komparativna analiza efikasnosti javnog

Click here to load reader

Post on 16-Oct-2021

1 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

UNIVERZITET EDUCONS(magistarski rad)
I - UVODNA RAZMATRANJA ........................................................................................ 4
2. METODE KOJE E SE U ISTRAIVANJU PRIMIJENITI .................................... 5
3. OSNOVNE POLAZNE HIPOTEZE .......................................................................... 6
II - SUŠTINA PROCESA JAVNOG MENADMENTA ................................................. 8
2.1 Istorijsko funkcionalni razvoj procesa javnog menadmenta ................................... 8
2.2 Razvoj teorija javne uprave .................................................................................... 15
2.3 Organizacija i ciljevi javnog menadmenta ............................................................ 17
2.4 Pravci unapreenja javnog menadmenta ............................................................... 19
2.5 Izazovi savremenog javnog menadmenta ............................................................. 24
2.6 Nedostaci javnog menadmenta ............................................................................. 25
2.7 Reforma javnog menadmenta u tranzicionim zemljama ....................................... 29
2.8 Kljuni oblici transformacije javnog menadmenta u uslovima globalizacije ...... 30
III – KOMPARATIVNI PRIKAZ STANJA SISTEMA JAVNOG MENADMENTA
ZEMALJA JUGOISTONE EVROPE ............................................................................ 33
3.1 Javni menadment u Srbiji s akcentom na regionalizaciju i lokalnu samoupravu . 33
3.1.1 Lokalna samouprava u Srbiji .......................................................................... 35
3.1.2 Regionalizacija u Ustavu Republike Srbije .................................................... 40
3.1.3 Zakon o regionalnom razvoju ......................................................................... 41
3.1.4 Naela podsticanja regionalnog razvoja ......................................................... 42
3.2 Sistem javnog menadmenta u Sloveniji ................................................................ 43
3.3 Rekonstrukcija sistema javnog menadmenta u Poljskoj, Maarskoj, eškoj i
Sloveniji ........................................................................................................................ 46
IV – STANJE SISTEMA JAVNOG MENADMENTA U FBiH i RS ........................... 50
4.1 Tranzicija u FBiH i RS – problemi i dometi ........................................................... 50
4.1.1 Infrastruktura u FBiH i RS ............................................................................... 50
4.1.2 Makroekonomski progres ................................................................................ 51
4.2 Javni sektor ............................................................................................................. 51
4.2.2 Smanjenje javne potrošnje ............................................................................... 53
4.3 SWOT analiza za privredu, turizam i infrastrukturu u FBiH .................................. 54
4.4 Privatizacija............................................................................................................. 56
V – NEOPHODNOST ADEKVATNOG OBRAZOVANJA LJUDSKIH RESURSA ZA
SAVREMENI KONCEPT JAVNOG MENADMENTA .............................................. 60
5.1 Trendovi u razvoju savremenog obrazovanja za potrebe javnog menadmenta .... 61
VI – RAZVOJ E-UPRAVE U EU I ZEMLJAMA JUGOISTONE EVROPE .............. 67
3
6.3.1 Austrija ............................................................................................................. 73
6.3.2 Italija ................................................................................................................ 74
6.4.1 Pravni okvir e-uprave u Srbiji .......................................................................... 75
6.4.2 Pravni okviri e-uprave u Hrvatskoj .................................................................. 78
6.4.3 Pravni okvir e-uprave u Crnoj Gori ................................................................. 78
6.4.4 Pravni okvir e-uprave u Sloveniji .................................................................... 79
