opracowanie opublikowane: michał adam leśniewski...

of 17/17
Opracowanie opublikowane: Michał Adam Leśniewski, Konkurencyjność ekorozwojowa przedsiębiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16. 1 Michał Adam Leśniewski 1 Konkurencyjność ekorozwojowa przedsiębiorstw 2 1. Wprowadzenie Jednym z ważniejszych problemów związanych z rozwojem przedsiębiorstw w gospodarce rynkowej jest konkurencyjność. Wygrana w rynkowym funkcjonowaniu podmiotów gospodarczych wymaga, aby przedsiębiorstwa były konkurencyjne muszą posiadać konkurencyjność. Powstaje zatem pytanie, czym jest konkurencyjność i co kryje się pod tym pojęciem? Jakkolwiek termin konkurencyjność jest używana powszechnie i systematycznie, to jednocześnie relatywnie rzadko występuje precyzyjnie określenie tego zjawiska [Mróz, 2003]. Konkurencyjność można określić jako czynniki generowane przez otoczenie wewnętrzne i zewnętrzne organizacji (przedsiębiorstwa) dzięki, którym podmiot gospodarczy osiągnie obecną i/lub potencjalną przewagę konkurencyjną 3 . Na problem konkurencyjności można spojrzeć dwojako tzn. w szerokim ujęciu (rozpatrywanie całościowe problemu konkurencyjności) oraz w szczegółowym ujęciu (rozpatrywanie przez pryzmat wybranego czynnika i/lub czynników). Przykładem szczegółowego ujęcia konkurencyjności jest konkurencyjność ekorozwojowa. Problem ochrony środowiska naturalnego, ekologii czy ekorozwoju stanowi wyzwania czasu (drugie dziesięciolecie XXI w.) w jakim przyszło funkcjonować różnym organizacjom, w tym podmiotom gospodarczym. Cel opracowania stanowi iż, implementacja ekorozwoju w przedsiębiorstwie odbywa się poprzez czynniki miękkie i czynniki twarde. Teza opracowania stanowi, że konkurencyjność ekorozwojowa budowana jest i kształtowana poprzez czynniki miękkie i czynniki twarde przedsiębiorstw. Można stwierdzić, że z jednej strony czynniki te stanowią nośnik wdrażania ekorozwoju, a z drugiej strony stanowią budulec i konstrukt konkurencyjności ekorozwojowej. Jakość czynników miękkich i czynników twardych stanowią o jakości konkurencyjności ekorozwojowej przedsiębiorstw. 1 Dr, adiunkt, Instytut Zarządzania Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, e-mail: [email protected] 2 Opracowanie powstało na podstawie studium literatury przedmiotu oraz przeprowadzonych badań naukowych: Leśniewski M. A., 2015, Konkurencyjność ekorozwojowa, świadomość ekorozwojowa oraz ekorozwojowa kultura organizacyjna czynnikami kształtowania ekorozwojowego przedsiębiorstwa na przykładzie podmiotów gospodarczych regionu świętokrzyskiego, Badania Własne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce. Badania przeprowadzone były w latach 2010-2015 na próbie 200. przedsiębiorstw regionu świętokrzyskiego. 3 Definicja opracowana przez autora niniejszej publikacji. W niniejszym opracowaniu autor koncentruje swoją uwagę tylko na konkurencyjności, w tym konkurencyjności ekorozwojowej (szczegółowe ujęcie konkurencyjności).

Post on 01-Mar-2019

220 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

1

Micha Adam Leniewski1

Konkurencyjno ekorozwojowa przedsibiorstw2

1. Wprowadzenie

Jednym z waniejszych problemw zwizanych z rozwojem przedsibiorstw w

gospodarce rynkowej jest konkurencyjno. Wygrana w rynkowym funkcjonowaniu

podmiotw gospodarczych wymaga, aby przedsibiorstwa byy konkurencyjne musz

posiada konkurencyjno. Powstaje zatem pytanie, czym jest konkurencyjno i co kryje si

pod tym pojciem? Jakkolwiek termin konkurencyjno jest uywana powszechnie i

systematycznie, to jednoczenie relatywnie rzadko wystpuje precyzyjnie okrelenie tego

zjawiska [Mrz, 2003]. Konkurencyjno mona okreli jako czynniki generowane przez

otoczenie wewntrzne i zewntrzne organizacji (przedsibiorstwa) dziki, ktrym podmiot

gospodarczy osignie obecn i/lub potencjaln przewag konkurencyjn3.

Na problem konkurencyjnoci mona spojrze dwojako tzn. w szerokim ujciu

(rozpatrywanie caociowe problemu konkurencyjnoci) oraz w szczegowym ujciu

(rozpatrywanie przez pryzmat wybranego czynnika i/lub czynnikw). Przykadem

szczegowego ujcia konkurencyjnoci jest konkurencyjno ekorozwojowa. Problem

ochrony rodowiska naturalnego, ekologii czy ekorozwoju stanowi wyzwania czasu (drugie

dziesiciolecie XXI w.) w jakim przyszo funkcjonowa rnym organizacjom, w tym

podmiotom gospodarczym. Cel opracowania stanowi i, implementacja ekorozwoju w

przedsibiorstwie odbywa si poprzez czynniki mikkie i czynniki twarde. Teza opracowania

stanowi, e konkurencyjno ekorozwojowa budowana jest i ksztatowana poprzez czynniki

mikkie i czynniki twarde przedsibiorstw. Mona stwierdzi, e z jednej strony czynniki te

stanowi nonik wdraania ekorozwoju, a z drugiej strony stanowi budulec i konstrukt

konkurencyjnoci ekorozwojowej. Jako czynnikw mikkich i czynnikw twardych

stanowi o jakoci konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw.

1 Dr, adiunkt, Instytut Zarzdzania Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, e-mail:

[email protected] 2 Opracowanie powstao na podstawie studium literatury przedmiotu oraz przeprowadzonych bada naukowych:

Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa, wiadomo ekorozwojowa oraz ekorozwojowa

kultura organizacyjna czynnikami ksztatowania ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw

gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania Wasne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce.

Badania przeprowadzone byy w latach 2010-2015 na prbie 200. przedsibiorstw regionu witokrzyskiego. 3 Definicja opracowana przez autora niniejszej publikacji. W niniejszym opracowaniu autor koncentruje swoj

uwag tylko na konkurencyjnoci, w tym konkurencyjnoci ekorozwojowej (szczegowe ujcie

konkurencyjnoci).

mailto:[email protected]

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

2

Konkurencyjno ekorozwojowa jest autorskim spojrzeniem na szczegowe ujcie

konkurencyjnoci przybliajcej przedsibiorstwa do aktywnego udziau w ochronie

rodowiska naturalnego oraz bycia przedsibiorstwem ekorozwojowym.

