isbn - çeşitli yönleriyle kerbela • 9 yanılmanızdan, yanlış yolu tutmanızdan...

Click here to load reader

Post on 18-Jul-2021

1 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Microsoft Word - ÇNDEKLEREDTÖR Alim Yldz – Ali Aksu
TASHH Mahmut nat
KAPAK-MZANPAJ Asitan Ltd. ti.
BASKI Es-Form Ofset Ltd. ti. www.esformofset.com 0346. 225 24 21
Bu kitap, Babakanlk Tantma Fonu ile Kültür ve Turizm Bakanl’nn
katklaryla 20-22 Mays 2010 tarihinde
Cumhuriyet Üniversitesi lahiyat Fakültesi
bildirilerinden olumaktadr.
LETM VE STEME ADRES Cumhuriyet Üniversitesi lahiyat Fakültesi 58140 Kampüs/SVAS 0346. 219 12 15 – 16 Belge geçer 0346. 219 12 18 e-posta [email protected]
ÇNDEKLER
KERBELA OLAYINDA KULLANILAN AYETLER Nurettin Turgay . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 HZ. HÜSEYIN’IN ÖLDÜRÜLECEN BLDREN RVÂYETLER AÇISINDAN HADS KAYNAKLARINDA KERBELA OLAYI Abdullah Karahan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 IÎ KAYNAKLAR ÇERÇEVESINDE HZ. PEYGAMBER-HZ. HÜSEYIN LKSNN KERBELÂ ALGISINA ETKS Enbiya Yldrm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 SLAM KAMU HUKUKU AÇISINDAN KERBELA OLAYI Abdullah Kahraman . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 MÜZAKERE Sami ahin. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 TARH FELSEFES ve TEOLOJ EKSENNDE KERBELÂ SORUNU Mehmet Evkuran . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 MUTEZLE’NN HZ. HÜSEYN’N MAMETNE YAKLAIMI Metin Özdemir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 DUYGUNUN TARHE MEYDAN OKUMASI: TARH KERBELA OLAYININ TAHRF BALAMINDA “UTÂK-I KASIM” lyas Üzüm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 HZ. HÜSEYN’N BAKALDIRII VE KELBELÂ TRAJEDS Hussein Ali Ahmad Mahafzah. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 MÜZAKERE Mehmet Baktr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 KERBELA: HZ. HÜSEYN’LE RANDEVU Ejder Okumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 KABLECLK OLGUSUNUN SOSYO-EKONOMK TEMELDE DN SÖYLEM HTYACI VE KERBELA VAKASI Hüsnü Ezber Bodur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
TARHSEL TRAJEDLERN TOPLUMSAL YANSIMALARI VE YÖN/ANLAM KAYMASI AÇISINDAN KERBELA HADSES Selim Eren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 TAHTACILAR ve MUHARREM AYI RTÜELLER Adem Efe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 TÜRK KÜLTÜR CORAFYASINDA KERBELA ÇERKL HALK NANÇLARI Yaar Kalafat - Necdet Yaar Bayatl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 RAN’DA KERBELA - TAZYE VE MERSYE Abazar Cheraghi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 KERBELÂ OLAYINA VELAYET AÇISINDAN KISA BR BAKI Durmu Tatllolu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 MÜSLÜMANLAR ARASINDA AYRILIIN YA DA BRLKTELN ODAINDA KERBELÂ Hüseyin Ylmaz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 TÜRK DN MÛSKÎS’NDE KERBELÂ KONULU ESERLER Ahmet Hakk Turabi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 TARHTE GOYGOYCULAR Hikmet Toker - Erhan Özden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 KERBELÂ TÜRKÜLER Fazl Arslan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 OSMANLI ÂRHLERNN GETRD YORUMLAR III ALTINDA MEVLANA’NIN MESNEVÎ’SNDE KERBELÂ MATEMNE BAKI Yüksel Göztepe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 MÜZAKERE rfan Karaduman . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
KERBELA OLAYINDA KULLANILAN AYETLER
Nurettin Turgay GR Kerbela olay, slâm tarihinde yaanm çok ac bir olaydr. Bu olay,
slâm tarihinin kanayan yaralarndan biridir. Akl banda ve uuru yerinde olan hiçbir insan, hiçbir zaman bir daha bu tür olaylarn yaanmasn arzu etmez. Çünkü Kerbela olay denince, insan ürperir ve yürei kan alar.