6.4.5 Pravni okvir e-uprave u Makedoniji ................................................................ 80
6.4.6 Pravni okvir e-uprave u Bugarskoj ................................................................. 81
6.4.7 Pravni okvir e-uprave u Rumuniji.................................................................... 82
VII – PRIVREDNI POTENCIJALI ISTONOG SARAJEVA I STRATEGIJA
RAZVOJA GRADA ......................................................................................................... 84
7.1.1 Komparativne prednosti opštine Istona Ilida................................................ 85
7.1.2 Ekonomski potencijali opštine Trnovo ............................................................ 86
7.1.3 Ekonomski potencijali opštine Sokolac ........................................................... 86
7.1.4 Ekonomski potencijali opštine Istono Novo Sarajevo ................................... 88
7.1.5 Ekonomski potencijali opštine Pale ................................................................. 89
7.2 Neophodnost definisanja nacionalne strategije razvoja .......................................... 90
7.3 Kreiranje efikasnog privrednog ambijenta .............................................................. 95
7.4 Kvalitetan domai proizvod - preduslov ostvarivanja izvozne strategije ............... 97
7.5 Poljoprivredni potencijali RS kao podrška izvoznoj orijentaciji .......................... 102
7.6 Razvojni potencijali turizma RS ........................................................................... 108
7.6.1 Kapaciteti turistike ponude u FBiH i RS...................................................... 112
7.7 Srategija razvoja Istonog Sarajeva ...................................................................... 113
7.7.1 Strateški ciljevi razvoja Istonog Sarajeva .................................................... 114
VIII - ZNANJE KAO FAKTOR KONKURENTNOSTI PRIVREDE ISTONOG
SARAJEVA .................................................................................................................... 121
8.2 Osnovne performanse intelektualnog kapitala ...................................................... 126
8.3 Stvaranje intelektualnog kapitala .......................................................................... 130
8.4 Znanje kao faktor uspjeha ..................................................................................... 132
ZAKLJUNA RAZMATRANJA I PREPORUKE ZA SAVREMENU PRAKSU....... 134
LITERATURA ............................................................................................................... 138
Predmet ovako definisane magistarske teze je sagledavanje uloge i znaaja
kapaciteta javne uprave u gradovima Jugoistone Evrope sa posebnim osvrtom na Istono
Sarajevo. Osiguranje osnovne dravne uprave nije više dovoljno; svi graani prieljkuju
odriv ekonomski i društveni razvoj u okviru lanstva u Evropskoj Uniji (EU). U cilju
ispunjavanja zahtjeva graana, kao i pribliavanja evropskim integracijama, javna uprava
mora proi kroz proces unapreenja i reforme.
Uprava bi trebala aktivno uestvovati u kreiranju politika, ukljuujui regulaciju
trišta, te stimulisanju privatne inicijative. Potrebna je bolja koordinacija na svim
nivoima, kako bi se izbjeglo donošenje pogrešnih i meusobno kontradiktornih politika i
zakona. Javna uprava bi trebala biti u stanju spremnosti da prui kvalitetne usluge
graanima i preduzeima, a za to je potrebna moderna uprava, fleksibilna i otvorena za
ueše javnosti.
Konano, za napredovanje ka tim ciljevima potrebna je finansijski odgovorna i
odriva uprava. Pretjerana potrošnja i kompleksnost uprave odbijaju privatna ulaganja,
usporavaju rast i obezvrjeuju napore u borbi za smanjenje siromaštva. Visok nivo
korumpiranosti predstavlja simptom nepravilnosti u radu uprave, ime se troškovi
prenose na gradane i privredu.
Zajedniki pristup upravnoj reformi predstavlja osnov za ostvarenje strateških
prioriteta. Sprovoenje reforme je neobino vano u smislu uspješnog ostvarivanja
ambicija FBiH i Republike Srpske za lanstvom u EU. Iskustva iz drugih zemalja
centralne i istone Evrope pokazuju da put ka lanstvu u EU namee ogromne zahtjeve
nacionalnoj upravi. Naravno, uspjeh svake vlade da pristupi EU uveliko zavisi od njene
sposobnosti da sprovede reforme.
