci naley zidentyfikowa procesy niezbdne dla systemu zarzdzania jakoci. Mog to by procesy produkcyjne, usugowe, logistyczne, sprzeday, itp. Nastpnie powinna zosta okrelona ich kolejno oraz wzajemne zalenoci. Wiadomo, bowiem, e poszczeglne procesy si przenikaj - jedne wynikaj z drugich, dostarczaj sobie nawzajem informacji i produktw. Wyjcia z jednych procesw s wejciami dla drugich. Dalszym krokiem jest okrelenie kryteriw i metod oceny, ktre zapewni skuteczne prowadzenie i nadzorowanie procesw.

doszosspedokz cejakowyprocspoposwyspracjakomuswytwW p

[15]

Rys

W celu monstpnoci odpta uruchomio

enianie wymagkumentacji. Selami, jakoci, oci powinna zczeniach, odwcesami objty

osoby realizacjsiada odpowszkolenia, umcy majcych wo) powinny zsz pracownicworzeniu proplanowaniu pro

cele jakoci o

procesy, zaswyrobu,

dziaania, kweryfikacja, m

zapisy.

Wymagania]. Pomiary, ana

19.

s. 19.16. Model s

nitorowania proowiednich zaony proces ciga klientw [truktura dokuksig jakoczawiera inforwoania do pro

ymi systememcji celw firmywiednie komiejtnoci i do

wpyw na jakozosta okrelocy na nich zatroduktu powiocesw naley

oraz wymagan

soby i dokum

ktre umoliwmonitorowanie

a te w skrciealiza i doskona

INFORMATYC

systemu zarzdza

ocesw koniecsobw i infoigego dosko[15]. Norma oumentw okreci, procedury i irmacje o zakreocedur, opis wz

m. W polityce y pod ktem petencje wyowiadcze. W (de facto kaone niezbdne rudnieni. Procenny by p

y okreli [15]:

nia dotyczce w

menty s pot

wi nadzr e, itp.),

e mona okrealenie to:

CZNE SYSTEMY

ania jakoci [15

czne jest rwnirmacji. Na ko

onalenia, aby okrela wymagela: politykinstrukcje orazesie systemu zajemnych zaljakoci kierowjakoci. Praco

ynikajce z W odniesieniuade stanowisk

kompetencje,esy, ktre w olanowane or

wyrobu,

trzebne przy

nad wyrobe

eli nadzorow

Y ZARZDZANI

73

5]

ie zapewnienoniec powiniezapewni sta

gania dotyczc jakoci wraz zapisy. Ksigi ewentualnyc

lenoci midzwnictwo opisujownicy powin

wyksztaceniu do stanowisko ma wpyw n ktre posiada

organizacji suraz rozwijan

realizacji teg

em (walidacj

waniem wyrob

IA

31

ie en e

ce az ga ch zy je ni a, sk na a e.

go

a,

bu

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

732

badanie zadowolenia klienta,

audyty wewntrzne,

monitorowanie procesw, i wyrobw,

nadzorowanie wyrobw niezgodnych,

dziaania korygujce,

dziaania zapobiegawcze.

System ISO 9001 definiuje procesy, ktrych wdroenie w organizacji pozwala na kompleksowe uregulowanie obszaru IT - poczwszy od zarzdzania usugami, poprzez zarzdzanie infrastruktur, konfiguracj, wydajnoci, na kwestiach rozlicze finansowych skoczywszy. Najwaniejsze procesy IT:

zarzdzaniem i raportowaniem poziomu usug,

zarzdzaniem dostpnoci, pojemnoci oraz cigoci dziaania,

zarzdzaniem bezpieczestwem informacji,

budetowaniem i rozliczaniem kosztw IT,

zarzdzaniem konfiguracj i zmian,

zarzdzaniem relacjami z otoczeniem (klienci / dostawcy).

Przykadowym systemem zarzdzania jakoci moe by program SIMPLE.BPM. Zapewnia on zarzdzanie infrastruktur firmy, dajc moliwo katalogowania urzdze, aparatury, wyposaenia oraz nadzorowania miejsca ich uytkowania, zapotrzebowania, remontw, legalizacji, wzorcowania, itp., stajc si tym samym skutecznym narzdziem prowadzenia racjonalnej gospodarki zasobami przedsibior-stwa.