2. Konkurencyjno przedsibiorstw

Konkurencyjno [Przybytniowski, 2013] stanowi podstawow kategori w

zarzdzaniu. Powszechnie terminu konkurencyjno uywa si do okrelenia stosunku cech

przedsibiorstwa do cech jego konkurentw, wynikajcego z wielu wewntrznych

charakterystyk i umiejtnoci radzenia sobie z uwarunkowaniami zewntrznymi [Urbanowska

Sojkin, Banaszyk, Witczak H, 2007]. Mona zatem stwierdzi, e konkurencyjno

przedsibiorstwa to jego zdolno do znajdowania i utrzymywania przewagi konkurencyjnej,

ktra w literaturze nie jest jednoznacznie definiowana.

W literaturze przedmiotu mona znale wiele koncepcji konkurencyjnoci

przedsibiorstwa. Niektrzy autorzy postrzegaj konkurencyjno przez pryzmat rynkowych

czynnikw, takich jak: koszty, jako, marketing, pozycja na rynku (podejcie tradycyjne),

za inni wi konkurencyjno z innowacjami, przedsibiorczoci i aliansami (podejcie

wspczesne) [Piercionek, Jurek-Stepie, 2006]. Pocztkowo zakadano, e przedsibiorstwa

nie s skonne do wsppracy, a wic przyjmuj postaw konfrontacyjn. Dominoway

wwczas takie koncepcje konkurencyjnoci, jak [Piercionek, 2003]:

1. koncepcja konkurencyjnoci kosztowej bazujca na efektach wielkiej skali produkcji,

specjalizacji, standaryzacji oraz efektach dowiadczenia;

2. przywdztwo jakociowe oraz systemy sterowania jakoci;

3. konkurowanie oparte na sile rynkowej przedsibiorstwa (pozycja lidera oraz

dominanta na rynku);

4. marketingowa koncepcja konkurencyjnoci polegajca na podporzdkowaniu procesu

zarzdzania przedsibiorstwem potrzebom rynku, w tym aktywne oddziaywanie na

rynek w celu wypromowania nowych produktw;

5. przywdztwo kosztowe oraz dyferencjacja.

Koncepcje te koncentroway si przede wszystkim na kosztach, nastpnie jakoci, dalej

rnicowaniu ofert oraz intensywnej promocji.

Wspczesne podejcia do konkurencyjnoci odzwierciedlaj take koncepcje zasobowe,

ktre identyfikuj bazowe rda przewagi konkurencyjnej przedsibiorstw [Pacholarz, 2014;

Przybytniowski, 2010] oraz zasady ich rozwijania w dugim okresie. Za zasoby uznaje si

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

3

wszystko to, co znajduje si w posiadaniu przedsibiorstwa lub jest przez nie kontrolowane i

co stanowi podstaw dziaalnoci gospodarczej, w wyniku ktrej powstaj wartoci uytkowe

adresowane do okrelonych odbiorcw. Naley przy tym zauway, e to co organizacja

ma (np. reputacj, infrastruktur technologiczn, system informatyczny, inne rzeczowe

skadniki majtku trwaego i obrotowego) okrela si mianem zasobw - aktyww, za to co

organizacja wie i co jest niezbdne do jej dziaania okrela si umiejtnociami i

kompetencjami [Rokita, 2005]. Do najbardziej znanych zasobowych koncepcji

konkurencyjnoci naley zaliczy:

1. koncepcj kluczowych kompetencji G. Hamela i C. Prahalada;

2. koncepcj wyrniajcych firm zdolnoci J. Kaya.

Pierwsza z nich zakada, e podstawowym rdem przewagi konkurencyjnej

przedsibiorstwa s zdolnoci do kreowania innowacji, wynikajce z posiadania przez dane

przedsibiorstwo kluczowych kompetencji. Wedug G. Hamela i C. Prahalada kluczowe

kompetencje s zdolnoci organizacji do kolektywnego uczenia si i kumulowania wiedzy w

zakresie koordynowania rnych rodzajw dziaalnoci i umiejtnoci produkcyjnych oraz

integrowania wielu strumieni technologii. Kluczowe kompetencje naley tworzy, co wymaga

posiadania wizji rozwoju rynku oraz aktywnego uczestnictwa w procesie konkurencji o nowe

zasoby i umiejtnoci [Hamel, Prahalad, 1999].

Natomiast koncepcja konkurencyjnoci zaproponowana przez J. Kaya zakada, e rdem

przewagi konkurencyjnej przedsibiorstwa s wyrniajce firm zdolnoci. Zalicza on do

nich: innowacj, architektur strategiczn [Cyfert, 2006], reputacj oraz zasoby strategiczne.

Wedug niego zdolno moe by wyrniajca tyko wtedy, gdy wynika z cechy, ktrej brak

innym firmom () powinna by te trwaa i stanowi wyczn wasno [Kay, 1996].

Zasadnicz rnic tych dwch koncepcji jest ocena moliwoci wiadomego

[Leniewski, 2015] tworzenia rde konkurencyjnoci. W pierwszej podkrela si, e

tworzenie kluczowych kompetencji jest moliwe i konieczne, za w drugiej podkrela si, e

tworzenie rde konkurencyjnoci w postaci wyrniajcych firm zdolnoci jest

niemoliwe, a istotne jest znaczenie doboru rynkw do tych zidentyfikowanych zdolnoci.

Obie koncepcje podkrelaj rol uczenia si przedsibiorstwa w ksztatowaniu kluczowych

kompetencji, w procesie identyfikacji wyrniajcych zdolnoci oraz wyboru rynkw

[Piercionek, 2003].

Koncepcje zasobowe [Skowronek-Mielczarek, 2012, Skowronek-Mielczarek, 2013] to

koncepcje przedsibiorcze, w ktrych zakada si, e trwa konkurencyjno mona osign

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

4

tylko przez cige opracowywanie i wdraanie innowacji, kreowanie nowego klienta i nowych

rynkw, poszukiwanie nowych okazji oraz wchodzenie na nowe rynki i w nowe dziedziny

[Piercionek, Jurek-Stepie, 2006].

Konkurencyjno ma charakter relatywny o wasnociach porwnawczych, co oznacza, e

zawsze wystpuje odniesienie cech podmiotu, ktrego konkurencyjno jest analizowana, do

cech innego podmiotu [Gorynia, 2002, Dzikowska, Gorynia, 2012, Leniewski, 2014].

W gszczu licznych definicji konkurencyjnoci przedsibiorstw mona spotka si z

definicjami uwzgldniajcymi aspekt rodowiska naturalnego4. Twierdzi si, e

konkurencyjno przedsibiorstwa to take zdolno do rozwoju zrwnowaonego [Lubiski,

1995], zrwnowaonego rozwoju, trwaego rozwoju, ekorozwoju5.