Hz. Muhammed (s.a.v.), hayatta iken sanki torunlar hakknda yaanacak olaylar hisseder gibiydi. Bir gün camide cemaate hitap ederken, Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin’in krmz gömleklerini giyinmi olduklar halde iki tarafa baka baka kendisine doru yava yava yürüyüp geldiklerini görmü ve hutbesini kesmitir. Minberden inerek onlar önüne oturtmu ve “Yüce Allah ne kadar doru buyurmu!” diyerek, “Muhakkak ki mallarnz ve çocuklarnz, (sizin için) birer imtihandr.”1 mealindeki ayeti okumutur.2
Baz tarih kaynaklarndan edindiimiz bilgilere göre, bu olay sürecinde Hz. Hüseyin, onun karsnda bulunan ve onun ehit edilmesine sebep olan Yezid ve olayda yer alan dier baz kiiler tarafndan kullanlan baz Kur’ân ayetleri vardr.
Tespit ettiimize göre, bu ayetlerin adedi toplam olarak 25 civarndadr. Bu ayetlerin çou, Hz. Hüseyin tarafndan okunmutur. Bu olayda kullanlan ayetleri incelediimiz zaman, çounlukla kader konusu ile ilgili ayetler olduuna ahit olmaktayz. Hz. Hüseyin ve taraftarlarnn okuduklar ayetler, daha çok Allah’a iman ve O’na teslimiyeti anlatan ayetlerdir. Muhaliflerinin okuduklar ayetler ise, gerçek anlamlarndan farkl bir mecrada yorumlanmak istenmitir.
Kerbela’da yaanan hadiseden ve benzeri olaylardan anlaldna göre, tarihin çeitli dönemlerinde Kur’ân ve benzeri kutsal deerler, siyasi olaylara alet edilmi, egemenlii ellerinde tutmak isteyenler ve bu imkânlar bakalarna kaptrmak istemeyenler tarafndan kötüye kullanlmtr. Dolaysyla bu olayda kullanlan ayetleri tespit edip yorumlamak, önem arz etmektedir. Onun için bu tebliimizde, kimin hangi ayetleri hangi amaçlar için okuduunu anlatmakla beraber, okunan o ayetlerin gerçek anlam ve 1 et-Teâbûn 64/15. 2 Tirmizi, Menâkib, 31; bn Hanbel, V, 354.
• Nurettin Turgay 8
yorumlar üzerinde durmaya çalacaz. Bu olayda, kimin hangi ayetleri okuduuna dair baz örnekler öyledir:
A – Hz. Hüseyin’in Okuduu Ayetler Hz. Hüseyin, Irak’a doru gitmek üzere Mekke’den ayrlnca, kendisini
uyaranlara, kendisinin onlardan berî ve onlarn da kendisinden berî olduklarn, herkesin kendi nefsinden sorumlu bulunduunu u anlamdaki ayeti okuyarak cevap vermitir:
“Benim iim bana aittir; sizin iiniz de size. Siz benim yaptmdan berîsiniz; ben de sizin yapmakta olduunuz eylerden berîyim/ uzam/ sorumlu deilim.”3
Hz. Hüseyin ile kendisini gitmekten alkoymaya çalanlar arasnda hayli tartmalar yaanmasna ramen o, gitmekten vazgeçmemi ve yoluna devam etmitir.4
Bu ayette, her insann kendi davranlarndan sorumlu olduu anlatlmaktadr.5 Hz. Hüseyin, bu ayeti okuyarak onlarn, kendi yaptklarndan sorumlu olmadklarn ve kendisinin de onlarn yaptklarndan sorumlu olmadn söylemek istemitir. Ayrca konunun akndan anlaldna göre Hz. Hüseyin, kendisine elik etmeyen ve gitmemesi için kendisini ikna etmeye çalanlara, bu ayeti okuyarak bir nevi kendisinin yannda yer almadklarndan ve kendisine yardmc olmadklarndan dolay sitem etmitir.