19.4.1.3 Logistyka

Logistyka obejmuje czynnoci realizujce planowanie, realizacje i kontrole przestrzenno-czasowe transformacje produktw i zwizane z nimi transformacje w zakresie iloci i rodzajw produktw. Wspdziaanie tych czynnoci powoduje przepyw materiaw, w sposb moliwie najbardziej efektywny z miejsca wysyki do miejsca odbioru tak by koszt zwizany z dostaw by minimalny. Logistyka w nowoczesnym ujciu pojmowana jest, jako zintegrowany system planowania, zarzdzania i sterowania struktur przepyww materiaowych oraz sprzonych z nimi przepyww informacyjnych i kapitaowych w celu optymalnego tworzenia i transforma-cji dbr fizycznych. Popularnym okreleniem logistyki jest definicja, wedug

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

733

ktrej celem dziaa logistycznych jest dostarczenie waciwemu klientowi, waciwych produktw, we waciwej iloci, we waciwej kondycji - jakoci, we waciwym miejscu, we waciwym czasie, po waciwych kosztach [16]. Mona wobec tego stwierdzi, e logistyka jest procesem zarzdzania caym acuchem dostaw. acuch dostaw rozumiany jest, jako przepyw, od momentu zakupu surowcw, materiaw, pproduktw i wyrobw gotowych do momentu konsumpcji wyrobu finalnego przez uytkownika kocowego. Nowoczesny acuch dostaw charakteryzuje si:

zdolnoci szybkiego reagowania,

umiejtnoci zaspokajania szybko zmieniajcego si popytu,

elastycznoci,

umiejtnoci dostosowania si do zminimalizowania kosztw obsugi,

zdolnoci do optymalnego wykorzystania zasobw firmy,

umiejtnoci wykorzystania wszystkich dostpnych informacji.

Generalnie moemy wyrni dwie strony w acuchu dostaw: stron reprezentujc popyt i stron reprezentujc poda. Obie strony wymagaj integracji w ramach acucha dziaa. Integracja strony reprezentujcej poda koncentruje si na optymalnym przepywie produktw przez sie dystrybucji, natomiast integracja strony reprezentujcej popyt skupia si na inspirowaniu popytu konsumentw. Dziaania te s realizowane poprzez optymalizacj takich dziaa jak m.in. zarzdzanie kategori, marketing, rozwj produktw. Podstawowymi elementami nowoczesnych systemw logistycznych, ktre s w stanie speni szereg wymaga s: zintegrowane systemy informatyczne umoliwiajce wspomaganie zarzdzania; rodki techniczne umoliwiajce przemieszczanie, przeadunek i magazynowanie towarw. Jednym z takich zintegrowanych systemw jest SIMPLE.ERP, ktry w obszarze Obrotu Towarowego realizuje transakcje obejmujce usugi wasne i obce, kooperacj, zakup i sprzeda rodkw trwaych, kompletacj, skadowanie materiaw obcych itp. Opierajc si na definicji produktu, ktry moe by zarwno materialny jak i niematerialny, skadowany w magazynie lub nie skadowany, zostay uzyskane moliwoci obsugi w obszarze Obrotu Towarowego wszystkich powtarzalnych transakcji majcych miejsce w przedsibiorstwie. W zakresie Obrotu Towarowego istniej wszystkie dopuszczone prawnie metody wyceny [12]. System obsuguje rezerwacje, definicj zamiennikw, moliwo definiowania i wizania indeksw dostawcw i odbiorcw z wasnym systemem indeksowym. Istnieje moliwo zdefiniowania zrnicowanych systemw opakowa z ich obsug w zakresie logistyki, ale take w zakresie obsugi opat ekologicznych zwizanych z obrotem

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

734

opakowaniami zastpczymi i surowcami wtrnymi. Mechanizm lokalizacji w magazynie moe by wykorzystywany zarwno w prostych celach kompletacja dostaw na rampach przeadunkowych), ale moe by take zastosowany jako mechanizm uatwiajcy obsug magazynu wysokiego skadu. Wykorzystujc informacje zgromadzone w obszarze obrotu towarowego mona wspomc zarzdzanie magazynem celem minimalizacji towarw sabo rotujcych czy te stworzy mechanizm podpowiedzi optymalizacji stanw magazynowych (w oparciu o histori transakcji i histori rotacji). Omawiajc cechy rozwizania trzeba zwrci uwag na fakt, e dokumenty obrotu towarowego s zdefiniowane, jako wieloetapowe. Zalenie od potrzeb wdroenia daje to moliwo podziau organizacyjnego procesu realizacji zamwienia pomidzy osoby zajmujce si obsug tego procesu (np. sprzedawca branysta -magazynier-kasjer). Moliwo wykorzystania wielu stanw dokumentu obrotu towarowego pozwala take na ledzenie i uwzgldnienie w biecej rotacji elementw pochodzcych z acucha dostaw (ile zamwiono, ile potwierdzono, ile zrealizowano i w jakiej cenie), uatwia planowanie tego acucha. Unikalna cech systemu SIMPLE w zakresie Obrotu towarowego jest fakt, e system potrafi zareagowa na akcj, ktra dotyczy pojedynczego wiersza w dokumencie. Ten specyficzny mechanizm mona zastosowa w obszarze rezerwacji. Podczas pracy wielu osb na dokumentach obrotu magazynowego, gdy dokumenty wz zawieraj np. kilkadziesit pozycji dochodzi czsto do tzw. wycigu to jest w momencie zakadania wiersza towar by dostpny w magazynie, ale podczas zamykania dokumentu okazuje si, e towaru ju nie ma, bowiem w midzyczasie zosta on sprzedany przez inna osob. Zwizujc rezerwacje wydania z akcja wynikajc z dodania wiersza, a nie dokumentu, unikamy takiej wanie sytuacji. Naturaln cech systemu SIMPLE jest tez poprawna obsuga partii, zarwno pod wzgldem logistycznym, jak i kosztowym, z penym ledzeniem rozchodw [12]. Jednym z elementw acucha dostaw moe by magazyn wysokiego skadowania. Poniej zosta opisany przykadowy modu firmy COMARCH. W module tym uytkownik ma moliwo opisania za pomoc wielu parametrw struktury swoich przestrzeni magazynowych. Zaimplemento-wany mechanizm czuwa nad tym, aby przyjmowany towar rozmieci w magazynie najbardziej optymalnie uwzgldniajc jego wymiary, wag, a take wielu innych czynnikw, jak np. minimalna odlego od lokalizacji, w ktrej umieszczono taki sam towar.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

