njohuri pËr automjetin dhe mjetet transportuese ?r_  · njohuri pËr automjetin dhe mjetet

Download NJOHURI PËR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE ?r_  · NJOHURI PËR AUTOMJETIN DHE MJETET

Post on 11-Jun-2019

311 views

Category:

Documents

6 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Erduan N. RASHICA

NJOHURI PR AUTOMJETIN

DHE MJETET TRANSPORTUESE

Vushtrri, 2016.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

PARATHNIA

Mjetet

N kt doracak jam

munduar q t ofroj njohuri

rreth automjetit, sistemit t tij

dhe njkohsisht edhe mjeteve

t transportit.

T dashur lexues gjat

leximit t ktij doracakut ka

probabilitet q t ket gabime

eventuale, kshtu q ju jam

tepr mirnjohs ndaj

sugjerimeve t juaja.

Hartuesi i ktij doracaku sht studiues dhe hulumtues i komunikacionit.

BSc. i komunikacionit

Erduan N. RASHICA

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

1. NJOHURI PR AUTOMJETET

Automjetet kryesisht jan t konstruktuara dhe t destinuara pr bartjen e

njerzve dhe mallrave t ndryshme, automjetet mund t prdoren edhe pr kryerjen

e operacioneve t ndryshme punuese si n punt e ndryshme n bujqsi, n rrug t

ndrtuara dhe jasht saj n kushte t ndryshme t eksploatimit.

Fig. 1. Automjeti.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 2. Sistemet themelore t automjetit.

Korniza

Korniza ka pr detyr themelore q ti bashkoj t gjitha sistemet e automjetit n nj

trsi dhe njkohsisht ti pranoj t gjitha ngarkesat n vete. Korniza e automjetet e

rnda transportues zakonisht punohet prej dy profileve gjatsore t elikta, ose prej

gypave, t cilt n mes veti lidhen ngurt me mbajts trthor. Te automjetet e

udhtarve profilet gjatsore dhe trthore mund t punohen n forma t ndryshme

konstruktive, kto profile zakonisht punohen prej llamarine t presuar. Disa

automjete t udhtarve mund t punohen edhe pa korniz (mbajts) nse

konstruksioni i tyre punohet si vet mbajts.

Pa marr parasysh prdorimin shum specifik t tyre, t gjitha automjetet kan prafrsisht kto sisteme themelore

kornizn motorin

sistemin e transmetuesit

t fuqis

sistemin e drejtimit

sistemin e frenimit

Sistemi i mbshtetjes

Sistemi i ndriimit

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 3. Korniza e automjetit.

Motori

Motori me djegie t brendshme dhe me pajisjet e tyre kan pr detyr q energjin

kimike t lnds djegse ta shndrrojn n pun mekanike dhe si t till shrbejn

pr ngasjen e automjetit.

Fig. 4. Motori i automjetit.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Sistemi i transmetimit t fuqis

Sistemi i transmetimit t fuqis ka pr detyr q momentin e rrotullimit ta bart

nga boshti punues i motorit e deri te rrotat ngasse t automjetit. Nnsistemet

themelore t sistemit t transmisionit t fuqis jan:

1. friksioni, 2. ndrruesi i shpejtsis, 3. transmetuesi kardanik, 4. diferenciali.

Fig. 5. Sistemi i transmetimit t fuqis.

Sistemi i drejtimit

Sistemi pr drejtim t automjeteve ka pr detyr kryesore q ti mundsoj automjetit

lvizjen n kahen e dshiruar. Pajisja pr drejtim sht e lidhur pr rrotat e

prparme t automjetit, dhe pr kt arsye rrotat e prparme quhen rrot drejtuese,

ekzistojn automjete transportuese t cilat mund t drejtohen edhe me dy apo m

tepr ura drejtuese, prandaj te kto automjetet pajisja pr drejtim vepron n t

gjitha rrota drejtuese.

Sistemi i drejtimit mund t jet:

1. mekanik dhe 2. hidraulik.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 6. Sistemi i drejtimit t automjetit.

Sistemi i frenimit

Sistemi i frenimit shrben pr t zvogluar shpejtsin e lvizjes s automjetit deri

t ndalimit ose t nj shpejtsi m t ult. Kt detyr sistemi i frenimit n

shfrytzimin normal, e realizon n tri mnyra t veanta:

1. frenimi i papritur n raste t rrezikshme, ku ngadalsimet jan maksimale;

2. frenimi i but dhe i shkurtr, n kushte normale t shfrytzimit;

3. frenimi i but dhe i zgjatur, gjat lvizjes s automjetit nprmjet pjerrtsive

pr teposht.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 7. Nnsistemet themelore t frenimit.

Freni i puns i kryen detyrat m t rndsishme t sistemit t frenimit - frenimi me

ngadalsimin maksimal dhe ngadalsimin e but. Prandaj, ky fren sht pjesa m e

prgjegjshme e sistemit t frenimit.

Freni ndihms ka pr detyr ta siguroj frenimin e automjetit n rast t

mospunimit (anulimit) t frenit t puns. Efektet e puns s frenit ndihms mund t

jen m t ulta se efektet e frenave punuese.

