sorular ve cevaplar - echr.coe.int · " sorumluluğu avrupa konseyi bakanlar komitesi’neeğer...

Click here to load reader

Post on 30-Aug-2019

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Sorular ve

    Cevaplar

    Avrupa nsan Haklar Mahkemesi

  • Sorular ve

    Cevaplar

  • AVRUPA NSAN HAKLARI MAHKEMES NEDR?

    AVRUPA NSAN HAKLARI SZLEMES NEDR?

    3

    Bu soru ve cevaplar Mahkeme Yaz leri Mdrlnce hazrlanmtr.

    Bu belge Mahkemeyi balayc olmayp, Mahkemenin alma yntemine ilikin genel bilgiler iermektedir.

    Daha geni bilgi iin, Yaz leri Mdrlnce hazrlanan belgelere (nternet sitesinden ulalabilir: www.echr.coe.int) ve zellikle Mahkeme tzne bavurulabilir.

    Avrupa nsan Haklar Mahkemesi, Strazburgda bulunan uluslararas bir yarg organdr. Mahkeme, nsan Haklar ve Temel zgrlkleri Korumaya Dair Szlemeyi onaylam olan Avrupa Konseyine ye devlet saysna eit sayda hkimden oluur. Bugn itibariyle bu say 47dir1. Hkimler, hibir devleti temsil etmeyip, Mahkemede kendi adlarna grev yaparlar. Bavurularn incelenmesinde Mahkemeye, zellikle ye devletlerin her birinden gelen hukukulardan oluan Yaz leri Mdrl yardm eder (Hukukular, referander ya da raportrler olarak da adlandrlmaktadrlar). Hukukular, geldikleri devletten tamamen bamsz olup, ne devletleri ne de bavurucular temsil ederler.

    Avrupa nsan Haklar Szlemesi, sadece Avrupa Konseyine ye devletlerin imzasna ak uluslararas bir antlamadr. Szleme, bir yandan Mahkemeyi kurup onun alma yntemini belirlerken, dier yandan da, taraf devletlerin sayg gsterme konusunda ykmllk altna girdikleri bir haklar ve garantiler listesine yer vermektedir.

    1 Baz ye devletler Szlemeye ek Protokollerin tamamn onaylam deildir. Bu Protokoller, Szlemede gvence altna alnan haklara ek yeni haklar ngren metinlerdir. Bu konuda Mahkemenin nternet sitesinde geni bilgi bulabilirsiniz.

    Avrupa nsan Haklar MahkemesiCouncil of EuropeF-67075 Strasbourg cedexwww.echr.coe.int

  • AVRUPA NSAN HAKLARI MAHKEMESNE NE ZAMAN BAVURABLRM?

    BR BAVURU YAPMAK STYORUM: KOULLARI NELERDR?

    AVRUPA NSAN HAKLARI MAHKEMES NE YAPAR?

    4 5

    Mahkeme, Avrupa nsan Haklar Szlemesini uygular. levi Szlemede ngrlen hak ve garantilere devletlerin sayg gsterip gstermediini denetlemektir. Bu ilevi gerekletirebilmesi iin, bireyler ya da bazen devletler tarafndan yaplan somut bir ikyetle (bavuru ad verilir) Mahkemeye bavurulmu olmas gerekir. Mahkeme, sz konusu hak ya da garantilerden biri ya da birkann bir devlet tarafndan ihlal edildiini tespit ederse, bir karar verir ve bu karar balaycdr: ilgili devlet sz konusu karar uygulamak zorundadr.

    Szleme veya ek Protokollerde gvence altna alnan hak ve garantilerden herhangi birinin ihlalinin dorudan ve kiisel olarak maduru olduunuzu dnyorsanz, Mahkemeye bavuruda bulunabilirsiniz. Ancak, sz konusu ihlal Szleme ile bal devletlerden biri tarafndan gerekletirilmi olmaldr.

    Szleme ve Ek Protokollerde ngrlen Haklar Nelerdir?

    Bu haklar zellikle:

    " Yaama hakk;

    " zel hukuk ve ceza hukuku alanlarnda adil yarglanma hakk;

    " zel hayatn ve aile hayatnn korunmas hakk;

    " fade zgrl;

    " Dnce, vicdan ve din zgrl;

    " Etkili bavuru hakk;

    " Mal varlna sayg hakk;

    " Oy verme ve seimlere katlma hakk.