EU je svjesna veliine izazova i transformacija koje se stavljaju na teret zemlje
kao preduslov za lanstvo, pa je shodno tome i ponudila jasne smjernice za one zemlje
koje ele postati lanice EU. Kriterijume za pristupanje utvrdio je Evropski savjet u
Kopenhagenu 1993, a potvrdio Evropski savjet u Madridu 1995. godine. Prema
kriterijima EU, izgraeni upravni kapaciteti se smatraju kljunim zahtjevom za lanstvo u
EU. EU funkcioniše primarno putem uprava svojih lanica, pri emu je neophodno da
kandidati dokau da su u stanju usvojiti 35 poglavlja pravila iz legislative EU (acquis
communautaire), te da imaju kapacitete za njihovo sprovoenje. Drugi pristupni
kriterijumi predstavljaju predmet politikih obaveza kao i ekonomskih uslova. Meutim,
politiki i ekonomski progres se mora odvijati paralelno s odgovarajuim mjerama na
izgradnji kapaciteta.
5
Na osnovu tih mjerila, izvještaji EK o napretku za BiH i RS zabiljeili su
napredak u oblasti opštih i sektorskih upravnih kapaciteta, ali i izrazili zabrinutost. U
Izvještaju za 2005. je sadran i podsjetnik iz Studije izvodljivosti iz 2003. godine o
pregovorima u okviru Sporazuma o stabilizaciji i pridruivanju (SSP), koji poziva na
usvajanje i provedbu sveobuhvatne reformske strategije koja bi ukljuivala sve nivoe
vlasti.
Reforma javnog menadmenta predstavlja kljuni element u Evropskom
partnerstvu za BiH i RS. Uspjeh procesa stabilizacije i pridruivanja kroz daljnja
unaprijeenja u funkcionisanju javne uprave je temeljna komponenta Evropskog
partnerstva. Revidirani dokument o Partnerstvu za 2005. ukljuuje usvajanje kljunih
kratkoronih prioriteta i iniciranje sprovoenja sveobuhvatnog akcionog plana za reformu
javne uprave. Kljuni prioritet Partnerstva za naredne tri godine je nastaviti sa
neophodnim upravnim promjenama putem sprovoenja planova u okviru reforme javne
uprave.
Posebnu dimenziju u radu ima poloaj Istonog Sarajeva u sastavu RS i u
kontekstu šireg regiona, kao i njegova prostorno-urbanistika, demografska i ekonomska
situacija. U tom smislu cilj magistarskog rada je analiza svih relevantnih pojava i procesa
karakteristinih za proces strategije lokalnog javnog menadmenta u FBiH i RS ali sa
posebnim osvrtom na domete i strukturu reforme unutar Istonog Sarajeva i Republike
Srpske, kao specifinog grada nastalog u novijoj istorijskoj perspektivi i mogunostima i
kapacitetima javne uprave da odgovori reformskim zahtjevima na putu BiH federacije i
Republike Srpske za lanstvo u Evropskoj Uniji.
2. METODE KOJE E SE U ISTRAIVANJU PRIMJENITI
U pogledu primjene metodološkog instrumentarijuma, u radu su u cilju dokazivanja
polazne hipoteze korišene sledee naune metode :
Analitiki metod – koji omoguava da se iz vrlo kompleksne problematike
organizacije i funkcionisanja javne uprave izdvoji i ispita uloga i znaaj svakog
pojedinanog segmenta ove sloene cjeline.
Istorijsko – deskriptivni metod – pomou kojeg se hronološki prati i prikazuju
kretanja osnovnih indikatora i glavnih trendova vezanih za strategiju razvoja
javne uprave u FBiH i RS, kao i analiza svakog njihovog pojedinanog elementa.
Komparativni metod – teišni metod kojim e se vršiti uporeivanje uspješnosti
javne uprave, kao i implementacije strategija reformi javne uprave u zemljama
jugoistone Evrope, kao i gradovima FBiH i RS u razliitim vremenskim
periodima, sa posebnim osvrtom na specifinosti Grada Istono Sarajevo.
6
1. Reforma javnog menadmenta predstavlja kljuni element u Evropskom
partnerstvu za FBiH i RS pa je uspjeh procesa stabilizacije i pridruivanja kroz
dalja unapreenja u funkcioniranju javne uprave temeljna komponenta
Evropskog partnerstva za FBiH i RS.