Hz. Hüseyin, daha sonra karsna çkan, kendisine biat ettikleri halde, kendisi ile beraber hareket etmekten vazgeçen kiilere duygu dolu bir hitabede bulunmu, onlara nasihat etmitir. Ardndan konumasn öyle sürdürmütür: “Eer bana yaptnz biatinizi yerine getirirseniz, olgunluunuzu göstermi, doru ve yerinde bir i ilemi olursunuz. Ben, Ali’nin olu Hüseyin’im ve Hz. Muhammed (s.a.v.)’in kz Fatma’nn oluyum. Benim vücudum, sizin vücudunuzladr. Benim ev halkm, sizin ev halknzladr. Ben, sizin için örneim. Bana verdiiniz sözün gereini yapmanz, ahdinizi bozmamanz diliyorum. Ama siz, ahdinizi bozuyorsunuz. Siz, daha önce babama, kardeime amcamn olu Müslim’e de bunu yaptnz. Hâlbuki asl aldanan, sizi adatandr! Sizin nasibiniz, hep
3 Yunus 10/41. 4 Mustafa Asm Köksal, Hz. Hüseyin ve Kerbela Facias, Köksal Yaynclk, stanbul tsz. s.
108. 5 Vehbe ez-Zuheylî, et-Tefsîru’l-Munîr, Daru’l-Fikr, Dmak 2005, VI, 195; Süleyman Ate,
Kur’ân- Kerim Tefsiri, Yeni Ufuklar Neriyat, stanbul 1995, III, 1238.
Çeitli Yönleriyle Kerbela • 9
yanlmanzdan, yanl yolu tutmanzdan ibarettir. Siz, nasibinizi kaybetmi bulunuyorsunuz!” Hz. Hüseyin, bu konumann ardndan u ayeti okumutur:
“Sana biat edenler, ancak Allah’a biat etmi olurlar. Allah’n eli, onlarn elleri üzerindedir. Verdii sözden dönen, kendi aleyhine dönmü olur. Allah’a verdii sözü yerine getirene, Allah büyük bir mükâfat verecektir.”6
Hz. Hüseyin, bu ayeti okuduktan sonra, “Allah, beni sizden müstani klacak ve sizin yardmnza muhtaç etmeyecektir. Vesselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berekatüh!” diyerek konumasn tamamlamtr.7
Bu ayette, biat hakknda ciddi bilgiler verilmektedir. Biat, “insann lider olarak kabul ettii kiiye itaat edeceine ve bu konuda üstlendii yükümlülüü yerine getireceine dair kesin söz vermesi” demektir.8
Bu ayette Allah, peygambere biat edenlerin, Allah’a biat etmi saylacaklarn, biat etmek suretiyle verdikleri sözde duranlarn, büyük bir mükâfatla ödüllendirileceklerini haber vermektedir. Peygamber, Allah’n elçisidir. Bu ekilde ona biat edip ona itaat edenler, Allah’a itaat etmi saylrlar. Nitekim Kur’ân’n baka bir yerinde, “Kim peygambere (elçiye) itaat ederse, muhakkak ki Allah’a itaat etmitir,”9 denilmektedir.
Bu ayette anlatlan, “ Allah’n eli, onlarn elleri üzerindedir” cümlesi, âlimler arasnda, özellikle de kelamclar arasnda tartma konusu olmutur. Peygamber, biat esnasnda kendi elini, kendisine biat edenin elinin üstüne koyard.