735

Rys. 19.17. Przykadowy zrzut ekranu z moduu Magazyn Wysokiego Skadowania

firmy COMARCH

Podczas tworzenia dokumentw wydania towaru, dziaa optymalizacja majca na celu zminimalizowanie iloci operacji pobrania oraz zwolnienie jak najwikszej przestrzeni magazynowej. Pracownik magazynu moe na wydruku lub ekranie kolektora otrzyma ciek, po ktrej naley si porusza, aby sprawnie wykona zlecone prace. Wzbogaceniem opisanej funkcjonalnoci jest trjwymiarowa wizualizacja magazynu, pozwalajca na wirtualne poruszanie si po nim i obserwowanie rozmieszczenia towarw oraz ocen zapenienia regaw. Dodatkowo firma COMARCH system CDN wyposaya w modu Mobilny Magazyn. Aplikacja CDN Mobilny Magazyn przeznaczona jest do pracy na urzdzeniach typu Kolektor danych, wyposaonych w system Windows CE i komunikuje si online z systemem CDN XL. Dziki temu pracownik wykonujcy sw prac na magazynie w innej lokalizacji ma na bieco dostp do zleconych zada przygotowania dokumentw, wysyek, przyjcia oraz weryfikacji dostawy.

Szybsza obsuga procesw wyda z/ przyj do magazynu oraz inwentaryzacji,

Eliminowanie ewentualnych pomyek,

Ograniczenie kosztw,

Szybsze wdroenie nowego pracownika,

Optymalizacja, czasu pracy magazynierw.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

736

19.5 Systemy zarzdzania klasy ERP II

Pierwszy systemy klasy ERP II powstay pod koniec ubiegego stulecia. Stanowi one kolejne rozwinicie idei zintegrowanych systemw wspomagajcych zarzdzanie przedsibiorstwem. Poza wszystkimi funkcjami ERP, obejmuj rwnie funkcjonalno systemw klasy CRM (zazwyczaj poprzez rozbudowanie moduw: sprzeda i dystrybucja) i SCM. Oferowane s te podsystemy [17]:

zarzdzanie relacjami z dostawcami narzdzie wspierajce efektywne zarzdzanie wspprac z dostawcami,

zarzdzanie cyklem ycia produktu rozwizanie umoliwiajce zarzdzanie, ledzenie i kontrol wszystkich informacji zwizany z produktem,

strategiczne zarzdzanie firm rozwizanie wspierajce planowanie strategiczne (Business Intelligence, hurtownie danych i controlling),

zarzdzanie zasobami ludzkimi rozwizania do obsugi kadr i pac oraz HRM.

Rozszerzona funkcjonalno to jednak nie jedyna cecha wyrniajca system ERP II. Szczeglne znaczenie ma zmiana architektury systemu. ERP II bazuje na technologii internetowej i skada si z komponentw (a nie moduw jak w ERP). To wpywa na otwarto systemu i oznacza atw integracj z innymi systemami w ramach przedsibiorstwa, a take poza nim. Z kolei dziki moliwoci tworzenia portali internetowych, dostp do zasobw informacyjnych systemu poprzez przegldark WWW maj nie tylko uytkownicy wewntrzni, ale rwnie partnerzy biznesowi oraz klienci. Jednak rnice pomidzy poprzednimi generacjami systemw wspomagajcy zarzdzanie a systemem klasy ERP II wybiegaj rwnie poza sfer funkcjonalnoci oraz techniczn. ERP II zmienia podejcie do prowadzenia biznesu, powoduje otwarcie si na zewntrz oraz uatwia zarzdzanie organizacj bdc integraln czci rodowiska zewntrznego. Z tego te wzgldu Gartner Group twrca terminu ERP II definiuje ERP II nie jako system informatyczny, ale jako strategi biznesow i zbir specyficznych dla poszczeglnych bran aplikacji, ktre generuj wartoci dla klientw i udziaowcw przez udostpnienie i optymalizacj procesw zarwno wewntrz firmy jak i midzy firmami partnerskimi.