Revidirani dokument o Partnerstvu za 2005. ukljuuje usvajanje kljunih
kratkoronih prioriteta i iniciranje sprovoenja sveobuhvatnog akcionog plana za
reformu javne uprave. Kljuni prioritet Partnerstva za naredne tri godine je
nastaviti sa neophodnim upravnim promjenama putem sprovoenja planova u
okviru reforme javne uprave.
2. U FBIH i RS neophodna je sveobuhvatna strategija reforme javne uprave koja e
obuhvatati cijelu zemlju u cilju odrivog razvoja i boljeg ukupnog ivota
stanovništva u FBIH i RS.
Dokument" Reforma javne uprave" se obavezao na sljedee:
o da javna uprava postane ekonomina i dobro organizovana,
o da se osigura ekonomina i transparentna potrošnja novca poreskih
obveznika,
o da se osigura profesionalizam dravne slube na nain da zastupa graane
kojima je na usluzi,
o da javna uprava radi u skladu s najboljom praksom EU,
o da se osiguraju kvalitetne i graanima dostupne javne usluge.
Mogunost implementacije strategije razvoja na primjeru Istonog Sarajeva -
strategija za reformu javne uprave predstavlja sveobuhvatan i univerzalan dokument
kojim se prua strateški okvir za proces reforme javne uprave, u cilju materijalnog
unapreenja uprave tokom naredne decenije. Reforma se rukovodi sveukupnom vizijom
stvaranja javne uprave koja bi bila produktivnija, efikasnija i odgovornija koja bi sluila
graanima na bolji nain za manje novca i koja bi radila na osnovu transparentnih i
otvorenih procedura, uz istovremeno ispunjavanje svih uslova potrebnih za Evropske
integracije i time postala istinski faktor koji omoguava kontinuirani i odrivi društveno-
ekonomski razvoj.
Za materijalizaciju vizije neophodna su znanja, ali i vei kapaciteti vlada za
izradu produktivnih i koherentnih politika u svrhu ispunjavanja javnih strateških ciljeva:
7
uprave usmjerene na bolje pruanje usluga graanima, kojom se osiguravaju ekonomina
uprava i potpuno odgovorno korištenje resursa. 1
U okviru Strategije e se uglavnom raditi na unaprijeenju centralnih uprava na
nivou BiH, Entiteta i Brko Distrikta. Ipak, reforma ovog obima sobom nosi temeljne
promjene u nainu funkcionisanja svih institucija, što e prirodno uticati na opštinske,
gradske i kantonalne uprave i širi javni sektor i ove promjene nisu zamišljene kao
politike ve kao funkcionalne u cilju poveanja uspješnosti javne uprave, a samim tim i
javne uprave Grada Istonog Sarajeva.
1 Buzan, Barry 1994: The Interdependence of Security and Economic Issues in the „New World Order", in:
Stubbs, Richard/Underhill, Geoffrey R. D. (Hg.): Political Economy and the Changing Global Order,
London., str. 35
2.1 Istorijsko funkcionalni razvoj procesa javnog menadmenta
Javni menadment je gotovo od samih poetaka sadran u pojmu javne uprave i
upravljanja u SAD-u, gdje je vrlo rano ugraeno nastojanje da poslovi javne uprave budu
što djelotvorniji (efektivniji), tj. da dovedu do rješenja onih problema ili ostvarenja onih
ciljeva zbog kojih se obavljaju kao i to da se ti poslovi obave što efikasnije, tj. sa što
povoljnijim odnosom izmeu uloenih sredstava i postignutih rezultata. Tako se još 1887.
Woodrow Wilson u svom poznatom eseju The Study of Administration zalagao - u borbi
protiv korupcije i "sistema plijena" - za efikasnost i ekonominost, što je mogue jedino
ako se strankama onemogui uplitanje u menadment dravom i on prepusti
profesionalcima.
Rooseveltov "Nju Dil" obiljeava poetak amerike varijante drave blagostanja.
