ii. bÖlÜm prof. dr. olcay kincay - solar-academy.com · prof. dr. olcay kincay / güneşenerjisi...

Click here to load reader

Post on 02-Oct-2018

222 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • GNE ENERJS

    II. BLM

    Prof. Dr. Olcay KINCAY

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • GNE AILARI

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    GR

    Gne nlar ile dnya zerindeki yzeyler arasnda belirli alar vardr. Bu alar hakknda bilgi edinilerek gne enerjisinden en verimli ekilde yararlanlabilir.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TANIMLAMALAR

    Ykseklik as (): gne nm ile yatay yzey arasndaki adr.

    Gne azimut as (): gne nlarnn kuzeye gre, saat dn ynnde sapmasn gsteren adr. rnein saat 12.00 de 180 dir.

    Yzey azimut as :() yzeyin dikeyinin, yerel boylama gre, sapmasn gsteren adr. -180 ile180 arasnda deiebilir. Gneye bakan yzey iin sfr olur. Douya ynelen yzeyde art, batyaynelen yzeyde ise eksi deer alr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TANIMLAMALAR

    Deklinasyon as (): dnya-gne dorultusunun yerin ekvator dzlemi yapt adr. Kuzey yarmkre iin art deerlidir. Deklinasyon as 23,45(21 Aralk k gndnmnde) ile + 23,45 (21 Haziran yaz gndnmnde) arasnda deiir. lkbahar ekinoksunda (21 Mart) ve sonbahar ekinoksunda (21 Eyll) deklinasyon as sfr olur. 1 Ocaktan itibaren gn says n olmak zere;

    = 23,45 sin [360 . ((284 + n) / 365)]

    ampirik Cooper forml ile bulunabilir.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TANIMLAMALAR

    Geli as (): eik yzeyin dikeyi ile n arasndaki adr.

    Hava ktlesi (m): n radyasyonun getiiatmosfer ktlesinin, gne tam tepede iken n radyasyonun iinden geecei atmosfer ktlesine orandr.

    Zenit as (z): yatay yzeyin normali ile

    gne nlar arasnda oluan adr.

    m = 1 / cos z

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Zenit As

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TANIMLAMALAR

    Enlem as (): ekvator dzlemi ile yerdendnyann merkezine olan radyal izgi arasndakiadr. Enlem kuzey yarm kre iin art deerli olup -90 ile 90 arasnda deiir.

    Saat as (w): zamann asal lsdr ve bir saat15 boylama eittir. leden evvel a art ve leden sonra eksi deer alr. rnein saat 10.00 iin a + 30 ve saat 15.00 iin - 45 olur.

    Eim as (S): Yatay yzey ile eik yzey arasndakalan adr. Ekvatora ynelen yzey iin art deer alr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Alarn likisi

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Deklinasyon As

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Gn uzunluu ve gnein bat saati

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    GENEL AI FADES

    Geli as () iin gelitirilen genel ifade;

    cos = sin sin cosS -

    - sin cos sinS cos +

    + cos cos cosS cosw +

    + cos sin sinS cos cosw +

    + cos sinS sin sinw

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    BAZI AI FADELER

    Yatay yzey

    cosZ = sin sin + cos cos cosw

    Gneye bakan eik yzey

    cosT = sin sin cosS -

    - sin cos sinS +

    + cos cos cosS cosw +

    + cos sin sinS cosw

    Gneye bakan dik yzey cos = - sin cos + cos sin cosw

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • DZ TOPLAYICI EM AISI

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    AYLARA GRE GNE IINIMI

    Trkiyenin en kuzey enlemi olan 42 ile en gney enlemi olan 36aratrmann snrlarnoluturmaktadr. Aylara gre gnenmlarnda gneli gn iin max. nm deerleri alnmtr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    rnein 36 enlemde aralk aynda toplam gnlk nm max. 6.200 kcal/m2 (25.916 kW/m2) olmakta ve S = 60 deeri bulunmaktadr.

    Aralk aynda ve 42 enlemde max. toplam gnlk nm S = 66 ile alnmakta ve deeri 5.300 kcal/m2 (22.154 kW/m2) olmaktadr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    KI ve YAZ KAVRAMI

    Mevcut enerji skntsn gidermek amacile gne enerjisinin k aylarnda stma giderlerine olumlu bir katkda bulunmasnsalamak temel hedeftir. Bu nedenle dz toplayclarn optimum eim alarnn saptanmas gerekir. Sabit eim as ile nmn aylar gre dalm aada verilmitir. Bu dalmda;

    T = i scaklk (20C)T = ortalama d scaklktr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    OPTMUM EM AISI ERLER

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    OPTMUM EM AISI (S)