ERPorazkupERPzarzzapfakt

partna serw

[18]

P II obejmuje z elektroniczn

pujcymi i sprzP II tradycyjnezdzanie logi

pasami surowctur i elektronicz

obsuga proc

zbir autonom

silne wsparcteleinformaty

ukierunkowacommerce).

C-commerctnerzy handlowkolejnych etawisowej produ

W ERP II w]:

Aplikacje zesprzeda, se

Aplikacje weksigowo,

19.

Rys. 19.18. Po

swoj funkcjon wymian zedajcymi, lee funkcje ERstyk i finan

cw obudowanznymi patnoc

cesw wewntr

micznych kom

cie dla realizaycznych,

nie na biznes

ce to modewi firmy wsppach: projektoktu.

wyranie okre

ewntrzne odprwis, egzekucj

ewntrzne odppace, gospod

INFORMATYC

orwnanie ERP z

onalnoci niedokumentw

ecz take miP/MRP II, tak

nsami firmy, no elektronicznciami. Cechy s

rznych i partne

ponentw,

cji procesw

elektroniczny (

el dziaalnocuczestnicz wowania, wytwa

lone s proce

powiadajce zj nalenoci i

powiadajce zdark majtkiem

CZNE SYSTEMY

z ERP II [18]

e tylko obrt tz nimi zwiz

dzy partneramkie jak planowzapasami ma

n wymian osystemw ERP

erstwa z kontra

z wykorzystan

(e-commerce /

ci gospodarczw wykorzystanarzania, dystry

esy zewntrzn

za: zaopatrzetd.,

a: gospodarkm itd.

Y ZARZDZANI

73

towarw i usuzanych midz

mi. W koncepcwanie produkcagazynowymi

ofert, zamwieP II to:

ahentami,

niem system

/ e-business /

zej, w ktryniu jej zasobybucji i obsu

ne i wewntrzn

nie, marketin

magazynow

IA

37

ug zy cji cji,

i ,

w

c-

m w gi

ne

g,

,

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

738

Na system ERP II skadaj si:

Systemy handlu elektronicznego (e-commerce),

Systemy obsugi relacji z klientami (CRM),

Systemu obsugi acucha dostaw (SCM),

Systemy wspomagania przepywu pracy (WF),

Systemy realizacji produkcji (MES) i zaawansowanego harmonogra-mowania (APS),

Systemy wspierajce procesy informacyjne i decyzyjne (BI),

Systemy gospodarowania wiedz.

Dziki systemom ERP II dostp do systemu staje si w peni mobilny i nie jest przypisany do okrelonego stanowiska pracy, a do uytkownika, ktry uzyskuje dostp do koniecznych danych z dowolnego miejsca poprzez dowolne medium. Oznacza to przypisanie funkcji i pracownika do zadania, a nie do konkretnego stanowiska pracy. Rozwizanie takie traktuje Internet jako sposb przekazywania danych wewntrz przedsibiorstwa i instytucji, osigajc jednoczenie dwa cele: pozwala na obnienie kosztw transmisji danych, a take daje uprawnionym pracownikom stay dostp do procesw biznesowych. Siec globalna suy zarazem do komunikacji z otoczeniem zewntrznym, dajc podwjn korzy: z jednej strony pozwala na bieco monitorowa rynek, a z drugiej umoliwia cig komunikacje z kontrahentami. Znajduje to pene odzwierciedlenie w ewolucji rozwiza informatycznych, np. na gruncie systemw klasy SRM (Supplier Relationship Management), czyli zarzdzania kontaktami z dostawcami [17].

19.5.1 Funkcjonalno systemu ERP II na przykadzie wybranego oprogramowania firm: SIMPLE i COMARCH

SIMPLE.ERP jest innowacyjnym, zintegrowanym system wspomagajcym zarzdzanie i jest podzielony tematycznie na najwaniejsze obszary dziaalnoci podmiotu:

Finanse (i ksigowo),

Controlling (Analizy, w tym przy wykorzystaniu dedykowanych bibliotek funkcji Excel),

Majtek Trway,

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

739

Obrt towarowy (zakupy, sprzeda, gospodarka magazynowa, polityka zaopatrzeniowa, logistyka),

Zamwienia Internetowe,

Personel.

Produkcja (definiowanie technologii, planowanie materiaowe, bilansowanie potrzeb techniczno-kadrowych, harmonogramowanie, uruchamianie i rozliczanie zlece produkcyjnych) i zintegrowany z pozostaymi produktami:

SIMPLE.BPM - Zarzdzanie Procesami Biznesowymi,

eSIMPLE.BI - Business Intelligence wykorzystujce jako interfejs przegldark internetow,

SIMPLE.CRM - Zarzdzanie Relacjami z Klientami,

eSIMPLE.HRM - Internetowy System Kadrowy,

mSIMPLE.CRM - system dla mobilnych pracownikw sprzeday.