Peygamber, bu biati insanlardan Allah’n adna ald için, o insanlar, bir nevi Allah’a biat etmi olurlard ve Allah’n eli, peygamberin elinin üzerinde kabul edilirdi. Bilhassa selefi salihin dediimiz eski âlimler, Allah’n sfatlar ile ilgili bu tür konularda susmay, yorum yapmamay, bunlar hakknda tevilde bunmamay tercih etmilerdir.10
Daha sonraki dönemlerde yaayan baz âlimler ise, bu ayetteki “Sana biat edenler, ancak Allah’a biat etmi olurlar” cümlesinden sonra gelen “Allah’n eli, onlarn elleri üzerindedir” cümlesini, öyle yorumlamlardr: “Yani biat edenlerin elleri üstünde bulunan peygamberin eli, Allah’n elidir. Allah, bildiimiz organlardan ve cisim sfatlardan berîdir. Dolaysyla burada
6 el-Fetih 48/10. 7 Köksal, Hz. Hüseyin ve Kerbela Facias, s. 125, 126. 8 el-Hüseyn b. Muhammed er-Rab el-sfahânî, “beyea”, el-Müfredât fî arîbi’l-Kur’ân, Daru
Kahraman, stanbul 1986, s. 88. 9 en-Nisa 4/80. 10 Alauddin Ali b. Muhammed b. brahim el-Hazin, Lubâbü’t-Te’vîl fî Maâni’t-Tenzîl,
Muhammed Emin Remc ve urekâuh, Beyrut 1899, IV, 147.
• Nurettin Turgay 10
söz konusu olan elden maksat, Hz. Muhammed (s.a.v.)’e söz verme akdinin, Allah’a söz verme akdi gibi olduunu, arada herhangi bir farkn bulunmadn vurgulamaktr.”11
Kur’ân’da, pek çok edebi tasvir üslubu bulunmaktadr ve bu üslubun gerei olarak Allah için el, yüz, iitme ve görme duyular tabirleri kullanlmaktadr. Biz, insan olarak ancak alageldiimiz kavramlar anlayabildiimiz için Allah, baz eyleri anlamamz için bu ekilde anlatmaktadr.
Allah’n zatn insanlarn ölçüleriyle yorumlamak, O’nu, çeitli varlklarla mukayese ederek O’nun yüz, göz, el, ayak sahibi olduunu düünmek, doru deildir. Biz, insan olarak Allah’n zatnn mahiyetini anlamaktan aciz bir yapya sahibiz. Bizim duygularmz, Allah’n mahiyetini anlamaya yeterli deildir. Bu ayette Allah’n elinden bahsedilmesinin amac, Allah’a bir sfat vermek deil, Allah adna Hz. Muhammed (s.a.v.)’e yaplan biatin önemini vurgulamaktr.12
Hz. Muhammed (s.a.v.)’e biat edenlerin daha sonra bu biatlerini bozmalar, önce Hz. Muhammed (s.a.v.)’e ve bunun yannda Allah’a muhalefet ederek onlara verdikleri sözü bozmalar demektir. Hz. Hüseyin, bunu göz önünde bulundurmu, kendisine biat ettikten sonra çeitli nedenlerle biatlerini bozanlar da ayn hata içerisinde kabul ederek, onlara bu ayeti okuyup hatrlatmada bulunmutur.
Hz. Hüseyin, Kufelilere son bir kere hitabede bulunduu srada bir Mushaf’ getirtip hayvannn üzerinde önüne yerletirmi. Kufeli süvariler kendisine doru yaklanca da ellerini göe doru kaldrm ve öyle dua etmitir:
“Ey Allah’m! Her üzüntüde, skntda en salam güvencim, her darlkta ümidim sensin! Senin indirdiin musibetlerden kalbe zaaf verecek, tedbirler azalp yetimeyecek, dostlar, arkadalar brakp ayrlacak, dümanlar sevinecek, ne kadar musibet ve kederler varsa, ben onlarn hepsinden ikâyetimi yalnz Sana arz eder, Senden baka her eyden yüz çevirir, Seni ister ve Sana yönelirim!