Konkurencyjno oparta na ekorozwoju okrelana jest mianem konkurencyjnoci

ekorozwojowej6. Problemy zwizane z wykorzystywaniem zasobw przyrody, rodowiska

naturalnego s aktualnie uznawane za priorytetowe nie tylko w podmiotach gospodarczych,

ale take w funkcjonowaniu pastwa, co znajduje swoje uzasadnienie w realizacji celw

polityki midzynarodowej.

Podsumowania dotyczce konkurencyjnoci nasuwaj okrelone wywody stwierdzajce,

i [Leniewski, 2014]:

1. konkurencyjno wywodzi si ze sfery walki, rywalizacji, wsppracy midzy rnymi

organizacjami, jest charakterystyczna dla kadej organizacji oraz moe by rozwijana,

ksztatowana w zakresie relacji midzy rnymi organizacjami (przedsibiorstwa

przedsibiorstwa; przedsibiorstwa organizacje publiczne) czyli tzw.

konkurencyjno relacyjna;

2. konkurencyjno moe by o charakterze twardym i o charakterze mikkim;

3. konkurencyjno twarda dotyczy m. in. takich czynnikw jak: finanse, strategia,

inwestycje, rywalizacja midzy przedsibiorstwami (wygrana - przegrana) itp.

4 Chodzi tu o wpyw podmiotw gospodarczych na rodowisko naturalne (ochrona rodowiska naturalnego).

5 Rozwj zrwnowaony, zrwnowaony rozwj, trway rozwj, rozwj samopodtrzymujcy si czy ekorozwj to

pojcia, ktre w literaturze przedmiotu s zamiennie stosowane i kada z definicji tych poj posiada wsplny

element jakim jest rodowisko naturalne. Autor niniejszego opracowania przyjmuje jedno z tych poj jakim jest

ekorozwj. 6 Po raz pierwszy model konkurencyjnoci ekorozwojowej zosta opracowany i opublikowany przez: Leniewski

M. A., 2013, Ekorozwojowe rda konkurencyjnoci gmin w Polsce, CeDeWu, Warszawa, s. 172.

Model ten zosta stworzony na gruncie gmin (jednostki samorzdu terytorialnego). Zamiarem autora niniejszego

opracowania jest przedstawienie modelu konkurencyjnoci ekorozwojowej stworzonego na gruncie

przedsibiorstw.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

5

4. konkurencyjno mikka dotyczy m. in. takich czynnikw jak: kultura

organizacyjna, umiejtnoci, wsppraca midzy przedsibiorstwami (umiejtnie

dzielenie si sukcesami i porakami rynkowymi), behawioralno pracownikw itp.

5. konkurencyjno dotyczy zasobw posiadanych przez dan organizacj, czyli tzw.

konkurencyjno zasobowa organizacji.

6. konkurencyjno ma swoje uwarunkowania nie tylko w zarzdzaniu ekonomicznym,

ale take w zarzdzaniu humanistycznym.

Konkurencyjno ekorozwojowa stanowi szczegow form konkurencyjnoci

przedsibiorstw. Jest form przejawu ksztatowania prorodowiskowego potencjau

konkurencyjnego7.

3. Ekorozwj przedsibiorstw

Przed przystpieniem do rozpatrywania problemu ekorozwoju przedsibiorstw naley

najpierw zapozna si z genez pojcia rozwj zrwnowaony. Pojcie rozwoju

zrwnowaonego (z ang. sustainability development), pomimo wieloletniej dyskusji, do tej

pory nie jest precyzyjnie zdefiniowane. Po raz pierwszy zostao ono uyte na Konferencji w

Sztokholmie w 1972 roku, w zwizku z omawianiem celw i zada globalnej polityki

ochrony rodowiska. Wwczas zostaa sformuowana koncepcja prawa czowieka do

rodowiska, zgodnie z ktr czowiek ma prawo do wolnoci, rwnoci i odpowiednich

warunkw ycia w rodowisku o jakoci zapewniajcej ycie w godnoci i dobrobycie.

Ponosi on jednoczenie odpowiedzialno za ochron i popraw rodowiska dla obecnego i

przyszych pokole [Bukowski, 2005]. Jednake definicja pojcia rozwoju zrwnowaonego

pojawia si dopiero w 1987 roku w Raporcie Komisji do Spraw rodowiska i Rozwoju

zatytuowanym Nasza wsplna przyszo (Raporcie Brundtland). Zgodnie z nim rozwj

zrwnowaony oznacza rozwj gospodarczy i spoeczny, ktry zapewni zaspokojenie potrzeb

wspczesnej generacji bez ryzyka, e przysze pokolenia nie bd mogy zaspokoi swoich

potrzeb, pozwalajc jej na wybr stylu ycia [Mazur-Wierzbicka, 2005]. Definicja ta nie

zawieraa precyzyjnych sformuowa, co spowodowao dalsze prace nad tym pojciem.

Dopracowanie znaczenia rozwoju zrwnowaonego i przeniesienie tej koncepcji do

dokumentw midzynarodowych miao miejsce na II Konferencji ONZ rodowisko i

Rozwj w Rio de Janeiro w czerwcu 1992 roku. Do istotnych dokumentw uchwalonych

7 Punktem wyjcia zrozumienia istoty prorodowiskowego potencjau konkurencyjnego jest zapoznanie si nie

tylko z problemem ekologii jako dziedziny nauki wraz ze wiadomoci ekologiczn, ale take z

konkurencyjnoci ekorozwojow wraz ze wiadomoci ekorozwojow.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

6

wwczas, ktre zostay powicone problemom ochrony rodowiska oraz rozwoju

zrwnowaonego nale Deklaracja z Rio w sprawie rodowiska i rozwoju oraz Agenda 21.

Powoujc si w literaturze przedmiotu na mnogo definicji rozwoju zrwnowaonego w

tym m. in. definicji autorstwa F. Pitek, B. Poskrobka, D. Pearce, R. K. Turner, I. Sachs czy

K. Dubel kada z tych definicji wskazuje na konieczno poczenia w rozwoju organizacji

trzech celw tj. ekonomicznych, spoecznych i ekologicznych8. Oznacza to, e koncepcja

ekorozwoju jest procesem dugofalowym, ktry ma za zadanie czy w sobie trzy wymiary,

tj. rozwj spoeczny, gospodarczy oraz ochron rodowiska przyrodniczego. Wszystkie te

elementy triady, tj. spoeczestwo-gospodarka-rodowisko naturalne, powinny rozwija si

rwnomiernie i tworzy zwart cao.