Freni i parkimit ka pr detyr ta siguroj patundshmrin e automjetit t parkuar.

Nse ky fren mund t aktivizohet gjat lvizjes s automjetit, freni i parkimit

prdoret edhe si fren ndihms.

Ngadlsuesi (freni shtes) sht i destinuar pr ngadalsimin e but, t zgjatuar

t automjetit nprmjet pjerrtsive t gjata dhe sht prdorur n automjetet e

rnda dhe autobust. Megjithat, automjetet me ngadalsues e prdorin

ngadalsuesin pr frenime q mund t bhen edhe me frenin punues.

Nnsistemet themelore t frenimit

Frenit ndihms

Frenit shtes (ngadalsues)

Frenit t parkimit

Frenit puns

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 8. Ndarja e frenave pr nga konstruksioni.

Fig. 9. Freni me tambur.

Pr nga konstruksioni

frenat ndahen n tri grupe kryesore

Frenat me tambur

Frenat e kombinuar

(tambur dhe disk).

Frenat me disqe

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 10. Freni me disk.

Sistemi i mbshtetjes

Sistemi pr mbshtetje ka pr detyr q forcat rezistuese q shkaktohen gjat

lvizjes s automjetit ti zbus ato ose ti shuaj plotsisht, me qllim q kto forca

mos t barten n konstruksionin barts automjetit. Sistemi i mbshtetje ndikon

shum n komoditetin edhe stabilitetin gjat lvizjes s automjetit.

Fig. 11. Sistemi i mbshtetjes, ku jan: 1 - susta flet, 2 - amortizuesi, 3 -

stabilizatori, 4 - aksi i pasm reparti.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Sistemi i ndriimit

Detyra kryesore e sistemit t ndriimit, n kushtet e shikimit t reduktuar, t

sigurojn dukshmri t mir t automjetit dhe t mundsoj automjeti t mund t

shihet mir nga pjesmarrsit tjer n komunikacion.

Pr kt qllim n sistemin e ndriimit t automjeteve jan t parapar llojet e

ndryshme t dritave pr ndriim:

dritat e prparme ( t gjata dhe t rrzuara); dritat e prparme dhe t pasme pr mjegull; dritat e pasme; dritat e pozicionit; katadiopteret; drit n tabeln e pasme t regjistrimit; dritat e parkimit;

Sistemi i sinjalizimit t dritave

N sistemin e sinjalizimit t pjesmarrsve n komunikacion sinjalizohet synimi i

drejtuesit t automjetit dhe te drejtuesit e automjetit sinjalizohet gjendja (kyja /

shkyja) e pajisjeve drite dhe sinjalit t automjet.

Ky sistem prfshin:

dritat- stop; treguesit i drejtimit; dritat paralajmruese; dritat rrotulluese dhe dridhse.

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

2. KLASIFIKIMI I MJETEVE RRUGORE

Fig. 12. Klasifikimi i mjeteve rrugore

Mjetet pr bartjen e udhtarve

Fig. 13. Mjetet pr artjen e udhtareve.

Klasifikimi i mjeteve rrugore bhet n pes grupe kryesore

Mjete pr trheqje

Mjete rrugore ngjitse

Mjete pr bartjen e udhtareve

Mjete pr bartjen e ngarkesave

Mjete pr bartjen e udhtareve ndahn n:

Mjete prsonale t udhtarve

Mjete pr transpot grupor t udhtarve

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Mjetet prsonale t udhtareve

Fig. 14. Mjetet prsonale t udhtareve.

Biikleta

Biikleta e par ishte biikleta e franezit Sivarc i vitit 1791,por kjo biiklet

nuk kishte timon.

Biikleta e par me timon u shfaq n vitin 1818 nga Karls Drais ndrsa n vitin

1839 Mac Milan ishe ai q shpiku biikletn me pedale.

Biikleta , apo ikleta, sht nj mjet transporti me fuqi njeriu prmes pedaleve

me dy rrota t lidhura pr nj korniz apo struktur, njra pas tjetrs. Bashksia

Ndrkombtare e iklizmit kushtzuan apo ka dhn iden qe ulsja t jet pak

ose m shum mbi pedale, n kt mnyr prjashton biikletat e shtrira.

Mjetet prsonale t transpotit t

udhtareve ndahn n

Biikletat motorike

Triikletat motorike

Automjetet prsonale t udhtarve

Biikletat

NJOHURI PR AUTOMJETIN DHE MJETET TRANSPORTUESE

Erduan N. RASHICA, BSc. i komunikacionit

Fig. 15. Biikleta.

Skuteri

Skutert apo motoikletat e vogla jan motoikleta me nj konstruksion t

thjesht dhe kryesisht kan rrota m t vogla se ato t motoiklets s zakonshme.

a) Skuteri

Mopedi

sht automjet motorik i udhtarve me nj gjurm t rrotave, me pedale dhe

korniz speciale dhe ka motor me vllim m t vogl se