complete pdf - geotechniek

Click here to load reader

Post on 12-Feb-2022

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

j112 GEO specialKeverling Buisman
lezing 2009
13 E J A A R G A N G N U M M E R 5 N O V E M B E R 2 0 0 9
G EO
TE C
H N
IE K
D A
G 20
09 T
H E
M A
-U IT
G A
V E
B A
A N
B R
E K
E N
GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009 1
Voor u ligt de speciale uitgave van het blad Geotechniek in het kader van de Geotechniekdag 2009. Het doet ons genoegen dit blad op de dag zelf te kunnen uitbrengen, hetgeen mede mogelijk gemaakt wordt door de latere datum, waardoor er meer tijd beschikbaar is ten opzichte van het oktobernummer. We zijn erg blij dat we alle presentaties van deze dag in het blad hebben kunnen verwerken. Zoals altijd heeft de Geotechniekdag weer een bijzonder thema. Deze keer is dat: ‘baanbrekende’ ontwikkelingen in de geo- techniek. Een zeer ambitieus thema, hetgeen een spannende dag belooft.
Sinds 1918 wordt er in Nederland onderzoek verricht in de geotechniek. Door de afschuiving van de spoordijk bij Weesp, op vrijdag 13 (!) september in dat jaar, is ons vakgebied via de media van toen onder de aandacht gebracht. Sinds die tijd zijn er uiteraard genoeg ontwikkelingen te melden. Wat de laatste zijn, leest u onder meer in deze uitgave.
De treinramp was de aan- leiding voor het eerste systematische onderzoek in de geotechniek. Enige tijd later, in 1934, werd door Keverling Buisman (1890) het Laboratorium voor GrondMechanica (LGM) opgericht. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de grondmechanica in Nederland. Keverling Buisman ontwikkelde mee aan de eerste Nederlandse celproeven, de sondering en de Begemannboring. Al op het eerste congres van de internationale grondmechanici (toen nog SMFE, nu ISSMGE) in 1936 werd door prof. Ir. Kever- ling Buisman een belangrijk aandeel in de publicaties geleverd. Zijn boek ‘Grondmechanica’ uit 1940 neemt een belangrijke plaats in de geschiedenis van de Nederlandse grondmechanica in. De naam van Keverling Buisman komt op de Geotechniekdag terug in de vorm van een speciale lezing. Daarnaast wordt een prijs met zijn naam uitgereikt aan diegene die de beste geotechnische publicatie van 2009 heeft geschreven.
Naast LGM is er nog een jubilaris te melden: de KIVI/NIRIA afdeling Geotechniek bestaat 60 jaar! Dit heuglijke feit zal echter op een later tijdstip uitgebreid aan de orde komen.
Ook nu weer veel leesplezier met deze uitgave toegewenst!
Namens de redactie en uitgever,
Roel Brouwer
Bouwkundige verzakking?
Van de redactie
Veurse Achterweg 10 2264 SG Leidschendam Tel. 070 - 311 13 33 www.fugro.com
Kleidijk 35 3161 EK Rhoon Tel. 010 - 503 02 00 www.mosgeo.com Galvanistraat 15
3029 AD Rotterdam Tel. 010 - 489 69 22 www.gw.rotterdam.nl
Rijksstraatweg 22F 2171 AL Sassenheim Tel. 071- 301 92 51
www.geo-explorer.nl
INPIJN-BLOKPOEL Ingenieursbureau
Son: 0499 - 47 17 92 Sliedrecht: 0184 - 61 80 10 Hoofddorp: 023 - 565 58 78 www.inpijn-blokpoel.com
Klipperweg 14 Tel. 043 - 352 76 09 6222 PC Maastricht www.huesker.com
Gemeenschappenlaan 100 B-1200 Brussel Tel. 0032 2 402 62 11 www.besix.be
Vlasweg 9, 4782 PW Moerdijk Tel. 0168 - 38 58 85 www.arcelorprojects.com
