giełdy papierów wartościowych w okresie kryzysu .giełdy papierów wartościowych w okresie...

Download giełdy papieróW WartOściOWych W OkreSie kryzySu .giełdy papierów wartościowych w okresie kryzysu

Post on 01-Mar-2019

213 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

pawe kulpakaSzkoagwnahandlowawWarszawie

giedy papierW WartOciOWych W OkreSie kryzySu

Wstp

Dziesitki migajcych monitorw, setki rozgorczkowanych ludzi wpatrujcych si z uwag, czasami z przeraeniem w tysice nieustannie zmieniajcych si cyfr, tak jakby od tego miaa zalee ich przyszo i cae ycie. Tak dzi wygldaj parkiety gied papierw wartociowych w wikszoci rozwinitych pastw wiata. Od Londynu, poprzez Nowy Jork, Tokio, Singapur, Hongkong, Frankfurt, Pary i dziesitki innych miast posiadajcych rynki kapitaowe dokonuje si nieustannie obrt tysicami rnorodnych instrumentw finansowych. W kady dzie roboczy miliony inwestorw indywidualnych i instytucjonalnych, pochodzcych z setek pastw wiata, gotowych jest zawiera miliardy transakcji przernymi aktywami finansowymi. Bez przesady mona stwierdzi, e obecnie nad tym rynkiem, tak jak kiedy nad Imperium Brytyjskim, soce nigdy nie zachodzi. Ten rynek nigdy nie zasypia, wci pozostaje aktywny, tak jak aktywni s jego uczestnicy, chccy wykorzystywa kad nadarzajc si okazj do osigania dodatkowych zyskw i pomnaania swoich majtkw.

Sprawnie funkcjonujcy system finansowy jest niezbdnym elementem prawidowego funkcjonowania gospodarki rynkowej oraz jej rozwoju. Uatwia nie tylko prawidowe przeprowadzanie i rozliczanie transakcji gospodarczych, ale take transfer i alokacj nadwyek finansowych (oszczdnoci) umoliwiajc finansowanie rnorodnych inwestycji. Emancypacja pienidza, wraz z dynamicznym rozwojem transakcji o charakterze spekulacyjnym, doprowadzia w cigu ostatnich dekad do sytuacji, w ktrej rynki finansowe stay si bardzo istotnym elementem caego midzynarodowego porzdku ekonomicznego wspczesnego wiata.

133giedy papierw wartociowych w okresie kryzysu

Wybuch kryzysu finansowego na rynku kredytw hipotecznych latem 2007 r. w Stanach Zjednoczonych i nastpnie jego rozprzestrzenienie si na inne kraje i sektory gospodarki spowodoway wystpienie niespotykanych w ostatnich dekadach perturbacji i zawirowa na rynkach finansowych. Realne sektory gospodarki w wielu pastwach bardzo szybko zaczy odczuwa negatywne nastpstwa tych zaburze. W 2009 r. doprowadzio to w wielu krajach do najgbszej recesji gospodarczej od czasw wielkiego kryzysu z lat 30. XX w. W jej wyniku nastpi niespotykany wzrost interwencjonizmu pastwowego przejawiajcy si m.in. wielomiliardowymi pakietami sucymi do ratowania prywatnych instytucji finansowych zagroonych bankructwem oraz do stabilizowania gospodarki i utrzymywania zagroonych miejsc pracy. Ubocznym, lecz niezwykle istotnym rezultatem prowadzenia takiej polityki gospodarczej w wielu pastwach jest ogromny wzrost deficytu budetowego, skutkujcy gwatownym zwikszaniem si poziomu dugu publicznego. Stao si to przyczyn obecnego kryzysu niewypacalnoci, ktry dotyczy coraz liczniejszej grupy krajw. Wrd nich znajduj si nawet pastwa rozwinite gospodarczo, takie jak np. Grecja, Islandia, Irlandia, Hiszpania, Portugalia, Wochy. W czasach, gdy czoowe agencje ratingowe (Standard and Poors, Moodys Investor Service, Fitch Rating) stopniowo, lecz systematycznie obniaj swoje oceny wiarygodnoci kredytowej kolejnym krajom i instytucjom inwestorzy i rynki finansowe nie s ju w stanie uwierzy w wypacalno nawet najwikszych gospodarek wspczesnego wiata i nie chc duej finansowa ogromnych deficytw budetowych nabywajc kolejne, coraz to wiksze, emisje skarbowych papierw dunych. Tym samym 2007 r. bezpowrotnie zakoczy kilkuletni okres hossy giedowej, ktra w latach 2003 2006 trwale gocia na wikszoci rynkw giedowych, prowadzc do wywindowania cen notowanych wasnociowych papierw wartociowych do bardzo wysokich poziomw.