Koncepcj ekorozwoju rozpatruje si na poziomie makro odnoszc j do rozwoju wiata i

poszczeglnych spoeczestw lub te do poszczeglnych regionw9. Jednak biorc pod uwag

wpyw przedsibiorstw na rozwj spoeczno-gospodarczy oraz wpyw na rodowisko

przyrodnicze (naturalne) coraz czciej idea ta ma swoje odzwierciedlenie w zarzdzaniu

przedsibiorstwem (ujcie mikro). Oznacza to, e podmiot dc do utrzymania si na rynku i

powikszania swojej wartoci obok celw ekonomicznych i spoecznych powinien realizowa

cele ekologiczne (rodowiska naturalnego). Dlatego ekorozwj w dziaalnoci organizacji

sprowadza si do [Adamczyk, 2001]:

1. uwzgldniania uwarunkowa ekologicznych w wyznaczaniu kierunkw rozwoju,

2. nie przekraczaniu ekologicznie uzasadnionych granic dopuszczalnych norm,

3. dostosowaniu potrzeb rozwojowych do regionalnych i lokalnych uwarunkowa.

Trzeba te zaznaczy, e w przedsibiorstwie wystpuj wzajemne powizania pomidzy

realizacj poszczeglnych grup celw. Osignicie bowiem celw ekonomicznych w postaci

midzy innymi zysku jest warunkiem koniecznym do podejmowania dziaa ekologicznych i

spoecznych. Jak rwnie funkcjonowanie podmiotu zaley od stopnia akceptacji jego

produktw i dziaalnoci przez otoczenie, co przekada si na popraw wynikw

ekonomicznych. Dlatego te wane jest, aby umiejtnie koordynowa dziaania firmy w

trzech obszarach realizujc jej cel gwny jakim jest utrzymanie si i rozwj na rynku.

8 W dalszej czci opracowania autor bdzie stosowa pojcie ekorozwj majc na wzgldzie integralno trzech

celw: ekonomicznych, spoecznych i ekologicznych (ochrona rodowiska przyrodniczego). 9 W tym ujciu region jest traktowany dwojako tzn. z punktu widzenia wiata regionem s: poszczeglne

kontynenty (np. Europa, Azja, Afryka itp.) oraz z punktu widzenia kontynentu i pastwa regionem s

odpowiednio: Polska (znajduje si na kontynencie Europa) i wojewdztwo maopolskie (region administracyjny

wojewdztwo polskie) itp. Naley podkreli, e pojcie region w zalenoci od przyjtego poziomu analizy

taksonomicznej jest pojciem elastycznym i zmiennym.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

7

Ekorozwj w przedsibiorstwie jest moliwy tylko wwczas, gdy nastpi w nim

zintegrowanie celw ekonomicznych, spoecznych i ekologicznych zarwno w dugim jak i

krtkim okresie. Przekada si to na projektowanie takich dziaa, ktre s spoecznie

odpowiedzialne, ekologicznie przyjazne i ekonomicznie wartociowe. Wrd nich naley

wymieni midzy innymi [Kryk, 2005]:

1. racjonalne wykorzystanie zasobw rodowiska przyrodniczego,

2. zapobieganie negatywnemu oddziaywaniu na rodowisko poprzez m.in. stosowanie

nowych proekologicznych technologii oraz urzdze zmniejszajcych ilo

wypuszczanych zanieczyszcze,

3. podejmowanie inicjatyw majcych na celu wspomaganie spoecznoci lokalnych np.

poprzez prowadzenie dziaa sponsoringowych i charytatywnych,

4. dbanie o jako wytwarzanych produktw,

5. podejmowanie dziaa inwestycyjnych na przedsiwzicia z zakresu ochrony

rodowiska przyrodniczego,

6. przestrzeganie zasad etyki w relacjach z pracownikami, kontrahentami oraz

konsumentami.

Realizacja ekorozwoju w przedsibiorstwie wymaga przygotowania odpowiednich

czynnikw implementowania ekorozwoju. Tworzenie i oferowanie na rynku tzw.

produktw/usug proekologicznych jest jedn z form ksztatowania ekorozwoju

przedsibiorstw. Ekorozwj mona wdraa do organizacji w oparciu o dwie podstawowe

koncepcje, tj. koncepcja twarda i koncepcja mikka. Koncepcja twarda opiera si na

czynnikach trudno poddajcych si uelastycznieniu. Do czynnikw tych mona zaliczy

m. in.: ekotechnologie, ekoprodukcje czy normy jakociowe i rodowiskowe, prawo

zwizane z ochron rodowiska naturalnego. Z kolei koncepcja mikka zwizana jest z

czynnikami atwo poddajcymi si uelastycznieniu, ktre m. in. stanowi: kultura

organizacyjna, wiadomo ekologiczna czy wartoci i normy ekologiczne10

. W tabeli 1

przedstawiono czynniki implementacji ekorozwoju w przedsibiorstwie w koncepcji

twardej i koncepcji mikkiej.

10

Koncepcja twarda i koncepcja mikka zostaa stworzona przez autora niniejszego opracowania na podstawie:

Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa, wiadomo ekorozwojowa oraz ekorozwojowa

kultura organizacyjna czynnikami ksztatowania ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw

gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania Wasne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce oraz

Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno mikka przedsibiorstw, Difin, Warszawa.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

8

Tabela 1. Czynniki implementacji ekorozwoju w przedsibiorstwie w koncepcji twardej

i koncepcji mikkiej Czynniki implementacji ekorozwoju w przedsibiorstwie % udzielonych odpowiedzi

Technologie proekologiczne (ekotechnologia) 27

Ekologiczna produkcja (ekoprodukcja) 26

Ochrona rodowiska naturalnego 22

Kultura organizacyjna 12

wiadomo ekologiczna 6

Alternatywne rda energii 2

Recykling 2

Nie ma zdania 3

rdo: opracowanie wasne na podstawie: Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa,

wiadomo ekorozwojowa oraz ekorozwojowa kultura organizacyjna czynnikami ksztatowania

ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania

Wasne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce.

