spory wokół inteligencji

Download Spory wokół inteligencji

Post on 06-Jan-2016

41 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Psychologia różnic indywidualnych ćwiczenia 2009/2010. Spory wokół inteligencji. opracował: Tomasz Knopik (szamot7@wp.pl). Inteligencja A, B i C. Wg D. Hebba inteligencja A to podstawowy potencjał intelektualny zdeterminowany przez genotyp. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

Spory wok inteligencji

Spory wok inteligencjiPsychologia rnic indywidualnych wiczenia 2009/2010opracowa: Tomasz Knopik (szamot7@wp.pl)Inteligencja A, B i CWg D. Hebba inteligencja A to podstawowy potencja intelektualny zdeterminowany przez genotyp.Inteligencja B to zdolnoci intelektualne przejawiajce si w zachowaniu, stanowi wynik interakcji midzy inteligencj A a rodowiskiem (determinacja fenotypowa).Inteligencja typu C to wg P. Vernona inteligencja psychometryczna (mierzona testami zdolnoci poznawczych)Relacje midzy inteligencjamiKoncepcja J. P. GuilfordaModel inteligencji zakadajcy rwnorzdno wielu zdolnoci poznawczych (120), punktem wyjcia jest teoria, do ktrej dobiera si testy mierzce poziom poszczeglnych zdolnociKad zdolno definiuje si poprzez: materia (4), proces poznawczy (5) oraz wytwr (6)Istnieje powany problem z pomiarem kadej zdolnoci (jak na gruncie tego modelu miaaby wyglda typowa diagnoza intelektu?)

Model inteligencji wg GuilfordaPrzykadowe zdolnociPoznawanie jednostek behawioralnych (polega na trafnym rozpoznaniu wewntrznych stanw psychicznych innej osoby na podstawie np. jej mimiki)Poznawanie klas behawioralnych (zdolno do kategoryzowania stanw psychicznych innych ludzi na podstawie ich podobiestwa)Poznawanie relacji behawioralnych (zdolno do dostrzegania znaczcych zwizkw midzy rnymi aktami behawioralnymi)Poznawanie systemw behawioralnych (zdolno interpretowania sekwencji zachowa spoecznych)Poznawanie transformacji behawioralnych (zdolno do plastycznego reagowania na zmiany zachodzce w sytuacjach spoecznych)Poznawanie implikacji behawioralnych (zdolno do przewidywania, co si moe zdarzy w danej sytuacji spoecznej)

Przykadowe zdolnociDywergencyjne wytwarzanie jednostek behawioralnychDywergencyjne wytwarzanie klas behawioralnychDywergencyjne wytwarzanie relacji behawioralnychDywergencyjne wytwarzanie systemw behawioralnychDywergencyjne wytwarzanie transformacji behawioralnychDywergencyjne wytwarzanie implikacji behawioralnychPowysze zdolnoci nie s niezalene od siebie, wytwarzanie musi by zakorzenione w rozumieniu (dekodowaniu).Inteligencje wielorakie H. GardneraInteligencja jest zdolnoci do rozwizywania problemw lub wytwarzania nowych pomysw (silne zwizki inteligencji z twrczoci)H. Gardner wyodrbni 7 zdolnoci:inteligencj jzykowinteligencj matematyczno-logiczninteligencj muzyczninteligencj kinestetyczninteligencj przestrzenninteligencj intrapersonalninteligencj interpersonaln

8Teoria J. PiagetaInteligencja to rozwinita forma adaptacji biol0gicznej, podmiot sam podejmuje aktywno poznawcz i zdobywa wiedz o wiecie (konstruktywizm poznawczy) poprzez przystosowaniePrzystosowanie to rwnowaga midzy asymilacj a akomodacj (samoregulacja umysu)Istot inteligencji jest aktywno podmiotu przejawiajca si w procesie strukturalizacji (schematy poznawcze)dla Piageta biologiczne wyposaenie czowieka stanowi podstaw (matryc) do podejmowania samodzielnych dziaa o charakterze poznawczym przez podmiot

Stadia rozwoju inteligencji wg PiagetaTriarchiczna teoria inteligencji R. Sternberga3 subteorie: kontekstu, dowiadczenia oraz skadnikwSubteoria kontekstu ujmuje inteligencj w relacji do wiata zewntrznego i podkrela rol kontekstu rodowiskowego w determinowaniu zachowania inteligentnego; w tym ujciu inteligencja to celowa adaptacja do realnie istniejcej rzeczywistoci (jeli adaptacja jest niemoliwa jednostka podejmuje dziaania zmierzajce w kierunku modyfikacji rodowiska lub te jego selekcji)Subteoria dowiadczenia odwouje si do dwch zdolnoci: radzenia sobie z nowymi zadaniami oraz automatyzacji procesw informacyjnych; rozwizywanie nowych zada wymaga udziau tzw. oglnego systemu przetwarzania informacji (przetwarzanie wiadome i kontrolowane)

Subteorie inteligencji cd.rozwizywanie zada znanych wymaga zaangaowania lokalnego systemu informacyjnego (proces automatyzacji przetwarzania pod wpywem dowiadczenia) im bardziej zautomatyzowane jest wykonywanie zada znanych tym bardziej skuteczne jest przetwarzanie danych przez system oglny Subteoria skadnikw (komponentw): metaskadniki (metakomponenty), skadniki wykonawcze, skadniki nabywania wiedzySubteori komponentw mona okreli (w duym przyblieniu) jako inteligencj analityczn, subteori kontekstu jako inteligencj praktyczn, za subteori dowiadczenia jako inteligencj twrcz.