Bilo je to vrijeme povjerenja u javni sektor i rasta interesa za javne poslove. Poslijeratni
prosperitet i rast drave blagostanja doveli su do jaanja uloge drave u mnogim
sektorima društva i prateeg vjerovanja u racionalnost dravnih politika (policy), tj.
planiranja.
Naftna kriza sedamdesetih godina 20. vijeka imala je za posljedicu ozbiljne
budetske deficite u svim zapadnim dravama blagostanja. Osamdesete su bile gorke
godine nesmanjenog rezanja dravnog budeta, javnoga sektora i njegovih programa.
Nunost smanjenja troškova, odnosno poveanja efektivnosti i efikasnosti bivala je sve
veom. U takvome okruenju postaju sve glasniji zahtjevi da se menadment businessom
primijeni i na javni sektor. 2
Novi javni menadment (New Public Management) zajedniki je naziv za niz
reformi javnog sektora, koje se provode tokom posljednjih dvadesetak godina u veini
drava OECD-a, zemljama u razvoju i tranzicionim zemljama. Ove se zemlje meusobno
razlikuju s obzirom na svoje ekonomske, društveno-politike, kulturne, ustavne i
institucionalne osobine, pa tako i u nainu na koji se vodi javna uprava. ak su i unutar
razvijenih zapadnih zemalja upravne razlike velike. Uprkos tome, ini se da modeli
reforme ne pokazuju isti stepen razliitosti što ga pokazuju upravni elementi koji se
reformišu.
2 Buzan, Barry 1994: The Interdependence of Security and Economic Issues in the „New World Order", in:
Stubbs, Richard/Underhill, Geoffrey R. D. (Hg.): Political Economy and the Changing Global Order,
London., str. 25-27
9
Kad je rije o reformi, posebno mjesto pripada upravo Velikoj Britaniji, zemlji s
dugom tradicijom visoko vrednovane i cijenjene dravne slube. Pored toga, britanski
viši dravni slubenici su mona elita britanskoga društva. Iz nekih komparativnih
analiza zemalja OECD-a slijedi da je po broju reformskih inicijativa i njihovoj širini
Velika Britanija daleko odmakla u odnosu na SAD. Od jedanaest kompariranih
reformskih inicijativa - Velika Britanija je preduzela sedam s velikim obimom i jednu
malog obima, dok SAD ima samo etiri preduzete inicijative i to malog obima, zbog ega
ih Naschold stavlja u kategoriju zemalja koje su zadrale tradicionalni obrazac
upravljanja putem pravila, zajedno s Japanom, Njemakom i Austrijom. Ispred Velike
Britanije nalazi se samo Novi Zeland, koji ima jednu inicijativu više, i to širokog obima,
a odnosi se na normalizaciju industrijskih odnosa.
S obzirom na broj i obim preduzetih reformskih inicijativa Britanski je model
postao uzorom za zemlje OECD-a, ali i za mone finansijske institucije (MMF i Svjetsku
banku) kao donatore koji taj model "preporuuju" (nameu) zemljama-zavisnicama od tih
donacija, bilo da one pripadaju svijetu tranzicijskih zemalja ili zemljama u razvoju.
Razlog jest u tome što britanski model u sebi u najveoj moguoj mjeri uspostavlja
neoliberalnu misao, iju apoteozu svjedoimo posljednja dve decenije kao i provoenje
neoliberalnih principa u praksu itavog spektra reformi koje direktno zahvataju javni
sektor. 3
Ideja" good governance" (dobro vladanje ili bolje upravljanje) bazira se na
politikom konceptu odgovarajuih reformi. Ideja je preuzela oblik i sadraj od novih
strategija politikog uslovljavanja koje su koristili multilateralni i bilateralni donatori kad
su pomagali tranzicijskim zemljama i zemljama u razvoju. Kao logiko proširenje
prijašnje strategije ekonomskog uslovljavanja reformama strukturnog prilagoavanja,
ovaj novi pristup je koncepcijski nejasan i nekonzistentan.