IJzerweg 4 8445 PK Heerenveen Tel. 0513 - 63 13 55 www.apvandenberg.com
De Holle Bilt 22 3732 HM De Bilt Tel. 030 - 220 78 02 Fax 030 - 220 50 84 www.grontmij.nl
Ringwade 51, 3439 LM Nieuwegein Postbus 1555, 3430 BN Nieuwegein Tel. 030 - 285 40 00 www.ballast-nedam.nl
Korenmolenlaan 2 3447 GG Woerden Tel. 0348 - 43 52 54 www.vwsgeotechniek.nl
Dywidag Systems International
Industrieweg 25 – B-3190 Boortmeerbeek Tel. 0032 16 60 77 60
Veilingweg 2 - NL-5301 KM Zaltbommel Tel. 0031 418 578922
www.dywidag-systems.com
Westbaan 240 Tel. 0172 - 427 800 2841 MC Moordrecht Fax 0172 - 427 801 www.geomil.nl
Geopolymeric innovations
Uretek Nederland BV Zuiveringweg 93, 8243 PE Lelystad Tel. 0320 - 256 218 www.uretek.nl
Postbus 1025, 3600 BA Maarssen Tel. 030-248 6233 Fax 030-248 66 66 info@struktonengineering.nl www.struktonengineering.nl
Zuidoostbeemster: 0299 - 433 316 Almelo: 0546 - 532 074
Oirschot: 0499 - 578 520 www.lankelma.nl
Sub-sponsors
Hoofd- en Sub-sponsors
Stieltjesweg 2 2628 CK Delft Tel. 015 - 269 35 00 www.deltares.nl
2 GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009
Arcadis Infra BV Postbus 220 3800 AE Amersfoort Tel. 033 - 477 1000 Fax 033 - 477 2000 www.arcadis.nl
Baggermaatschappij Boskalis BV www.boskalis.nl Rosmolenweg 20 3356 LK Papendrecht Tel. 078 - 696 9011 Fax 078 - 696 9555
Cofra B.V. Kwadrantweg 9, 1042 AG Amsterdam Postbus 20694, 1001 NR Amsterdam Tel. 020 - 693 45 96 Fax 020 - 694 14 57 www.cofra.nl
CRUX Engineering BV Asterweg 20 L1 + L2 1031 HN Amsterdam Tel. 020 - 494 3070 Fax 020 - 494 3071 www.cruxbv.nl
CUR Bouw & Infra Postbus 420 2800 AK Gouda Tel. 0182 - 540630 Fax 0182 - 54 06 21 www.curbouweninfra.nl
Geomet BV Postbus 670 2400 AR Alphen aan den Rijn Tel. 0172 - 44 98 22 Fax 0172 - 44 98 23 www.geomet.nl
Gouda Damwand B.V Postbus 493 2800 AL Gouda Tel. 0182 - 51 33 44 Fax 0182 - 52 09 89 www.damwand.nl
Grontmij Vlaanderen Frans Smoldersstraat 18 B-1932 Zaventem Tel. +32 2 725 01 10 Fax +32 2 725 45 02 www.grontmij.be
IFCO Funderingsexpertise BV Limaweg 17 2743 CB Waddinxveen Tel. 0182 - 646 646 Witte Vlinderweg 11 1521 PS Wormerveer www.ifco.nl
Jetmix BV Oudsas 11 4251 AW Werkendam Postbus 25 4250 DA Werkendam Tel. 0183 - 50 56 66 Fax 0183 - 50 05 25 www.jetmix.nl
Plaxis BV Postbus 572 2600 AN Delft Tel. 015 - 251 77 20 Fax 015 - 257 31 07 www.plaxis.nl
SBR Postbus 1819 3000 BV Rotterdam Stationsplein 45, A6.016 3013 AK Rotterdam Tel. 010-206 5959 Fax 010-413 0175 www.sbr.nl
Vroom Funderingstechnieken BV Postbus 7 1474 ZG Oosthuizen Tel. 0299 - 40 95 00 Fax 0299 - 40 95 55 www.vroom.nl
Mede-ondersteuners
Colofon
Geotechniek is een informatief/promotioneel onafhankelijk vaktijdschrift dat beoogt kennis en ervaring uit te wisselen, inzicht te bevorderen en belangstelling voor het gehele geotechnische vakgebied te kweken.
Uitgever/bladmanager Uitgeverij Educom BV, R.P.H. Diederiks
Redactieraad Alboom, ir. G. van Barends, prof. dr. ir. F.B.J. Brassinga, ing. H.E. Brinkgreve, dr. ir. R.B.J. Brok, ing. C.A.J.M. Brouwer, ir. J.W.R. Calster, ir. P. van Cools, ir. P.M.C.B.M. Dalen, ir. J.H. van Deen, dr. J.K. van Diederiks, R.P.H. Eijgenraam, ir. A.A. Graaf, ing. H.C. van de Haasnoot, ir. J.K. Jonker, ing. A.