    Szleme ve Ek Protokollerde ngrlen Yasaklar Nelerdir?

    Bu yasaklar zellikle:

    " kence ile insanlk d ve aalayc ceza ve muamelelerde bulunma yasa;

    " Yasad ve keyfi tutma yasa;

    " Szlemede tannan hak ve zgrlklerden yararlanmada ayrmclk yasa;

    " Bireylerin uyruu bulunduu devletin topraklarna girmesinin engellenememesi ve devletin kendi vatandalarn snr d etme yasa;

    " dam cezasnn yasaklanmas;

    " Yabanclarn toplu halde snr d edilme yasadr.

    Beni lgilendiren Koullar Nelerdir?

    " Avrupa Konseyine ye devletlerden herhangi birinin vatanda olmak zorunda deilsiniz. ikyet ettiiniz ihlalin bu devletlerden

  • 6 7

    birinin yetki alannda gereklemi olmas yeterlidir. Bu yetki alan, kural olarak ilgili devletin topraklarna denk gelmektedir.

    " Gerek veya tzel kii olabilirsiniz (irket, dernek, vb.).

    " ikyet ettiiniz ihlalin kiisel ve dorudan maduru olmalsnz. Haksz olduunu dndnz bir kanun ya da ilemden dolay, genel bir ekilde ikyette bulunamazsnz. Kendiniz dndaki kiiler adna da ikyette bulunamazsnz (Ancak, aka kimlii belli olan bir kiinin yasal temsilcisi olarak bavuruda bulunabilirsiniz).

    Ulusal Yarg Organlar nnde Tamamlanmas Gereken n Koullar Var mdr?

    " Evet. ikyet ettiiniz soruna zm oluturacak nitelikteki tm bavuru yollarn, sz konusu devlette tketmi olmanz gerekmektedir (bu durum, ounlukla yetkili mahkeme nnde dava amak, gerektiinde ilk derece mahkemesi kararn temyiz etmek ve hatta eer varsa Yksek Mahkeme ya da Anayasa Mahkemesi gibi yksek yarg organlarna bavuruda bulunmak eklinde ortaya kmaktadr).

    " Bu bavuru yollarn tketmi olmanz yeterli deildir; ayrca, ikyetlerinizi (ikyet ettiiniz Szlemeye aykrlklar veya Szleme ihlallerini) bu ulusal bavuru yollar erevesinde, somut bir ekilde ileri srm olmanz da gerekmektedir.

    " Bavurunuzu yapabilmeniz iin, ulusal yarg organlarnn vermi olduu kesin hkmden (genellikle, en st yarg organ karar) itibaren sadece alt aylk bir sreniz bulunmaktadr. Bu srenin dolmasndan sonra yapacanz bavuruyu Mahkeme kabul edemez.

    Kime Kar Bavuruda Bulunabilirim?

    " Avrupa nsan Haklar Szlemesini ihlal ettiini dndnz ve Szleme ile bal olan (sizi dorudan etkileyen bir eylem ya da

    ihmalden sorumlu olan) bir ya da birden ok devlet aleyhine bavuruda bulunabilirsiniz.

    " ikyet edilen ilem ya da eylemler, bu devlet ya da devletlerin kamu otoritelerince gerekletirilmi olmaldr (rnein, bir mahkeme ya da bir kamu kurumu).

    " Mahkeme, gerek kiilere ya da ticar irketler gibi zel kurululara kar yaplan ikyetlere bakmamaktadr.

    Bavurum Hangi Konularla lgili Olabilir?

    " Bavurunuz, mutlaka Avrupa nsan Haklar Szlemesinde belirtilen haklardan biriyle ilgili olmaldr. Bu durum, ok eitli ihlal iddialarn kapsayabilmektedir. te birka rnek: tutuklu kiilere kar yaplan ikence ve kt muameleler, tutuklamann kurallara uygunluu, bir zel hukuk ya da ceza yarglamasnn yrtlmesindeki aksaklklar, Szlemede ngrlen haklardan yararlanmada ayrmclk yaplmas, anne-babann haklar, zel hayat, aile hayat ve haberleme zgrlne sayg, konut dokunulmazl, bir fikrin aklanmasna veya bir haberin iletilmesi ya da elde edilmesine getirilen kstlamalar, toplant ve gsteri yapma zgrl, snr d edilme ve sulularn iadesi, mallara el konulmas ve kamulatrma.