Wikszo zbadanych przedsibiorstw widzi, e istotnym czynnikiem implementacji

ekorozwoju s technologie proekologiczne - 27%, ekologiczna produkcja 26% oraz

ochrona rodowiska naturalnego 22%. Mona stwierdzi, e z logicznego punktu widzenia

zastosowanie ekotechnologii i ekoprodukcji bdzie pozytywnie wpywa na rodowisko

naturalne. Dosy duy dystans wystpuje w przypadku pozostaych czynnikw implementacji

ekorozwoju w przedsibiorstwie, ktre stanowi: kultura organizacyjna 12%, wiadomo

ekologiczna 6%, alternatywne rda energii 2%, recykling 2% oraz nie ma zdania

3%. Wdraanie zmian w przedsibiorstwie, w tym ekorozwoju jest uzalenione gwnie od

wiadomoci pracownikw, w tym wiadomoci ekologicznej jak i take od kultury

organizacyjnej badanych przedsibiorstw. wiadomo ekologiczna to stosunek pracownika

(czowieka) do rodowiska naturalnego jak i take wiedza czowieka o skutkach dziaalnoci

przedsibiorstwa na rodowisko naturalne. Kultura organizacyjna nadaje przedsibiorstwu

okrelony rytm zmian, w tym wdraania ekorozwoju w okrelonym horyzoncie czasu. W

przypadku badanych przedsibiorstw, kiedy wiadomo ekologiczna i kultura organizacyjna

stanowi odpowiednio 6% i 12% to trudno jest mwi o implementowaniu ekorozwoju

poprzez czynniki mikkie. To wanie te dwa czynniki implementacji stanowi o pozostaych

czynnikach wdraania ekorozwoju w badanych przedsibiorstwach. Pracownik zanim zacznie

dziaa musi by wiadom wdraanych zmian (ekorozwoju) a kultura organizacyjna nadaje

jemu okrelony motyw dziaania (ekorozwojowa kultura organizacyjna).

Zaprezentowane w tabeli 1 czynniki stanowi dwie podstawowe drogi, poprzez ktre

mona wdraa ekorozwj w przedsibiorstwie. Koncepcje tward mona porwna do czci

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

9

nierozbieralnej, ktra funkcjonuje do czasu jak si nie zepsuje. Po uszkodzeniu dan cz w

caoci wymienia si na now. Ta metafora obrazuje czynniki koncepcji twardej. Natomiast

koncepcj mikk mona porwna do czci rozbieralnej, ktra jak si zepsuje mona j

naprawi i dalej bdzie nam ona suy. Ta metafora obrazuje czynniki koncepcji mikkiej.

Waciwy wybr koncepcji jest zaleny indywidualnie od kadego przedsibiorstwa, gdy

kady podmiot gospodarczy rni si midzy sob np. iloci i jakoci pracownikw, typem

kultury organizacyjnej, wiadomoci pracownikw czy zastosowan technologi itp.

Jeli przedsibiorstwo wybraoby implementacje ekorozwoju w ramach koncepcji

mikkiej naley gro wysiku intelektualnego podmiotu gospodarczego ukierunkowa na

kultur organizacyjn. W tabeli 2 przedstawiono czynniki wdraania ekorozwoju w

przedsibiorstwie w ramach koncepcji mikkiej.

Tabela 2. Czynniki wdraania ekorozwoju w przedsibiorstwie w ramach koncepcji

mikkiej Czynniki wdraania ekorozwoju w przedsibiorstwie w

ramach koncepcji mikkiej

% udzielonych odpowiedzi

Ekorozwojowa kultura organizacyjna 46

wiadomo ekorozwojowa 31

wiadomo ekologiczna 20

Szkolenia pracownikw w kierunku ekologii, ekorozwoju 3

rdo: opracowanie wasne na podstawie: Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa,

wiadomo ekorozwojowa oraz ekorozwojowa kultura organizacyjna czynnikami ksztatowania

ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania

Wasne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce.

Praktyczne implementowanie ekorozwoju w koncepcji mikkiej wymaga zarzdzania

kultur organizacyjn w kierunku ekorozwoju. Gro badanych przedsibiorstw opowiedziao

si, e decydujcymi czynnikami wdraania ekorozwoju w tej koncepcji s: ekorozwojowa

kultura organizacyjna 46%, wiadomo ekorozwojowa 31%, wiadomo ekologiczna

20%, oraz szkolenia pracownikw w kierunku ekologii, ekorozwoju 3%. Przeprowadzone

badania stwierdziy, e wdroenie ekorozwoju w przedsibiorstwie wymaga przede

wszystkim posiadania przez organizacj ekorozwojowej kultury organizacyjnej11

.

wiadomo ekorozwojowa12

to szczegowa posta wiadomoci umoliwiajcej wdraanie

ekorozwoju natomiast wiadomo ekologiczna stanowi wsparcie dla wiadomoci

11

Mona stwierdzi, e kada zmiana w organizacji wymaga okrelonego typu kultury (tzw. kultury

szczegowe, specjalistyczne czy kultury crki). 12

Pojcie wiadomoci ekorozwojowej zdefiniowa i opublikowa: Leniewski M. A., 2013, Ekorozwojowe

rda konkurencyjnoci gmin w Polsce, CeDeWu, Warszawa, ss. 130-135.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

10

ekorozwojowej. Rnica midzy wiadomoci ekologiczn a wiadomoci ekorozwojow

polega na tym, e ta pierwsza dotyczy relacji czowieka (organizacji) do rodowiska

naturalnego, natomiast ta druga dotyczy relacji integralnej czowieka (organizacji) do

spoeczestwa, gospodarki i rodowiska naturalnego. Mona stwierdzi, e relacje w

wiadomoci ekologicznej maj charakter prosty (czowiek rodowisko naturalne) natomiast

w wiadomoci ekorozwojowej maj charakter zoony (czowiek spoeczestwo

gospodarka rodowisko naturalne). wiadomo ekologiczna stanowi fundament

wiadomoci ekorozwojowej. Czynnikiem, ktry otrzyma najmniejszy udzia w

implementowaniu ekorozwoju w przedsibiorstwa to szkolenia w zakresie ekologii,

ekorozwoju 3%. Paradoksalnie, to wanie szkolenia s czynnikiem podnoszenia

wiadomoci zmian zachodzcych w organizacji, w tym przypadku ekorozwoju. Mona

uwaa, e badane przedsibiorstwa posiadaj pracownikw z ksztatujc si lub

uksztatowan wiadomoci ekologiczn i ekorozwojow lub te pracownicy nie posiadaj

wiadomoci, e potrzebne s im szkolenia profilowane, w tym przypadku dotyczce

ekologii, ekorozwoju. Rwnie mona przypuszcza, e te szkolenia nie wiele dadz, gdy

sam pracownik nie bdzie chcia zabiega o rozwj swojej wiadomoci w danym kierunku

(wiadomo profilowana).

4. Model konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw

Konkurencyjno ekorozwojowa stanowi wyzwanie dla organizacji (przedsibiorstwa) w

zakresie poszanowania rodowiska naturalnego (przyrodniczego). Stanowi punkt wyjcia

przedsibiorstwa do podania rki rodowisku przyrodniczemu. Naley podkreli, e kada

organizacja funkcjonuje w rodowisku naturalnym i tworzy z nim okrelone relacje13

.

