historia pisma

Download Historia pisma

Post on 31-Dec-2015

115 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Historia pisma. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • Historia pisma

  • Dzieje pisma tak naprawd nie licz wicej ni 5 6 tysicy lat. Jeeli porwnamy jego wiek z 500 tysicami lat istnienia mowy ludzkiej, trzeba przyzna, e wynalazek pisma jest stosunkowo niedawny i nie bardzo rozpowszechniony, poniewa prawie poowa wspczesnych mieszkacw Ziemi wci nie potrafi pisa.

  • Od najdawniejszych czasw czowiek chcia na rne sposoby utrwali treci, ktre uzna za godne zachowania.Najstarszym sposobem jest przekaz ustny. Forma ta bya obecna przez dugi okres i miaa ogromne znaczenie nawet w kulturach, ktre znay i posugiway si pismem od dawna.W formie ustnej przekazywana bya te biblia.

  • ETAPY ROZWOJU PISMA:I - znaki symboliczneII - pismo obrazkowe (piktograficzne)III - pismo wyrazowe (ideograficzno fonetyczne)IV - pismo sylaboweV - pismo alfabetyczne

  • ZNAKI SYMBOLICZNE

    Plemi Tawade z Nowej Gwinei wbija 3 dzidy na ciece, co znaczy: Jeszcze krok, a zginiesz!

  • W krajach sowiaskich rolnicy i kupcy posugiwali si w rachunkach kijami, na ktrych nacinali karby. Oznaczay one np. liczb workw zboa, ilo koni.Plemiona indiaskie Huronw i Irokezw posugiway si pismem muszelkowym (byy to rnokolorowe muszle nanizane na sznury) zwanym ,,wampum".

  • PISMO OBRAZKOWEPowstao ono jeszcze w epoce prehistorycznej i przetrwao do dzi np. u Eskimosw, i niektrych plemion indiaskich. To z niego wywodzi si egipskie pismo hieroglificzne

    oraz pismo chiskie

  • Pismo obrazkowe z reguy jest mniej lub wicej zrozumiae dla kadego, jednak nie jest ono precyzyjne poniewa jeden obrazek moe posiada kilka znacze

  • A oto wspczesna wersja pisma obrazkowego:

  • PISMO WYRAZOWE IDEOGRAFICZNO-FONETYCZNE

    Okrelony jzyk posiada kilkaset ideogramw, ktrymi nazywano kilka tysicy rzeczy i poj. Do pism ideograficzno-fonetycznych naley pismo chiskie, pismo Majw i Aztekw oraz pismo klinowe.

    )Soce jako rzeczCiepo jako pojcie

  • Przykad pisma ideograficznego do dzi obecny jest w Chinach Sowo czou znaczy: okrt, poar, pierze (puch), gadatliwo i dlatego napisane literami sowo nie jest jednoznacznie. Dlatego trzeba oznaczy je graficznie. Tak wic narysowany agielek, znaczy czou okrt. JeeIi za obok agielka jest pomie, sowo to znaczy, poar, jeeli usta gadatliwo, a jeli piro puch. Czou = poarCzou = gadatliwoCzou = puchCzou = okrt

  • Pismo KlinoweZostao stworzone przez Sumerw. Najstarsze znane zabytki pisma klinowego pochodz z koca IV tysiclecia p.n.e. W pierwotnej postaci klinowe pismo sumeryjskie byo pismem obrazkowym, z czasem obrazki-znaki zaczy oznacza rwnie sylaby. Swj ksztat klinu zawdzicza materiaom pisarskim: ukonie zakoczona trzcina i wilgotne gliniane tabliczki, ktre po zapisaniu suszono, a nastpnie wypalano

  • Typ pisma, zwany klinowym", okaza si bardzo trafny, ostatnia znana nam wiadomo zanotowana za pomoc tego pisma pochodzi prawdopodobnie z 75 r. n. e. Pismo klinowe byo w uyciu przez ok. 3000 lat, a zatem o kilka wiekw duej ni nasz wasny alfabet. Pierwsze inskrypcje klinowe powstay oczywicie w jzyku sumeryjskim, ale pniej przejto w rodzaj pisma dla potrzeb rnych jzykw Bliskiego Wschodu. (Dziki wprowadzeniu klinw" liczb znakw zmniejszono z ponad 2000 - w okresie starosumeryjskim - do kilkuset.

  • Litery greckie zapisane pismem klinowym.

