selÇuk Üniversitesi ilahiyat fakÜltesi...

of 19/19
SELÇUK ÜNiVERSiTESi iLAHiYAT FAKÜLTESi DERGiSi 27 BAHAR2009

Post on 22-Aug-2021

5 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

D00198s27y2009.pdf27
BAHAR2009
• Selçuk Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Dergisi (SÜiFD), hakemli bir dergi olup, ylda iki defa (Bahar/Güz) yaynlanr. • Dergide telif. tercüme, makale. aratrma notu, tebli
ve konferans metinleri, kongre, sempozyum, panel vb. tantm­ lan, kitap, tez deerlendirmele­ ri, literatür incelemeleri, sade­ letirmeler, bilimsel röportajlar, çada ve geçmi ilim adamla­ nyla ilgili tantmlar vb. yazlar
yaymlanr.
• SÜiFD, tüm aratrmaclara açktr. Bilimsel ölçütlere ve yayn ilkelerine uygun her çalma dergide yaymlanabilir. • Yaymlanacak yazlar 12 punto Times 1 ,S satr aral
standardnda (resim, ekil,
harita vb. ekler dahil) 30 sayfay (A4) geçmemelidir. Bir yazann ayn sayda toplam sayfa says
30'u geçmeyecek ekilde en fazla 2 makalesi yaymlanabilir.
Hakemli çalmalann dndaki­
ler (tanrtmlar, bilimsel röportaj­ lar, biyografler vb.) buna dahil deildir.
• Makalelerin 1 00-150 kelime aras özeti ve bu özetin iki dilde (Arapça ve bir Bat dilinde) çevirisi; yabanc dilde yazlan
makalelerin ise Türkçe ile Arapça çevirisi verilir. Arapça bir makalenin Türkçe ve herhangi bir Bat dilinde özeti verilmelidir. Makale balklannn ise ingilizce çevirisi yaplr. Makalelerin sonuna mutlaka Kaynakça.eklenmelidir ... _ • Yazlar (tercümeler orijinal metinleriyle birlikte) üç nüsha halinde editöre teslim edilir. Bunlardan ikisinde yazan tanrtan isim ve akademik unvan yer almaz. • Makaleler en az iki hakemin incelemesinden geçtikten sonra yaymlanr.
• Yazlann bilimsel, hukuki ve dil yönünden sorumluluu
yazarianna aittir. • Yaymianmayan yazlar iade edilmez. • Her saynn hakemleri o sayda belirtilir. • Dergide yaynlanan tüm makalelere faküttemizin web sitesinden ulaabilirsiniz.
S.Ü. liihiyat Fakültesi Adna Sahibi Prof. Dr. Ahmet Önkal
Editör Prof. Dr. Mehmet Bayyiit
Yayn Yürütme Kurulu Prof. Dr. AT uran Yüksel, Prof. Dr. Ahmet Yaman,
Doç. Dr. M. Bahaüddin Varol, Doç. Dr. Ahmet Çayc,
Doç. Dr. Abdülketim Bahadr, Doç. Dr. Seyit Bahçvan,
Doç. Dr. Muhiddin Okumular, Ar. Gör. Dr. Huriye Mart,
Ar. Gör. Dr. Fkret Karapnar, Ar. Gör. Dr. Lütfi Cengiz.
Ar. Gör. Dr. Mehmet Harmanc, Ar. Gör. Dr. Doan Kap!an, Ar. Gör. Necmeddin Güney.
Danmanlar Kurulu Prof. Dr. Ünver Günay (Erciyes Üniversitesi),
Prof. Dr. l"lustafa Fayda (Marmara Üniversitesi), Prof. Dr. Bilal Kupnar (t"lc. Gill University),
Prof. Dr. ismail Hakk Ünal (Ankara Üniversitesi), Dr. ibrahim Kaln (Colloge of The Holy Cross, iSAM), Prof. Dr. Ahmet Önkal, Prof. Dr. Hüsamettin Erdem, Prof. Dr. Bilal Saklan Prof. Dr. Mustafa Tavukçuolu,
Prof. Dr. M. Ali Kapar, Prof. Dr. Orhan Çeker, Prof. Dr. Yusuflck. Prof. Dr. Süleyman Toprak. Prof. Dr. Zekeriya Güler, Prof. Dr. T acettin Uzun.
Prof. Dr. Mehmet Bayyiit Prof. Dr. Ahmet Ylmaz, Prof. Dr. Fevzi Günüç, Prof. Dr. Diiaver Gürer, Prof. Dr. ASaim Antan, Doç. Dr. Naim ahin, Doç. Dr. smail Ta. Doç: Dr. Bayram Dalklç,
Doç. Dr. Seyit Bahçvan, Doç. Dr. Abdülketim Babadr Doç. Dr. Galip Atasagun
Iletiim Adresi Selçuk Üniversitesi ilahiyat Fakültesi
42090 Meram/KONYA Tel-Fax: 0332323 82 50-51 1 323 82 54
e-posta: [email protected] http://www.ilahiyatselcuk.edu.tr
ISSN: 1300 - 5057
bask: sehat ofset matbaaclk O 332 342 O 1 53
BÖLÜM ll: POLiTiK BAGLAM
Söylernde Müslüman Algs
önyargl bir- islam ve Müslüman algsna . sahip
olduu gerçegn gözler önüne sermektedir.
lntegrationsverket'in (Entegrasyon Kurulu'nun)
BÜYÜK KENTlERDEKi MÜSlÜMAN lAR*
S. Ü. ilahiyat Fakültesi
Din Sosyolojisi Aratrma Görevlisi
ayrmclk, eit haklar ile isiarn ve isveç'te yaayan i"1üslümanlara yönelik tutumlar
konusundaki çok sayda soruyu cevaplamtr. Her ne kadar bütün anket formlar
metodolajik problemlerle malul olsa ve yukanda sözü geçen anket bu kuraldan
istisna olmasa da, genel tablo çou isveçlinin "biz" (gayrimüslimler) ve "onlar-"
(Müslümanlar) arasnda bir fark bulunduu algsna sahip olduunu göstermekte­
dir.
dierleri söz konusu deerlerin [isveç deerleriyle] "büyük ölçüde" uyumiu olma­
d cevabn vermektedir (lntegration Barometer, 2004: 12). Yukardaki alntdan, anketi cevaplayanlarn tviüslüman ve isveç deerleri
hakknda konuurken kastettikleri eyin ne olduunu tartmak ve tanmlamak
gerektii anlalmaktadr. Bu iki deer serisi arasnda çok net bir ayrm yapmak
mümkün müdür? Bu zor bir sorudur ve anket sonuçlarn analiz etmeden önce
kii, deerler hakkndaki sorularn kolaylkla çok farkl ekillerde anlalabilecei
hususunu göz ününde bulundurmaidr. Bununla birlikte, sonuçlar çou isveçlinin
islami deerlerin isveç deerlerinden farld olduunu düündüü gerçeinin do­
layl bir anlatm olarak da okunabilir. Ayrca, çou Müslüman liderin doruluk,
dürüstlük açksözlülük iyilikseverlik hasta ve yardma muhtaçlara bakm/yardm
"' Bu makale, Göran Larsson tarafndan yazlan ''Muslims in the EU: Cities Report SWEEN. Preliminary Research Report and Literature Survey (Open Society Institute EU Manitering and Advocacy Program, 2007)" isimli aratrma raporunun 35-49 sayfalan arasnn çevirisidir. Raporun tümüne ingilizce olarak http://www.eumap.org adresinden ulalabilir [ç.n.].
** Doç. Dr., Göteborg Üniversitesi, Dini Aratrmalar, Teoloji ve K!ask Filoloji Bölümü Öretim Üyesi. isveç'te islam ve l'-1üslümanlar konulu pek çok kitap, makale ve ya}n bulunan Görar Larsson hakknda bk: ~m.gu.se/inst[utionerl-eligionsvetenskap/ peronal/poran-larsson
[ç.n.].