Konkurencyjno ekorozwojowa14

porzdkuje nie tylko relacje organizacji ze rodowiskiem

naturalnym, ale take nadaje poszczeglnym zasobom organizacji prorodowiskowy

charakter. Konkurencyjno ta wpisuje si w dorobek szkoy zasobowej zarzdzania

strategicznego. W literaturze przedmiotu mona spotka si z pojciami pokrewnymi w

stosunku do konkurencyjnoci ekorozwojowej, ktre stanowi: zrwnowaona

konkurencyjno przedsibiorstw [Adamkiewicz-Drwio, Kruk, 2010], konkurencyjno

13

Mog to by relacje pozytywne i relacje negatywne. Relacje pozytywne maj charakter prorodowiskowy (np.

produkty/usugi ekologiczne) a relacje negatywne maj charakter antyrodowiskowy (np. produkty/usugi

antyekologiczne). 14

Pojcie to po raz pierwszy zostao zdefiniowane i opublikowane przez: Leniewski M. A., 2013,

Ekorozwojowe rda konkurencyjnoci gmin w Polsce, CeDeWu, Warszawa. Konkurencyjno ekorozwojowa

w tej ksice zostaa zdefiniowana w kontekcie gmin jednostki samorzdu terytorialnego, natomiast w

kontekcie przedsibiorstw czyni to po raz pierwszy autor niniejszego opracowania.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

11

ekologiczna [Adamkiewicz-Drwio, Kruk, 2008], przyrodnicza konkurencyjno regionw

[Kruk, 2010]. Kada z tych definicji podkrela wano rodowiska naturalnego w rozwoju

organizacji. Mona dopatrze si, e problematyka ekorozwoju z gruntu jednostek

terytorialnych (regionw) ewoluuje w kierunku podmiotw gospodarczych (przedsibiorstw)

natomiast problem konkurencyjnoci, ktry wiza si gwnie z przedsibiorstwem rwnie

dotyczy take jednostek terytorialnych rnych szczebli podziau taksonomicznego danego

kraju15

. Na rysunku 1 przedstawiono autorski model konkurencyjnoci ekorozwojowej

przedsibiorstw16

Rysunek 1. Model konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw

Jako i ilo

pracownikw

(zasoby ludzkie)

wiadomo ekologiczna

pracownikw

wiadomo

ekorozwojowa

pracownikw

Ekorozwojowa kultura

organizacyjna

Konkurencyjno ekorozwojowa przedsibiorstw

Ekorozwojowa

lokalizacja

przedsibiorstw

Ekotechnologie Ekoprodukcja Ekoprodukty/Ekousugi

rdo: opracowanie wasne na podstawie: Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa,

wiadomo ekorozwojowa oraz ekorozwojowa kultura organizacyjna czynnikami ksztatowania

ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania

Wasne, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce.

Model konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw skada si z czynnikw

mikkich [Bugdol, 2010] i czynnikw twardych konkurencyjnoci, ktre wzajemnie

uzupeniaj si i stanowi zwart cao. Do czynnikw mikkich mona zaliczy: jako

pracownikw17

, wiadomo ekologiczn pracownikw, wiadomo ekorozwojow

pracownikw, ekorozwojow kultur organizacyjn,18

ekousugi19

natomiast czynniki twarde

15

Autor niniejszego opracowania posiada dowiadczenia wynikajce z jednoczesnego zainteresowania gminami

i przedsibiorstwami (gmina jako analog przedsibiorstwa). W zainteresowaniach autora dominuje problem

konkurencyjnoci w powizaniu z rnymi aspektami rozwoju przedsibiorstw, w tym take ekorozwoju. 16

Model konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw zosta po raz pierwszy opublikowany przez autora w

niniejszym opracowaniu. 17

Ilo pracownikw zalicza si do czynnikw twardych konkurencyjnoci. 18

Szerzej na temat czynnikw mikkich konkurencyjnoci w: Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno mikka

przedsibiorstw, Difin, Warszawa.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

12

stanowi: ilo pracownikw, ekorozwojowa lokalizacja przedsibiorstw, ekotechnologie,

ekoprodukcja, ekoprodukty. Naley zwrci uwag, i proces podejmowania decyzji

[Borkowski, orejova, 2004] w zakresie jakiegokolwiek czynnika konkurencyjnoci w

prezentowanym modelu ma charakter mikki20

. Skuteczno w realizacji modelu

konkurencyjnoci ekorozwojowej jest zalena midzy innymi od relacji pozytywnych21

midzy poszczeglnymi czynnikami oraz sposobw implementowania22

czynnikw

konkurencyjnoci ekorozwojowej do przedsibiorstwa (organizacji).

Reasumujc powysze rozwaania mona stwierdzi, e konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw to dostrzeganie przez kadr menedersk (zarzdzajc) relacji midzy

czynnikami mikkimi i czynnikami twardymi przyczyniajcymi si do ksztatowania

potencjau ekorozwojowego przedsibiorstw. Naley umiejtnie czy ze sob te czynniki,

ktre bd podmiot gospodarczy przyblia do konkurencyjnoci ekorozwojowej. Mona

stwierdzi, e punktem wyjcia implementowania i ksztatowania w przedsibiorstwie tej

formy konkurencyjnoci jest zatrudnianie i posiadanie pracownikw ze wiadomoci

ekologiczn i wiadomoci ekorozwojow. Te czynniki mikkie bd odpowiedzialne za

pozostae czynniki, ktre bd ksztatowa konkurencyjno ekorozwojow. Mona pokusi

si o stwierdzenie, e wiadomo ekologiczna i wiadomo ekorozwojowa to czynniki

pierwotne, a pozostae czynniki konkurencyjnoci ekorozwojowej to czynniki wtrne.

5. Podsumowanie

Konkurencyjno jest pojciem o wielu znaczeniach i jest take rozpatrywana z rnych

punktw widzenia. Posiada ona charakter interdyscyplinarny. Konkurencyjno dotyczy

rnych przedmiotw wymiany (produkty, usugi), obiektw (organizacji, w tym

przedsibiorstw) czy poszczeglnych gospodarek. Wystpuje ona na rnych poziomach,

poczwszy od miro-, mezo-, a skoczywszy na makropoziomie. Moliwoci ksztatowania

19

Ekousugi to czynnik mikki konkurencyjnoci, gdy w ekousugach chodzi o jako wykonanej usugi a nie o

ilo wykonanych usug. Jako jako satysfakcja, uyteczno czy zadowolenie klienta stanowi czynnik mikki

konkurencyjnoci. 20

Podejmowanie decyzji w szerokim tego sowa znaczeniu zalicza si do zarzdzania mikkiego. Podejmowanie