Bütün darlklarda tasalar kaldracak, açacak ancak Sensin! Her nimeti veren, yöneten, her iyiliin sahibi, her dilek ve temenninin
dayana, yine Sensin!”
11 Carullah Muhammed b. Ömer ez-Zemaherî, el-Keâf an Hakaiki’t-Tenzîl, thk. Muhammed
Mursi Amr, Daru’l-Mushaf, Kahire 1977, VI 4. 12 Süleyman Ate, Yüce Kur’ân’n Çada Tefsiri, Yeni Ufuklar Neriyat, stanbul tsz. VIII,
474.
Çeitli Yönleriyle Kerbela • 11
Hz. Hüseyin ile Kufeli askerler arasnda çeitli atmalar yaandktan sonra o, onlara u hitabede bulunmutur:
“Ey insanlar! Sözlerimi dinleyiniz! Sizin için, üzerime düen va’z ve nasihat hakkn yerine getirinceye, yannza geliimdeki mazeretimi size bildirinceye kadar bekleyiniz, üzerime yürümekte acele etmeyiniz. Eer mazeretimi kabul ve sözlerimi tasdik eder, benim hakkmda insaf ve adaletle hüküm verirseniz, bununla ahiret saadetine erersiniz ve benim üzerime yürümeye de yol bulmak sizin için mümkün olmaz! ayet mazeretimi kabul etmeyecek, hakkmda kendiliinizden insaf ve adaletle hüküm vermeyecek iseniz, Hz. Nuh’un kavmine dedii gibi, ben de size unu derim.” Hz. Hüseyin, bu sözleri söyledikten sonra, konu ile ilgili u ayeti okumaya devam eder:
“Nuh’un haberini onlara oku. Hani o bir vakit kavmine öyle demiti: “Ey kavmim! Eer benim konumum ve Allah’n ayetleriyle öüt vermem size ar geliyorsa, (biliniz ki) ben sadece Allah’a dayanp güvenmitim. Artk siz de (bana) ne yapacanz ortaklarnzla beraber kararlatrn ki iiniz size dert olmasn! Bundan sonra bana hükmünüzü uygulayn; bana mühlet de vermeyin.”13
Allah, Kur’ân’ Hz. Muhammed (s.a.v.)’e indirdii zaman, ona inanmayanlar uyarmak için gönderdii bu ayette Nuh (a.s.)’un kssasna iaret etmektedir. Bu ayetin öncesi ve sonrasnda da haber verildii gibi Nuh (a.s.), bir peygamber olarak kavmini uyarm, onlara tatl ifadelerle güzel nasihatlerde bulunmutur. Kavminden kendisine inanmayanlar, onu yalanlamlar. Allah da Nuh (a.s.)’u ve kendisine inananlar kurtarm ve inanamayanlar ise, tufan sularnda boulup kalmlardr. Hz. Hüseyin, bu ayeti okuyarak her zaman için inkârclarn kötü bir sonuca vardklarn haber vermitir.
Hz. Hüseyin bu ayeti okuduktan sonra: “Dedem Hz. Muhammed (s.a.v.)’in, kavmine söyledii gibi ben de size unu derim.” der ve u ayeti okumaya devam eder:
“Çünkü benim velim, Kitab’ (Kur’ân’) indiren Allah’tr. O, bütün salihlere velilik eder.”14
Allah, bu ayette peygamberinin dilinden seslenmekte, Allah’tan bakasna bel balayan ve onlardan yardm dileyenlere, “Benim velim, koruyucum, dostum, bu kitab indiren Allah’tr. O, salihleri/ameli dürüst insanlar sever.” diye hitap etmitir. 13 Yûnus 10/71. 14 el-A’râf 7/196.