Celem artykuu jest krtka analiza sytuacji panujcej na czterech wybranych do badania parkietach giedowych, w kontekcie stopnia wspzalenoci tych rynkw. Opracowanie oparto na analizie miesicznych danych liczbowych z okresu: stycze 2006 r. maj 2012 r. Czas ten obejmuje zarwno miesice bezporednio poprzedzajce wybuch kryzysu finansowego latem 2007 r., jak i okres jego rozprzestrzeniania si na inne kraje oraz sektory gospodarki, co pozwala na dokonanie rzetelnej i dogbnej analizy stopnia wspzalenoci wybranych do badania rynkw giedowych.

Praca powstaa gwnie w oparciu o dane rdowe udostpniane przez wiatow Federacj Gied Papierw Wartociowych (The World Federation of Exchanges) i jest wynikiem wieloletnich zainteresowa zawodowych i naukowych autora. Wszelkie obliczenia wykonaem samodzielnie korzystajc z podsta

134 pawe kulpaka

wowego oprogramowania komputerowego, jakim jest arkusz kalkulacyjny Excel. Zachowaem naleyt staranno i uwag w trakcie przeprowadzania kalkulacji i mam nadziej, e uniknem dziki temu zarwno powaniejszych bdw liczbowych, jak i merytorycznych.

analiza graficzna

Badanie koniunktury wystpujcej na giedach papierw wartociowych w Warszawie, Nowym Jorku, Londynie oraz w Niemczech oparto cznie na analizie omiu indeksw giedowych, ktre charakteryzuj sytuacj panujc na tych parkietach. Cztery spord nich to wskie indeksy giedowe, w skad ktrych wchodz tylko najwiksze spord notowanych spek, cieszce si przewanie du renom oraz ustabilizowan pozycj rynkow (blue chip indices). Do tej grupy zaliczaj si nastpujce indeksy giedowe: NYSE US 100, charakteryzujcy sytuacj na Nowojorskiej Giedzie Papierw Wartociowych, FTSE 100, opisujcy nastroje na Londyskiej Giedzie Papierw Wartociowych, DAX (Xetra DAX Performance Index), odzwierciedlajcy koniunktur panujc na Grupie Gied Niemieckich oraz WIG 20 obliczany przez gied warszawsk. Cztery kolejne indeksy uwzgldnione w badaniu to tzw. szerokie wskaniki charakteryzujce koniunktur giedow (broad indices). Obliczane s one na podstawie zmian cen wikszoci notowanych na danym rynku spek. Do tej grupy zaliczaj si nastpujce indeksy giedowe: NYSE Composite, charakteryzujcy sytuacj na Nowojorskiej Giedzie Papierw Wartociowych, FTSE All, opisujcy nastroje na Londyskiej Giedzie Papierw Wartociowych, CDAX, odzwierciedlajcy koniunktur panujc na Grupie Gied Niemieckich, Warszawski Indeks Giedowy WIG, obliczany przez Gied Papierw Wartociowych w Warszawie. Badanie tych dwch grup indeksw pozwala na obiektywne zmierzenie stopnia wspzalenoci wystpujcego nie tylko pomidzy cenami najwikszych spord notowanych na tych rynkach spek, co jest moliwe dziki analizie wskich indeksw skupiajcych wanie te firmy, lecz take koniunktury panujcej na caych tych rynkach, co umoliwia badanie drugiej grupy szerokich indeksw giedowych.

Badanie wszystkich szeciu par analizowanych indeksw giedowych: NYSE US 100 i WIG 20, FTSE 100 i WIG 20, DAX i WIG 20, NYSE Composite i WIG, FTSE All i WIG oraz CDAX i WIG (rys. 1, 2, 3, 4, 5, 6) potwierdza i dowodzi wystpowania wysokiego stopnia wspzalenoci koniunktury giedowej na czterech publicznych rynkach papierw wartociowych.