Za razliku od perspektive javnih politika, koja se usmjerava na stalne tokove
akcija i djelatnosti u kojima se naglašava politiki kontekst u kome djeluje javna uprava,
perspektiva novoga javnog menadmenta oblikuje se kroz neoliberalna ekonomska
naela i podvrgava kritinom preispitivanju veliinu, ulogu i strukturu javnog sektora, pri
emu se ne ograniava na svijet razvijenih. Tvrdi se da je u mnogim zemljama javni
sektor zakazao kao pokreta nacionalnog razvoja; u nekim je zemljama ak postao
barijerom toga razvoja. Nadalje se tvrdi da je javna uprava nesposobna efektivno voditi
djelatnosti, kao npr. elektroprivredu i telekomunikacije. Postaje uobiajenim mišljenje da
upravo privatni sektor ima menaderske sposobnosti, elastinost i poriv za takmienjem,
što je bitno za efikasno i efektivno obavljanje mnogih aktivnosti, za koje se prije mislilo
da pripadaju javnom sektoru.
3 Beck, Ulrich 1993: Die Erfindung des Politischen Zu einer Theorie reflexiver Modernisierung, Frankfurt
a. M., str. 128-120
Tendencije globalizacije promovišu globalni model reforme javnog sektora koji je
pokrenut globalnim ideološkim konsenzusom. Zapravo je rije o globalizaciji u biti
zapadnog modela politike ekonomije koji stvara izrazito sloene i u mnogim zemljama u
najveoj mjeri neistraene probleme i izazove. Nije nikakvo udo da takav model izaziva
neugodna pitanja i oštra suprotstavljanja onih koji trebaju prihvatiti reforme u ime
"globalnog interesa" gdje se glorifikuje "privatizacijska" orijentacija savremenih reformi
drave. Ove reakcije djeluju i na Svjetsku banku i na druge meunarodne organizacije
koje u posljednje vrijeme moraju priznati krucijalnu ulogu drave u zemljama u razvoju u
djelotvornom odgovoru na socijalne i ekonomske potrebe svog stanovništva - drugim
rijeima, u menadmentu razvojem. Centralizovano usmjeravanje ekonomskih aktivnosti
nije više poeljan model samo na Zapadu, nego i u veem dijelu ostatka svijeta.
Preferirana uloga drave nije više uloga glavnog nosioca razvoja, nego uloga agenta i
katalizatora razvojnog procesa, za koji materijal (sirovine) stiu iz privatnog sektora. U
zemljama u razvoju drava bi trebala i dalje ostati odgovornom za formulisanje i
provoenje djelotvornih javnih politika, s obzirom na ekonomsku transformaciju,
smanjenje siromaštva i poboljšanje poljoprivredne proizvodnje, osiguranje zapošljavanja,
bolje socijalne slube i zaštitu okoliša.
Ako javne menadere posmatramo kao agente razvoja, onda efikasan
menadment razvojem zavisi od efikasnog razvoja menadmenta, što je isto problem i za
zemlje u razvoju i za tranzicijske zemlje. Reforma javnog sektora identifikuje se kao
krucijalna komponenta programa reformi za oba tipa ekonomija. No, istovremeno treba
prihvatiti to da je moderna drava puno više od samog nastojanja oko njezine efikasnosti;
ona se takoe treba baviti i pitanjima odgovornosti drave prema ljudima; ljudi se ne
mogu tretirati kao potrošai ili kupci (kao u pristupu novoga javnog menadmenta), nego
kao graani koji imaju pravo traiti od vlasti polaganje rauna za akcije koje preduzima,
ili propušta preduzeti. Graani ele efikasne javne slube i (idealno) niske poreze, ali oni
istovremeno ele zaštitu svojih prava, ele da se njihov glas uje, a vrijednosti i
preferencije poštuju.
Pitanja polaganja rauna, kontrole i reagovanja na potrebe graana,
transparentnosti i participacije su zbog toga u najmanju ruku barem jednako vana pitanja
kao ekonominost i efikasnost.
