vito vision

Download VITO VISION

Post on 10-Mar-2016

218 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

FOCUS: DUURZAME CHEMIE: Het is nu of nooit De chemische sector op een kruispunt Duurzame ontwikkeling, groene economie: het zijn sleutelwoorden in het nieuwe Vlaamse regeerakkoord, Vlaanderen in Actie en het Pact 2020. De chemische sector levert zijn bijdrage door hoog in te zetten op de transitie naar een duurzame chemie. Duurzame chemie vergt een omslag in denken, maar vraagt ook de ontwikkeling van nieuwe en verbeterde technologie. Om de noodzakelijke doorbraken te realiseren, breken VITO en essenscia een lans voor samenwerking over de muren van bedrijven en onderzoekscentra heen.

TRANSCRIPT

  • >> VITO VIerT feesT!>> KLIMAAT > ONTBOSSING TEGENGAAN ALS KLIMAATMAATREGEL>> VOeDseLMONITOrING > HOE GEzONd IS ONS BARBEcuEvLEES?>> INDe KIjKer >> KMO VINDT VITO

    >> Duurzame chemie De chemische sector op een kruispunt

    nr. 3DECEMBEr 2009vision

  • 2vITO

    VIs

    ION

    3 -

    dEc

    EMBE

    R 20

    09

    Beste lezer,

    U zal het misschien niet onmiddellijk merken, maar deze VISION staat in het teken van de strijd tegen de klimaatverandering en van de Klimaatconferentie in Kopenhagen.

    Het verdwijnen van bossen is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de toename van de CO2-uitstoot en de opwarming van het klimaat. De wereldwijde aanpak van ontbossing - REDD of Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation - is dan ook een cruciaal punt op de agenda van de Klimaatconferentie in Kopenhagen. Vanaf het moment dat de methode voor die wereldwijde aanpak een feit is, kan VITO ontwikkelingslanden bijstaan bij de praktische uitwerking dankzij een unieke combinatie van expertise op het vlak van aardobservatie, ruimtelijk-dynamisch modelleren en emissiereductie van broeikasgassen.

    Na Kopenhagen voorzien regeringen en internationale organisaties, zoals de EU en de Verenigde Naties, wereldwijd een investeringsfonds van maximaal 100 miljard euro per jaar om Cleantech-technologie naar ontwikkelende landen en met name naar sterk groeiende industrielanden zoals China, India te brengen. Dit investeringsfonds biedt ongekende financile mogelijkheden aan innoverende, duurzame westerse en Vlaamse bedrijven om hun technologie ook ingang te laten vinden in de sterk opkomende groeilanden.

    De aandacht van VITO en essenscia om de bestaande petrochemie om te vormen tot duurzame chemie is daarom niet enkel interessant en nodig voor Vlaanderen, maar biedt ongekende export- en ondersteuningsmogelijkheden voor deze nieuwe chemie. Deze mogelijkheden, de oprichting van de Vlaamse Cleantech Associatie en de uitdagingen voor Vlaanderen en de Vlaamse industrie, waren daarom de insteek tijdens de academische viering ter gelegenheid van VITO 18jaar. Immers waar Climate change wordt beschouwd als het probleem wordt Cleantech beschouwd als de oplossing. En omdat VITO zich positioneert als de technologie-ontwikkelaar van Cleantech-oplos-singen is na de eerste 18 jaar van VITO een bloeiende toekomst verzekerd.

    Uit het reeds glorierijke verleden van VITO herinneren we ons 1999 en de jammerlijke dioxinecrisis, waarin VITO een cruciale rol speelde om tijdig de gewenste en nodige informatie te verschaf-fen. Het VITO-onderzoek is sindsdien verder verfijnd. VITO speurt nu in opdracht van het Federaal Voedselagentschap ook naar voedselcontaminanten, die momenteel nog niet gereglementeerd zijn. Naast voedselveiligheid voegt VITO ook voedingswaarde en -kwaliteit toe als parameters. Niet alleen ongezonde, maar ook gezonde bestanddelen worden gemeten. Dit alles wordt u in dit VISION-nummer smakelijk geserveerd.

    Ik wens u veel leesplezier,

    Dirk FransaerGedelegeerd bestuurder

  • 3vITO

    VIs

    ION

    3 -

    dEc

    EMBE

    R 20

    09

    fOCUs: DUUrZAMe CHeMIe: HeT Is NU Of NOOIT

    De chemische sector op een kruispuntDuurzame ontwikkeling, groene economie: het zijn sleutelwoorden in het nieuwe Vlaamse regeerakkoord, Vlaanderen in Actie en het Pact 2020. De chemische sector levert zijn bijdrage door hoog in te zet-ten op de transitie naar een duurzame chemie. Duurzame chemie vergt een omslag in denken, maar vraagt ook de ontwikkeling van nieuwe en verbeterde technologie. Om de noodzakelijke doorbraken te realiseren, breken VITO en essenscia een lans voor samenwerking over de muren van bedrijven en onderzoekscentra heen.