SÜiFD/27
156
gibi isveç deerlerinin tipik islami deerler olduunu savunduu da vurgulanmal­ dr. Bu bak açsndan, ömein, dezavantajl alanlardaki problemlerden islam ve
islami deerler sorumlu tutulamaz. Aksine, suç, uyuturucu kullanm ve iddet gibi problemler islami erdem ve deerierden yoksun kalmann sonuÇiardr. An­
cak, meseleye bu tarz bir yaklam, isveçlilerin islam'a ve 1'-1üslüman göçmenlere
getirdii eletirilerde nadiren görülmekte veya dikkate alnmaktadr.
Integration Barometerin dier sonuçlan, arketi cevaplayan çou kiinin is­
veç ve islam deerleri arasnda baz benzerlikler görme ihtiyac duymadn gös­
termektedir.
"isveçli Müslümanlar genel olarak isveçiiler gibidirler" ifadesine sadece
yüzde 7 tamamen katlmakla beraber, onda dört olumlu }'önde cevap vermekte­
dir. Bu ifadeye yüzde 54 olumsuz yönde cevap vermitir. Yüzde 65'iik bir çoun­
luk olumsuz cevap vermekle birlikte sadece üçte bir isveç'te islami uygulamalara
olanak tannmasn istemektedir. Benzer ekilde, yüzde 71 kimsenin bunu yap­
mamas gerektiini düünürken; sadece yüzde 26 isveç'te imam eitiminin des­
teklenmesi gerektiine (tamamen veya ksmen) katlmaktadr (lntegration
Barometer, 2004: 12).
Yukandaki alnt bir dereceye kadar, islam ve Müslümanlar hakknda isveç
kamuoyunun kafa kankl içinde olduunu gösteren bir ömek olarak görülebilir.
Ömein, islami deerlerin isveç deerlerine zt olduuna inanan biri, anketi ce­
vaplayan çou insann isveç'teki imamlann eitimi için kurulacak bir enstitü fikrini
olumlu karlayacan düünebilir. Zira böyle bir enstitü Müslüman topluluu
daha çok "isveçli" yapmak için etkili bir araç olabilir. Ancak, Integration Barometer, 2004'ün sonuçlan, dalayl olarak, imam eitiminin çou isveçli için olumsuz bir
anlam tadn göstermektedir.
Integration Barometer, 2004'ün sonuçlanna yeniden dönüp baörtü (ya da
dier örtü türlerini) kullanan Müslüman kadnlara yönelik tutumlara odakland­
mzda, yine çou isveçlinin islami giyim konusunda da olumsuz bir düüneeye sahip olduunu söylemek mümkündür.
Toplam yüzde 35 Müslüman kadniann sokakta baörtü takmalanna kar­
dr ve -sadece-yOZde-24T6unu] tasvip etmektedir. Nispeten büyük bir kesim
(yaklak yüzde 40) bu soru hakknda bir fki olmad yanrtn vermitir. Yüzde
53 ile 57 arasnda bir çounluk iyerlerinde, okullarda ve kamu çalanlannda
baörtüsüne kardr. En olumsuz tutumlar, kimlik kartlar üzerinde baörtü takan
Müslüman kadnlarla ilgili olarak aktanlmtr, sadece yüzde 1 O olumlu iken, yüzde
66 buna kardr (lntegration Barometer, 2004: 12).
Entegrasyon Kurulu genel olarak, ;'isveç'te halkn, Müslüman kadnlann"
kamuda "baörtü takmas konusunda büyük bir onay yoktur" sonucuna ulam­
tr (lntegration Bdrometer, 2004: 12).
Bu altbölüm. Entegrasyon Kurulu tarafndan yaynlanan bir rapordan alnan
verilere younlamtr fakat bu çalmann sonuçlan dier baz raporlarda yer
l i r

isveç'te islam Algs. Entegrasyon Politikas Ve Büyük Kentlerdeki Müslümanlar
alan sonuçlarla da örtümektedir: Ömein, bu bulgular teyit eden benzer çal­ malar Göteborg Üniversitesi SOI'-1 Enstitüsü·, Forum för· Levande Histona·· ve
European Wall Street Joumal tarafndan da gerçekletirilmitir (Sander &
Larsson, 2006, yaynland). Sander (2006) ve Larsson (2003; 2005)'un çalmalan
da çou Müslümann ll Eylül 2001'den sonra ayrmclk ve islamofobya'dan
etkilendiini düündüünü ortaya koymaktadr.
Göeborg'da [bir ankete] cevap verenlerin y;Jzde 90'ndan fazlas medya­
da islam ve i"lüslümanlar hakkndaki haberlerin daha kötü ve daha az objektif
hale geldii algsndayken; yine yüzde 90'ndan fazlas t·1üslümanlara kar ayrmc­
lk düzeyinin, Birleik Devletler'deki terör saldnlarndan sonra yükseldiine inan­
dn söylemitir (Larsson, 2003: 24-25). Ancak bununla birlikte, [anket] cevap­
layan birkaç kii islam adna terörizmin patlak vemesinin i"lüslümanlar arasndaki iç tartmalar üzerinde olumlu bir etkisi olduunu da söylemitir (kr. Larsson,
2003: 30-31 ). Bu, Müslümanlara kamusal söylem içinde yeni bir konum sala­
maktadr. Ksaca, 1 1 Eylül'deki terör saidnar sadece aynmcla deil
islamofobyaya da yol açmtr, ama bu ayn zamanda, fv1üslüman toplulua, top­
lumda bir alternatif ve islam'n daha barç bir yorumunu (yani görü bildireniere
göre "daha doru" bir imaj) sunmak için kullanlabilecek yeni bir konum da ver­
mitir.
Entegrasyon Kurulu'nun bir dier çalmasnda, Larsson (2005), baz Müs­
lüman liderlerin islamofobyay isveç toplumundakl kamusal söylemin bir parças olarck gördüklerini göstemektedir. - Bü>'ük ölçüde açk bir tanmn olmay
nedeniyle - islamofobik olaylan saptamak ve hesaplamak çok zor olsa da, çou Müslüman'n, birçok isveçli tarafndan bir problem ve olumsuz ve isveçli-olmayan
bir ey olarak görüldüünü düündüü açktr. Bu tespit, bir uyan ve isveç toplu­
munun etnik, sosyal, ekonomik ve dini hatlar boyunca bölündüü gerçeinin bir
resmi olarak görülebilir. Bu çalma (Larsson, 2005) ayrmclk ve islamofobya
konusundaki resmi raporlar arasnda bir uçurum olduu ve çou Müslüman'n
(yabanc bir geçmie sahip olduu ve Müslüman olduu için) ayrmcla urad­
n düündüü gerçeini de ortaya koymaktadr. Resmi kaytlara dayanarak,
islamofobya ile ilgili bir problem olduunu kantlamak çou kez zordur, ancak
Müslümanlardan alnan bilgilere bakldnda bambaka bir tablo ortaya çkmakta­
dr (bak. Ericson, 2005).
ve Müslümanlar hakkndaki olumsuz medya heberleri iie balantl da olabilir (bak.
ömein, Hvitfelt, 1 998). 1 1 Eylül 200 !'den yani ABD'deki terör saldnlarndan
sonra Kuran kurslan isveç basnnda sk sk Afganistan'daki Taliban hareketi ile
"' Bu enstitü hakknda bilgi için enrt.'tünün web sitesine bakabilir. http://wwvv.som.gu.se/ [çn.J.