decyzji ma charakter subiektywny, gdy od czowieka jest on zaleny np. jeden meneder w tej samej sprawie

jest na nie a drugi na tak oraz czasami menederowie podejmuj decyzje wzajemnie wykluczajce si. Czasami

w procesie decyzyjnym mona spotka si z dychotomi mylenia menederskiego. 21

Relacje pozytywne to wzajemne stosunki midzy czynnikami przyczyniajcymi si do aprecjacji warto

organizacji. Przeciwiestwem relacji pozytywnych s relacje negatywne, ktre przyczyniaj si do generowania

sytuacji patologicznych w tym np. konfliktw i w ostatecznym wyniku mog powodowa deprecjacj wartoci

organizacji. Inicjatorem relacji jest meneder (kierownik) zajmujcy okrelone miejsce zarwno w strukturze

organizacyjnej jak i take w strukturze decyzyjnej. 22

Sposoby implementowania ekorozwoju w przedsibiorstwie mog by: oparte na czynnikach w koncepcji

mikkiej, w koncepcji twardej lub koncepcji mieszanej (twarde i mikkie czynniki).

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

13

konkurencyjnoci s zdeterminowane przez przedsibiorstwo czyli konkurencyjno wynika z

charakteru danego podmiotu gospodarczego. Na konkurencyjno mona spojrze take w

sposb oglny i szczegowy. W niniejszym opracowaniu konkurencyjno zostaa

potraktowana w ujciu szczegowym, ktr jest konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw. Konkurencyjno ta wprowadza przedsibiorstwo w relacje ze rodowiskiem

naturalnym w powizaniu z relacjami spoeczno-gospodarczymi. Relacje te maj ksztatowa

konkurencyjno ekorozwojow w strategicznej perspektywie rozwoju przedsibiorstwa.

Implementacja ekorozwoju w przedsibiorstwie moe odbywa si na rne sposoby pod

warunkiem, e dany sposb bdzie efektywny dla danej organizacji. Jednym ze sposobw

wdraania ekorozwoju w przedsibiorstwie s czynniki mikkie w ramach koncepcji mikkiej

oraz czynniki twarde w ramach koncepcji twardej. W niniejszym opracowaniu (zgodnie z

zainteresowaniami autora) zostaa rozwinita koncepcja mikka implementacji ekorozwoju w

przedsibiorstwie. Czynniki wdraania ekorozwoju stay si podstaw opracowania modelu

konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw. W modelu tym naley bra pod uwag, e

zarwno czynniki mikkie i czynniki twarde ksztatuj ten rodzaj (form) konkurencyjnoci

czyli jedne czynniki nie mog wyklucza drugich. Do tego modelu mona zastosowa zasad

Pareto (80/20). Zasada ta moe by przydatna dla tych menederw, ktrzy mogli by mie

problem, ile czynnikw mikkich, a ile czynnikw twardych miao by by wczone do

modelu konkurencyjnoci ekorozwojowej danego przedsibiorstwa. Model ten stanowi

autorskie spojrzenie na problem konkurencyjnoci ekorozwojowej, opartej nie tylko na

studium literatury przedmiotu, ale take opartej na przeprowadzonych badaniach naukowych.

Niech opracowanie to bdzie przyczynkiem do polemiki dotyczcej konkurencyjnoci

ekorozwojowej przedsibiorstw w ramach nauk o zarzdzaniu.

Wykorzystujc podzia zarzdzania na zarzdzanie humanistyczne [Kociatkiewicz,

Kostera, 2013] i zarzdzanie ekonomiczne, mona stwierdzi, i czynniki mikkie modelu

konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw mona zaliczy do zarzdzania

humanistycznego [Prawelska-Skrzypek, Lenartowicz, 2013] natomiast czynniki twarde tego

modelu mona zaliczy do zarzdzania ekonomicznego. Zarwno zarzdzanie humanistyczne

i ekonomiczne stanowi zwarty obraz modelu konkurencyjnoci ekorozwojowej

przedsibiorstw. Kadra zarzdzajca moe ksztatowa w przedsibiorstwie ten model w

obszarze czynnikw mikkich (zrzdzanie humanistyczne) i/lub czynnikw twardych

(zarzdzanie ekonomiczne).

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

14

Bibliografia

1. Adamczyk J., 2001, Koncepcja zrwnowaonego rozwoju w zarzdzaniu

przedsibiorstwem, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Krakw, s. 183.

2. Adamkiewicz-Drwio H. G., Kruk H., 2008, Konkurencyjno ekologiczna jako

jeden z aspektw strategicznej konkurencyjnoci przedsibiorstwa, w: Strategie

przedsibiorstw w otoczeniu globalnym, Z. Dworzecki, M. Romanowska, Oficyna

Wydawnicza SGH, Warszawa, s. 141148.

3. Adamkiewicz-Drwio H. G., Kruk H., 2010, Zrwnowaona konkurencyjno

przedsibiorstw ujcie teoretyczne, Studia i Prace Kolegium Zarzdzania i

Finansw, nr 98, Warszawa, ss. 16-24.

4. Borkowski S. orejova T., 2004, Instrumenty rozwizywania problemw w

zarzdzaniu, Wysza Szkoa Zarzdzania i Marketingu. Sosnowiec.

5. Bukowski Z., 2005, Prawo midzynarodowe a ochrona rodowiska, Dom

Organizatora TNOiK, Toru, s. 24.

6. Bugdol M., 2010, Zaufanie jako element systemu wartoci organizacyjnych,

Wspczesne Zarzdzanie, 2.

7. Cyfert Sz., 2006, Strategiczne doskonalenie architektury procesw w zarzdzaniu

przedsibiorstwem, Akademia Ekonomiczna, Pozna.

8. Dzikowska M., Gorynia M., 2012, Teoretyczne aspekty konkurencyjnoci

przedsibiorstwa w kierunku koncepcji eklektycznej?, Gospodarka Narodowa,

nr 4, ss. 1-30.

9. Gorynia M. (red.), 2002, Luka konkurencyjna na poziomie przedsibiorstwa a

przystpienie Polski do Unii Europejskiej, Akademia Ekonomiczna, Pozna, s. 48.

10. Hamel G., Prahalad C.K. 1999, Przewaga konkurencyjna jutra, Business Press,

Warszawa.

11. Kay J., 1996, Podstawy sukcesu firmy, PWE, Warszawa, s. 29.

12. Kruk H., 2010, Przyrodnicza konkurencyjno regionw, Dom Organizatora

TNOiK, Toru.

13. Kryk B., 2005, Koncepcja spoecznej odpowiedzialnoci przedsibiorstwa za

rodowisko przyrodnicze, w: Teoretyczne aspekty gospodarowania, Kopyciska

D., Uniwersytet Szczeciski, Szczecin, s. 200.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

15

14. Kociatkiewicz J., Kostera M., Zarzdzanie humanistyczne. Zarys programu,

Problemy Zarzdzania, vol. 11, nr 4 (44), 2013.