    Naar een duurzame chemieMet een jaarlijkse omzet van 55 miljard euro en een tewerk-stelling van 94 000 mensen speelt de sector van de chemie en de biotechnologie een voorname rol in de vlaamse economie. In de toekomst kan dat belang nog groeien: de sector heeft immers een groot potentieel om de maatschappelijke proble-men van vandaag en morgen te counteren. de chemie kan met andere woorden een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzame maatschappij. Tegelijk staat de chemische sec-tor voor grote uitdagingen: de schaarste aan grondstoffen, de stijgende kosten, de globalisering van de economie, de maat-schappelijke vraag om duurzaam te ondernemen, de alsmaar groeiende verwachtingen van de consument Om zijn lei-derspositie in deze wijzigende context te verstevigen, kan de chemische sector niet naast radicale innovaties. die zijn nodig om schonere en efficintere technologien te verankeren en zo gelijke tred te houden met de duurzame ontwikkeling, een absolute voorwaarde voor een chemie met toekomst.

    een nieuw onderzoeksprogrammade transitie naar een duurzame chemie moet geschraagd worden door aangepast wetenschappelijk onderzoek. Als toonaangevend onderzoekscentrum stemt vITO haar activi-teiten af op de ontwikkelingen in de chemische sector. de chemische sector trekt voluit de kaart van duurzame chemie, en is vragende partij voor innovatieve en duurzame proces-technieken. Ook in ons onderzoek op het vlak van chemische processen, een expertisedomein waar vITO sinds jaren op inzet, is daarom een soort van transitie nodig. Het nieuwe onderzoeksprogramma duurzame chemie heeft precies als doel om de chemische sector in beweging wetenschappelijk te faciliteren, verklaart rik Ampe, directeur Industrile in-novatie bij vITO.

    dat we ons onderzoek toespitsen op duurzame chemie, past ook binnen ons maatschappelijk werkingskader. Het verduur-zamen van de chemische procesvoering is een basisvoorwaar-de voor de duurzame ontwikkeling van onze maatschappij. In het licht van de opdracht die vITO voor de vlaamse overheid uitvoert, is een programma rond duurzame chemie dan ook een logische stap.

  • 4vITO

    VIs

    ION

    3 -

    dEc

    EMBE

    R 20

    09

    Meters makende overgang naar een duurzame chemie is een proces van jaren. vITOs onderzoeksprogramma kijkt dan ook ver genoeg vooruit: welke innovaties zijn nodig om de chemische sector op lange termijn duurzaam te verankeren in vlaanderen, wel-ke technologien zijn op lange termijn veelbelovend? dat is het strategische, visionaire luik van ons onderzoeksprogram-ma. Maar we moeten ook nu al meters maken: concrete stap-pen zetten, gebruikmakend van de innovaties die vandaag al in de pijplijn zitten.

    Om te weten welke paden ze met haar onderzoek op het ge-bied van duurzame chemie moet bewandelen, legde vITO haar oor te luisteren in de sector. Een bevraging in het kader van het FIScH-project (zie verder) legde drie grote onderzoeks-noden bloot, die overeenstemmen met de grote uitdagingen voor een groene chemie: 1) grondstoffen op basis van biomassa als alternatief voor

    fossiele grondstoffen; 2) de procesintensificatie of de evolutie naar intensievere

    processen; 3) duurzame chemische producten.

    Niet toevallig vormen de eerste twee de speerpunten van ons onderzoeksprogramma rond duurzame chemie: het zijn immers twee domeinen waarin vITO de laatste jaren al heel wat expertise heeft opgebouwd. Om de innovatie concreet aan te pakken, hebben we in beide domeinen een aantal doorbraaktechnologien geselecteerd. die technologien moeten op korte tot middellange termijn - binnen n tot zes jaar - een doorbraak kunnen teweegbrengen in de chemische sector.

    In situ product recoveryOp het vlak van procesintensificatie wordt bijvoorbeeld veel heil verwacht van membraantechnologie, een onderzoeks-veld waarin vITO reeds lang bekend is en sterk investeerde. Ludo Diels, onderzoeksleider duurzame chemie bij vITO: Membranen worden nu al intensief gebruikt voor de pro-ductie van drink- en proceswater en in waterzuiveringsinstal-laties. Maar ook in chemische processen, die vaak in organi-sche solventen verlopen, banen ze zich stilaan een weg. de ontwikkeling van solventresistente membranen maakt het mogelijk solventen te recupereren. Membranen met speci-fieke functionaliteiten en affiniteiten zijn tot uiterst efficinte scheidingsprocessen in staat. Pervaporatiemembranen maken de scheiding van solventen uit water mogelijk en omgekeerd, en bieden een duurzaam alternatief voor de energie-intensie-ve destillatie. deze ontwikkelingen in procesintensificatie la-ten ook toe om reactie en scheiding met elkaar te koppelen in n reactor, we spreken ook van in situ product recovery. Een voorbeeld is de integratie van fermentatie en pervaporatie om alcoholen te verwijderen.

    vITO ontwikkelt ook geavanceerde technologien om van biomassa grondstoffen voor de chemie te maken. En van de doorbraakpistes is de productie van biomassa vertrekkende van cO2 als grondstof: tal van algen en micro-organismen kunnen cO2 omzetten in biomassa, die waardevolle stoffen bevat. Algen zijn dus een nieuwe interessante grondstof die gebruikt kan worden als basis voor chemicalin en hoog-waardige producten. Een ander voorbeeld van een beloftevol-le technologie voor de chemische sector is de toepassing van microbile elektrochemie voor de productie van elektriciteit, waterstofgas of andere chemicalin, aldus Ludo diels.

    VITO zet membraantechnologie in voor het oogsten van algenbiomassa.

  • 5vITO

    VIs

    ION

    3 -

    dEc

    EMBE

    R 20

    09

    Kenniscentrum in de maakduurzame chemie leeft ook in andere onderzoekscentra en universiteiten in vlaanderen. En ook de bedrijven zelf inves-teren in R&d op dit vlak. Maar dat is niet voldoende, meent frans Dieryck, gedelegeerd bestuurder van essenscia, de sectororganisatie van de chemische industrie en life sciences: Heel wat bedrijven in onze sectoren hebben duurzame ont-wikkeling al gencorporeerd in hun bedrijfsvisie. die bedrijven zijn vaak ook al bezig om hun onderzoeksstrategie