**Yaayan Tarih Forumu [ç.n.).
SÜiFD/ 27
ilikilendirilmi ve tartlmtr. Ancak, Entegrasyon Kurulu'nun verdii sonuçlar­
dan, bu tür medya haberlerinin [ankete] cevap verenler üzerinde herhangi bir
etkisinin olduunu söylemek mümkün deildir. Birisi, meseia Entegrasyon Kurulu
tarafndan yaplm anketierin sonuçlann genel olarak karlatrdnda görecektir
ki, toplumun Müslüman algs ile islam ve Müsiümanlarla ilgili medya haberleri
arasnda açk bir benzerlik vardr. Bu iliki Hakan Hvitfelt'in isveç televizyon ha­
berlerinde islam ve Müslümanlan konu alan çalimalannda örnekleriyle ortaya
konmutur.
Habertürü Islam/Müslümanlar konulu ha- berierin oran (%)
iddet içerikli 44.7 Dorudan iddet 27 Fiziksel ceza 1 ölüm tehditleri 6.5 Sava srasnda/sonrasnda
4.5 bar süreci Sava madurlar 2.7 Ac veren ayinler 0.3 iddetle ilgili olmayan !4.3 Toplam haber says 627
(*Örnekleme alnan televizyon programlar: Aktuellt, TV 1 ; Rapport, TV 2;
Nyhtema, TV 4)
Medya haberlerini halkn tutumlanyla karlatrmak zor olsa da, çou is­
veçlinin fikir ve bilgilerini medyadan, özellikle de televizyon yaynlanndan ve ayn­
ca filmler ve gazete karikatürleri gibi popüler medyadan edindii bilinmektedir
(Berg, 1998). Eer kentlerdeki nüfus gittikçe aynr ve etnik olarak bölünürse, bir
bilgi kayna olarak medyann öneminin artaca beklenebilir (Konut hakkndaki
altbölüme bak). Son on yl boyunca Müslümanlar ve gayrimüslimler arasndaki
ortak noktalar, konut ve i piyasalarndaki aynmclk yüzünden gittikçe azalmakta­
dr (yabanc kökenli insanlar etnik isveçlilerden ayn yaamaktadrlar ve igücü piyasasnda i bulma konusunda pek çok pr-oblemleri vardr). Bu durum nedeniy­
le, (Müslümanlar da dahil) çou göçmen, toplumun parças olmadn düün­
mektedir. Bu düünce, özellikle 1 1 Eylül 200 1 'den sonra yaygnlamtr (örnein
unlara bak Larsson, 2003; Larsson, 2005; Sander, 2006).
2. Entegrasyon politikas
1
isveç pOlitik gündemini 1997'de, göçmen politiv-.asrodan entegrasyon poli­
tikasna deitirmitir.' Bu deiim politik gündemde önemli bir düzeltmeyi yan­
srtmaktayd. 1997'den önce - en azndan eletirilere gö·e - deviet politikas
sadece göçmenlere odaklyd. Bu eilim, "biz" ve "onlar" yani isveç'te domu insanlar ve isveç dnda domu göçmenler- arasnda bir ayrm oluturuyorcu. Ancak, ye~ni entegrasyon politikasyia odak noktas deitirildi; entegrasyoru ba­
armak için hem "isveçliler"in hem de "göçmenler''in tutumlarn deitimek gerekiyordu. Bu tarihten itibaren, entegrasyon ortk her- iki tarati da, yani "isveçli­
ler"i de "göçmenler"i de kapsanas gereken iki ~;önlü bir süreçtir.
Ancak, Sosyal Denokra:lar'n 2006'daki seçimi f"1uhafazakar Koalisyon
(Den Borgerliga Aliansen) karsnda kaybetmesi nedeniyle, isveç'teki entegras­
yon politikasnn yakn gelecekte deiebilecei hususunu vurgulamak gerekir.
Örnein, onlar [Muhafazakar Koalisyon] Entegrasyon Kur.Jiu'nu (Sosyal Demok­
rat ajandada entegrasyonu baarmann önemli payandalarndan birini) kapatmaya
karar vermiierdir. Bu rapor yazld srada. politik deiimin entegrasyon konu­
sundaki tartma ve politikay ne kadar etkile)'eceini kestirrnek mümkün deildir.
1997'den bugüne isveç Devieti ve onun çeitli organlar, özellikle göç ve
entegrasyona ve ayrca isveç toplumunda entegrasyon süreci üzerinde olumsuz
bir etkisi bulunan ayrmclk ve eitlikler/eitsizlikler konularna odaklanan baz
raporlar yaynlamtr. (Report Integration 2005: 12'de Entegrasyon Kurulu tara­
fndan listelenen) bu raporlardan birkaç dolayi olarak isiarni bir kültürel kökeni
olan insanlarla ilgilidir. Ancak yine de, l"iüslümanlarn entegrasyonu konusunda
özel detaylar ya da 11üslüman topluluk veya üyelerine yönelik özel politikalar
hakknda bilgi bulmak mümkün deildir. isveç'teki entegrasyon politikas geneldir
ve farkl etnik gruplar, cinsel veya dini aidiyetier arasnda bir- aynrn veya fark gö­
zetmemektedi-. imdiye kadar, entegrasyon!a ilgiii çou giriim, baz etnik grupla­
rn i bulma konusunda problemleri olduu ve isizliin yabanc kökenli insanlar
arasnda daha yüksek olduu konularna younlamtr.
Ayrca bir de ayrmCilk konusundaki rapo-lar incelersek, dorudan Müs­
lümanlarn isveç toplumundaki yerierini nas!! gördükleri konusuna odaklanan
veriler bulmak daha kolay olacaktr. Örnein, günümüzde Entegrasyon Kurulu,
polis ve Brottsförebyggande radet (isveç Ulusal Suç Önleme Konseyi, Bra)'in
ilerinin bir parças olarak toplumdaki aynmclk ve rkçla kar islarnofobyay belgelemek, analiz etmek ve onunla mücadele etmek gibi görevleri vardr. Gü­
nümüzde bütl.in hükümet organlar. cinsel, etnik ve dini aidiyetleri de kapsayan
farkllklar ve bu farkllklara eit muamele konulu bir plan yapmakla yükümlü
klnrnlardr. Bu, isveç Hükümeti'nin, Müslüman topluluun yaayabilecei prob­
lemleri ve isveç'te ikamet eden Müslümanlar üzerindeki olumsuz imaj dikkate
1 Bu altbclüm. esasen, Göç Kurulu tarafindan yaynlanan Integration Report 2005 (Rapporr Integration 2005. Norrköping: lntegrationsverket)'ten alnan verilere dayandnlmtr. Bu rapor www jntegrationsverket se adresinden indirilebilir. Aynca bak Hükümet önerisi 1997/98: 1 6. Sverige, framtiden och mdng(alden - frdn invandrarpolitik til/ integrationspolitik.
SÜiFD/27
159
SÜiFD/27
160
ald gerçeini gösteren bir giriimdir. Bu giriimin önemi, ylda bir yaynlanan
Integration Barometer'de de vurgulanmaktadr.
Özellikle Holokost dönemi ve Neo-Nazizmle ilgilenen Yaayan Tarih Fo­
rumu (Forum för Levande Historia) da, gene! ayrmclk. rkçlk ve islomofobya
üzerine odaklanmaktadr. Örnein, onlar isveç okullanndaki gençler arasnda hogörüsüzlük ve rkç tutumlar konulu bir aratrma raporu yaynlamlardr.2 Bu
rapor, homofobi, anti-semitizm ve islamofobi hakknda malzeme içermektedir.
Baz problemler isveç okul sistemi ile ilikilendiri!se de, bu raporda görü bildiren­
Ierin çou hogörüsüz deildir.