    " Avrupa nsan Haklar Szlemesi dndaki bir baka hukuksal metnin (rnein, BM nsan Haklar Evrensel Beyannamesi veya AB Temel Haklar art) ihlal edildii iddiasyla Mahkeme nnde ikyette bulunamazsnz.

  • EER KENDM SZLEMENN HLAL NEDENYLE MADUR HSSEDYORSAM, MAHKEMEYE NASIL BAVURUDA BULUNMALIYIM?

    8 9

    Mahkemeye eksiksiz doldurulmu ve imzalanm bavuru formu2 gndererek bavurunuzu yapabilirsiniz.

    Bavuru formu ekinde ilgili belgeler ile u adrese gnderilmelidir:

    The Registrar European Court of Human Rights

    Council of Europe F-67075 Strasbourg cedex

    " Mahkemenin resmi dillerinden (ngilizce ve Franszca) birini kullanabileceiniz gibi, Szlemeyi onaylam olan devletlerden birinin resmi dilinde de yazabilirsiniz.

    " Bavuru formunu faks ile gndermeniz, Mahkemeye bavuruda bulunmak iin Szlemede belirtilen sreyi kesmeyeceinden, gereksizdir. Mahkeme sadece posta ile gnderilen bavuru formunun asln dikkate almaktadr.

    " Durumunuzu szl olarak ifade etmek iin ahsen Strazburga gelmenize gerek yoktur. Byle bir durumda, bavurunuz daha hzl bir ekilde incelenmeyecek ve size hukuksal bir danmanlk sunulmayacaktr.

    " Mahkeme Yaz leri Mdrl, sizden ikyet(ler)inize ilikin ek bilgi, belge ya da aklama isteyebilir.

    " Bavuru formu elinize ulat andan itibaren, onu dikkatlice ve okunakl bir ekilde doldurup, en ksa srede Mahkemeye gndermeniz gerekmektedir.

    2 Bavuru formunu Mahkemenin internet sitesinden elde edebilirsiniz.

    " nternet sayfasndaki bavuru formunu bilgisayarnza indirin, okunakl ve zenli bir ekilde doldurun, imzalayarak en hzl ekilde Mahkemeye gnderin. Bavuru formu unlar iermelidir:

    Olaylarn ve ikyetlerinizin ksaca zeti;

    hlal edildiini dndnz ve Szlemede gvence altna alnan haklarn belirtilmesi;

    Daha nce bavurduunuz hukuki yollar;

    Bavurunuzla ilgisi bulunan ve ilgili btn kamu kurumlar tarafndan verilmi olan kararlarn birer rnei (bu belgeler size geri verilmeyecektir, dolaysyla, belgelerin sadece birer fotokopisini gnderiniz); ve

    Bavurucu olarak sizin imzanz veya temsilcinizin imzas.

    " Eer kimliinizin gizli kalmasn istiyorsanz, bu talebinizi gerekelendirerek, Mahkemeye derhal bildirmelisiniz. Mahkeme Bakan, talebinizin yerinde olup olmadn inceledikten sonra, bu konuda bir karar verecektir.

    " Bavurunuzun bu aamasnda bir avukat tarafndan temsil edilmek zorunda deilsiniz. Ancak yine de bir temsilci araclyla Mahkemeye bavurmak istiyorsanz, bavuru formunda yer alan Yetki Belgesi sayfasn doldurup imzalamanz gerekmektedir.

    Mahkeme nndeki Yarglamann Usule likin Temel zellikleri Nelerdir?

    " Yarglama usul ilke olarak yazldr. Mahkemenin bavurunuzla ilgili ald btn kararlardan yazl olarak haberdar edileceksiniz. Duruma yaplmas istisnaidir.

    " Dosyanzn incelenmesi hartan muaftr, dolaysyla cretsizdir.

    " Her ne kadar bavurunuzun ilk aamasnda bir avukat tarafndan temsil edilmek zorunda olmasanz da, bavurunuzun ilgili hkmete bildirilmesinden sonra bir avukata ihtiya duyacaksnz. Ancak, byk

  • NE ELDE ETMEY BEKLEYEBLRM?

    10 11

    ounlukla bavurular hkmete bildirilmeden nce kabul edilemez bulunmakta ve reddedilmektedir.

    " Siz sadece kendi masraflarnz (avukatlk creti, aratrma ve yazma giderleri gibi) yklenmek zorunda kalacaksnz.