Oprcz standardowej funkcjonalnoci, okrelonej obowizujcymi przepisami, system posiada szereg rozwiza umoliwiajcych planowanie, nadzr, sterowanie polityk handlow i finansow, symulacj wynikw, wieloprzekrojow analiz sytuacji ekonomicznej firmy. SIMPLE.ERP jest systemem otwartym, stwarzajcym moliwoci doczania wasnych rozszerze funkcjonalnych aplikacji lub integracj z rozwizaniami cile branowymi czy automatyk przemysow. Dostpne jzyki tworzenia indywidualnych rozszerze to TCL, Visual Basic i JAVA. SIMPLE.BPM to rozwizanie wspierajce obsug szeroko rozumianych procesw biznesowych, ktre czy w sobie funkcjonalno obejmujc zarzdzanie zadaniami i sprawami, z moliwoci definiowania indywidualnych, warunkowych scenariuszy postpowania, wzbogaconych o mechanizmy przypomnie, obiegu dokumentw i terminarze. SIMPLE.BPM moe by wykorzystany do:

zbudowania repozytorium dokumentw i systemu obiegu dokumentw i spraw,

wsparcia pracy sekretariatu, w tym prowadzenie rejestru dokumentw przychodzcych i wychodzcych,

prowadzenia korespondencji seryjnej,

rejestracji i przekazywania kontaktw, spraw i zada wsparcia dla obsugi norm jakoci,

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

740

obsugi dziau rozwoju, konstrukcyjnego, czy laboratorium, wspdzielenia ograniczonych zasobw, zarwno technicznych jak i kadrowych,

planowania operacyjnego i zarzdzania projektami,

synchronizacji wymiany informacji z podmiotami powizanymi, kooperantami, Partnerami, w tym przy zastosowaniu elementw zarzdzania acuchem dostaw,

wielu innych zastosowa, dziki wbudowanemu rodowisku, za pomoc ktrego uytkownik moe samodzielnie definiowa nowe lub modyfikowa istniejce obiekty, wraz z zalenociami midzy nimi.

eSIMPLE.BI jest rozwizaniem opartym na technologii Internetowej, portalem informacyjnym wyposaonym we wszystkie niezbdne narzdzia wspomagajce analiz - jak tabele przestawne, narzdzia do budowy hurtowni danych i OLAP, mechanizmy wymiany danych w przyjaznym formacie, wspdzielenia i subskrypcji plikw, narzdzia graficzne (wykresy, sygnalizatory, semafory, kokpit) i wspierajce procesy controllingu, budetowania, czy zbilansowanej karty wynikw. Gwne cechy wyrniajce SIMPLE Business Intelligence to:

moliwo zbudowania uniwersalnego rodowiska dla raportowania i analiz,

moliwo wykorzystania eSIMPLE.BI do bezpiecznej publikacji arkuszy prezentujcych w trybie on-line dane finansowe przedsibiorstwa, sprawozdania, budety itp.,

eSIMPLE.BI charakteryzuje bardzo dua wydajno w prezentowaniu wieloprzekrojowych, zoonych analiz dziki wykorzystaniu mechanizmw hurtowni danych Microsoft Analysis Services,

dostpno wysokiej klasy narzdzi graficznych, wspomagajcych trafn interpretacj danych, przy wykorzystaniu dowolnej postaci wykresw, semaforw, wskanikw, tworzcych tzw. kokpit menederski.

CDN XL firmy COMARCH jest zintegrowanym system klasy ERP wspomagajcy zarzdzanie firm. Pakiet przeznaczony jest dla rednich oraz duych przedsibiorstw produkcyjnych, handlowych i usugowych. Dziki rozbudowanej funkcjonalnoci zapewnia pene wsparcie i automatyzacj procesw biznesowych. System umoliwia prac on-line/off-line firmom wielooddziaowym, posiadajcym skomplikowany obieg dokumentw. Oprogramowanie doskonale wspiera prac przedstawicieli handlowych, akwizytorw oraz oddziaw przedsibiorstwa. CDN XL pozwala na wykorzystanie nowoczesnych form handlu

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

741

elektronicznego poprzez wspprac z systemami EDI (Electronic Data Interchange). Istnieje te moliwo dzierawy systemu - czyli uytkowania go przez internet w modelu ASP (Application Service Provision) poprzez platform CDN On-line, gdzie dane przechowywane s w Centrum Danych Comarch (DC Comarch), ktre zbudowane s zgodnie z najnowsz technologi, umoliwiajc tylko autoryzowany dostp do systemu. System CDN XL wyposaony zosta w rozbudowany, nowoczesny modu Business. Jego najwaniejszym zadaniem jest wsparcie procesu podejmowania zarwno strategicznych, jak i operacyjnych decyzji w przedsibiorstwie. Bardzo wiele informacji zwizanych z dziaalnoci firmy zapisanych jest w innych, transakcyjnych moduach systemu, jednak odnalezienie odpowiedzi na szereg istotnych pyta dla funkcjonowania firmy np. jak ksztatowaa si mara ze sprzeday okrelonej grupy produktowej w Maopolsce w ostatnim kwartale, czy te ile wynosz rzeczywiste koszty wytworzenia produktu na najwikszych zleceniach w stosunku do zaoe wynikajcych z technologii wzorcowej moe zaj kilka dni.