Çalmann bulgular, gençlerin büyük çounluunun farkl aznlik gruplan­
na kar olumlu bir tutuma sahip olduklarn göstermektedir. Bu çalmada yer
alan gençler, [aznlk gruplarn] olumsuz yönde itharn eden ifadelerden kaçnma
eiliminde iken, örnein, çou Müslüman'n (veya Yahudi'nin ya da homoseksüe­
lin) kesinlikle "iyi insanlar" olduu yönündeki lfadelere katima eilimindedirler.3
Yukarda bahsedilen politik giriimiere ek olarak. 2005'te islamofobya Kar­
t Komisyon kurulmutur (bu komisyon hakknda bak Larsson, 2005: 1 19). Bu
Komisyon, siyasi ve dini olmayan bir giriimdir ve toplumdaki islamofobik eilim­
lerle ilgilenen ve hogörüsüzlük ile ayrmclk problemini politik gündeme tamak
isteyen kiiler tarafndan oluturulmutur. Komisyon'un ileyii, islamofobya Kart Komisyon'dan iki yl önce kurulan anti-semitizm kart komisyona benzemekte­
dir. Ad geçen son komisyondaki üyelerin bazlar ayn zamanda deiik politik
partilere bal politikaclar olarak da aktiftirler ve bu komisyon Müslümanlan,
Hristiyanlan ve ateistleri de içine almaktadr.
Bir sonuca varmak gerekirse, isveç Hükümeti'nin politikas ve gündemi
son on yl zarfnda deimi olsa da. l"lüs!ümanlar ve Müslümanlarn sorunlar
2 "Bu çalma, {zoruniu orta öretimin son iki yl olan) sekizinci ve dokuzuncu snflardaki orta öre­ tim ve (ingiliz altnc-snf düzeyine tekabül eden) birinci. ikinci ~e üçüncü snflardaki ileri eitim programlan örencilerine uygulanan kapsaml bir anket aratirmasna dayandrlmtr. Uygun ya gruplanndaki tüm isveç orta öretim örencilerinden tesadüfi bir örneklem ainmtr. Örnekleme birimleri, orta öretirr sistemi için~deki. snnardan ve ileri eitim düzeyinde ileri P.itim kolejlerine yaylm ileri eitim 2 programlanndan olumaktadr. Örnekleme dahil olan her snfa bir anket seti verilmi ve örenciler onlan daha sonra ders boyunca do!durmutur. Anketler anonim olarak uygu­ lanm ve örnekiemi oluturan toplam 672 snfn 606's:ndan tamamlanm anketler alnmtr. Ça­ lmaya f'-tlmayan snflardaki örenciler cevap vermeyeniere dahil edildiinde. cevap verenlerin toplam trekans. kii says itibaiyle yüzde 7 6.2 olmakadr. Çalmaya katlan snflar arasnda cevap verenlerin toplam trekans ise. kii says itibariyle yüzde 82'ye ulamtr. Sonuç olarak çalma, top­ lam 1 0,600 örenciden alnan a'1ketlerden olumaktadr." Bak: The Living History Forum 1 Swedish National Council for G-ime Prevention, intolerarce Anti-Semitic. Homophobic, fslamophobic and Xenaphobic tendendes among the young, 2004. ingilizce özet.
hrtp://intolerans. leyandehistoria.se/article/article docslengelska.pdf adresinde buiunabilir ( 2 Aralk 2006'da ulalmtr).
3 The Living History Forum 1 Swedish National Council for Crime Prevention, lntalerance Anti­ Semitic, Homophobic. lslamophobic and Xenophobic tendencies among the young, 2004, ingilizce özet.
http://jntolerans levandehjstoria se/article/article docs/engelska.pdf adresinde bulunabilir ( 12 Aralk 2006'da ulalmtr).
. i
üzerine odaklanm özel bir politika bulmann zor oiduu açktr. f'v1üslümanlar için
özel bir anlam olan politikalara, en çok ayrmclk (özellikle de toplumdaki
islamofobik eilimlerle mücadele) alannda ra.stlanmaktadr. Çou faaliyet daha
genel bir entegrasyon politikas tarafndan yönlendirilmektedir ve bu faaliyetler
özellikle islam ya da Müslümanlara yönelik deildir.
Entegrasyon konusundaki kamusal tartmalar, genel bir entegrasyon poli­
tikas uygl!llamak isteyenlerle açkça belirlenmi ya da belirli bir topluluu hedefle­
yen bir politika (örnein. özellikie Müsiüman!arn sorunlarna hitap eden politik
faaliyetler) isteyenler arasnda bir gerilim olduunu göstermektedir. isveç'teki
Sosyal Demokrat Parti için bu, neredeyse tamamen politik bir sorundur ve onlar
iktidarda kald sürece entegrasyon politikas, büyük ö!çüde bütün gruplar içer­
mesi gereken genel bir prensip (baka bir deyile, entegrasyonu baarmak için
sadece tek bir grubun hedeflenmedii bir prensip) üzerine oturacaktr. Bu politik
söylemden dolay, lsveç'te Müslümanlar için özel bir entegrasyon politikas bul­
mak mümkün deildir.
tikas unlar için çabalamal1dr:
Etnik ya da kültürel kökene bakmakszn herkes için eit haklar, sorumlu­
luklar VE frsatlar;
Farkllklar merkeze alan bir toplum;
Kökeni ne olursa olsun herkesin aktif ve sorumlu olarak rol ald karlkl
sayg ve hogörü ile karakterize bir topium.'
2.2 Entegrasyon Kurulu Entegrasyon Kurulu (!ntegrationsverket) ulusal düzeyde faaliyet gösteren
bir devlet organdr. 1998'de kurulmutur ve esas olarak entegrasyon farkllna
[yani farkl entegrasyon düzeylerine] dair problemlerle ilgilenir. Sorumluluklan
unlardr:
alanlarnda etkin olmasn salamak ve entegrasyon sürecini toplumda etkin ola­
rak tevik etmek Bir dier önemli görev yeni gelen göçmenleri destekleyici ihti­
yaçlara dikkat çekmeye ve bu ihtiyaçlan elde edilen özel topluluk bilgisi doruttu­
sunda gidermeye çalmaktr. Kurul, :nültecilerin ve beJediye bölgelerindeki hima­
yeye muhtaç dier insaniann iskanna yardm eder ve belediyelerin önerdii
balangç programlarn sürdürür.5
1 Bu bilgi Entegrasyor~ Kurulu [web sitesinin] anasayfasndar. alnmtr ve ingilizce olarak
http://W\.yw ioregrationsverket:;e/T plfNorm~22.0 a<px adresinde buiunabilir (8 Ocak 2007'de ulalmtr).
5 Bu bilgi lsveç Devlet Daireleri [web sitesinin] anasayfasrdan alnmtr ve ingilizce olarak
bttp://~W!W :;wedeo gov se!sb/d/2188/a/ 19443 adresinde bulunabilir. (8 Ocal.: 2007'de ulalmtr).
SÜiFD/27
161
SÜiFD/27
162
rumunu ve süreci izlemek;
engellemek ve önlemek;
mek/geniletmek 6
Kurulu'nu ( 1 Temmuz 2007 itibariyle) feshettii hususunu belirtmek gerekir. Bu
nedenle, "eski" kanun ve düzeniemelerin devam edip etmeyecegini ya da yaknda
yürürlükten kaldnlp kaldnlmayacan kestimek zordur.
3. idari yaplar
3.1 Genel idari Yaplar isveç Devleti ve (bakanlklar gibi) Devlet Daireleri hakknda detayl genel
bilgi isveç Devlet Daireleri web sitesi anasayfasnda bulunmaktadr (bak
http://www.sweden.gov.sel). OSI' literatür çalmas ile ilgili konularn çou, isveç
Devleti web sitesi anasayfasnda iltica göç, entegrasyon ve aznlklar balklar
altnda yer ald için, bu rapor da bu konulara odaklanmtr. Ancak, Devlet
daireleri ve sorumluluklan arasndaki snrlar çou kez çakmakta ve net bir ayrm
yapmak zor olmaktadr. Örnein, konut, istihdam ve salkla ilgili konularla, enteg­
rasyon, sosyal refah, ekonomi ve igücü piyasas ile alakah olabilecek sorunlarla
birkaç farkl Devlet dairesi ve hükümet organ megul olabilmektedir.