Redactie Brassinga, ing. H.E. Brouwer, ir. J.W.R. Diederiks, R.P.H. Kant, ing. M. de
Lezersservice Adresmutaties doorgeven via ons e-mailadres: info@uitgeverijeducom.nl
© Copyrights Uitgeverij Educom BV - november 2009
Niets uit deze uitgave mag worden geproduceerd door
middel van boekdruk, foto-offset, fotokopie, microfilm
of welke andere methode dan ook, zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever.
© ISSN 1386 - 2758
Geotechniek is een uitgave van Uitgeverij Educom BV Mathenesserlaan 347 3023 GB Rotterdam
Tel. 010 - 425 6544 Fax 010 - 425 7225 E-mail info@uitgeverijeducom.nl www.uitgeverijeducom.nl
Mede-ondersteuners
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Kant, ing. M. de Kooistra, mw. ir. A Korff, mw. ir. M. Lange, drs. G. de Mathijssen, ir. F.A.J.M. Schippers, ing. R.J. Schouten, ir. C.P. Seters, ir. A.J. van Smienk, ing. E. Steenbrink, ing. R. Thooft, dr. ir. K. Veenstra, ing. R. Vos, mw. ir. M. de Wibbens, G.
Korff, mw. ir. M. Thooft, dr. ir. K.
GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009 3
Brussel, aanpassing uitvoeringstechnieken aan de stedelijke omgeving
Ir. Geert Versweyveld Projectleider Burg. Bouwkunde (Jan de Nul NV, Adjunct-project- directeur (THV Leophat)
De nieuwe spoorwegtunnel Schuman-Josaphat wordt gebouwd in het hartje van de Europese wijk van Brussel. Het tracé van de tunnel kruist bestaande constructies van diverse aard: kantoor- gebouwen, bestaande tunnel en historische woningen. De randvoorwaarden van toegankelijkheid en hinder t.o.v. de omgeving zijn bovendien stringent. Dit maakt dat bij de bouw van deze tunnel diverse speciale uitvoeringstechnieken aangewend worden. Deze voordracht zet uiteen hoe de uitvoeringstechnieken aangepast werden aan de omstandigheden.
De Nederlandse CUR Ontwerprichtlijn voor Paalmatrassystemen
Ir. Suzanne van Eekelen Voorzitter CUR commissie C159-B: Ontwerprichtlijn Paalmatrassystemen
De Nederlandse Ontwerp- richtlijn Paalmatrassystemen neemt belangrijke delen over van de Duitse EBGEO en past randvoorwaarden en veiligheidsfilosofie aan aan de Nederlandse situatie. Metingen in de Houten- spoorlijn, de N210 en de Kyotoweg ondersteunen de nieuwe richtlijn.
Introductie Prof. Ir. A.S. Keverling Buisman Grondlegger van de grond- mechanica in Nederland
Prof.dr.ir. Arnold Verruijt
Over onzekerheid en duurzaamheid in de geotechniek
Prof.dr.ir. Frans Barends Deltares en TU Delft
Voordracht ter ere van Keverling Buisman (1890- 1944), de Nederlandse pionier van de grond- mechanica, en vanwege het 60-jarig jubileum van de KIVI-Geotechniek. Ter sprake komen de historie van de grondmechanica in Nederland, karakteristieke onzekerheden in het vak- gebied en hoe daarmee om te gaan, en de maat- schappelijke waarde van duurzaamheid in en van het vakgebied.
8
14
22
Distributie van Geotechniek in België wordt mede mogelijk gemaakt door:
ABEF vzw
4 GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009
Leren van geotechnisch falen: iets wat u allen aangaat!
Ir. Dik-Gert Mans Voorzitter CUR-commissie C163 ‘Leren van geotechnisch falen’
In het project ‘Leren van geotechnisch falen’ zijn 6 cases onderzocht. In een cross-case analyse zijn deze met elkaar vergeleken om structurele oorzaken zichtbaar te maken. Dit biedt aanknopingspunten voor verbetering.
Diepwandtechniek opnieuw onder de loep
Ir. Jan van Dalen Rapporteur CUR-commissie C174/COB-commissie T114 ‘Diepwanden’
Diepwandtechniek werd in Nederland tot voor kort gezien als ‘Beproefde tech- niek’. Recente ervaringen met bouwputten in de grote steden leren echter dat er risico’s zijn. Wat is er aan de hand? Zijn we de in de jaren ‘70 en ‘80 opgedane kennis vergeten of moet er kennis worden ont- wikkeld? Aan beide aspecten wordt momenteel gewerkt: In CUR/COB verband wordt een ’state of the art’rapport over ontwerp en uitvoering van diepwanden geschreven en bovendien vindt er weten- schappelijk onderzoek plaats naar de kritische proces-para- meters tijdens het maken van diepwanden. Een lezing over de laatste inzichten.