Pojam governance (vladanje) odraava ovakav širi pristup, iako on ostaje
nedovoljno precizan te se definiše prilino razliito, zavisno o javnoj agenciji koja pojam
koristi. Izrazito politiki obojenu definiciju nalazimo kod britanskog Departmana za
meunarodni razvoj (Department for International Development - prije UK Overseas
Development Administration). Pojam" good government" (dobro upravljanje) ima etiri
komponente: legitimnost u smislu da sistem upravljanja ima pristanak onih kojima se
upravlja i koji zbog toga raspolau sredstvima za davanje i uskraivanje pristanka, što se
s najveom vjerojatnošu moe garantovati kroz pluralistiku, višestranaku demokratiju;
11
polaganje rauna pretpostavlja postojanje mehanizama koji osiguravaju da javni
slubenici i politiki lideri odgovaraju za svoje postupke i korištenje javnih sredstava, što
zahtijeva transparentno upravljanje i slobodne medije; sposobnost (kompetentnost) u
donošenju i provoenju javnih politika i pruanju efikasnih javnih usluga, uz istodobno
poštovanje i zaštitu ljudskih prava, koje treba poduprijeti itav sistem dobrog
upravljanja. 4
naglašava znaenje funkcioniranja pluralistikih demokratija za efikasnost i odgovornost
upravljanja, a istie relativnost kulturnih vrijednosti tj. razliiti se skup vrijednosti
pripisuje ekonomskim, politikim i društvenim odnosima, što daje razliitu teinu
idejama kao što su participacija, individualnost, poredak i vlast.
Svjetska banka nastoji preskoiti poveu razliku izmeu neutralnog izraza
governance i zamršenoga (nepouzdanog) izraza good governance s obzirom da joj njeni
Articles of Agreement izriito zabranjuju bilo kakvu politiku intervenciju, a dopuštaju
da se uzmu u obzir samo ekonomska razmatranja. Prema dokumentima Svjetske banke,
ini se da je ona zahtijevala otvorenu i predvidljivu politiku, profesionalnost politike i
sposobnost menadmenta, te djelotvorno korištenje resursa kako bi se postigli viši nivoi
ekonomskog i društvenog razvoja. Ipak, pozivajui se na snanu participaciju civilnog
društva, koja djeluje u okviru vladavine prava, Svjetska je banka teško mogla izbjei
ulazak u politiki teritorij tako da je gotovo jedna polovina kredita u periodu od 1991. do
1993. godine unutar governance projekta imala politike konotacije.
Nije sluajno da spomenuti donatori odreuju definicije, jer upravo oni preko
mehanizama pomoi nastoje nametnuti odreeni model upravljanja, tj. globalni model re-
formi drave i upravljanja. Tome svakako pridonose ostale tendencije globalizacije koje
su na djelu. 5
Pa ipak, moe li Sveti Gral biti globalizacija u suštini zapadnog modela politike
ekonomije; hoe li njegova internalizacija sprijeiti vlade pojedinih zemalja da provode
inovacije koje odgovaraju njihovom politikom i institucionalnom kontekstu s jedne
strane, te hoe li razlike i otpori pojedinih zemalja uvjeriti donatore u to da pokau veu
elastinost u primjeni "globalnog" modela? 6
4 Beck, Ulrich 1993: Die Erfindung des Politischen. Zu einer Theorie reflexiver Modernisierung, Frankfurt
a. M., str. 55-59
5 Beck, Ulrich 1993: Die Erfindung des Politischen Zu einer Theorie reflexiver Modernisierung, Frankfurt
a. M., str. 25-28 6 Buzan, Barry 1994: The Interdependence of Security and Economic Issues in the „New World Order", in:
Stubbs, Richard/Underhill, Geoffrey R. D. (Hg.): Political Economy and the Changing Global Order,
London., str. 48-50
12
S obzirom na to da je proces reformi u toku, na postavljena se pitanja još ne moe
odgovoriti. No, svakako je vrijeme da se upoznamo s modelom reformi koji se globalno
nudi, tanije namee, a to je britanski model reforme drave, odnosno javnog sektora.
Iako je pritisak u pravcu promjena bio zajedniki svim zemljama Zapadne Evrope,
britanska reforma je specifina…