Genel olarak isveç Devleti, Devlet, yerel idare meclisleri ve belediyeler
arasnda paylalm bir sorumluluk üzerine kuruludur. Salkla ilgili aadaki alnt­
lar, bu paylalm sorumluluu tasvir etmektedir ve benzer düzenlemeler eitim
sistemi için de geçerlidir.
isveç salk hizmetleri sisteminde salk ve tbbi bakm, Devlet, yerel idare
meclisleri ve belediyelerin paylalm son.mluluudur. Devlet genel salk ve tbbi
bakm politikasndan sorumludur?
Yerel yönetimler (belediyeler ve yerel idare meclisleri) okullarn, çocuk
bakm, tbbi bakm ve yal bakmnn düzenlenmesindeki temel hizmetlerden
sorumludur. Onlar bu hizmetleri büyük ölçüde, belediye ve yerel idare meclisle­
rinin gelir vergisi ve merkezi hükümet ödenekleri yoluyla elde ettikleri gelirle
6 Bu bilgi Entegrasyon Kun.lu web sitesinin anasayfasndan alnmtr ve ingilizce olarak
bttp·//www,integrationsverket se!Ipi/Noma!Page 290.aspx adresinde bulunabilir. (8 Ocak 2007'de ulalmtr).
* Open Society lnst.1ute (Açk Toplum Enstitüsü) [ç.o.J. 7 Bu bilgi isveç Devlet Daireleri web sitesinin anasayfasndan alnmtr: http://www.sweden.gcv.se/ (8
Ocak 2007'de ulalmtr).
isveç'te islam AJg;s. Enteg;asyon Poiit!kas Ve Büyük Kentlerdeki MCislümanlar
finanse eder. Devlet (merkezi· hükümet), ülkenin her yerinde eit bir hizmet düzeyinin salanmasn güvence altna almakla sorumludur.8
Salk ve Tp Hizmetleri Yasas saik ve tibbi bakim konusunda yerel ida­ . re meclisleri ve belediyelerin sorumluiukiann düzenler. Yasa yerel ida·e meclisie­ ri ve belediyelere salk hizmetlerinin nasl organize edilecei konusunda büyük bir özgürlük verecek ekilde düzenlenmitir. isveç'te, geni corafi alanlar kapsa­ yan ve b5yük kaynaklar gerektiren sor...mluluklar bulunan 2 ' yerel idare meclisi vardr. Onlarn en önemli görevi salk ve tbbi bak!mdr. Yerel idare meclisleri, tüm vatandalarn gerekli/yeterli bakm alabilmeleri için hizmetleri organize et­ mekle sorumludur. Belediyeler, yallarn bai--..mndan ve tbbi tedavileri tamam­ lanm olanlarla hastaneden taburcu edilmi olanlara destek ve hizmetten sorum­ ludur. Belediyeler ayn zamanda psikiyatik yetersizlii olan insanlarn iskan, istih­ dam ve desteklenmesinden de sorumludur.9
3.2 Aynmclik Karrt Temel Birimler
isveç Entegrasyon Kurulu öncelikle entegrasyon farklli [yani farkl enteg­ rasyon düzeyleri] ile ilgili sorunlarla megul olmaktadr (bak altbölüm 2.2).
Milli politikann ve entegrasyon politikasnn yürütülmesini salamak için Etnik Aymclk Ombudsman Ofisi, Entegrasyon Kurulu'nu desteklemektedir. Bu birim, i hayat da dahil etnik aymclkla ilgilenmekle sorumludur. 10
3.3 Aynmclk Karrt T er:nel Mevzuat
isveç Devlet Daireleri web sitesinin ana sayfas (bak http://www.sweden. gov.sel) isveç toplumunda ayrmclk ve rkçlkla mücadeleyi amaçlayan pek çok faaliyeti de sralamaktadr. Aadaki liste bu konudaki en önemli doküman ve politikalann bir derlemesidir.
i hayatnda Etnik Ayrmcla kar Önlemler Yasas 1 Mays 1999'da ve Yüksek Örenim Örencilerine Eit l'-1uamele Yasas i Mart 2002'de yürürlüe girmitir.
1 T em n uz 2003'te, ayrmclk kart önlemleri i yac.m ve yüksek öre­ nirnin ötesinde toplumun dier alanianna da yaymak suretiyle ayrmcl yasakia­ yan yeni bir kanun yürürlüe girmitir.
24 ubat 2006'da bir meclis komisyonu Hükümete, tutarl ayrmclk mev­ zuat hakknda bir rapor sunmutur (En sammanhailen diskrimineringslagstiftning, sou 2006: 22).
8 Bu bilgi isveç Devlet Daireleri web sitesinin ana saytasndan alnmtr. ht'"tp://vvww.sweden.gov.se/ (8 Ocak 2007'de ulalmtr).
9 Bu bilgi isveç Devlet Daireleri web sitesinin ana saytasndan alnmtr: http://www.sweden.gov.se/ (8 Ocak 2007'de ulalmtr).
o Bu bilgi Etnik Aynmclk Ombudsman web srtesinin anasayfasndan alnmtr ve ingilizce olarak
http·Uwww do. se adresinde de bulunabilir (8 Ocak 2007'de ulalmtr).
SÜiFD/27
163
SüiFD/27
164
plan 2006-2009" balkl Hükümet bildirisi, aymclk konusunda da önemli bir
odak noktas olmakla karakterizedir.
metinin önemli önceliidir.
Bu bölüm, yaknda gerçekleecek olan "AB'de Müslümanlar" isimli yeni bir
OSI kent izleme projesine dahil ediime ihtimalinden do!ay; Liç isveç kentini -
Stockholm, Göteborg ve Malmö'yü - incelemektedir. Stockholm isveç'in baken­ tidir ve dou sahilinde yer alr. Göteborg isveç'in ikinci büyük kentidir ve bat sahilinde yer alr. Malmö, isveç'in üçüncü büyük kentidir ve ülkenin güneyinde
bulunmaktadr.
Bu bölüm, her kentin genel bir görünümünü verir. Bu literatür çalmasn­
da önceden de açkland üzere, OSI aratrmasyla ilgili (ömein konut, salk
bakm ve istihdamla ilgili) baz konular hakknda kent ölçeinde materyal bulmak
zordur. ilk problem, isveç'in sadece l'-1üslümanlan belirleyen ve onlan dierlerin­ den seçip ayran istatistiki verilere sahip olmamasdr (çünkü bütün istatistiksel
veriler genel özelliktedir). ikinci problem (yukarda Bölüm ll'de de tartld üzere) isveç'in genel bir entegrasyon modeli uygulamas ve dini veya etnik bir
topluluk olarak Müslümanlara yönelik özel icra.atlann olmaydr. Bu nedenle,
Müslümanlan büyük göçmenler kümesinden ayran veriler bulmak çok zor ve
metodolajik olarak problemlidir.