Complexe bouwput met soil-mix en mega-jet in het stads- centrum van Kortrijk
Eddy Willems Smet F&C NV, Projectleider Speciale Funderingstechnieken
Complexe bouwput met soil-mix en mega-jet in het stadscentrum van Kortrijk. Temidden van geklasseerde gevels wordt een bouwput met vier ondergrondse bouwlagen en een autolift uitgevoerd met soil-mix wanden tot in de klei ter realisatie van een waterdichte kuip. De uitgraving gebeurt in stross. De aanpalende gebouwen worden onder- schoeid door middel van jet- grouting. De kolombelasting bedraagt in tijdelijke situaties tot 5300 kN. Een waterpeil- verlaging in de omgeving is niet toegestaan.
Funderingen voor waterwerken in de Arabische Golf
Ing. Cees van Oosterom Project Manager, BAM Infraconsult
Velen zullen wellicht bij de Arabische Golf denken aan zand, zand en nog eens zand. Maar dat is zeker niet het geval. Andere grondslag, zoals gesteente van zeer zwak tot hard, kalkhoudend zand, gips, koraal (caprock) en dergelijke komen voor en vragen om hele andere funderings- en uitvoe- ringstechnieken dan men doorgaans in Nederland toe- past. In deze voordracht zal aandacht worden besteed aan de grondsoorten en gesteen- ten die men in de Arabische Golf kan aantreffen, de typi- sche eigenschappen hiervan, hoe deze ondergrond het con- structieve ontwerp kan beïn- vloeden en wat dat betekent voor de uitvoeringsmethode.
Inhoud
38
40
44
48
i.p.v. drukwerk
Uitgeverij Educom BV Rotterdam Tel. 010 - 425 6544 www.uitgeverijeducom.nl
Er zijn leukere zaken om je geld aan uit te geven dan aan drukwerk.
Maar u kunt niet zonder. En áls het moet: dan goed!
Uitgeverij Educom staat al meer dan 20 jaar voor kwaliteit,
service en aantrekkelijke tarieven. Of het nu gaat om een huisstijl,
nieuwsbrief, brochure of handelsdrukwerk. Wij bereiken ‘meer
voor minder’. En met die besparingen kunt u dan iets leuks doen.
Personeels- en relatiemagazines
Websites: concept / bouw / beheer
Drukwerkorders: concept / druk / distributie
De beheerder van de Belgische spoorweginfra- structuur, Infrabel, heeft een plan in uitvoering gebracht om het spoorwegnet uit te breiden in de wijde omgeving van Brussel, Gewestelijk Express Net genaamd. Dit ten behoeve van het woon-werkverkeer, en in de hoop daarmee een deel van het fileleed op de weg op te lossen. Een van de belangrijke schakels in het plan bestaat uit de verbinding van 2 bestaande spoor- weglijnen in het centrum van Brussel – de lijnen 161 en 26, gelegen in het hartje van de Europese wijk (figuur 2 ). Dit project, ’spoorverbinding Schuman-Josaphat’ genaamd, heeft een waarde van € 210.000.000 en werd in mei 2008 gegund aan de Tijdelijke Handelsvereniging Leophat, samengesteld uit Jan de Nul NV, Cei-demeyer, Galere, Wayss & Freitag en Franki Foundations Group. De werken dienen afgerond te zijn in de loop van juni 2012. Voor dit project treden Beliris en Infrabel gezamenlijk op als bouwheer. Het aanbestedingsontwerp werd opgesteld door
de THV Bagon-SGI (eerste deel) en Grontmij (tweede deel). De uitvoeringsstudie wordt door de aannemer uitgewerkt.
De verbinding tussen beide lijnen gebeurt door middel van een tunnel van circa 2 km lang. Het tracé van die tunnel kruist diverse bestaande constructies en structuren, die voor een goed begrip verder gebundeld worden in drie items: Gebouweneiland Archimedes, Kortenbergtunnel en Huizeneiland Plasky (figuur 3).