• Nurettin Turgay 12
Hz. Hüseyin ve muhalifleri arasnda uzun konuma ve tartmalar yaandktan sonra onlara, “Ey Allah’n kullar! Ben, Hz. Musa’nn dedii gibi sizlere unu derim.” der ve u ayetleri okur:
“üphesiz ki ben, beni talamanzdan, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah’a snrm.”15
“Musa da, ‘Ben, hesap gününe inanmayan her kibirliden, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah’a snrm.’ dedi.”16
Bu ayetlerin ikisinde de Musa (a.s.)’nn inanmayan insanlarla yapm olduu tartmalarnda söylemi olduu ifadeler anlatlmaktadr. Hz. Hüseyin, muhalifleri ile tartrken, Musa (a.s.)’nn muhaliflerine yönelik söyledii ifadeleri anlatan ayetleri okuyarak onlara hitap etmitir.
Hz. Hüseyin bu ayetleri okuduktan sonra, muhalifleri ile olan sözlü tartmalar devam etmitir.17
Hz. Hüseyin, Kerbela’da son gecede arkadalar ile beraber ibadet ederken, inanmayanlar kötü ve inananlar da iyi sonuçla müjdeleyen ayetleri okumutur. Onun, o gecede okuduu ayetlerin meali öyledir:
“nkâr edenler, kendilerine vermi olduumuz mühletin, sakn kendileri için hayrl olduunu sanmasnlar. Biz onlara, ancak günahlar artsn diye mühlet veriyoruz. Onlar için alçaltc bir azap vardr. Allah, pisi temizden ayrncaya kadar müminleri içinde bulunduunuz u durumda brakacak deildir.”18
Hz. Hüseyin’in son olarak okumu olduu bu ayetlerde, insan hayatn ilgilendiren çeitli hususlara iaret edilmektedir. Bu hususlardan bazlarna ksaca deinmek istiyoruz. Her eyden önce Allah, insanlar denemeden brakmaz. O, çeitli olaylarla insanlar dener ki temiz insanlar, kötülerden ayrlp belli olsun.
Özellikle küfrü tercih edenlerin, Allah tarafndan kendilerine verilen servet ve maddi güçlerin, bir imtihandan baka bir ey olmadn düünmelidirler. Bu tür insanlara çeitli imkânlarn verilmesi, onlarn hayrl insanlar olduklarn göstermez. Onlar, Allah’n emirlerini inkâr ve onlara isyan etmekle, Allah’a hiçbir zarar veremezler.
Onlarn zararlar, yine kendilerinedir. Çeitli nimetlere sahip iken, Allah’a kulluk eden kazanr. Fakat bu dünyadaki nimetlere aldanan, burada ebedi kalacan sanan kiiler, ahiret hayatn kaybedecekler ve orada, burada
15 ed-Duhân 44/20. 16 el-Mü’min 40/27. 17 Köksal, Hz. Hüseyin ve Kerbela Facias, s. 165 – 169. 18 Alu mrân 3/178, 179.
Çeitli Yönleriyle Kerbela • 13
Allah, insanlara dünya hayatndaki imtihan esnasnda mühlet vermektedir. Onlara bu ekilde mühletin verilmesi, inananlar için sevabn ve inanmayanlar için azabn artmasna vesile olmaktadr.19 nsanlarn, kendilerine verilen mühletin sonunda azap veya cezay kazanmalarnn sebebi, hür ve bamsz bir ekilde iradelerini kullanmalarnn neticesidir.20 Ayrca bu ayetlerde verilen bilgiler, kelamclar arasnda hayli tartma konusu olmutur.21
Hz. Hüseyin, bu tür mesajlar içeren bu ayetleri okuyarak, her eyin bu hayattan ibaret olmadn, gerçek kazancn, ahiret hayatnda gerçekleeceini anlatmak istemitir. Ayrca o, zulüm ve hakszla uram bir insan psikolojisi ile bu ayetleri okumutur. Onun bu ayetleri okumu olmasn deerlendirirken, o andaki ruh halini ve içinde bulunduu durumu göz önünde bulundurmak gerekir. Onun o halini deerlendirdiimiz zaman, ister istemez his ve duygularmz etkilenmektedir. Ancak onun içinde…