    Yllk optimum verim iin; S = enlem x 0,9 7 aylk k mevsimi iin; S = enlem + 15 K mevsiminde en souk ay iin;

    S = enlem + 25 Yaz mevsimi iin; S = enlem - 25

    (Enleme ilave edilen saysal deerlerin nedeni Zenit asdr. Bu a kn bymekte yazn ise klmektedir.)

    deal konumdan 15 sapma halinde enerji kayp oran %6dr. Mimari ve dier etkenler nedeni ile ideal a uygulanamazsa enerji kayplarbyk olmayacaktr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • TRKYEDE IINIM DEERLER

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    GR

    Trkiyede genel nmn ortalama deerleri Meteoroloji Genel Mdrlnden alnan bilgiye dayanlarak hesaplanm ve aylara gre haritalar oluturulmutur.

    Ayrca bu yl Elektrik leri Ett Dairesi tarafndan Gne Enerjisi Potansiyel Atlassunulmutur.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    EE GNE ENERJSPOTANSYEL ATLASI (GEPA)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TRKYEDE IINIM DEERLER

    En az nm alan blge Orta ve Dou Karadeniz Blgesidir. Bu blgenin hem enlem deeri bykhem de rutubetli iklimi vardr. Atmosferdeki fazla su buhar, nmn perdelenmesi ne neden olmaktadr.

    Marmara ve Kuzey Ege Blgesi, Karadenize gre biraz daha iyi durumdadr.

    Gney Ege, Bat Akdeniz ve Orta Anadolu Blgeleri orta derecede nm almaktadr.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TRKYEDE IINIM DEERLER

    Dou Akdeniz ve Dou Anadolu Blgeleri nm deerleri iyi olan blgelerimizdir.

    Gney Dou Blgesinin sa en alt ucu ise nm deerleri en iyi olan blgemizdir. Sert ve souk iklime sahip bu yer kn en fazla nm alan yerdir. Rakm yksektir. Havadaki su buhar, yamur ve kar eklinde youmakta ve atmosfer daha berrak olup nm perdelenmesi en az seviyededir.

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Gne Modeli

    Trkiye Gne Modeli, Corafi Bilgi Sisteminde kullanlan ESRI Solar Radiation Model ve aadaki temel parametreler kullanlarak hazrlanmtr:

    Eim-Bak-Glgelenme Hesaplamalar iin, Trkiye 1/100.000lik toporafik haritadan retilmi yatayda 500 m x 500 m grid boyutlarna sahip Saysal Ykseklik Modeli (DEM)

    Trkiye 36-42 enlem deerlerine ait alanlar Gkyz Akllk ndeksi (Sky Size Index) 32 ynde Zenit ve Azimut Alar Ak ve Kapal Gkyz Hesaplama Metodlar Modelde kullanlacak parametrelerin hesaplanmas ve model

    kalibrasyonun yaplmas iin EE ve DM istasyonlarnda 1985 - 2006 yllarna ait lm yaplan 22 yllk saatlik gne lm deerleri

    Gkyz Ik letim Katsays (Transmittivity) ve Gkyz Akll(Diffuse Proportion)

    Yezyz Gne In Yanstma Deerleri (Surface Albedo)Modelin kullanlamas sonucunda, 12 aya ait gnlk deerlerden elde edilen aylk ortalamalar ieren aadaki bilgiler 500m x 500 m gridharitas olarak elde edilmitir.

    Toplam Gne Radyasyonu (kWh/m2-gn) Direkt Gne Radyasyonu (kWh/m2-gn) Difz Gne Radyasyonu (kWh/m2-gn)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    KLM DEKL

    Sera EtkisiSera Etkisi

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Gn uzunluuGnei douundan batna kadar geen sredir (h/gn)

    Gnelenme sresiDirekt gne nnn gn boyunca geldii sredir (h/gn)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TRKYE Global Radyasyon Deerleri

    (kWh/m2-gn)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    TRKYE Gnelenme Sreleri

    (Saat)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    STANBULDA IINIM RASATLARI(Temmuz aynda bir gne ait nm kayt eridi)

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP
  • Prof. Dr. Olcay KINCAY / Gne Enerjisi Ders Notlar

    Gnlk Scaklk lmleri

    Gnlk scaklk lmleri saat 7,14 ve 21de yaplr.

    4

    )(2... 21147

    TTTSOG

    Gnlk ortalama scaklk

    30

    ....... 3021

    TTTSOA

    Aylk ortalama scaklk

    Maksimum Termometre Minimum Termometre

    http://www.pdfonline.com/easypdf/?gad=CLjUiqcCEgjbNejkqKEugRjG27j-AyCw_-AP