Door de complexiteit van de kruisingen, en door de onmogelijkheid om grote bouwputten aan de oppervlakte te maken, werd voor de bouw van deze tunnel geopteerd voor een aantal speciale technieken, die we hier verder zullen toelichten. Geologisch gezien bevindt de nieuwe tunnel zich quasi integraal in de zandsteenhoudende fijn- korrelige zandlagen van het Lediaan en het Brusseliaan. De zone van de werken is gekend voor de aanwezigheid van oude zandsteenontgin-
Meiser
Merode
Delta
Brussel-Schuman
Brussel-Luxemburg
Mouterij
Etterbeek
Arcaden
Watermaal
Samenvatting
De nieuwe spoorwegtunnel Schuman- Josaphat wordt gebouwd in het hartje van de Europese wijk van Brussel. Het tracé van de tunnel kruist bestaande constructies van diverse aard: kantoor- gebouwen, een bestaande tunnel en historische woningen. De randvoor- waarden van toegankelijkheid en hinder t.o.v. de omgeving zijn bovendien stringent. Dit maakt dat bij de bouw van deze tunnel diverse speciale uitvoerings- technieken aangewend worden. In dit artikel wordt bondig toegelicht hoe de uitvoeringstechnieken aangepast werden aan de omstandigheden.
Ir. G. Versweyveld Projectleider Burgerlijke Bouwkunde Jan de Nul NV Adjunct-projectdirecteur THV Leophat
Spoorwegtunnel Schuman-Josaphat in hartje Brussel
Figuur 1 Galerij in uitvoering.
Figuur 2 Schematische situering tunnelproject.
Aanpassing uitvoeringstechnieken aan de stedelijke omgeving
8 GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009
ningen in de ondergrond. Uit deze kleine oude mijngangen en holtes werden de bouwstenen voor de historische gebouwen van Brussel gedolven. Uiteraard vormen deze bestaande gangen een gevaar voor instortingen en zettingen tijdens de werken. Over het algemeen zijn de zanden dichtgepakt, doch plaatselijk komen ook ontkalkte zones voor beperkte samenhang.
In het vervolg van de tekst wordt het tracé van de nieuwe tunnel overlopen en worden de parti- culariteiten van dit project nader toegelicht.
Gebouweneiland Archimedes (figuur 4) Het tracé start bij de onderdoorgang van Gebouweneiland Archimedes. Dit bestaat uit 6 kantoorgebouwen van een tiental bouwlagen (2 à 3 ondergronds), waaronder de ambassades van Portugal, Nederland en Oostenrijk. De gebouwen zijn gefundeerd op staal. De afstand tussen het te realiseren tunneldak en de funderingszolen van de gebouwen is 0,5 à 2,5 m. De toelaatbare zettingen tijdens de werken zijn beperkt tot 5 mm (waarschuwings-
peil) en 10 mm (alarmpeil). Om dit te monitoren werd een automatisch, on- line consulteerbaar waterpassysteem geïnstal- leerd in de kelders van de gebouwen. Slechts 2 van de 6 kelders zijn voor de werken toegankelijk, zij het erg beperkt. Daarom werd geopteerd voor een aantal speciale technieken.
Daar waar de tunnel op zeer korte afstand onder de bestaande funderingen passeert (< 1,5 m) worden in de kelders micropalen gerealiseerd. D.m.v. een structuur bestaand uit stalen liggers, klemkragen in beton en tijdelijke vijzels wordt de draagstructuur van de bestaande gebouwen overgebracht op de micropalen. De tijdelijke vijzels maken compensatie van zettingen mogelijk tijdens de bouwfase.
Eenmaal dit gerealiseerd, worden vanuit de kelder de tunnelwanden handmatig uitgegraven d.m.v. de techniek van beschoeide sleuven, met een breedte van 1,05 m tot een diepte van circa 15 m. Na plaatsing van de wapening worden de sleuven gebetonneerd. Vervolgens wordt tussen de micropalen uitgegraven tot het niveau
Figuur 3 Overzichtsplan tunneltracé.
Figuur 6 Typesnede passage onder Gebouweneiland Archimedes.
Figuur 4 Grondplan passage onder Gebouwen- eiland Archimedes.
GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009 9
onderzijde tunneldak en wordt het tunneldak gebetonneerd. Hierbij worden alle bestaande funderingszolen afgebroken. Tenslotte wordt een direct contact gerealiseerd tussen de bestaande draagstructuur en het tunneldak d.m.v. definitieve platte vijzels, geplaatst in paar.
In een volgende fase word de tunnelsectie in stross uitgegraven onder het tunneldak en wordt de vloerplaat gerealiseerd. Hierbij worden ook de micropalen afgebroken (figuur 5).