Rys. 19.19. Podstawowe moduy CDN XL [11]

Sposobem na znalezienie odpowiedzi nie tylko na te pytania jest modu Controlling, ktry zapewnia:

bardzo szybki dostp do najbardziej aktualnych danych,

analiz informacji w wielu ukadach i przekrojach (wielowymiarowo),

moliwo wgldu w dane dotyczce wszystkich obszarw funkcjonowania,

firmy (wielodziedzinowo),

prostot obsugi take dla osb, ktre nie posiadaj zaawansowanej

wiedzy informatycznej.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

742

Co bardzo istotne, zestawienia controllingowe bazuj na danych pochodzcych z dokumentw rdowych (faktur, not, zlece itd.), bdcych jednoczenie rdem informacji finansowych, ilociowych lub jakociowych. Analizowane dane mona podzieli na dwa rodzaje. Informacje wyraone w ujciu liczbowym, np. warto sprzeday, ilo zamwionego towaru, mara, koszt zwane s miarami. Z kolei wymiary to stae opisowe, ktrymi dzieli si miary np. kontrahent, akwizytor, operator, produkt itd.

Rys. 19.20. Przykadowy zrzut ekranu przedstawiajcy raport w formie map.

Oprcz standardowych wymiarw dostpnych w systemie istnieje moliwo stworzenia wymiarw analitycznych, czyli dodatkowych, definiowalnych przez uytkownika wymiarw. Moemy mie np. do czynienia z sytuacj, w ktrej przedsibiorstwo bdzie chciao wprowadzi statusy poszczeglnym klientom, np. zoty, srebrny, pozostali i uwzgldnia ten podzia przy prowadzeniu analiz. Co bardzo istotne, z kadym takim wymiarem mona rwnie zwiza konto ksigowe, co pozwala na zautomatyzowanie procesw dekretacji. System CDN XL dostarcza kadrze zarzdzajcej penego zestawu niezbdnych informacji do podejmowania strategicznych decyzji bez koniecznoci czekania na zaksigowanie dokumentw czy raporty ksigowoci sprawozdawczej. Jednoczenie tworzenie raportw i zestawie nie obcia bazy operacyjnej

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

743

(transakcyjnej) systemu CDN XL. Tworzone zestawienia mog przybra form zarwno tabeli, wykresu, jak i stwarza moliwo wizualizacji danych w formie map (Rys.19.20).

19.6 Systemy CRM - wspomaganie zarzdzania relacjami z klientem

CRM naley traktowa nie tylko jako narzdzie, ale jako cz strategii i filozofii biznesu, gdzie stay kontakt i zadowolenie klienta jest kluczow wartoci. Istotn kwesti jest zapewnienie jednolitego systemu we wszystkich procesach biznesowych - od pocztku procesu sprzeday poprzez serwis do sporzdzania odpowiednich statystyk wykorzystywanych przy tworzeniu portfela produktw (Wikipedia). CRM oznacza zdolno firmy do zdobywania klientw, poznawania ich, odnawiania kontaktw z nimi, upewnienia si, e firma dostarcza im dokadnie tego, czego oczekuj oraz to, do czego si zobowizaa. CRM to oprogramowanie, czciowo obejmujce funkcje systemw ERP, zarzdzania wiedz, prac grupow i systemw e-commerce, umoliwiajce automatyzacj procesu sprzeday i kontaktw z klientem. Programy te najczciej umoliwiaj wyszukiwanie odpowiednich danych, sporzdzanie analizy i prognozowania sprzeday i rynku, zarzdzanie dziaami wsparcia technicznego i telefonicznymi punktami obsugi klienta tzw. call center. Kolejnym etapem rozwoju aplikacji CRM, ktry z pewnoci otworzy nowe moliwoci jest CRM analityczny. CRM analityczny to zastosowanie technik znanych z data mining do analizy danych o kliencie. Jeeli przedsibiorstwo moe przewidzie zachowanie klienta, moe uzyska dodatkowe przychody. Prognoza moe by uzyskana w procesie data mining bd z modelu statystycznego. Ucilajc pojcia, data mining - wykrywa wzorce wystpujce w niektrych danych, podczas gdy modele statystyczne wyjaniaj rne prawidowoci we wszystkich danych. Nowoczesne zarzdzanie przedsibiorstwem w oparciu o filozofi CRM powinno uwzgldnia nastpujce dziaania [12]:

przewidywanie potrzeb klientw,

budowanie dochodowych relacji z klientami,

denie do lojalnoci klienta,

budowa programw lojalnociowych.