135giedy papierw wartociowych w okresie kryzysu

Rys. 1. Indeks NYSE US 100 i WIG 20 w miesicach stycze 2006 r. maj 2012 r.

rdo: Opracowanie wasne na podstawie danych: The World Federation of Exchanges: www.world exchanges.org (26.08.2012).

Do koca czerwca 2007 r. ceny wikszoci notowanych akcji rosy, czego odzwierciedleniem jest wzrostowy trend badanych indeksw giedowych. Napyw pierwszych niepokojcych informacji z rynku kredytw hipotecznych w Stanach Zjednoczonych doprowadzi do wystpienia na giedach przejciowych spadkw w lipcu i sierpniu 2007 r. Skala zaczynajcego si wwczas kryzysu bya jednak nieznana zarwno dla wikszoci inwestorw, jak i pozostaych uczestnikw ycia gospodarczego. W tej pocztkowej, niejako ukrytej jego fazie najpierw starano si ignorowa wszystkie pojawiajce si i napywajce negatywne informacje, a pniej bagatelizowano ich znaczenie i wpyw na gospodark. Wikszo uczestnikw rynkw kapitaowych uwaaa lub miaa nadzieje, e poprzedni kilkuletni okres szybkiego rozwoju gospodarczego i dobrej koniunktury bdzie kontynuowany. Ta swoista inercja oczekiwa, bdca w oczywistej sprzecznoci z coraz to liczniejszymi nowo napywajcymi negatywnymi informacjami z sektora finansowego Stanw Zjednoczonych spowodowaa powrt na parkiety giedowe dobrej koniunktury, co paradoksalnie zaowocowao dwoma kolejnymi miesicami wzrostw (wrzesie padziernik 2007 r.).

136 pawe kulpaka

Rys. 2. Indeks FTSE 100 i WIG 20 w miesicach stycze 2006 r. maj 2012 r.

rdo: Ibid.

Rys. 3. Indeks DAX i WIG 20 w miesicach: stycze 2006 r. maj 2012 r.

rdo: Ibid.

W kocu 2007 r. kryzys z rynku kredytw hipotecznych subprime1 w Stanach Zjednoczonych zacz si rozlewa na cay rynek kredytw hipotecznych,

1 Kredyty hipoteczne niskiej jakoci udzielane czsto osobom, ktre nie miay pracy, staych dochodw ani innych aktyww poza nabywan nieruchomoci.

137giedy papierw wartociowych w okresie kryzysu

co miao fatalny wpyw na kondycj caego amerykaskiego systemu finansowego. W zglobalizowanym wiecie finansw kryzys ten musia byskawicznie i nieuchronnie rozprzestrzeni si na inne kraje, tym bardziej, e znaczna cz dunych papierw wartociowych emitowanych na podstawie zaciganych w Stanach Zjednoczonych kredytw hipotecznych, w ramach operacji sekurytyzowania aktyww, bya nabywana przez zagranicznych inwestorw instytucjonalnych, w tym szczeglnie przez banki. Tym samym w kocu 2007 r. kryzys sta si faktem. Nie da si ju duej ignorowa, czy te sprowadza do przejciowego problemu za duo wybudowanych domw w Ameryce. Zapocztkowao to okres spadkw na giedach. Bessa ta bya kontynuowana przez kilkanacie nastpnych miesicy, prowadzc do okoo 50% spadkw badanych indeksw giedowych. Wydarzenia te nabray szczeglnego dramatyzmu po bankructwie banku inwestycyjnego Lehman Brother we wrzeniu 2008 r., skutkujc prawdziw panik na giedach oraz niespotykanym spadkiem zaufania uczestnikw rynkw finansowych. Ostatecznie badane indeksy giedowe osigny swoje minima na przeomie lutego i marca 2009 r. w sytuacji, kiedy oczywiste byo ju, e kryzys z sektora finansowego rozleje si na realn sfer gospodarki prowadzc do wystpienia recesji w wielu krajach.

Rys. 4. Indeks N

Recommended

View more >