Metakomponenty funkcje (kontrola poznawcza)dostrzeenie problemuzdefiniowanie problemuwybr odpowiednich komponentw wykonawczychwybr strategii decydujcej o kolejnoci i ukadzie komponentwwybr poznawczej reprezentacji problemu (np. wyobraeniowej lub werbalnej)waciwe ulokowanie zasobw uwagimonitorowanie przebiegu procesu poznawczegoodbir wewntrznych i zewntrznych informacji zwrotnych na temat tego, jak zadanie jest wykonywanedecydowanie, czy i w jaki sposb informacja zwrotna ma by wykorzystanapraktyczne wykorzystanie wnioskw pyncych z analizy informacji zwrotnych

Skadniki wykonawcze wnioskowanie przeksztacanie zastosowanie porwnywanie wyjanianie

Komponenty nabywania wiedzyselektywne kodowanie (odrzucenie informacji nieistotnych)selektywne czenie (strukturalizacja pojedynczej informacji)selektywne porwnanie (odniesienie nowej informacji do wiedzy nabytej)

Model inteligencji wg Sternberga

Teoria inteligencji sprzyjajcej powodzeniu yciowemuR. Sternberg wyodrbnia 3 rodzaje inteligencji: analityczn, twrcz oraz praktyczn. Analityczna sprawne funkcjonowanie procesw poznawczych (np. dobra pami, podzielno, selektywno uwagi)Twrcza oryginalno mylenia, otwarto na nowe problemy, tolerancja dla odmiennoci, podejmowanie ryzyka, Praktyczna rozwizywanie praktycznych, yciowych problemw, zdolnoci spoeczne, sukces zawodowySukces yciowy, wysokie osignicia uzalenione s od stopnia rwnowagi miedzy tymi inteligencjami.Psychologia mdroci (wybrane koncepcje)Koncepcja Labouvie-Vief:mdro jako dialog midzy logos (formy logiczne regulujce przetwarzanie informacji) a mythos (subiektywne cechy organizmu),przejawem mdroci rozumianej jako harmonia midzy sfer poznawcz a emocjonaln jest satysfakcja yciowa (zadowolenie),rwnowaga midzy myleniem krytycznym a myleniem refleksyjnym (dostrzeganie wad i zalet w analizowanych obiektach),mdro nie wykazuje silnego zwizku z poziomem inteligencji, czy zdolnoci twrczych.Model berliski (Baltes, Smith)punktem wyjcia jest pragmatyczna koncepcja dowiadczenia (James, Dewey),akceptacja nieprzewidywalnoci w sferze dowiadcze, tolerancja niepewnoci w poznaniu, akceptacja wieloznacznoci,zadowolenie z ycia przy jednoczesnym poszanowaniu norm spoecznych i etycznych (inklinacji innych do realizowania wasnych celw orientacja eudajmonistyczna),umiejtno dokonywania wgldu,brak silnego zwizku z inteligencj analityczn,mdro zwizki z pragmatyk inteligencji,

Pragmatyka mechanika inteligencjimechanika: podstawowe procesy przetwarzania informacji, maj biologiczny i uniwersalny charakter (nie zale od treci),pragmatyka: wiedza o faktach i wiedza proceduralna, uwarunkowana kulturowo, kontekstowa, jdrem jest wiedza na temat dynamiki ycia, dylematw egzystencjalnych.Model intelektu wg BaltesaMdro jako system wiedzy eksperckiej w dziedzinie pragmatyki ycia:wiedza o faktach,wiedza proceduralna,kontekstowe ujcie wasnego rozwoju,relatywizm,niepewno i nieprzewidywalno ycia.

Aktualnie autorzy podkrelaj znaczenie umiejtnoci godzenia celw indywidualnych z celami realizowanymi przez otoczenie.Z wiekiem zmniejsza si udzia mechaniki inteligencji na rzecz pragmatyki (std ujmowanie mdroci jako atrybutu osb starszych).

Model berliski (struktura mdroci)

Jak zbada mdro?Technika gonego mylenia, przykad Baltesa i Glucka: Pitnastoletnie dziewczynka chce natychmiast wyj za m. Co naley rozway i zrobi?

Odp. Oceniona jako niezbyt mdra: Nie, w adnym przypadku, wychodzenie za m w wieku 15 lat jes t zdecydowanie niewaciwe. Powinno si powiedzie dziewczynie, e maestwo jest cakowicie niemoliwe. Nie, to jest szalony pomys.Odp. Oceniona jako mdra: C, na pierwszy rzut oka problem wydaje si prosty. Generalnie maestwo nie jest dobr rzecz dla 15-latki. Ale zdarzaj si sytuacje, ktre nie pasuj do przecitnego obrazu. By moe w tym przypadku w gr wchodz szczeglne okolicznoci yciowe, takie jak miertelna choroba dziewczynki. Albo utrata rodzicw. Dziewczynka moe take y w innej kulturze lub innym okresie historycznym.Mdro jako rwnowaga (Sternberg, 1998)rwnowaga midzy potrzebami czowieka a rodowiskiem,triada: inteligencja twrcza, analityczna, praktyczna (harmonia),rola dowiadczenia (rozwj wgldu w siebie, metapoznania, tolerancji wieloznacznoci).

Mdro definicja Sternberga (2001)Zastosowanie ukrytej, jak rwnie jawnej wiedzy dla wsplnego poytku przez rwnowaenie interesw osobistych, interpersonalnych i pozaosobowych suce osigniciu rwnowagi midzy adaptacj do istniejcego rodowiska, modyfikacj istniejcego rodowiska oraz wyborem nowego rodowiska.Zadanie I. Selektywno uwagiczerwonyzielonyniebieskiczarnyfioletowybrzowy ty