1. Stockholm Stockholm kentinin nüfusunun (31 Araik 2005 itibariyle) 771 ,083 olduu
tahmin edilmekte, bunun ise tahminen yüzde 26.2'si yabanc kökenli insanlardan
olumaktadr.' Göteborg ve Malmö ile karlatrldnda Stockholm tipik bir
sanayi kenti deildir. Daha ziyade, isveç'in idari, mali ve entelektüel merkezidir.
isl~rnLl2ir:.J~9c~2_E!<;~rg~r:1__5jQ.Ç~<:!r'n_c.)'ll_~<lrnanda 19701er ve 19801erde kurulmu olan islami organizasyonlarn büyük bir bölümünün de merkezidir.
isveç'teki tüm Müslümaniann yaklak yüzde SOsi, isveç'te islam'n entelektüel ve
dini merkezi olan Stockholm'de yaamaktadr (Stenberg, 1999: 67). 2000'de,
Stockholm kent merkezindeki büyük/ulu cami· törenle ibadete açlmtr, aynca
Living Islam web sitesinin ana sayfasna göre Stockholm'de yaklak 20 badrum
Bu bilgi Stockholm Kenti web sitesinden alnmtr ve (isveççe olarak)
http·//www usktockholm,se/tabelverktyg/tv aspx1prQjekt-omradesfakta&o:nrade-Q bulunabilir (2 Ocak 2007'de ulaimtr).
* Bu cami hakknda bilgi için bak http:/ /vvvJW.ifstockholm.se/ ve
b:ttp://en wikipedja.org/wiki/Stockholm t1osque [ ç.n.].
cami ibadet mekaru olarak kullanlmaktadr. 12 Ancak, isveç'teki r~1üslüman topluluk
için büyük bir sembolik deeri oiduundandr ki Bjöms tradgard'da cami olarak
yaplm bina [büyük/ulu cami] en önerrili yapdr· ve konferans Ve toplant mer­
kezidir. Buras Müslümanlar için olduu gibi ayn zamanda gayrimüslimler için de
önemli bir toplanma noktas olarak ilev görmektedir. Caminin zernin katndaki
restoran, kirl}ilerinir Müslümanlada tanma frsat yakalad gayrimüslim isveçliler
için çok önemlidir.
Parti'nin Hristiyan kanad da Stoc:<.holm'de oldukça aktiftir. Bu sosyal demokrat
grubun baz üyeleri islamofobyaya kar mücadelede aktif rol almaktadr. 13 Bu
faaliyetler bir eitim kuruluu o!an (ve bir üniversite veya koleje bal bulunma­
yan) Sensus tarafindan da yaplmaktadr. Örnein Sensus, isveç'teki ilk eitim kuruluu olan lbn Rushd ile ortak bir çalma balatmtr (bu faaliyet Göte­
borg'da da gerçekletirilmitir).
isveç'teki pek çok kent gibi Stockholm de aynmtr ve (genelde yabanc kökenli insanlar gibi) f"'üslümanlar da kentin kenar mahallelerinde yaama eili­
mindedir. Stockholm büyük/ulu cami kent merkezinde olsa da, çou fvlüslüman
kentin varo bölgelerinde, kent merkezinin dnda yaamaktadr.
isveç'te her belediye idari bölgele;-e ayrlmtr. Her birinin, kentin dier komisyon ve kurullan ile eit sorumluluk ve otoriteye sahip kendi belediye mecli­
si vardr, fakat onlar kendi corafi snrlan içinde faaliyet gösterirler ve faaliyetleri
ölçüsünde kapsaml sorumluluklan bulunmak:tadr. 14 Onlarn idari' bölgeleri içinde­
ki ilkokullara, sosyal, bo zamanla~a ilgili ve kültürel hizmetlere ilikin geni so­
rumluluklan vardr. Stockholm kent liderliinin de, belediye vergisi ve kentin
genel bütçesi gibi belediye ile ilgili bütün konularda çok önemli sorumluluklan
vardr.
ayrlmtr. Stockholm Kenti toplam 1 8 belediyeden oluan üç bölgeye ayrlmtr
- Stockholm Kent Merkezi (lnnerstaden), Güney Stockholm (Söderort) ve Bat
Stockholm (Vasterot).'5 Dier iki bölge ise srasyla 14 ve 7 belediyeden oluan
Kuzey Banliyöler (Uppland) ve Güney Banliyöler (Södermanland)'dir.
12 Bak "Moskeer i Stockholm" ["Stockholm' deki Cami!er"], Living Islam web sitesinde
http:/lwww.abc.sei-m9783/mosk_ svsthtr.l adresinde bulunabilir ( 1 O Aralk 2006'da ulalmtr). 13 Bak, ömein, isveç Hristiyan Sosyal Demekratlar web sitesi: "Öppna för dialog med muslimer"
["r"lüslünanlarla diyalog balatmak'],
14 Bu bilgi Stockholm kenti resmi weo sitesinin anasayfasndan alnmtr ve bttp-ljw,w.;2 stockholm se/engis!:L adresinde bulunabilir (2 Aralk 2006'da ulalmtr).
15 Stockholm Kent Merkezi (Katarina-Sofa, Kungsholmen, Maria-Gamla stan, Norrmalm and Östermaln) Güney Stockholm (Enskede-Arsta. Farsta, Hagersten, Liljeholmen, Skarpnack, Skarholmen, Vantör and Alvsjö) ve Bat Stockholm (Bromma, Hasselby-Vallingby, Kista, Rinkeby ve Spanga-Tensta).
süiFD/27
165
SÜiFD/27
166
(Bat Stockholm'de) Rinkeby belediyesi içinde yer almaktadr. Rinkeby'deki ö­
renciler yüzde 40 ile SO arasnda bir oranda islami bir kültürel kökene sahiptir.'6
2003 itibariyle, bütün Stockholm için ortalama yüzde 20.8 orany!a karlatrld­
nda, Rinkeby nüfusunun yüzde 67'si yabanc kökenlidir.'7
Güney Banliyölerde önemli oranda Müslüman aznlk barndran alanlar
Botkyrka Belediyesi - özellikle de Alby, Fittja, Haliunda, Norsborg, T ullinge,
T umba ve Grödinge belediyeleri - içinde yer almaktad;r. Botkyrka Belediyesi'nde
nüfusun yüzde 15.3'ü yabanc uyrukludur ve yüzde 33.4'ü isveç dnda domu­ tur.'8
Stockholm çok sayda Müslüman bulunduran bir kent olmasna ramen,
Stockholm'deki Müslüman nüfusla ilgili çok az akademik çalma bulunmaktadr.
Göteborg ve Malmö ile karlatrldnda (aaya bak), örnein, badrum camiler
ve ibadet mekanlan hakknda ayrntl bilgiye sahip deiliz Ayrca çok az sayda
bilim adam genel olarak islami bir küttürel kökeni olan etnik gruplar üzerinde
çalmaktadr.
2. Göteborg Göteborg kenti her zaman isveç'in en önemli sanayi ve liman kentlerin­
den biri olmutur.' 9 Stratejik konumu ve Kta Avrupas'na yaknlndan dolay
Göteborg ayrca, uzun zamandan beri çokküitürlü bir kenttir. Ancak, dünyadaki
dier pek çok kent gibi Göteborg da küresellemeden, göçten ve gemilerin ve
1973 sonras dönemde (yani petrol krizinden sonra) imalat sanayinin geçirdii
deiimlerden ciddi olarak et'<ilenmitir. ll. Dünya Sava'ndan hemen sonraki
dönemle karlatrldnda, Göteborg bugün ekonomik. sosyal ve etnik olarak
daha da bölünmütür.
Göteborg kentinin nüfusu (31 ,<\ralk 2.005 itibariyle) yaklak yüzde 20'si
yabanc kökenli insanlar olmak üzere 484,993 olarak tahmin edilmektedir.20
Vörldsreligionema i Göteborg: Islam - en g..ide til/ föreningama (Göteborg'da Dünya
'6 Bu bilgi Stockholm kenti resmi web sitesinin anasayfasndan alrmtr ve
http://www.stockholm.seJExtemrr emp!ates/Ne;vsPage.aspx?id=3837l adresinde bulunabilir (2 Aralk 2006'da ulalmtr).
'7 Bu bilgi Stockholm kenti resmi web sitesinin anasayfu.sndan alnmtr ve
http://vvww.stockholm.seJExtemtTemplates/Page.aspx?id=76539 adresinde bulunabilir (2 Ar-alk
1
1
··~·
1
1 b
u una r ( ca e u a; mtr .