Takie firmy jak SIMPLE czy COMARCH opracoway do swoich zintegrowanych systemw moduy CRM. COMARCH rozszerzy standardowe moliwoci systemu CDN XL w zakresie zarzdzania

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

744

kontaktami z klientem, jest w peni zintegrowany z caym pakietem modu CRM (Customer Relationship Management). Rozwija on funkcjonalno systemu zwizan z kontaktami z klientem, zarwno w zakresie dziaa przed sprzedanych jak i potem w celu utrzymania profesjonalnej obsugi klienta. Oprcz podstawowych funkcji, jakimi s: ewidencja kontaktw, czy tworzenie i przypominanie o zadaniach do wykonania przez operatorw, gwn funkcjonalnoci moduu jest moliwo definiowania, obrbki i analiz kampanii marketingowych. Modu CRM pozwala na rejestrowanie kontaktw z klientem w podziale na wtki. Do kadego wtku kontaktu mona przypisa dowoln ilo konwersacji oraz zada, ktre mog by zadaniami zlecanymi do wykonania odpowiednim operatorom. Dziki definiowaniu kampanii marketingowych, istnieje moliwo planowania i automatyzacji kontaktw zwizanych z poszczeglnymi etapami takich dziaa wraz z zadaniami oraz z przypomnieniami o potrzebie ich wykonania. Kampania moe by tzw. Lejkiem Sprzeday, zoonym z wielu definiowalnych etapw. Na kadym etapie kampanii istnieje moliwo nie tylko definiowania zada i akcji do wykonania, ale rwnie okrelania wartoci i prawdopodobiestwa sukcesu takich dziaa. Do kadej fazy kampanii mona przypisa potencjalnego kontrahenta, ktry w zalenoci od spenienia definiowalnych wymaganych warunkw - moe by propagowany do kolejnego etapu. Bazujc na informacjach generowanych w module CRM mona rwnie tworzy ca gam analiz np. w oparciu o definiowalne kody fiaska analizy - dlaczego dziaania z danym klientem nie zakoczyy si sukcesem.

Dziki penej integracji z pozostaymi moduami systemu, operator moe mie dostp do wszystkich informacji zwizanych z histori wsppracy z klientem. Z tego poziomu mona sprawdzi aktualny stan patnoci z kontrahentem, transakcje, rezerwacje, zamwienia czy zlecenia produkcyjne wygenerowane dla klienta. Kady operator ma wgld do aktualnych dla niego listy zada, konwersacji czy dziaa CRM zwizanych z kampaniami, w ktrych bierze on udzia. Modu CRM moe rwnie by wykorzystywany w obsudze posprzedanej klienta.

Nieco inny system oferuje firma SIMPLE. Pakiet SIMPLE.CRM wyrnia niezwykle elastyczna struktura. Dla przykadu uprawniony uytkownik moe samodzielnie definiowa wasne zadania, scenariusze dziaa z podziaem na etapy, zdefiniowa przypomnienia, przyporzdkowa zasoby, zaplanowa przysze dziaania z wykorzysta-niem terminarzy.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

745

Rys. 19.21. Edycja kampanii CRM

SIMPLE.CRM jest rozwizaniem pozwalajcym na definiowanie wasnych widokw (kolekcji) umoliwiajcych zgromadzenie na jednym ekranie wszystkich najczciej uywanych przez uytkownika funkcji. Procesy komunikacji s procesami, ktrych nie mona niczym zastpi w zarzdzaniu relacjami z Klientem. SIMPLE.CRM wyposaono w zaawansowane mechanizmy obsugi obiegu dokumentw. Wymieniane dokumenty, zarwno wewntrzne jak i zewntrzne, s przechowywane w bazie i udostpniane uprawnionym uytkownikom, z zachowaniem kontekstu sprawy, zadania, klienta, wykonawcy itp. Z jednego miejsca, bez koniecznoci przeczania si midzy aplikacjami, mona wykona rozmow telefoniczn, wysa czy odebra fax lub e-mail. CRM/BPM wyposaono w klienta pocztowego wsppracujcego z najpopularniej-szymi systemami pocztowymi, w taki sposb, aby wysyana koresponden-cja stawaa si zarejestrowanym kontaktem, bez koniecznoci wykonywania jakichkolwiek dodatkowych czynnoci (np. rejestrowanie zacznika czy przepisywanie treci kontaktu z systemu pocztowego do CRM). W powizaniu z cyfrow central telefoniczn SIMPLE.CRM pozwala zorganizowa dzia telemarketingu czy obsug infolinii/ call-center. Zawsze istotnym aspektem wsppracy z Dobrym Klientem jest ocena finansowego wymiar tej wsppracy. SIMPLE.CRM jest w peni zintegrowany z SIMPLE.ERP w zakresie moliwoci prezentowania wszystkich istotnych danych transakcyjnych opisujcych wspprace z Klientami.

19. INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZDZANIA

746

19.7 Literatura

[1] Lisowski Z.; erp.info.pl [2] Florek J, Klimasara E.; Techniki informatyczne a procesy

transformacji zarzdzania organizacja. TELEKOMUNIKACJA I TECHNIKI INFORMACYJNE. 3-4.2003

[3] Informatyczne Systemy Zarzdzania. NOWUM - Niezalena Oficyna Wydawnicza Uzupeniajcych Materiaw. Wrocaw 2007

[4] Januszewski A, Funkcjonalno informatycznych systemw zarzdzania Tom 1. Zintegrowane systemy transakcyjne. Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2008.

[5] Adamczyk A., Chmielarz W.: Zintegrowane systemy informatycznego wspomagania zarzdzania, Wysza Szkoa Ekonomiczno-Informatyczna, Warszawa, 2005, s. 27

[6] Doliska M., Zintegrowane systemy zarzdzania produkcj MRP II, JIT, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, nr 12, Warszawa 1995.

[7] Planowanie zasobw gospodarczych. Powizania funkcji MRP. Magazyn rynku komputerowego. 1998.

[8] Bakonyi J., Informatyczne systemy zarzdzania. www.humanitas.edu.pl

[9] Lech P., Zintegrowane systemy zarzdzania ERP/ERP II: wykorzystanie w biznesie wdraanie, Difin, Warszawa 2003

[10] Szyjewski Z., Metodyka zarzdzania projektami Project Management Institute. www.skutecznyprojekt.pl

[11] Informacje o systemie CDN XL 8.0 Materiay firmy COMARCH [12] Materiay szkoleniowe firmy SIMPLE [13] uczak J., ISO 9001 - Skuteczny sposb uzyskania certyfikatu

jakoci. Wydawnictwo Forum Sp. z o.o. [14] Wawak S., Podrcznik wdraania ISO 9001: 2000, Onepress, Gliwice

2007 [15] Ewolucja systemw jakoci. Encyklopedia Zarzdzania [16] Maruszak B., Logistyka. Encyklopedia Zarzdzania [17] Adamczewski P., Systemy ERP II jako wsparcie e-biznesu.

www.pwi.edu.p [18] Rzewuski M., Systemy ERP II. e-biznes luty 29th, 2008 [19] Wikipedia. Systemy MRP II [20] Popawski A., Skuteczne zarzdzanie przedsibiorstwem. Systemy

ERP. Grudzie 2008. Materiay firmy COMARCH

okladka.pdfPage 1

/ColorImageDict > /JPEG2000ColorACSImageDict > /JPEG2000ColorImageDict > /AntiAliasGrayImages false /CropGrayImages true /GrayImageMinResolution 300 /GrayImageMinResolutionPolicy /OK /DownsampleGrayImages true /GrayImageDownsampleType /Bicubic /GrayImageResolution 300 /GrayImageDepth -1 /GrayImageMinDownsampleDepth 2 /GrayImageDownsampleThreshold 1.50000 /EncodeGrayImages true /GrayImageFilter /DCTEncode /AutoFilterGrayImages true /GrayImageAutoFilterStrategy /JPEG /GrayACSImageDict > /GrayImageDict > /JPEG2000GrayACSImageDict > /JPEG2000GrayImageDict > /AntiAliasMonoImages false /CropMonoImages true /MonoImageMinResolution 1200 /MonoImageMinResolutionPolicy /OK /DownsampleMonoImages true /MonoImageDownsampleType /Bicubic /MonoImageResolution 1200 /MonoImageDepth -1 /MonoImageDownsampleThreshold 1.50000 /EncodeMonoImages true /MonoImageFilter /CCITTFaxEncode /MonoImageDict > /AllowPSXObjects false /CheckCompliance [ /None ] /PDFX1aCheck false /PDFX3Check false /PDFXCompliantPDFOnly false /PDFXNoTrimBoxError true /PDFXTrimBoxToMediaBoxOffset [ 0.00000 0.00000 0.00000 0.00000 ] /PDFXSetBleedBoxToMediaBox true /PDFXBleedBoxToTrimBoxOffset [ 0.00000 0.00000 0.00000 0.00000 ] /PDFXOutputIntentProfile () /PDFXOutputConditionIdentifier () /PDFXOutputCondition () /PDFXRegistryName () /PDFXTrapped /False

/SyntheticBoldness 1.000000 /Description > /Namespace [ (Adobe) (Common) (1.0) ] /OtherNamespaces [ > /FormElements false /GenerateStructure true /IncludeBookmarks false /IncludeHyperlinks false /IncludeInteractive false /IncludeLayers false /IncludeProfiles true /MultimediaHandling /UseObjectSettings /Namespace [ (Adobe) (CreativeSuite) (2.0) ] /PDFXOutputIntentProfileSelector /NA /PreserveEditing true /UntaggedCMYKHandling /LeaveUntagged /UntaggedRGBHandling /LeaveUntagged /UseDocumentBleed false >> ]>> setdistillerparams> setpagedevice