15. Lubiski M., 1995, Konkurencyjno gospodarki: pojcie i sposb mierzenia, w:

Midzynarodowa konkurencyjno gospodarki Polski uwarunkowania i

perspektywy (materiay z konferencji), Instytut Rozwoju i Studiw Strategicznych,

Warszawa.

16. Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno ekorozwojowa, wiadomo

ekorozwojowa oraz ekorozwojowa kultura organizacyjna czynnikami

ksztatowania ekorozwojowego przedsibiorstwa na przykadzie podmiotw

gospodarczych regionu witokrzyskiego, Badania Wasne, Uniwersytet Jana

Kochanowskiego, Kielce.

17. Leniewski M. A., 2015, Employee consciousness in creating competitive

advantage of companies, in: Significance of human resources and strategy in

organization improvement, S. Borkowski, J. Rosak-Szyrocka, Croatian Quality

Managers Society, Zagreb, pp. 128-142.

18. Leniewski M. A., 2015, Konkurencyjno mikka przedsibiorstw, Difin,

Warszawa.

19. Leniewski M. A., 2014, Konkurencyjno zasobowa przedsibiorstw, Ekonomika

i Organizacja Przedsibiorstwa, nr 4, s. 59.

20. Leniewski M. A., 2013, Ekorozwojowe rda konkurencyjnoci gmin w Polsce,

CeDeWu, Warszawa, s. 172.

21. Mazur-Wierzbicka E., 2005, Koncepcja zrwnowaonego rozwoju jako podstawa

gospodarowania rodowiskiem przyrodniczym, w: Funkcjonowanie gospodarki

polskiej w warunkach integracji i globalizacji, Kopyciska D., Uniwersytet

Szczeciski, Szczecin, s. 34.

22. Mrz M., 2003, Konkurencyjno przedsibiorstwa pojcie i pomiar,

Gospodarka Narodowa, nr 9, s. 40.

23. Pacholarz W.M., Wsparcie spoecznych instytucji finansowych bankw

spdzielczych (Volksbanken Raiffeisen Banken, Sparkassen, Bausparkassen) dla

innowacyjnych technologii energetycznych w Republice Federalnej Niemiec,

Ekonomika i Organizacja Przedsiebiorstwa, Warszawa, 8(775), s. 89-90.

24. Piercionek Z., 2003, Strategie konkurencji i rozwoju przedsibiorstwa,

Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 200.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

16

25. Piercionek Z., Jurek-Stepie S., 2006, Czynniki sukcesu polskich przedsibiorstw

na rynkach Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa, s. 17.

26. Prawelska-Skrzypek G., Lenartowicz M., 2013, Badanie organizacji i zarzdzania

na gruncie humanistyki, Problemy Zarzdzania, vol. 11, nr 4 (44).

27. Przybytniowski J.W., 2013, Konkurencyjno rynku usug porednictwa

ubezpieczeniowego w Polsce, Wydawnictwo Menederskie PTM, Warszawa.

28. Przybytniowski J. W., Znaczenie porednictwa ubezpieczeniowego w strukturze

ubezpiecze gospodarczych, Wie Jutra, 2010, Warszawa, s. 59-60.

29. Rokita J., 2005, Zarzdzanie strategiczne. Tworzenie i utrzymywanie przewagi

konkurencyjnej, PWE, Warszawa, s. 139.

30. Skowronek-Mielczarek A., 2012, Zasoby w rozwoju przedsibiorstwa, Studia i

Prace Kolegium Zarzdzania i Finansw, nr 121, Warszawa, ss. 127-143.

31. Skowronek-Mielczarek A., 2013, Rozwj przedsibiorstwa i jego zasoby

wzajemne powiazania i relacje, w: Zasobowe uwarunkowania rozwoju

przedsibiorstw w Polsce, A. Skowronek Mielczarek, CeDeWu, Warszawa, ss.

35-65.

32. Urbanowska - Sojkin E., Banaszyk P., Witczak H., 2007, Zarzdzanie strategiczne

przedsibiorstwem, PWE, Warszawa, s. 215.

Konkurencyjno ekorozwojowa przedsibiorstw

Streszczenie

Jednym z waniejszych problemw zwizanych z rozwojem przedsibiorstw w

gospodarce rynkowej jest konkurencyjno. Mona j okreli jako czynniki generowane

przez otoczenie wewntrzne i zewntrzne organizacji (przedsibiorstwa) dziki, ktrym

podmiot gospodarczy osignie obecn i/lub potencjaln przewag konkurencyjn. Na problem

konkurencyjnoci mona spojrze dwojako tzn. w szerokim ujciu (rozpatrywanie caociowe

problemu konkurencyjnoci) oraz w szczegowym ujciu (rozpatrywanie przez pryzmat

wybranego czynnika i/lub czynnikw). Przykadem szczegowego ujcia konkurencyjnoci

jest konkurencyjno ekorozwojowa. Cel opracowania stanowi i, implementacja ekorozwoju

w przedsibiorstwie odbywa si poprzez czynniki mikkie i czynniki twarde. Teza

opracowania stanowi, e konkurencyjno ekorozwojowa budowana jest poprzez czynniki

mikkie i czynniki twarde przedsibiorstw.

Opracowanie opublikowane: Micha Adam Leniewski, Konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, Ekonomika i Organizacja Przedsibiorstwa, 2016, nr 3 (794), ss. 3-16.

17

Sowa kluczowe: konkurencyjno, ekorozwj, konkurencyjno ekorozwojowa

przedsibiorstw, model konkurencyjnoci ekorozwojowej przedsibiorstw

Jel Kody: Q01, Q56, O44, D03

The competitiveness of eco-developmental enterprises

Summary

Competition is one of the major problems associated with the development of

enterprises in the market economy. It can be defined as factors generated by the internal and

external environment of the organization (company) through which the economic operator

will reach the current and / or potential competitive advantage. The issue of competitiveness

can be seen in two ways, i.e. in a broad sense (considering the overall problem of

competitiveness) and in a detailed sense (considering through the prism of a factor and / or

factors). Eco-developmental competitiveness is an example of a detailed sense of

competitiveness. The purpose of the development is that, the implementation of sustainable

development in the company is held by soft and hard factors. The thesis of the study states

that, the competitiveness of eco-developmental factors is constructed by soft and hard factors

of enterprises.

Keywords: competitiveness, sustainability, eco-developmental competitiveness of

enterprises, eco-developmental model of competitiveness of enterprises.

Jel Kody: Q01, Q56, O44, D03