1 SJ
isveç'te islam i\lgs. Entegrasyon Po!itikas: Ve Büyük Kentlerdeki Müslümanlar
Din/eri: islam - dini topluluklar rehberi) çalmasna göre isveç'teki toplam Müslü­
man nüfusun yaklak yüzde 1 0-IS'i Göteborg'da yaamaktadw.2 '
Bu bak açsndan, Göteborg tam bir çok-etnikli kenttir. Ancak, "yabanc­
lp.r" çounlukla varolarda/banliyölerde yaarlar. Onlara genelde Angered varo­
larnda kentin kuzey dousunda (özellikle Hjallbo, Harnmarkullen ve Gardsten
bölgelerinde) ve (Göteborg'un bir parças oian) Hisingen adasnda rastlanr.
Angered, ·Hjallbo, Eriksbo, Hammarkullen, Gikdsten ve Lövgardet bölgelerini
içine alan (40,000 nüfuslu) eski bir belediyedir ve bugün iki be!ediyeye ayrlmtr
- kuzeyde Gunnared Belediyesi ve güneyde Larjedalen Belediyesi.
Göteborg (Gunnared ve La~edalen de dahil) her birinin kendi Bölge
Komitesi olan 21 corafi alt bölgeye ayrlmtr. Kent eitim, kent planlamas, aile
meseleleri, halk sal, tüketici rehberlii, kültür ve bo zaman 1 elence faaliyet­
leri, çevre, toplu tama, sosya! hizmetler, resmi ruhsat ileri, güvenlik ve seferber­
lik ile yal bakm sorumluluklarn elinde bu!undurur.22
Birçok banliyö bölgesinin ciddi isizlik ve fakirlik sorunu vardr. Örnein, Bergsjön'deki tüm çocuklarn yüzde 64'ünün kötü koullarda- yani isveç Devleti
rakamlarna göre yoksulluk snrnn altnda - yaad söylenebilir (Semhede & Johansson, 2006: 12). Bu bölgede ikamet edenlerin yaklak yüzde 80'i göçmen­
dir. Bu rakamlar Müslümanlarn saysn ayrca belirtmese de, bölgede çok sayda
Müslüman kökenli göçmen olduu açktr. istatistiki malzeme, zengin ve fakir
arasndaki uçurumun büyümekte olduu ve f"lüslümanlarla gayrimüslimler arasn­
daki ortak noktalarn son on yl zarfnda azald gerçeini resmetmektedir
(Semhede & Johansson, 2006).
Göteborg'da bütün Müslüman gruplar az ya da çok temsil edilmektedir.
Ancak kentin, cami olarak yaplm sadece bir binas vardr, 1976'da yaplm
Ahmediye camisi ve u ana kadar Sünni ya da ii gruplar- kendilerine ait bir cami
ina edememilerdir. Göteborg hakkndaki yerel bir çalmada. bodrum camiierin
says incelenmi ve yaklak 15-20 cami veya ibadet mekan olduu tespit edil­
mitir. Kentin çok farkl kökenierden gelen Müslümanlar arlayabilecek büyük bir
camisi olmad için, genel manzara ~1üsiüman topluluklarn etnik olarak bölündü­
ü izlenimi vermektedir. Bu bak açsndan, Göteborg, kent merkezinde büyük
camileri olan Stockholm ve Malmö'den ayrlmaktadr.
Son zamanlarda Göteborg'da bir Müslüman topluluk, terörizmi ve Müs­
lüman topluluun entegrasyonunu engelleyen islam'n iddet içeren yorumlarn desteklemekle suçland.23 Göteborg'daki ·en önemli islami organizasyon, islami
Göteborg kent konseyi, Vöridsreligionema i Göteborg: Islam - en guide til! f/jreningama (Göteborg'da Dünya Din/eri: Islam - dini topluluklar rehben), http://wvm.mangkultur.goteborg se!islam__guide pdf adresinde bulunabilir ( 1 O Aralk 2006'da ulalmtJr).
21 Bu biigi Göteborg Kenti web sitesinden alnmtr ve http://wwwiO. goteborg.selenglishlindex_activities. htm adresinde bulunabilir (2 Aralk 2006'da ulalmtr).
23 Bak Stefun Usinski, "Sapa utreder medhjlilp til! terrorbrott" ["Sapa terör suçlanna yardm sorutu­ ruyor'1. Dagens-Nyheter 1 1 Kasm 2006 içinde, (isveççe olarak)
SÜiFD/27
167
SÜiFD/27
168
ce genel konferanslar deil ayn zamanda okullarda konumalar da düzenlemek­
te, islami eserleri isveççeye çevinnekte ve yayn!amakta ve ömein (hastanelerde
ve hapishanelerdeki) manevi yardm gibi hizmetlerde de aktif olarak rol almakta­
dr.
çn Sornalili ve Türk topluluklar amaca oldukça uygundur. Türkler 1980lerin
ortalanna kadar Göteborg'daki en etkili fvlüslüman grubu oluturduu için, Türk
topluluu, daha dorusu topluluklar üzerinde çalmak amaca uygun olacaktr
(Sander & Larsson, 2002).
Türkler de, Türk Devleti tarafndan eitilmi (Diyanet imamlan da denilen)
imarnlara uyanlar ile isveç'te yetimi veya Türk Devleti'ne muhalif oian imamlan
ya da Müslüman dini liderleri takip edenler arasnda bölünmütür. ilk grubun
Türk diline daha bal/sadk kalmas beklenen bir durumdur ve Diyanet imamlar­
nn genelde dier Müslüman gruplarla ilikisi ya hiç yoktur ya da çok azdr. Ayn
ekilde, çou zaman aynmcla urarnalar dolaysyla (özellikle i piyasas için bak
Englund, 2003a: 5) Sornalili gruplan çalmak da konu açsndan uygundur ve son
zamanlarda çounlukla Somali kökenli ["lüs!ümanlann devam ettii baz camiler
terörizmi desteklemekle suçlanmaktadr. Sona!ili topluluun üyeleri, Göteborg'da
bamsz bir islami okulun, Röhmosseskoian'n kurulmasnda da hayati bir rol
oynamlardr.
3. Malmö Malmö, isveç'in güney bölümünde yer alr, Danimarka'ya yakndr ve pek
çok açdan Göteborg'a benzer. Göteborg gibi ~1almö de büyük yüzdelerde
yabanc kökenli göçmen barndran bir sanayi kentidir. Kentin 19701erde (özellikle
tersane sanayindeki kriz dolaymnda) geçirdii ekonomik dönüüm nedeniyle
isizlik hzla büyümütür. isizlik ve çok sayda göçmenie be~ber so_syal problem­
ler, ayrmclk, ayrm ve toplumsal gerilimler de hzla yükselmitir. 1990 ve 1994
arasnda igücü piyasas yüzde 25 orannda küçülmütür (Semhede & Johansson,
2006: 35). 19901ar boyunca Malmö'ye tanan insaniann yüzde 90'ndan fazlas
yabanc kökenlidir (Semhede & Johansson, 2006: 35-36).