    " Bavurunuzu yaptktan sonra adli yardm talebinde bulunabilirsiniz. Bu yardmn verilmesi otomatik olmayp, hemen verilmemekte, fakat yarglamann ileriki bir aamasnda tahsis edilebilmektedir.

    Mahkeme nnde Prosedr Nasl lemektedir?

    " Mahkeme, ncelikle bavurunuzun kabul edilir olup olmadn incelemektedir. Bu u anlama gelmektedir: bavurunuzun Szlemede ngrlen baz koullar karlamas gerekmektedir. Eer bu koullar yerine getirilmemise bavurunuz reddedilecektir. Eer birden ok ikyet ileri srm iseniz, Mahkeme bunlardan bir ya da birkan kabul edip, dierlerini reddedebilir.

    " Eer bavurunuz veya ikyetlerinizden biri Mahkemece kabul edilemez bulunmusa, bu konudaki karar kesin olup, sz konusu karara kar itiraz edilemez.

    " Eer bavurunuz veya ikyetlerinizden biri kabul edilir bulunmusa, Mahkeme, taraflar (siz ve ilgili devlet) dostane zme varmalar konusunda tevik etmektedir. Eer dostane zme ulalamamsa, Mahkeme bavuruyu esastan incelemee balayarak, Szlemenin ihlal edilip edilmediine karar vermektedir.

    Ne Kadar Zaman Beklemem gerekir?

    " Mahkemenin hlihazrdaki i yk dikkate alndnda, bavurunuzun Mahkeme tarafndan ilk incelenmesinden nce bir yllk bir sre gemektedir. Baz bavurular acil bavuru olarak deerlendirilip, ncelikli bir ekilde incelenebilir. ncelikli inceleme, zellikle bavurucunun vcut btnln tehdit eden yakn bir tehlikenin varl durumunda mmkn olabilmektedir.

    Mahkeme, eer bir ihlal tespit ederse, size, baz zararlarnzn telafisi amacyla parasal bir karlktan ibaret olan hakkaniyete uygun bir tatmine karar verebilir. Ayrca, haklarnz aramak iin yapm olduunuz masraflarn demesini de ilgili devletten isteyebilir. Eer ihlal bulunmadna karar verilirse, sizden hibir ek masraf (zellikle savunan taraf olan devletin yapm olduu masraflar olmak zere) talep edilmemektedir.

    Not Edilmeli ki:

    " Mahkeme, ulusal kararlar ya da yasalar iptal etme yetkisine sahip deildir.

    " Kendi verdii kararlarn uygulanmas da Avrupa nsan Haklar Mahkemesinin yetkisinde deildir. Bu kararlarn uygulanmasnn sorumluluu Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine3 aittir. Bakanlar Komitesi kararlarn uygulanmasn denetleme ve muhtemel tazminatn bavurucuya denmesini gzetleme ykmll altndadr.

    3 Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi taraf Devletlerin Dileri Bakanlar veya onlarn tem-silcilerinden oluur.

  • AVRUPA NSAN HAKLARI MAHKEMES BENM N NELER YAPAMAZ?

    12

    " Mahkeme, ulusal mahkemeler karsnda bir temyiz mercii gibi hareket etmemektedir. Ulusal mahkemeler nnde atnz davalarla ilgili yeniden bir yarglama da yapmamaktadr. Ulusal mahkeme kararlarn iptal etme, deitirme veya dzelterek onama konusunda Mahkemenin herhangi bir yetkisi yoktur.

    " Mahkeme, ikyet ettiiniz makamlar nnde sizin lehinize dorudan bir mdahalede bulunmaz. Ancak, istisnai durumlarda geici tedbirler alabilir. Mahkeme uygulamalarna gre, geici bir tedbirin kararlatrlmas, sadece bavurucunun fiziki zarara yol aar nitelikte ciddi bir riskle kar karya bulunduu durumlarda mmkndr.

    " Mahkeme, size bavurunuzu kaleme almanz iin avukat bulmanz ve/veya cretini demeniz konusunda yardm edemez.

    " Mahkeme, ikyet ettiiniz devlette yrrlkte olan yasal dzenlemeler konusunda da size bilgi veremez.

  • Sorularve Cevaplar

    European Court of Human Rights Council of Europe

    F-67075 Strasbourg cedex

    Design

    : EC

    HR - P

    hoto:

    Sh

    utters

    tock

    w w w . e c h r . c o e . i n tT U R