  • PISMO MAJW

    Majowie pisali uywajc znakw wyraajcymi nie tylko dwiki, ale przede wszystkim pojcia (jak rysunki w rebusach). Z chwil gdy poszo w niepami znaczenie tych obrazkw, pismo Majw stao si szyfrem prawie niemoliwym do odczytania, tym bardziej, e po wielu wiekach znaki, ulegajc licznym przemianom, przestay by podobne do przedmiotw, ktre pierwotnie wyobraay. Ewoluowao ono powoli od zapisu hieroglificznego, poprzez zapis sylabiczny w kierunku zapisu goskowego.Przez dugi czas za majaski odpowiednik Kamienia z Rosetty uwaano zapiski biskupa Diego de Landy, ktry w swoim dziele Relacion de las cosas de Yucatan poda zestaw znakw uwaany przeze bdnie za alfabet Majw. Dzi wiadomo e notatki de Landy byy w duej mierze bdne. Mimo tego pismo hieroglificzne stosowane przez Majw udao si w duej czci rozszyfrowa.Majowie mieli bogate pismo hieroglificzne, ktrego znaki przedstawiay midzy innymi: przedmioty, zwierzta, bogw. Prostsze znaki suyy do wyraania przyswkw i przyimkw. Ustawiajc je odpowiednio, pisarze zapisywali krtkie zdania. Zapisywali oni ruchy gwiazd, wane daty, imiona bogw, przepowiednie kapanw. W ich tekstach mona przeczyta o sojuszach, wojnach, maestwach midzy rodami krlewskimi, datach mierci i narodzin. wite pismo Majw stao si elementem ozdobnym. Litery wykuwano na pytach kamiennych, otarzach, schodach itp. Pismem ozdabiano te biuteri, muszle, koci, wyroby garncarskie, drewniane sufity czy te ciany.

  • PISMO EGIPSKIENajwieksz tajemnic zawsze stanowiy dla uczonych hieroglify egipskie, mimo e niektre z nich wydaway si by bardzo czytelne, obrazoway bowiem ycie w staroytnym Egipcie. W rozszyfrowaniu tego pisma wcale nie byo takie atwe. Z pomoc przyszed uczonym przypadek. W roku 1798 Napoleon Bonaparte, wyldowa w Egipcie, a w roku 1799 wojska jego okopyway si pod miastem Rozette, znaleziono pyt kamienn z dwujzycznym napisem: starogreckim i egipskim, przy czym tekst egipski by wyryty dwoma rodzajami pisma hieroglificznego.Wydawao si, e wystarczy porwna oba te teksty, aby wreszcie rozwika tajemnic hieroglifw egipskich. Niestety dopiero w 23 lata pniej w roku 1822 udao si to francuzowi J. F. Champollionowi.

  • Kamie z Rosetty

  • Do wynaIezienia waciwego alfabetu przyczynili si Hyksosi, plemi semickie, ktre przed okoo czterema tysicami lat. Opanowali oni dolin Nilu, Hyksosi zastajc tam wysoko rozwinit kultur i ju do dobrze wyksztacone pismo. Egipcjanie poznormalnymi znakami pisma obrazkowego uywali 25 znakw pisarskich symbolizujcych litery. Hyksosi uprocili je i przyjli tylko 21 znakw. Znak zbliony do odwrconej litery A znaczy po semicku alef, czyli byk"; znak zbliony do B bet oznacza dom" itd. Taki by pocztek alfabetu.

  • Potomkowie Hyksosw - Fenicjanie nard kupcw i eglarzy, majcy liczne kolonie na Morzu rdziemnym i Czarnym rozpowszechnili znajomo alfabetu w caym wczesnym wiecie antycznym. Njpierw trafi on na Cypr, Kret i Peloponez, nastpnie do Grecji waciwej, a stamtd do Rzymu.

  • Ewolucji ulega take sama technika pisania. Egipcjanie pisali od prawej strony ku lewej. Grecy, ktrzy pocztkowo przyjli ten system, z czasem wprowadzili w nim pewne zmiany: pisali mianowicie tzw. bustrofedonem, pierwszy wiersz od prawej strony do lewej, drugi od lewej do prawej itd. Wreszcie ustali si kierunek pisma od lewej ku prawej stronie

    OTO PRZYKAD TEGOYDETW INO ILASIP KAJA JA SAMA OSOBICIENECO NDA O ZSORP

  • Podobnie jak w architekturze take w rodzajach pism pojawiaj si style. W XI XII wieku pojawio si pismo gotyckie...

  • pismo arabskie

  • Przygotowaa:Agacia Wawrzoszek