Bugün ( 1 Ocak 2006 itibariyle) Malmö nüfusunun 277,271 olduu tahmin
edilmektedir.24 D-doumlu kiilerden oluan en büyük on grup, [eski] Yugos-
http·/!www.dn se/DNetljsp/polopoly.jsp?d-147&a-486684 adresinde bulunabilir (8 Ocak 2007'de ulalmtr). ·
24 Bu bilgi, Malmö Kenti'nin web sitesinden alnmtr ve
http://www.malmo.se/faktaommalmopoliti!-Jstatistik/O 1 befolkning/befolkningsforandringarfolkmangd. 4 .6cf7991
1
lavya'dan (yaklak 9,000), Irak'tan (yaklak 6.000), Danimarka'dan (yaklak
6,000), Polanya'dan (yaklak 5,500), Bosna-Hersek'ten (yaklak 5,500), Lüb­
nan'dan (yaldak 3,000), iran'dan (yaklak 3,000), 1'1acaris-'-i.3.n'dan (yaklak 2:000), Finlandiya'dan (yaklak 2,000) ve Ainanya'dan (}'aklak 2.000) gelen
insanlardr.25
Tab lo 7: Malmö' deki d-doumlu kiiler ve yabanc uyruklular ( 1 Ocak
2006 itibariyle)
Sa yi 1 Nüfusa oran (%) D-doumlu kiiler 70,590 1 26
Yabanc uyruklular 28,556 j1o
Malmö'deki göçmenlerin büyük bölümü Rosengarden bölgesinde ve
Malmö kent merkezinde yaamaktadr. Rosengarden, artan nüfusa modem ko­
nutlar salamak için 1960'1arda balatlan "Bir- t"iilyon [Konut] Program"nn bir
parçasdr. Göteborg ve Stock'olm'deki duruma benzer biçimde günümüzde bu
alanda da yabanc kökenli insanlar önemli bir yer tutmaktadr. isizlik, toplumsal
son.nlar, suç, uyuturucu ve dier problemler, Rosengarden'da güniük hayatn bit­
parçasdr. Semhede ve Johansson (2006: 12) tarafndan verilen rakamlara göre
[Rosengarden'daki] 0-6 ya araS çocuklarnyüzde 74'ü yoksulluk snnnn altnda
yaamaktadr (onlar isveç 5'-.andartlanna göre çok fakir snfna giren ailelerde
yaamaktadiriar).
çahlmtr. isveç'teki dier pek çok yerde oldut gibi, [Malmö'de de] 1'1üslüman
topluluk (daha dorusu topluluklar) çok sayda etnik ve dini kala ayrlmtr.
Malmö Üniversitesi Koleji tarafndan salanan bilgilere göre, l'lalmö'de 50,000
Müslüman yaamakt..adr.2= Ancak, bunlarn sadece yüzde S'i islami pratikleri yeri­
ne getirmektedir ve büyük çounluk dier isveç!ilerden daha dindar deildir.
13 camiden 1 O'u Rosengard ve Sofe!und'da bulunmaktadr. Malmö'deki
camiler (Malmö'de bir yerel gazete olan) Sydsvenska'da tantlm ve anlatlm­ tr.27
Abu Bakr As-Sideeq-mosken - yakiak 500 üyesi olan bir badrum cami;
Afghanska kulturföreningen (Afgan kültür dernei) - yaklak 1 00 üye ii;
25 Bu bilgi, Malmö Kenti'nin web sitesinden alnmtr (oigu!ar ve rakamlar) ve http://www.malmo se adresinde bulunabilir. (8 Ocak 2007'de ula;lmtr).
26 Bu bilgi Malmö Üniversitesi'nin web sitesinden alnmtr ve http'//www.m>h.sel te:rp];tes/News~e <8790 asp>: adresiillie buiun>f!ir 18 Ocak 2007'de ulalmtr).
27 Bak Olle Lönnaeus, Niklas Orrenius and Erik 1'1agnusson, "Djup splittring bland Mamös muslimer" ["Malmö Müslümanlan arasndaki derin görü aynlklan"], Sydsvenskan 9/2 2006.
http://sydsvenskan.se/sverigelarticle 140868.ece'de.
SÜiFD/ 27
- Goran Larsson / cev.: Arif Korkmaz
Al-Nour islamiska fonamiingar (El-Nut- is!am Csmaati) - isl2mi anaoku- lu olan bir bodrum cami;
Bosnjakiska islamiska fonamlingen (i3osna islam Cemaati) - 1994'te klu- rulmugtur, yaklq~k 2,000 uye (Sveriges Muslimska Rid' uyssi);
Malmo islamiska fonamllng (Malmo islam Toplulugcl) - 1993'te kurul- mugtur (Sveriges Muslimska R5d uyesi) - uyeler qoEunlirWa Turiciye ve Make- donya'dan;
Hilal-moskCn (Hilal Cami) - Turk demegine bag11 bodrun; czrni; Imam al-Sadeq-fonamlinger! (imam 2s-Sadrk Cernaati) - qogunluWa
Lubnan'dan yaklag~k 200 uyesi olan bir $ii ivluslDrrtan cami, (Svenska Shiasamfundet'e bagli);
Imam tlusseins mos& (imam Huseyin Cml] - cogunluMa lrak'tan yak- lqlk 200 uyesi olan bir Sii Musluman cami, (Svenska Shiasarnfundei'e bagl~);
Islam Merkezi - Ealrnb'deki en buyuk cami. Yaklq~k 50,000 veya daha qok Musluman bu camiyi kullanmaktadrr;
lslamiska foreningen i Malmb (Malmo Islam Cernaati) - bodrum cami; lslamiska kulturcenter i Malmo (Malmo islam Kiiltur Merkezi); lslamska kulturhuset - Rosengird'da bir ibadet mek2n1 (Sveriges
Muslimska M d uyesi); lslams Ahmadiyya Djamaa~ (islanli Ahmcdiye Cemaati) - c;ogunlugu Pa-
kistan'dan yaklq~k 200 uye; Muslimska f6namlingen (Musluman Cemaati) - 1919'da kurulmu$ur,
yaklq~k 1,300 uye (Turk Cami olmk da bilinir); islam Merkezi ve Mus!uman 0grenciler - 1580'de Lund'da kurulmugtur,
yaklayk 400 uye. Yukandaki bilgilerden Malmo'de'xi Mijsliimanlann estniske ve dile gore bo-
Iunmug olduklan anlarjllmaktadrr ki, bu Goteborg ve Stockholm'deki duruma benzeyen bir tablodur. Yukandaki listede verilen rakamlardan anlqrldrg~ kadanyla yaklqik 55,550 kirji bir cami y2 da ibadei rnekZin~na Pjedir. Her ne kadar bu rakamlar biiyuk bir dikkatle analiz edilmeli ise de, GzeIliWe yukar~da tYlalmo <hi- venitesi Koleji tarafindan verilen rakamlan goz onilne zillnak, bunlar Malmo'deki
siilFD:o/27 Mijslijman nufus hakkinda bir fikir ~ermektedir.:~ 170 iweq'teki (bu omekte Malmo'deki) pek ~ o k isldmi ve Musluman organi-
zasyon", Musluman topiuluk iqindeki dini, po!itik ve etnik bolunmelerin omelde- ridir. Omegin, Malmo'deki MuslOmanlar, Selefi yorumlann. Musluman Kardeg- ler'in, sufilerin ve ~uro-is lam'^ savunan Muslumanlmn takip~jleridir.~~ Musluman
" isveqli Muslumanlar Konse$ [<.n.j.
Bak htpJl~~w.mah.sdternp!ates/Ne~~Page~3829O.~px " "islami organizasyoh" ve "Milsliiman organizasyon" aynml isin bak dipnot i 7 [~n.].
29 Bak "Muslimer inte en enad grupp" [Musl~rnanlar birlesik bjr grup degildir], htfoIIwmv.mah.se/ ternpl?ites/ Newspage-38290.2spx'de.
isveq'te islam Algrsr, Entegrasyon Politikasr \/e Ejuyijk Kentlerdeki Muslumanlar
topluluk aynl zarnanda Sunni ~uslumanlar ve Sii Mijslurnanlar araslnda da ikiye bolunrnuytur. Malrno'deki isliimi kuruluglann geligirninde, islam Kultur Merkezi ve buyuk carninin kurulrnasl dolaylmlnda Bosnal~ topluluk onemli bir rol oynarnrytlr.