Daar waar de tunnel op grotere afstand onder de bestaande funderingen loopt (1,5 à 2,5 m), wordt gebruikt gemaakt van de galerij-techniek (figuur 6). Vanuit 2 fronten worden hoofdgalerijen met sectie B 2,6 x H 2,6 m handmatig uitgegraven, volgens de langszin van de tunnel (figuur 1). Deze hoofd- galerijen situeren zich aan beide zijkanten van de dwarssectie, ter hoogte van het tunneldak Vervolgens worden tussen beide hoofdgalerijen dwarsgalerijen van B 1,5 x H 1,8 m handmatig uitgegraven, gewapend en gebetonneerd. Deze worden onderling in langszin verbonden d.m.v. schroefmoffen en vormen zo het tunnel- dak. Vanuit de langsgalerijen worden eveneens beschoeide sleuven B 1,05 m gegraven die na betonneren de wanden van de toekomstige spoortunnel zullen vormen.
Wanneer deze operatie afgelopen is, wordt de tunnelsectie in stross uitgegraven en de vloer- plaat gerealiseerd. In deze zone wordt de zettingscompensatie op diverse manieren uitgevoerd, afhankelijk van de geometrie van de bestaande funderingen en de beschikbare hoogte tussen tunneldak en funde- ring. Zo worden plaatselijk consolidatieinjecties uitgevoerd, d.m.v. horizontaal geboorde TAM’s onder bepaalde funderingen. Elders worden galerijen plaatselijk verhoogd tot aan de funderingszool en worden vanuit de galerij vijzels geplaatst tussen de zool en het toe- komstige tunneldak.
Grondwater wordt slechts in dit deel van de tunnel tegengekomen, met name in de onderste meters van de nieuwe tunnelwand. Daartoe wordt een bemaling d.m.v. dieptebronnen geïnstalleerd. De aard van de ondergrond, en de historische voorbelasting die hij onderging, maken echter het gevaar voor zettingen t.g.v. de bemaling zeer klein.
Figuur 7 Dwarsdoorsnede deel onder Kortenberglaan.
Figuur 9 Typesnede overgang Archimedes- Kortenbergtunnel.
Figuur 8 Betonneren van een beschoeide sleuf.
10 GEOtechniek – Thema-uitgave Geotechniekdag 2009
Figuur 10 Grondplan passage onder Huizeneiland Plasky. Figuur 11 Typesnede passage onder Huizeneiland Plasky.
Onder de bestaande Kortenbergtunnel Eenmaal het Gebouweneiland Archimedes voor- bij, loopt de nieuwe tunnel onder de Kortenberglaan, meer bepaald onder de wegtun- nel die zich daar al bevindt. De bestaande wegtunnel dateert uit de jaren ‘80. Hij werd gebouwd door middel van de wanden- dak methode. De wanden bestaan eveneens uit beschoeide sleuven. De nieuwe tunnel situeert zich binnen de steek van de bestaande beschoeide sleuven (figuur 7). In eerste instantie wordt vanuit een strossgat, gelegen in de bestaande wegtunnel, de bestaande vloerplaat ondergraven (stross-fase 1) en wordt het nieuwe tunneldak gebouwd op volle grond. Vervolgens wordt de tweede stross-fase uit- gegraven onder het nieuwe tunneldak, tot circa halve hoogte van de toekomstige tunnel. Vanop dat niveau worden de wanden van de nieuwe tunnel gebouwd, opnieuw onder de vorm van beschoeide sleuven (figuur 8). Op de beschoeide sleuven wordt een kroonbalk en steunmuur gebouwd om de verbinding te maken van de dakplaat. Hierbij wordt ook een verbinding gerealiseerd met de bestaande tunnelwand, zodat de lasten van de bestaande tunnel overgedragen worden naar de nieuwe.
Om de zetting van de bestaande tunnel te beper- ken wordt gewerkt in fases van maximaal 6 m lang. Dat betekent dat over deze lengte zowel beschoeide sleuven, als kroonbalk en steunmuur gerealiseerd moeten worden alvorens de naast-
liggende sectie aangevat mag worden. Op die manier wordt het gewicht van de bestaande tunnel zo snel mogelijk overgedragen op de nieuwe en wordt het risico op zakking van de bestaande tunnel door ontspanning van de fundering ervan geminimaliseerd.
Tenslotte wordt de derde stross-fase uitgegraven en wordt de nieuwe tunnelvloer gebouwd.
Complexer wordt het ter hoogte van de…

View more